ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 2661 1588825 1588723 2026-06-05T12:03:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588825 wikitext text/x-wiki {{پێویستی بە شارەزایە}}{{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =יִשְׂרָאֵל{{ھن}}إسرائيل |ناو_فەرمی =دەوڵەتی ئیسرائیل |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] </small> |latd=31 |latm=47 |latNS=N |longd=35 |longm=13 |longEW=E |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =پەرلەمانی |پلەی_سەرۆک١ =[[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ|ئیسحاق ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھو]] <ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی بەریتانیا لەسەر فەلەستین |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان =9,517,181 |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش =٣٦٥٠٣ |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ـەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} '''ئیسرائیل''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: יִשְׂרָאֵל‎، بە [[زمانی کوردی|کوردی]]: [[ئیسرائیل]]، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Israel)، بەفەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل''' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎)، دەوڵەتێکە دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیاوە]]، و ئەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژاوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]]، لە [[باکوور|باکوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[لوبنان]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری رۆژاواوە]] لەگەڵ [[سووریا]] و لە [[ڕۆژھەڵات|رۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[فەلەستین]] و [[ئوردن]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] لەگەڵ [[کەرتی غەززە]]ی [[فەلەستین]]ی و [[میسر]] دا سنووری ھەیە. وڵاتی ئیسرائیل لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨ دامەزرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی [[زایۆنیزم|زایۆنیزمەوە]] راگەیەندرا. وڵاتی ئیسرائیل شوێنی دێرینی گەلی عیبریە کە لە هەزارەی یەکەمی پێش زاینەوە لەو ناوچەیەدا ژیاون. لە ئەنجامی داواکاریی [[بەریتانیا|بەریتانیی]]، بەپێی بڕیاری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و بڕیاری [[بەریتانیا]]، لەژێر سێبەری شەڕ و ناکۆکیی [[جوو]] و [[عەرەب]] کە بووە ھۆی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|نسکۆ]]ی [[فەلەستین]]ی، بەجۆرێک کە دانیشتووانی ئەو شوێنانە وەک پەنابەر چوونە [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] و ھەندێک وڵاتی عەرەبیی تریش. وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو [[جوو]]<nowiki/>ەکان کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوودا، ھەروەھا وەرگرتنی [[جوو]] لە ھەموو سەرانسەری جیھاندا. == مێژوو == === ١.میژووی کۆن === میژووی ئەم خاکە دەگەڕێتەوە بۆ '''پێش''' هەزارەی یەکەمی پێش زاین واتە پێش تۆمارکردنی مێژوو؛ ئەم خاکە ناونراوە خاکی کەنعان خەڵک لەم خاکە ژیاون لە ناو جەند هەرێمی پاشایەتی بچووکدا شایەنی باسیشە کە ئەوانەی لەم خاکە ژیاون لەم کاتەدا ۆرینەی عیبریەکان بوون. === ٢.شانشینی ئیسرائیل و جودا === [[پەڕگە:شانشینی ئیسرائیل و جودا Kingod Of Isreal And Judah.jpg|وێنۆک|'''شانشینی ئیسرائیل و جودا لەنێوان ''(٥٨٦ - ١٠٠٠)پ.ز''''']] لە دەوروبەری ساڵانی ١٠٠٠ پ.ز دوو شانشینی (ئیسرائیلی/عیبری) پێکهات باناوی شنشینی ئیسرائیل - باکوور شانشینی (یەهوود/جودا) - باشوور هەردوو شانشینەکە لە [[تەورات|تەوراتی پیرۆز]] و [[ئینجیل|ئینجیلی پیرۆز]] ئاماژەیانپێکراوە <ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref> ==== ململانێ و ئیمپڕتۆریەتیەکان ==== ناوچەکە لەم ماوەیەدا ز زۆر بە جێگیری نەماوەتەوە ئاشوورییەکان شانشینی ئیسرائیلیان داگیرکرد (~722 پێش زایین) بابلییەکان (جودا/یەهودا)یان داگیرکرد (~586 پێش زایین) و ئۆرشەلیمیان وێرانکرد زۆرێک لەجوەکانیان دەربەدەر کرد لەم ماوەیەدا لەپاشان فارسەکان دەستیان بەسەردا گرت و ڕێگەیان دا هەندێک جوو بگەڕینەوە بۆ شوێنی خۆیان. [[پەڕگە:Alexander-the-Great-conquests-rule-menace-culture.webp|چەپ|445x445پیکسڵ|نەخشەی ڕیگای [[ئەسکەندەری مەزن]] ]] === ٣.دەسەڵاتی یۆنانی و ڕۆمانیەکان === لەپاش ئەمانە دەسەڵاتی [[یۆنانی کۆن|یۆنانیەکان]] پەرەیسەند لە نێون ساڵانی (~330 پێش زایین) [[ئەسکەندەری مەزن]] ناوچەکەی داگیرکرد لەگەڵ زۆرینەی ناوچەکانی میسۆپۆتامیاو ئەناتۆڵی رۆژاوا و [[کوردستان|کوردستانیش]]([[ماد|میدیا]])؛ لەپاشان چەندنین فەرمانڕەوای یۆنانی بەڕیوەیانبردووە.<ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref> دەسەڵتداری یۆنانیەکان بەردەوام بوو هەتا لەپڕێکدا ڕۆمانیەکا([[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینیەکان)]] دەسەڵاتیانگرتەدەست لە ساڵانی (~٦٣ پێش زایین) === ٤. پاش هاتنی ساڵی زاینی === لەساڵی (٧٠ زاینی)دا دەسەڵاتداری ڕۆمانیەکان هەر بەردەوام بوو بەجۆرێک کە دووبارە هێرشکرایەوە سەر ئۆرشەلیم و دووەم پەرستگای پیرۆزی جووەکانیان وێرانکرد؛ هەندێک لە جووەکانیان کوشت و هەندێکیشیان لابران. ==== پاش پەرەسەندنی ئیسلام ==== لە سەدەی حەوتەمی زاینی بە دیاریکراوی ساڵانی (٦٣٧ زاینی) دەستیانبەسەر زۆر ناوچەداگرت و کۆتاییان بە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسنیەکان]] و بێشێکی زۆر لە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتینیەکان]] (ڕۆمانیەکان) هێنا لەژێر فەرمانڕەوایی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] زۆرێک لەناوچەکانی ئیسرئیل و [[کوردستان|کوردوستانیان]] دەستبەسەرداگرت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Palestine |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Palestine |وێبگە=Encyclopaedia Britannica}}</ref> و زمانی عەرەبی و ئیسلامیان بڵاوکردەوە لەو ناوچانەدا و زۆربەی هەرەزۆری ناوچەکان عەرەب نیشتەجێکران.<ref>https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-history-of-the-ancient-near-east-9780190687854?cc=iq&lang=en&</ref> <ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref> <ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref> [[پەڕگە:The Crusader States in 1135.svg|وێنۆک|433x433پیکسڵ|'''نەخشەی دەسەڵاتی هێزی خاچهەڵگران لە ''ساڵی ١١٣٥ی زاینی''''']] === ٥. هاتنەوەی دەسەڵاتداری مەسیحی === لەسەڵانی (١٠٩٥ - ١٠٩٩) ڕێکخراوێکی سوپای زۆر گەورە درووستکرا بەناوی [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|سووپای خاچهەڵگران]]<nowiki/>ی مەسیح توانیان لە کۆتاییدا کۆتایی بەدەسەڵتی عەرەب بهێنن لە ناوچەکە خرایە ژێر دەسەڵاتی هێزی خاچهەڵگرانی مەسیح بە دیریکراوی لە ساڵی ١٠٩٩ی زاینی ئۆرشەلیمیان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان بۆ ماوەی ٢٠٠ ساڵ فەرمانڕەواییان بەردەوام بوو؛ لە گرنگترین فەرمانڕەواکانی ئەم ماوەیە [[باڵدوینی چوارەم]] بوو کە پاشای شنشینی ئۆرشەلیم بوو. لە پاش ئەم ماوەیەدا هێزە ئیسلامیەکان یەکیانگرتەوەو کۆتاییان هێنا بە دەسەڵاتی مەسیحیەکان. ==== پاش هاتن و ڕووخانی عوسمانیەکان ==== ساڵی ١٥١٧ی زاینی عوسمانیەکان ئیرائیلیان داگیرکرد بۆ ماوی ٤٠٠ ساڵ کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئەوان هەتا ساڵی ١٩١٧ لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] ڕووداوێکی مێژووی گەورە ڕوویدا ئەویش ڕووخانی دەسەڵاتی عوسمانی بوو لەلایەن [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیەکان]] === ٦.دەسەڵاتی بەڕیتانیەکان === لە پاش ساڵانی ١٩١٧ی زاینی دا بەڕیتانیەکان ناوچەی ئیسرائیلیان کۆنتڕۆڵکرد؛ لێرەوە ناکۆکیەکی نوێ پەرەیسەند ئەویش ناکۆکی نێوان عەرەبە هاوردەکان و ئیسرائیلیەکان بوو ئەمەش بووە هۆی پێکدادانی نێوانیان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و ڕامیاریەوە ئەمە بەردەوم بوو هەتاوەک و ساڵی ١٩٤٧. ==== پلانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ==== * لە ساڵی '''١٩٤٧''' نەتەوە یەکگرتوەکان نەخشەڕیگایەکی پێشنیارکرد کە بریتیبوو لە جیاکردنەوەی خاکی ئیسرائیل بۆ دوو بەش بەشێکی بۆ جووەکان و بەشێکی بۆ عەرەبە هاوردەکان لە دەرەنجامدا: * ئیسرائیل قبووڵیکرد * عەرەبەکان قبووڵیاننەکرد دەوڵەتە عەرەبیەکانیش دەستیانکرد بە هێرشکردنە سەر ئیسرائیل سەرەنجام لە '''ساڵی ١٩٤٨ ئیسرائیل سەرکەوت''' و فراوانتربوو هەتاوەک و نزیکەیی هەموو ڕوبەری ناوچەدێرینەکانی خۆی گرتەوە. === شەڕی ١٩٤٨ === دوای وازھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]] دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوو بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[تیۆدۆر ھێرتسل]] کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش [[عەرەب]]ەکان ڕازی نەبوون بەو ھۆیەوە شەڕێکی خوێناوی ڕوویدا. === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و [[جوو]] بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت بەسەر عەرەبەکان و ئیسرائیل [[بەرزایییەکانی جۆلان]] [[نیمچە دوورگەی سینا]]ی داگیرکرد [[جەنگی ١٩٦٧|لە ماوەی ٦رۆژدا]]، ئەم جەنگە کە بە ھێرشی ئیسرائیل دەستی پێکرد وای کرد کە [[فەڕەنسا]] ھاوکاریەکانی بۆ ئیسرائیل ڕاگرت. == ناونان == [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٤٨، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) وەرگرت، دوای ئەوەی پێشنیارە مێژوویی و ئایینییەکان بۆ خاکی ئیسرائیل وەک «[[زایۆن]] و یەھودا» ڕەتکرانەوە. لە ھەفتەکانی یەکەمی سەربەخۆییدا، حکوومەت زاراوەی «ئیسرائیلی»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی ئیسرائیل، بەو ڕاگەیاندنە فەرمییەی کە لەلایەن وەزیری دەرەوە مۆشێ شارێتەوە ئەنجامدرا.<ref>https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html</ref>[[پەڕگە:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]]] لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی [[جوولەکە|جوو]] بە یەک لەدوای یەک. ناوی «ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: יִשְׂרָאֵל؛ بە [[یۆنانی]]: Ἰσραήλ) لە تەوراتەوە وەرگیراوە کە لەم دەستەواژانەدا ئاماژەیە بۆ [[یەعقووب]] کە بەپێی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، ناوەکە دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتە]]یەکی یەزدان زۆرانبازی کردووە، ناوی لێنراوە. دوانزە کوڕەکەی یەعقووب بوونە باوباپیرانی [[بەنی ئیسرائیل|نەوەکانی ئیسرائیل]] کە ناسراون بە دوانزە ھۆزی ئیسرائیل یان نەوەکانی ئیسرائیل. یەعقووب و کوڕەکانی لە [[کەنعان]] ژیاون، بەڵام برسێتی ناچاری کردوون بچنە [[میسر]] بۆ ماوەی چوار نەوە، ٤٣٠ ساڵی خایاند، تا [[مووسا]] ئیسرائیلییەکانی بردەوە بۆ کەنعان وەک لە پەرتووکی دەرچوون بە وردی باسکراوە. کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی [[پێش زایین]].<ref>https://web.archive.org/web/20160722032239/http://www.nytimes.com/2000/11/07/opinion/07iht-edlevine.t.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA186</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107011027/https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AWZsAAAAQBAJ&pg=PA32</ref><ref>Wells، John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ص. 381. ISBN:978-0-582-05383-0. entry "Jacob".</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181005145049/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1312.htm</ref><ref>https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0206.htm#16</ref><ref>Barton & Bowden 2004، صفحة 126. "The Merneptah Stele... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref> ھەروەھا بە خاکە پیرۆزەکان ناسراوە، ناوچەکە پیرۆزە بۆ ھەموو [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] لەوانە [[جوولەکایەتی]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئیسلام]]، [[درووز]] و [[بەھایی]]. لەژێر دەسەڵاتی کارگێڕی [[بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، تەواوی ناوچەکە بە [[فەلەستین]] ناسرابوو. بەدرێژایی سەدەکان ئەم ناوچەیە بە چەندین ناوی دیکە ناسرا، لەوانە کەنعان، سامریا، یەھودا، یەھودییەت، سووریا فەلەستین و باشووری سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/</ref> == جوگرافیا== [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] [[پەڕگە:Map of Israel, neighbours and occupied territories-ar.svg|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ئیسرائیل و [[فەلەستین]]]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا|ناوچەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری کەرتی [[غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافیاوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩.٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[قودس|ئۆرشەلیم]] پایتەختی ئیسرائیلە بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئۆرشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێستەوە پەسەندکرا، بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری [[تەلئەبیب]]ن، لەکاتێکدا ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[تورکیا]] و [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئۆرشەلیم]] ھەڵکەوتوون. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|چەپ|[[کنێست]]]] ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرەڕای ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاییکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە. بەڵام [[کنێست]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ دەستوور دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و مافی مرۆڤ لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا قبوڵکراوە. === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|چەپ|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە پەرستگەی سلێمان لەبەردەم کنێستی ئیسرائیلدا داینا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسیەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجوومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێست» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێست]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێست. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێستی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێست حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە، بەڵام ئەم دیموکراسییە زیانی پێگەیشتووە، چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.<ref>https://www.aljazeera.net/news/</ref> == دانپێدانانی وڵاتە عەرەبییەکان بە ئیسرائیل == === دامەزراوەکانی داپێدانان بە ئیسرائیل لە گۆڕەپانی فەلەستینییدا === * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} ئەم وڵاتانەش دان بە ڕەگەزنامەی ئیسرائیلی نادەن بە ھۆکاری جیاوازەوە: * {{ئاڵا|مەغریب}} * {{ئاڵا|توونس}} * {{ئاڵا|قەتەر}} (ھۆکاری شەڕ بەرامبەر بە [[غەززە]]) * {{ئاڵا|بەحرەین}} == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری ووڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئاینیی جوو و [[ئیسلام]] و مەسیحی، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لەساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ میلیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتوان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و کوردی جوو نشین نزیکەی ٢٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == کولتوور == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چەپ|کولتووری جوولەکەکان لە ئیسرائیل]] کولتووری ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جوولەکەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە کولتووری و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === ئەدەبیات === ئەدەبیاتی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی ئەدەبیات بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وایکردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>https://archive.today/2012.05.29-153016/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید ئەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی|ئەدەبیاتی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> ===مۆسیقا و سەما=== [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|چەپ|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتا بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جوولەکەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref> Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە تەلئەبیب دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|چەپ|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تەلئەبیب سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|چەپ|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جوولەکەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە]] لە ماڵی تەفشی لە زانکۆی [[تەلئەبیب]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جوولەکەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرییە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە کولتووری ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|قاپێک کە بریتییە لە فەلافل و حوومووس و پەتاتەی سوورکراوە و زەڵاتەی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆییەکان و ھەروەھا خواردنی جووەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جووەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتاییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، ڕۆژھەڵاتی ناوین و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حوومووس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، ھەمبەرگەر، پەتاتەی سوورکراوە، برنج و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جوولەکەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوو]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک جوولەکە یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپیەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جوولەکەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە فەلەستینییەکان پەراوێز بخات و جوولەکەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خوولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە. و لە یانە بەناوبانگە وەرزشیە کانیان ماکابی تەلئەبیب و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشداریان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری تۆپی پێ و باسکە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل|*]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] 3mnma20z2azogg8074hv5fzq9dn4855 1588899 1588825 2026-06-06T01:45:38Z IIXZER0XII 68933 گۆڕینی وێنەیەک بۆ وێنەیەک کە مافی ەکارهێنانەوەی هەبێت + لابردنی دەقی بێ بنەما و بێ سەرچاوەی ڕاست. 1588899 wikitext text/x-wiki {{پێویستی بە شارەزایە}}{{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =יִשְׂרָאֵל{{ھن}}إسرائيل |ناو_فەرمی =دەوڵەتی ئیسرائیل |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] </small> |latd=31 |latm=47 |latNS=N |longd=35 |longm=13 |longEW=E |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =پەرلەمانی |پلەی_سەرۆک١ =[[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ|ئیسحاق ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھو]] <ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی بەریتانیا |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان =9,517,181 |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش =٣٦٥٠٣ |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ـەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} '''ئیسرائیل''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: יִשְׂרָאֵל‎، بە [[زمانی کوردی|کوردی]]: [[ئیسرائیل]]، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Israel)، بەفەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل''' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎)، دەوڵەتێکە دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیاوە]]، و ئەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژاوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]]، لە [[باکوور|باکوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[لوبنان]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری رۆژاواوە]] لەگەڵ [[سووریا]] و لە [[ڕۆژھەڵات|رۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[فەلەستین]] و [[ئوردن]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] لەگەڵ [[کەرتی غەززە]]ی [[فەلەستین]]ی و [[میسر]] دا سنووری ھەیە. وڵاتی ئیسرائیل لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨ دامەزرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی [[زایۆنیزم|زایۆنیزمەوە]] راگەیەندرا. وڵاتی ئیسرائیل شوێنی دێرینی گەلی عیبریە کە لە هەزارەی یەکەمی پێش زاینەوە لەو ناوچەیەدا ژیاون. لە ئەنجامی داواکاریی [[بەریتانیا|بەریتانیی]]، بەپێی بڕیاری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و بڕیاری [[بەریتانیا]]، لەژێر سێبەری شەڕ و ناکۆکیی [[جوو]] و [[عەرەب]] کە بووە ھۆی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|نسکۆ]]ی [[فەلەستین]]ی، بەجۆرێک کە دانیشتووانی ئەو شوێنانە وەک پەنابەر چوونە [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] و ھەندێک وڵاتی عەرەبیی تریش. وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو [[جوو]]<nowiki/>ەکان کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوودا، ھەروەھا وەرگرتنی [[جوو]] لە ھەموو سەرانسەری جیھاندا. == مێژوو == === ١.میژووی کۆن === میژووی ئەم خاکە دەگەڕێتەوە بۆ '''پێش''' هەزارەی یەکەمی پێش زاین واتە پێش تۆمارکردنی مێژوو؛ ئەم خاکە ناونراوە خاکی کەنعان خەڵک لەم خاکە ژیاون لە ناو جەند هەرێمی پاشایەتی بچووکدا شایەنی باسیشە کە ئەوانەی لەم خاکە ژیاون لەم کاتەدا ۆرینەی عیبریەکان بوون. === ٢.شانشینی ئیسرائیل و جودا === [[پەڕگە:شانشینی ئیسرائیل و جودا Kingod Of Isreal And Judah.jpg|وێنۆک|'''شانشینی ئیسرائیل و جودا لەنێوان ''(٥٨٦ - ١٠٠٠)پ.ز''''']] لە دەوروبەری ساڵانی ١٠٠٠ پ.ز دوو شانشینی (ئیسرائیلی/عیبری) پێکهات باناوی شنشینی ئیسرائیل - باکوور شانشینی (یەهوود/جودا) - باشوور هەردوو شانشینەکە لە [[تەورات|تەوراتی پیرۆز]] و [[ئینجیل|ئینجیلی پیرۆز]] ئاماژەیانپێکراوە <ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref> ==== ململانێ و ئیمپڕتۆریەتیەکان ==== ناوچەکە لەم ماوەیەدا ز زۆر بە جێگیری نەماوەتەوە ئاشوورییەکان شانشینی ئیسرائیلیان داگیرکرد (~722 پێش زایین) بابلییەکان (جودا/یەهودا)یان داگیرکرد (~586 پێش زایین) و ئۆرشەلیمیان وێرانکرد زۆرێک لەجوەکانیان دەربەدەر کرد لەم ماوەیەدا لەپاشان فارسەکان دەستیان بەسەردا گرت و ڕێگەیان دا هەندێک جوو بگەڕینەوە بۆ شوێنی خۆیان. === ٣.دەسەڵاتی یۆنانی و ڕۆمانیەکان === لەپاش ئەمانە دەسەڵاتی [[یۆنانی کۆن|یۆنانیەکان]] پەرەیسەند لە نێون ساڵانی (~330 پێش زایین) [[ئەسکەندەری مەزن]] ناوچەکەی داگیرکرد لەگەڵ زۆرینەی ناوچەکانی میسۆپۆتامیاو ئەناتۆڵی رۆژاوا و [[کوردستان|کوردستانیش]]([[ماد|میدیا]])؛ لەپاشان چەندنین فەرمانڕەوای یۆنانی بەڕیوەیانبردووە.<ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref>[[پەڕگە:ڕەوتی ئەسکەندەر Alexander's Road.png|570x570پیکسڵ]] دەسەڵتداری یۆنانیەکان بەردەوام بوو هەتا لەپڕێکدا ڕۆمانیەکا([[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینیەکان)]] دەسەڵاتیانگرتەدەست لە ساڵانی (~٦٣ پێش زایین) === ٤. پاش هاتنی ساڵی زاینی === لەساڵی (٧٠ زاینی)دا دەسەڵاتداری ڕۆمانیەکان هەر بەردەوام بوو بەجۆرێک کە دووبارە هێرشکرایەوە سەر ئۆرشەلیم و دووەم پەرستگای پیرۆزی جووەکانیان وێرانکرد؛ هەندێک لە جووەکانیان کوشت و هەندێکیشیان لابران. ==== پاش پەرەسەندنی ئیسلام ==== لە سەدەی حەوتەمی زاینی بە دیاریکراوی ساڵانی (٦٣٧ زاینی) دەستیانبەسەر زۆر ناوچەداگرت و کۆتاییان بە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسنیەکان]] و بێشێکی زۆر لە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتینیەکان]] (ڕۆمانیەکان) هێنا لەژێر فەرمانڕەوایی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] زۆرێک لەناوچەکانی ئیسرئیل و [[کوردستان|کوردوستانیان]] دەستبەسەرداگرت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Palestine |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Palestine |وێبگە=Encyclopaedia Britannica}}</ref> و زمانی عەرەبی و ئیسلامیان بڵاوکردەوە لەو ناوچانەدا و زۆربەی هەرەزۆری ناوچەکان عەرەب نیشتەجێکران.<ref>https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-history-of-the-ancient-near-east-9780190687854?cc=iq&lang=en&</ref> <ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref> <ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref> [[پەڕگە:The Crusader States in 1135.svg|وێنۆک|433x433پیکسڵ|'''نەخشەی دەسەڵاتی هێزی خاچهەڵگران لە ''ساڵی ١١٣٥ی زاینی''''']] === ٥. هاتنەوەی دەسەڵاتداری مەسیحی === لەسەڵانی (١٠٩٥ - ١٠٩٩) ڕێکخراوێکی سوپای زۆر گەورە درووستکرا بەناوی [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|سووپای خاچهەڵگران]]<nowiki/>ی مەسیح توانیان لە کۆتاییدا کۆتایی بەدەسەڵتی عەرەب بهێنن لە ناوچەکە خرایە ژێر دەسەڵاتی هێزی خاچهەڵگرانی مەسیح بە دیریکراوی لە ساڵی ١٠٩٩ی زاینی ئۆرشەلیمیان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان بۆ ماوەی ٢٠٠ ساڵ فەرمانڕەواییان بەردەوام بوو؛ لە گرنگترین فەرمانڕەواکانی ئەم ماوەیە [[باڵدوینی چوارەم]] بوو کە پاشای شنشینی ئۆرشەلیم بوو. لە پاش ئەم ماوەیەدا هێزە ئیسلامیەکان یەکیانگرتەوەو کۆتاییان هێنا بە دەسەڵاتی مەسیحیەکان. ==== پاش هاتن و ڕووخانی عوسمانیەکان ==== ساڵی ١٥١٧ی زاینی عوسمانیەکان ئیرائیلیان داگیرکرد بۆ ماوی ٤٠٠ ساڵ کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئەوان هەتا ساڵی ١٩١٧ لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] ڕووداوێکی مێژووی گەورە ڕوویدا ئەویش ڕووخانی دەسەڵاتی عوسمانی بوو لەلایەن [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیەکان]] === ٦.دەسەڵاتی بەڕیتانیەکان === لە پاش ساڵانی ١٩١٧ی زاینی دا بەڕیتانیەکان ناوچەی ئیسرائیلیان کۆنتڕۆڵکرد؛ لێرەوە ناکۆکیەکی نوێ پەرەیسەند ئەویش ناکۆکی نێوان عەرەبە هاوردەکان و ئیسرائیلیەکان بوو ئەمەش بووە هۆی پێکدادانی نێوانیان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و ڕامیاریەوە ئەمە بەردەوم بوو هەتاوەک و ساڵی ١٩٤٧. ==== پلانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ==== * لە ساڵی '''١٩٤٧''' نەتەوە یەکگرتوەکان نەخشەڕیگایەکی پێشنیارکرد کە بریتیبوو لە جیاکردنەوەی خاکی ئیسرائیل بۆ دوو بەش بەشێکی بۆ جووەکان و بەشێکی بۆ عەرەبە هاوردەکان لە دەرەنجامدا: * ئیسرائیل قبووڵیکرد * عەرەبەکان قبووڵیاننەکرد دەوڵەتە عەرەبیەکانیش دەستیانکرد بە هێرشکردنە سەر ئیسرائیل سەرەنجام لە '''ساڵی ١٩٤٨ ئیسرائیل سەرکەوت''' و فراوانتربوو هەتاوەک و نزیکەیی هەموو ڕوبەری ناوچەدێرینەکانی خۆی گرتەوە. === شەڕی ١٩٤٨ === دوای وازھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]] دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوو بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[تیۆدۆر ھێرتسل]] کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش [[عەرەب]]ەکان ڕازی نەبوون بەو ھۆیەوە شەڕێکی خوێناوی ڕوویدا. === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و [[جوو]] بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت بەسەر عەرەبەکان و ئیسرائیل [[بەرزایییەکانی جۆلان]] [[نیمچە دوورگەی سینا]]ی داگیرکرد [[جەنگی ١٩٦٧|لە ماوەی ٦رۆژدا]]، ئەم جەنگە کە بە ھێرشی ئیسرائیل دەستی پێکرد وای کرد کە [[فەڕەنسا]] ھاوکاریەکانی بۆ ئیسرائیل ڕاگرت. == ناونان == [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٤٨، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) وەرگرت، دوای ئەوەی پێشنیارە مێژوویی و ئایینییەکان بۆ خاکی ئیسرائیل وەک «[[زایۆن]] و یەھودا» ڕەتکرانەوە. لە ھەفتەکانی یەکەمی سەربەخۆییدا، حکوومەت زاراوەی «ئیسرائیلی»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی ئیسرائیل، بەو ڕاگەیاندنە فەرمییەی کە لەلایەن وەزیری دەرەوە مۆشێ شارێتەوە ئەنجامدرا.<ref>https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html</ref>[[پەڕگە:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]]] لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی [[جوولەکە|جوو]] بە یەک لەدوای یەک. ناوی «ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: יִשְׂרָאֵל؛ بە [[یۆنانی]]: Ἰσραήλ) لە تەوراتەوە وەرگیراوە کە لەم دەستەواژانەدا ئاماژەیە بۆ [[یەعقووب]] کە بەپێی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، ناوەکە دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتە]]یەکی یەزدان زۆرانبازی کردووە، ناوی لێنراوە. دوانزە کوڕەکەی یەعقووب بوونە باوباپیرانی [[بەنی ئیسرائیل|نەوەکانی ئیسرائیل]] کە ناسراون بە دوانزە ھۆزی ئیسرائیل یان نەوەکانی ئیسرائیل. یەعقووب و کوڕەکانی لە [[کەنعان]] ژیاون، بەڵام برسێتی ناچاری کردوون بچنە [[میسر]] بۆ ماوەی چوار نەوە، ٤٣٠ ساڵی خایاند، تا [[مووسا]] ئیسرائیلییەکانی بردەوە بۆ کەنعان وەک لە پەرتووکی دەرچوون بە وردی باسکراوە. کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی [[پێش زایین]].<ref>https://web.archive.org/web/20160722032239/http://www.nytimes.com/2000/11/07/opinion/07iht-edlevine.t.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA186</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107011027/https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AWZsAAAAQBAJ&pg=PA32</ref><ref>Wells، John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ص. 381. ISBN:978-0-582-05383-0. entry "Jacob".</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181005145049/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1312.htm</ref><ref>https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0206.htm#16</ref><ref>Barton & Bowden 2004، صفحة 126. "The Merneptah Stele... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref> ھەروەھا بە خاکە پیرۆزەکان ناسراوە، ناوچەکە پیرۆزە بۆ ھەموو [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] لەوانە [[جوولەکایەتی]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئیسلام]]، [[درووز]] و [[بەھایی]]. لەژێر دەسەڵاتی کارگێڕی [[بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، تەواوی ناوچەکە بە [[فەلەستین]] ناسرابوو. بەدرێژایی سەدەکان ئەم ناوچەیە بە چەندین ناوی دیکە ناسرا، لەوانە کەنعان، سامریا، یەھودا، یەھودییەت، سووریا فەلەستین و باشووری سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/</ref> == جوگرافیا== [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] [[پەڕگە:Map of Israel, neighbours and occupied territories-ar.svg|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ئیسرائیل و [[فەلەستین]]]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا|ناوچەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری کەرتی [[غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافیاوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩.٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[قودس|ئۆرشەلیم]] پایتەختی ئیسرائیلە بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئۆرشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێستەوە پەسەندکرا، بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری [[تەلئەبیب]]ن، لەکاتێکدا ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[تورکیا]] و [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئۆرشەلیم]] ھەڵکەوتوون. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|چەپ|[[کنێست]]]] ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرەڕای ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاییکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە. بەڵام [[کنێست]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ دەستوور دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و مافی مرۆڤ لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا قبوڵکراوە. === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|چەپ|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە پەرستگەی سلێمان لەبەردەم کنێستی ئیسرائیلدا داینا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسیەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجوومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێست» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێست]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێست. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێستی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێست حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە، بەڵام ئەم دیموکراسییە زیانی پێگەیشتووە، چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.<ref>https://www.aljazeera.net/news/</ref> == دانپێدانانی وڵاتە عەرەبییەکان بە ئیسرائیل == === دامەزراوەکانی داپێدانان بە ئیسرائیل لە گۆڕەپانی فەلەستینییدا === * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} ئەم وڵاتانەش دان بە ڕەگەزنامەی ئیسرائیلی نادەن بە ھۆکاری جیاوازەوە: * {{ئاڵا|مەغریب}} * {{ئاڵا|توونس}} * {{ئاڵا|قەتەر}} (ھۆکاری شەڕ بەرامبەر بە [[غەززە]]) * {{ئاڵا|بەحرەین}} == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری ووڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئاینیی جوو و [[ئیسلام]] و مەسیحی، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لەساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ میلیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتوان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و کوردی جوو نشین نزیکەی ٢٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == کولتوور == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چەپ|کولتووری جوولەکەکان لە ئیسرائیل]] کولتووری ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جوولەکەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە کولتووری و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === ئەدەبیات === ئەدەبیاتی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی ئەدەبیات بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وایکردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>https://archive.today/2012.05.29-153016/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید ئەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی|ئەدەبیاتی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> ===مۆسیقا و سەما=== [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|چەپ|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتا بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جوولەکەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref> Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە تەلئەبیب دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|چەپ|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تەلئەبیب سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|چەپ|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جوولەکەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە]] لە ماڵی تەفشی لە زانکۆی [[تەلئەبیب]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جوولەکەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرییە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە کولتووری ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|قاپێک کە بریتییە لە فەلافل و حوومووس و پەتاتەی سوورکراوە و زەڵاتەی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆییەکان و ھەروەھا خواردنی جووەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جووەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتاییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، ڕۆژھەڵاتی ناوین و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حوومووس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، ھەمبەرگەر، پەتاتەی سوورکراوە، برنج و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جوولەکەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوو]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک جوولەکە یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپیەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جوولەکەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە فەلەستینییەکان پەراوێز بخات و جوولەکەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خوولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە. و لە یانە بەناوبانگە وەرزشیە کانیان ماکابی تەلئەبیب و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشداریان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری تۆپی پێ و باسکە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل|*]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] lfxt6zo1e0zj5ulgay7s26cgui13lp0 0 9344 1588823 1588758 2026-06-05T12:03:11Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588823 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای ھەولێر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قضاء اربیل}}{{ھن}}{{lang-en| Erbil District}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[قەزا]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Arbil Districs.png | photo2a = Hawler Governorate.png | photo2b = Hewler governorate 2012.png | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = '''نەخشەی سەرەوە'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی(ھەولێر، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[گوند]]ەکانیان){{ھن}}'''نەخشەی لای ڕاست'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠٢٦)دا{{ھن}}'''نەخشەی لای چەپ'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠١٢)دا. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=9|coord= {{Coord|36.1907| 44.00947}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەزای ھەولێر''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.1907| 44.00947 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">١</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوند]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">٥٣</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٨٥٠ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = حکوومەتی خۆجییی | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی پارێزگای ھەولێر | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[قایمقام]] | ناوی_سەرۆک = نەبەز عەبدولحەمید | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٦٤٩٫٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٥٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٨٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١،٢٨٨،٥٣٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١،٩٨٤ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = ھەولێری | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]] و [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[مەسیحی]] و [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>{{ھن}}{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = https://www.erbil.gov.krd/app/ | پەراوێزەکان = }} '''قەزای ھەولێر''' یەکێکە لە قەزاکانی [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شاری [[ھەولێر]]ە. قەزاکە دەکەوێتە ناوچەیەکی دەشتایی کە لە بەشی باشووریدا زنجیرە گردێک ھەیە. لە وەرزی [[ھاوین]]دا کەشوھەوای قەزاکە وشک و گەرمە و لە وەرزی [[زستان]]یشدا باراناویی و ساردە. بەڵام وەرزی [[بەھار]] و [[پایز]]ی جوان و مامناوەندییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> قەزای ھەولێر لە یەک [[ناحیە]] پێکھاتووە: * [[ناحیەی شەمامک]] == ناو == ناوی قەزای ھەولێر لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە ئەویش شاری [[ھەولێر]]ە، ھەرجەندە بە '''ئەربیل''' ناو دەبرێت بەڵام [[کورد]]ان و بە فەرمی لە [[عێراق]]دا لە ئێستادا [[ھەولێر]]ە، وە چەندین بۆ چوون ھەیە لەسەر ناوی ئەم شارە: * بە [[زمانی تورکیی عوسمانی|تورکی عوسمانی]] ھەر بەم شارە وتراوە ئەربیل(اربیل)،<ref>Nasrullah, Mehmet (1908), مکمل آوروپا خریطە سی [Complete Map of Europe] (in Ottoman Turkish), Istanbul: Tefeyyüz Kitaphanesi.</ref> ھێشتا وەک ناوی شارەکە لە وەرگێڕانی فەرمی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیدا]] بەکاردەھێنرێت.<ref>https://gov.krd/english/the-governments-mission/erbil-baghdad-relations/</ref> فۆڕمی عەرەبی ستانداردی مۆدێرن بۆ ناوەکە بریتییە لە(أربیل).<ref>https://gov.krd/arabic/the-governments-mission/erbil-baghdad-relations/</ref> لە کۆنی کلاسیکدا بە لاتینی بە ئاربێلا و بە [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]] بە ئاربێلا (Ἄρβηλα) ناسرابوو، وەرگیراوە لە [[زمانی پارسیی کۆن]] ''ئەربەیرا''(𐎠𐎼𐎲𐎡𐎼𐎠𐏓)، بە عەربەیلوی ئاشوورییەوە، بە سۆمەری ئوربیلۆم (𒌨𒉈1).<ref>https://oracc.museum.upenn.edu/</ref> * کۆنترین ناویشی (ئوربیل) و (ئوربیلم)ە و یەکێکیش بووە لە شارە گرنگەکانی [[سۆمەر|سومەرییەکان]]، کە بەپێی لێکۆلینەوەی دیرۆکزان و مێژوونووسان سومەرییەکانیش [[نەژادی ئاری|ئاریایین]]. (ئور + بیل): (ئور) وشەیەکی سومەرییەکان بووە بە واتای ([[شار]]) بەکارھێنراوە و (بیل)یش ناوی خوایەکی سومەریەکان بووە، ئوربیل بە واتای (شاری بیل) دەھات. ھەروەھا پایتەختی سومەرییەکانیش بۆخۆی ناوی ([[ئوور|ئور]]) بووە. زۆربەی شارە کۆنەکانی [[کوردستان]] و نیشتمانی نێوان دوو رووبار ([[مێزۆپۆتامیا]]) کە وشەی (ئور) یان لەگەڵ بەکار دەھێنرا بریتیبوونە لە؛ ( [[ئوور]]، [[ھەولێر|ئوربیل]]، [[ڕحا|ئوروحا "ئورفا"]]، [[ورمێ|ئورمییە]]، [[کەرکووک|ئوراپخا]]، نیپ ئور،...). کە لە فەرھەنگی ھەریەکێک لە ئاسووری، ئەکەدی، میتانی، ساسانییەکان ناوی ئەو شارانە بەشێوەیتر بەکارھێنراوە وەک نمونە: بۆ ھەولێر (ئەربێلا ، ئەربائیلۆ،..). بۆ [[کەرکووک]] (ئوراپخا، ئاراپخا، نوزی...). بۆ شاری [[ڕحا]] (ئوروحا، ئورحا، ئورفا،..).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناوی ھەولێر لە سەرچاوە کۆنەکاندا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2024/564717/0001.PDF?ver=133571487610690496 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥| نووسەر = پ.ی.د موسا محەممەد خضر و پ.ی.د ئارام جەلال حەسەن و کەیفی جەلال تەھا |زمان = [[زمانی کوردی|کورد]]}}</ref> * [[عەلائەدین سەججادی]] ئەو ئەفسانەیەی نووسیوە ( ئەگێڕنەوە دەڵێن : لەپاش شکانی [[ئاشوورییەکان]] بە دەست [[ماد|میدیەکان]] ، کوردەکان ھاتوون بەشوێنی ئەو خوایانەدا گەڕاون کە چەپاویان کەن سەرەتا وایان زانیوە کە ئەمانە زۆر زلن ھەریەکە بە ئەندازەی کێوێک ئەبن لەسەر ئەو نیازە زۆر گەڕاون ھیچیان بەرچاو نەکەوتووە، کتوپڕ کابرایەک چویتە ژوورێک سەیری کردوە لەوێ دان بەسەرسامیەکی سەیرەوە بانگی ھاوڕێیەکانی کردووە (ھۆ لێرەن), (ھۆ لێرەن ), (ھۆلیرە), ( ھولیر), (ھەولیر) لەدواجار وشەکان سەدە بەسدە گۆڕانکاری لەسەر زمان کراوە کورت و ڕێک کراوە تەگەیشتووتە ناوی(ھەولێر).<ref>گۆڤاری سۆمەری ژمارە ٨ ساڵی ١٩٥٢</ref> * وشەی ھەولێر، لە وشەی (ئەربیل) و (ئوربیل) و (ئەربا ئیلۆ)ەوە ھاتووە و لەسەر زار گۆڕاوە. وەک نمونەی (ئەربەئیلۆ، ئەربیل، ئوربیل، ئورویل، ھەرویل، ھەولێر...). == جوگرافیا == قەزای ھەولێر ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە [[قەزای بەحرکە]]. * لە باشوورەوە [[قەزای قوشتەپە]] و [[قەزای مەخموور]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[قەزای بنەسڵاوە]]. * لە ڕۆژاواوە [[قەزای خەبات]] و [[قەزای مەخموور]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزای ھەولێر | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/3829919#map=10/36.1795/44.0442 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == بە پێی دێرینی شاری [[ھەولێر]]([[قەڵای ھەولێر]])، کە بناغەی ئێستای شاری ھەولێرە، بۆ مێژوویەکی کۆن ژیان تیایدا بەردەوامە، لە ھەموو سەردەمەکاندا بایەخی خۆی ھەبووە و لە مێژوودا ناوچەی حکومڕانی و کارگێڕی دەسەڵاتە جیاوازەکانی ناوچەکە بووە. پایتەختی چەندین دەوڵەتی جیاواز بووە، لەمەوە ئەتوانین بڵێین مەڵبەندی کارگێڕی ئێستای [[دەشتی ھەولێر]] و نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] بووە، ئەوە مێژوو گەواھیدەری ئەو ڕاستییەیە. === سەردەمی عوسمانی(١٥٥٤-١٩١٨) === * کاتێک عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٥٤دا ناوچەکەیان داگیرکرد، بڕیاریاندا حکومەتی خۆجێی بۆ سەرکردە [[کورد]]ەکان جێبھێڵن، بۆیە ڕاستەوخۆ نەخراوەتە ناو سیستەمی کارگێڕی عوسمانیەوە. فەرمانڕەواکان ئەندامی [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییەکان بوون و تەنیا بە دەگمەن سەربازی عوسمانی لە [[ئەیالەتی شارەزوور]]دا ھەبوون.<ref> https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ </ref> * بەڵام تۆمارە ئەرشیفییەکان لە سەدەی ١٦ بەدواوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو ناوچەیانەی کە بە شێوەیەکی باو پەیوەندییان بە شارەزوورەوە ھەیە، لەوانە [[ئامێدی]]، [[ھەولێر]]، [[کەرکووک]] و [[زاخۆ]]، لە سەردەمی جیاوازدا، وەک [[سنجاق]] لە ناو [[ئەیالەتی بەغدا]]دا ڕیزکراون.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/224338</ref> تۆمارە کارگێڕییەکانی عوسمانی لە ساڵانی ١٥٥٨-١٥٧٦ و ١٥٧٣-١٥٨٧ ئەم نیشتەجێبوونانە وەک [[قەزا]]ی ژێردەستەی [[بەغدا]] دەژمێرن، ئەمەش پێشنیاری ئەوە دەکات کە پێگەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لەناو ئیمپراتۆریەتەکەدا جێگیر نەبووە، بەڵکو لە نێوان قۆناغەکانی سەربەخۆیی ئەیالەتەکان و ژێردەستەیی ئیداری بۆ بەغدادا بە یەکەوە دەگۆڕێت.<ref>Musul – Kerkük ile İlgili Arşiv Belgeleri (1525–1919) (in Turkish). Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. 1993. pp. 47–48</ref> * لە سەدەی ١٨ و نۆزدەھەمدا، [[ئەیالەتی شارەزوور]] کەوتە ژێر دەستی [[میرنشینی بابان|بنەماڵەی بابان]]. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەگەڵ [[ئێران]] لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا، دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن. [[سنجاقی بابان]] کە شاری [[کەرکووک]]ی لەخۆگرتبوو، بەناوی ئەو بنەماڵەیەوە ناونراوە.<ref> https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> * لە ساڵی ١٨٥٠دا دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی پێھات، و ھەرێمەکە لە ساڵی ١٨٦٢دا خرایە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ویلایەتی بەغدا]]وە. لە ساڵی ١٨٥٠ دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی ھات و ھەر لەو ساڵەدا داواکارییەک بۆ دامەزراندنی ئەنجومەنێکی گەورە (meclis-i kebîr) لە شارەزوور لەلایەن [[باب ئەلعالی]] ڕەتکرایەوە. پاساوەکە ئەوە بوو کە ئەم جۆرە چاکسازییە ئیدارییە سەرەتا لە [[بەغدا]]وە دەست پێ بکات. * قەزای ھەولێر وەک سنجاق لە ئەیالەتی شارەزوور لە ساڵەکانی [[سەدەی ١٧یەم]]دا ناوی ھاتووە، یەکێک بووە لە ٣٣ سنجاقەکانی ئەیالەتەکە.<ref>https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ</ref> * ھەروەھا قەزای ھەولێر وەک سنجاق لە ئەیالەتی شارەزوور لە (١٦٨٠ - ١٧٠٢) ناوی ھاتووە، یەکێک بووە لە ١٨ سنجاقەکانی ئەیالەتەکە.<ref>https://www.academia.edu/19903381/18_Y%C3%BCzy%C4%B1l%C4%B1n_%C4%B0lk_Yar%C4%B1s%C4%B1nda_Osmanl%C4%B1_Devletinin_%C4%B0dari_Taksimat%C4%B1_Eyalet_ve_Sancak_Tevcihat%C4%B1_In_the_First_half_of_the_18th_Century_Administrative_Divisions_of_the_Ottoman_Empire_Shire_and_Sanjak_Assignments</ref> [[پەڕگە:Shehrizor Eyalet, Ottoman Empire (1609).png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئەیالەتی شارەزوور لە ١٦٠٩]] ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر [[میرنشین]]ەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]] و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لە ساڵی ١٨٦٦دا ناوی لیوای کەرکووک بوو بە لیوای شارەزوور، وەئەم لیوایەش چووە سەر [[ویلایەتی بەغدا]]. لە ساڵی ١٨٦٨دا ناوی یەکەی کارگێڕی (لیوا) گۆڕدرا بە (سنجاغ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> دوای ھەڵوەشاندنەوەی ئەیالەتی شارەزوور و ڕێکخستنەوەی کارگێڕی دەوڵەتی عوسمانی ھەولێر پێگەی سنجاقی لەدەستداو بووە قەزا لە لیوای کەرکووکدا کە ناوی لیوای شارەزوور بوو. ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)دا ==== قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی [[ویلایەتی بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا. # ئاڵوگۆڕی نێوان ھەرسێ لیواکانی [[سلێمانی]]، [[کەرکووک]] و [[ڕەواندز]]. [[قەزای پشدەر]] لە لیوای سلێمانی دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[ڕەواندز]] و لەبری ئەو [[ناحیەی شوان|قەزای شوان]] لە لیوای [[کەرکووک]] دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[سلێمانی]]، ھەر سێ ([[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای ڕانیە]]) لە لیوای کەرکووک دابڕێنران و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی سێیەم لەنێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨)دا ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * گرنگترین ئەم گۆڕانکاریانە ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] ھەروەھا سنجاغی ڕەواندز بووە [[قەزای ڕەواندز]] و قەزاکانی([[ناحیەی سیدەکان|سیدەکان]]، [[قەزای چۆمان|باڵەک]] و [[ناحیەی ھەریر|ھەریر]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز]]. * قەزای ھەولێر کە سەر بە [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] بوو ئەمیش خرایەوە سەر لیوای کەرکووک. * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵانی ١٨٧٥- ١٨٩٢دا:''' # یەکەی ناحیەی ھاتە ناو یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی عوسمانییەوە، یەکە کارگێڕییەکان بەم شێوەیە بوون([[گوند]]، [[ناحیە]]، [[قەزا]]، [[پارێزگا|لیوا(سنجاغ)]] و [[ویلایەت]]). # [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] لە ([[ناحیەی زاب|ناحیەی سوڵتانیە]] و [[قەزای قوشتەپە|ناحیەی دزەیی]]) پێکھاتبوو. * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵانی ١٨٩٤-١٩٠٧دا:''' ** ناحیەی ئەملاکی شەمامک لە لە سنووری [[قەزای ھەولێر]]دا ھاتە کایەوە، کە سنووری ئێستای [[قەزای مەخموور]] و [[قەزای خەبات]] دەکات. === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی(١٩١٨ - ١٩٥٨) === یەکێک لە ئەنجامەکانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] زۆربەی [[ویلایەت]]ەکانی لەدەست دا، لەوانە [[ویلایەتی بەسڕە]]، [[ویلایەتی بەغدا]] و [[ویلایەتی مووسڵ]]، ئینگلیزەکان لە ماوەی ئەو جەنگەدا توانیان خاکی ئەم ویلایەتانە کۆنتڕۆڵ بکەن. لە دەوڵەتی نوێی [[عێراق]]دا کۆیان بکەنەوە و حکومەتێک دابمەزرێنن. حکومەتی تازە پێکھێنراو ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی [[عێراق]]. لەم ماوەیەدا ھەولێر وەکو پێشتر ئاماژەی پێکرا قەزایەکی [[پارێزگای کەرکووک]] بوو [[حکوومەتی عێراق]] بە ھۆی فراوانی لیوای کەرکووکەوە بە گونجاوی زانی یەکە کارگێڕییەکانی ئەو ناوچەیەی کە دەکەوێتە نیوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]]ەوە و تا کۆتایی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] (٤) [[قەزا]] و (۱۱) [[ناحیە]]ی لە خۆدەگرت لە لیوایەکدا کۆبکرێتەوە بە نوسراوی وەزارەتی ناوخۆ کە ئاڕاستەی ھەردوو موتەسەڕفی کەرکووک و ئەربیل کراوە و تێیدا ھاتووە بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران ھەولێر کراوە بە [[پارێزگا|لیوا]]، جیابوونەکەیشی لە لیوای کەرکووک لە روژی ١٩٢٣/٤/١دا دەستپێدەکات. ئەمەش وەچەرخانێک بوو، ئیدی سەردەمێکی نوێ دەستی پێکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩١٨-١٩٢٢)دا ==== پێش دەرچوونی بڕیاری بە لیوابوونی ھەولێر ھەندێک گۆڕانکاری کارگێڕی لەم سنوورەدا سازدرابوو و بریتی بوون لە:- # بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١١٢) لە ١٥-١٠-١٩٢٢دا یەکە کارگێڕییەکانی عێراقی سەر لە نوێ ڕێکخستەوە. # جێگیرکردنی ناوی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|ناحیەی قوش تەپە]] لە بری ناحیەی دزەیی. # دابەشکردنی ھۆبەی ئەملاکی ئەمیری شەمامک بۆ دوو ناحیە([[قەزای مەخموور|مەخموور]] و [[ناحیەی گوێڕ|گوێڕ]]). # بەستنەوەی ناحیەی سولتانیە بە ناوەندی [[قەزای مووسڵ]]ەوە، دواتر دابەشکرا لە نێوان ھەردوو [[قەزای شەرقات|ناحیەی شەرقات]] و [[ناحیەی شۆڕە]]، ئیتر ناوی سولتانیەش لە دەفتەرە تۆمارییەکاندا نەما. # دابڕاندنی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] لە [[قەزای کۆیە]] و لکاندنی بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]] ھاتە کایەوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =التشکیلات الاداریة فی جنوب کردستان | ناونیشان = https://zheenlibrary.com/opac/index.php?lvl=record_display&id=9753 | نووسەر = عبداللە غفور |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٢٢-١٩٣٦)دا ==== # بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران لە بەرواری ١\٤\١٩٢٣دا پارێزگای ھەولێر ھاتە کایەوە و لە [[پارێزگای کەرکووک]] جیابووەوە، ئەو قەزا و ناحیەیانەی کەوتبوونە نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] ئەم پارێزگایەیان پێکھێنا. # لە سنووری [[قەزای ھەولێر]]دا کە بە دوو زنجیرە چیا و بەرزایییەکانی ([[قەرەچوغ]]) و (زوورگە زراو) دابەشکراوە بۆ سێ [[دەشت]]، ھەردوو دەشتی (شەمامک، کاندێناوە و قەراج)، بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(١١٤٩) لە ۱۹۲۷/۷/۲۷دا لە [[قەزای ھەولێر]] دابڕێنران و کران بە [[قەزا]]، سەرەتا ناوی قەزای گوێڕ بوو، دواتر بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٤٥) لە ۱۹۲٨/٣/٥دا ناوی گۆڕدرا بە [[قەزای مەخموور]] ناوەندەکەی شارۆچکەی [[مەخموور]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =کورد وترک وعرب | ناونیشان = https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%83-%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = سی جی ادمونز |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦-١٩٤٧)دا ==== * [[قەزای قوشتەپە|ناحیەی قوشتەپ]]ە ھەڵوەشینرا و سەرجەم کەرتەکانی لکێندرا بە ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أطلس العراق الإداری | ناونیشان = https://books.google.iq/books/about/%D8%A3%D8%B7%D9%84%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A.html?id=FZ390QEACAAJ&redir_esc=y%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = احمد سوسة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧-١٩٥٨)دا ==== * بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە (٢٢١) لە ١\٥\١٩٥٢دا، [[قەزای شەقڵاوە]] ھاتە کایەوە لە سنووری پارێزگای ھەولێر بە دابڕانی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] بە سەرجەم کەرتەکانییەوە لە [[قەزای ھەولێر]]. [[قەزای ھەریر|ناحیەی دیرە حەریر]] لە [[قەزای ڕەواندز]] دابڕێنرا و لکێندرا بە [[قەزای شەقڵاوە]]وە.<ref name=":8" /> === سەردەمی کۆماری(١٩٥٨-١٩٩٠) === ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکوومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی [[عێراق]]، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref name=":0" /> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== # بەفەرمانی کۆماری ژمارە(٥١٨) لە ١٩٦٠/٨/٣٠دا، (١٠٠) کەرتی ناوەندی پارێزگای ھەولێر دابڕێنرایەوە بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|ناحیەی قوشتەپە]] لە سنووری [[قەزای ھەولێر]]دا ناوەندەکەیشی لە گوندی ([[قوشتەپە]]) بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم باحداث ناحیة قوشتبة | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/204.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ١٩٦٤/٩/٢دا، چوار کەرتی [[قەزای کۆیە]] بە [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندرا. ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== # بە قەرمانی کۆماری ژمارە (٤٦٨) لە ١٩٧٣/١٢/٥دا، (٣١) کەرتی [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]] دابڕێنراوە بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات |ناحیەی خەبات]] لە سنووری پارێزگای ھەولێر و بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە بەسترایەوە و ناوەندەکەیشی لە گوندی [[خەبات|ھەنجیرۆک]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم باحداث ناحیة خبات | ناونیشان = https://wiki.dorar-https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9283.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> # بە قەرمانی کۆماری ژمارە (٣٣) لە ١٩٧٦/١/٢٥دا، (٢٩) کەرتی [[ناحیەی کەندێناوە]]، (١١) کەرتی [[ناحیەی قەراج]]ی سەر بە [[قەزای مەخموور]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە لکێنراوە ھەروەھا دوو کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|ناحیەی قوشتەپە]]ی سەر بە [[قەزای ھەولێر]] بە [[ناحیەی پردێ]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە لکێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ارتباط مقاطعات من محافظة اربیل والحاقھا بالتأمیم | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/2161.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٧)دا ==== # بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (٣٢١) لە ١٩٨٧/٩/١١دا، ناحیەکانی ([[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|خەبات]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|برادۆست]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|مێرگەسۆر]]، [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|تەقتەق]] و [[ناحیەی شۆڕش|شۆڕش]]) ھەڵوەشێنرانەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٩١١) لە ١٩٨٧/١١/١٦دا، '''(ا)''' ناحیەکانی ([[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|ناحیەی ناوەندی قەزای زێبار]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]]) ھەڵوەشێنرانەوە و کەرتەکانیان بە ناوەندی قەزاکانیانەوە لکێندرا. '''(ب)''' [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|ناحیەی خەبات]] سەر لە نوێ ھھێنرایەوە کایە. '''(ج)''' [[قەزای کۆیە]] ھەڵوەشێنرا و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە|ناحیەی کۆیە]] ھێنرایە کایەوە و بە ناوەندی قەزای ھەولێرەوە بەسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الدلیل الاداری للجمھوریة العراقیة | ناونیشان = https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html | نووسەر = مؤید سعید بسیم |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٨٨-١٩٨٩)دا ==== # ڕووبەری پارێزگاکە زیادیکرد و ژمارەی کەرتەکانیشی لە (١١٤١) کەرتەوە بە رزبووەتەوە بۆ (۱۱۸۳) کەرت. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٣٤) لە ۱۹۸۹/۹/۱۱دا، (٤) کەرتی [[ناحیەی پردێ]] و (۳۸) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] ھەڵوەشێنرا و بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندرا، ھەر لەو فەرمانەدا ھاتووە [[ناحیەی پردێ]] بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندراوە، ڕووبەری [[ناحیەی پردێ]] تەنھا ڕووبەری سەرۆکایەتی شارەوانی شارۆچکەی [[پردێ]]ی لە خۆدەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم تنظیم الحدود الاداریة لمحافظة التأمیم | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/15066.html| نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == ناحیەکان == * [[ناحیەی شەمامک]]: ناحیەی شەمامک سەر بە قەزای ھەولێرە و ناوچەیەکی تەختی دەشتاییە. ئەو ناحیەیە کەوتووەتە باشووری شاری [[ھەولێر]] بە دووری ٢٥ کم. ناحیەی شەمامک ناوچەیەکی کشتوکاڵییە و ئاو و ھەوای ناحیەکە لە وەرزی زستاندا ساردە و لە وەرزی ھاویندا گەرمە. ڕووبەر: ٥٥٨٫٩ کم دووجا. ژمارەی گوند: ٦٢ ھێلی پانی و درێژی ناوەندی ناحیە: [[باشوور]] ٣٦٫٠٢٣٤ پلە. باکوور ٤٣٫٩٢٧٤ پلە. باری ڕووی زەوی: دەشت:٩١٪. گرد:٩٪ ==سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20160307085005/http://hawlergov.org/ku/region.php?id=1330758535 قەزای ناوەندی ھەولێر-سایتی پارێزگای ھەولێر] * [http://www.krso.net/documents/130/pop_no_hawler_2010.pdf ژمارەی دانیشتوانی پارێزگای ھەولێر بۆ سالی ٢٠١٠]{{بەستەری مردوو|url=http://www.krso.net/documents/130/pop_no_hawler_2010.pdf |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}، دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان {{قەزای ھەولێر}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:قەزاکانی عێراق]] nil33s2cs6yxhbs2mz9s8y2p0kf6uox 0 10313 1588829 1588480 2026-06-05T12:31:39Z Hivja 64112 تاقیکردنەوە 1588829 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوبەی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|ar|دُبَيّ}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = عەرەبی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Burj Khalifa 2021.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری دوبەی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری دوبەی''' | دەرزیی_نەخشە = United Arab Emirates#Middle East | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی دوبەی لە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]دا##جێگەی دوبەی لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا | پۆتانەکان = 25.263056 | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشین]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ھێمای ئاڵا|میرنشینی دوبەی}} [[میرنشینی دوبەی|دوبەی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = {{#if:{{{4|}}}|[[ناوچە]]}} | ناوی_دابەشکراو٢ = {{#if:{{{4|}}}|Emirate of Dubai|}} | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٨٢٢ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[پاشایەتیی ڕەھا]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = دەسەڵاتدار | ناوی_سەرۆک = [[محەممەد کوڕی ڕاشد ئال مەکتووم]] <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١،٤٩١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤،٩٤٥،٠٠٠ | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٥ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٣،٣١٧ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٤:٠٠|+٤:٠٠]] ([[کاتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{#if:{{{11|}}}|https://www.dm.gov.ae/|}} | پەراوێزەکان = }} '''دوبەی''' ({{بە عەرەبی|دُبَيّ}}) شارێکە لە [[میرنشینی دوبەی]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]].<ref>{{Cite web |title=United Arab Emirates Cities Database {{!}} Simplemaps.com |url=https://simplemaps.com/data/ae-cities |access-date=2024-08-25 |website=simplemaps.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of Cities in United Arab Emirates: Area, Population and Cost of Living |url=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |access-date=2024-08-25 |website=Digit Insurance |language=en-IN}}</ref> بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٥، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٤،٩٤٥،٠٠٠ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە ١،٤٩١ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ٣،٣١٧ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Dubai}} {{#if:{{{11|}}}|* {{وێبگەی فەرمی|https://www.dm.gov.ae/}}}} {{شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی میرنشینی دوبەی]] [[en:Dubai]] [[پۆل:دوبەی]] [[پۆل:کەنداوی فارس]] [[پۆل:شوێنە کەناراوییەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٨یەم]] [[پۆل:شارەکانی بەندەری عەرەبی]] i1n513255053trqkf66fkqahcmv2g6m 0 10934 1588841 1587455 2026-06-05T16:28:41Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Abdül Mecid I|Abdül Mecid I]] بۆ [[:Commons:Category:Abdülmecid I|Abdülmecid I]] 1588841 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی سوڵتانی عوسمانی |ناوی سوڵتان = سوڵتان عەبدولمەجیدی یەکەم |ناوی تەواو = سوڵتان عەبدولمەجیدی یەکەم کوڕی مەحموودی دووەم |وێنە =Sultan Abdulmecid Pera Museum 3 b.jpg |وێنەی واژوو = |لێدوان = سوڵتان عەبدولمەجیدی یەکەم |ماوەی حوکم = ١٨٣٩–١٨٦١ |پێش خۆی = [[مەحموودی دووەم]] |دوای خۆی =[[عەبدولعەزیز (سوڵتان)|عەبدولعەزیز]] |باوک = [[مەحموودی دووەم]] |دایک = |مێژووی لە دایکبوون = ١٨٢٣ |شوێنی لە دایکبوون = |مێژووی مردن = ١٨٦١ |شوێنی مردن = |}} '''عەبدولمەجیدی یەکەم''' (١٨٢٣–١٨٦١)، سوڵتان سی و یەکەمی [[دەوڵەتی عوسمانی]]یە، و باوکی سوڵتان [[عەبدول حەمیدی دووەم]]ە. خەلافەتی گرتە دەست دوای باوکی کاتێک تەمەنی کەمتر بوو لە ھەژدە ساڵ، لە سەردەمی ئەودا [[فەڕەنسا]] و [[ئینگلتەرا]] شەڕی تائیفییان لە [[لوبنان]] ھەڵگیرساند، ھەر لەم سەردەمەدا شەڕ کەوتەوە لە نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] لەلایەک و [[دەوڵەتی عوسمانی]] و [[فەڕەنسا]] و [[ئینگلتەرا]] و [[نەمسا]] لەلایەکی تر و ڕووسیا تێک شکێنرا و دەوڵەتی عوسمانی پارێزگاری لە ھەندیک ناوچەکانی کرد، شەڕی تائیفی ھەڵگیرسا لە [[شام]] و دەوڵەت دەستی بەسەرداگرت و بەڵام فەڕەنسا تووڕە بوو ھیزەکانی نارد بۆ [[بەیرووت]]، و ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی دەوڵەت قەرەبووی زیانەکانی مەسیحییەکان بکاتەوە و خەڵکی شاخەکە حکوومەتێکی سەربەخۆیان ھەبێت و پیاوێکی مەسیحی بەڕێوەی ببات و ناکرێت لاببرێت، و لە بەرامبەر ئەم دابەزینانەی دەوڵەتدا ئەبێت فەڕەنسا لە [[شام]] بکشێتەوە. ھەروەھا تەماحی ڕووسیا لەو سەردەمە بە قازانج بۆسەر عوسمانییەکان شکایەوە کاتێک ڕووسیا ویستی ھێرش بکاتە سەر دەوڵەتی عوسمانی زلھێزەکانی ئەورووپا وەک فەڕەنسا و بەڕیتانیا دەستیان وەردایە شەڕەکە ھاوپەیمانییان بەست دژی فراوانخوازی ڕووسیا و بەسەری دا سەرکەوتن لەوسەر دەمە عوسمانیەکان بەشێکی کەم لە خاکی [[نیمچەدوورگەی قەرم]] یان بەدەستھێنایەوە کە زیاتر لە نیو سەدە بوو لە خاکی عوسمانی جیابوویەوە. == سەرەتای ژیان == [[پەڕگە:Sultan Abdülmecid I.jpg|وێنۆک|ڕاست|''[[وێنەی عەبدولمەجیدی یەکەم]]'' لەلایەن [[دەیڤید ویڵکی (ھونەرمەند)|دەیڤید ویڵکی]]، ١٨٤٠.]] عەبدولمەجید لە ٢٥ی نیسانی ١٨٢٣ لە کۆشکی [[بێشیکتاش]] یان لە [[کۆشکی تۆپکاپی]]، لە [[ئەستەمبوڵ]] لەدایکبووە. دایکی ھاوسەری جۆرجی [[بەزمیعالەم سوڵتان|بەزمیعالەم کادین]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=meLVAAAAMAAJ&q=bezmialem+valide+sultan+g%C3%BCrc%C3%BC+ma%C3%A7abeli|یەکەم=Tuna|دوایین=Mahinur|سەردێڕ=İlk Türk kadın ressam: Mihri Rasim (Müşfik) Açba|بڵاوکەرەوە=As Yayın|ڕێکەوت=٢٠٠٧|پەڕە=٢٥|ژپنک=٩٧٨٩٧٥٠١٧٢٥٠٢|وتەگێڕانەوە=Bezmialem Sultan da Açba hanedanından imiş, ama onlara Gürcü söyleyişiyle "Maçabeli" diyorlarmış|trans-quote=Bezmialem Sultan was also from the Achba dynasty, but they called them "Machabeli" in Georgian.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=63|سەردێڕ=Gürcistan Dostluk Derneği|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102081810/http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=63|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bezmialemhastanesi.com/bezmi_alem_valide_sultan.asp|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120606041224/http://www.bezmialemhastanesi.com/bezmi_alem_valide_sultan.asp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=Bezmiâlem Valide Sultan, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref><ref>The Private World of Ottoman Women by Godfrey Goodwin, 2007, p.157</ref> عەبدولمەجید پەروەردەیەکی ئەورووپایی وەرگرت و یەکەم سوڵتان بوو کە بە ڕەوانی بە زمانی فەڕەنسی بدوێت. وەک [[عەبدولعەزیز (سوڵتان)|عەبدولعەزیز]] کە لە شوێنی ئەو ھات، خولیای وێژە و مۆسیقای کلاسیک بوو. == مردن == عەبدولمەجید بەھۆی [[سیل]] (وەک باوکی) لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٨٦١ لە ئەستەمبوڵ کۆچی دواییی کرد، و لە [[مزگەوتی یاوز سەلیم]] نێژرا، و لەلایەن زڕبرای بچووکی سوڵتان [[عەبدولعەزیز]]، کوڕی [[پەرتەوپییاڵ سوڵتان]] لە شوێنی گیرایەوە. لە کاتی مردنیدا، عەبدولمەجید یەک ژنی یاسایی و شاژن، [[پەرێستوو کادین]]، و چەندین کەنیزەی ھەبوو. == کەسایەتی == عەبدولمەجید بە بەزەیی ناسرابوو، تەنانەت ڕەتیدەکردەوە ڕەزامەندی لەسەر لەسێدارەدانی ئەو کەسانە بدات کە پیلانیان دژی ژیانی دەگێڕا. [[وەشانە یازدەھەمی ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا|''ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا''ی ١٩١١]] دەربارەی ئەو دەڵێت: «ئەو کەسایەتیی پیاوێکی میھرەبان و بەڕێزی ھەبوو، ئەگەرچیش تا ڕادەیەک لاواز بوو و بە ئاسانی ڕێنوێنی دەکرا. بەڵام لە بەرامبەر ئەمەشدا، دەبێت زیادەڕۆیی لە ڕادەبەدەری ئەو بنووسرێت، بەتایبەتی لە کۆتاییی ژیانیدا.» == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سوڵتانە عوسمانییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ئیسلام|تورکیا|ژیاننامە|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Abdülmecid I}} [[پۆل:تورکە عوسمانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٣]] [[پۆل:مردووانی ١٨٦١]] 298l03ity0xgl8zlrapwbiw6kuniuea 0 20342 1588858 1587357 2026-06-05T18:26:24Z Hemn20i 76443 1588858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کەلکان | ناوی_خۆماڵی = Kalkan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی کەلکان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی خدران]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٥٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کەلکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی خدران]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3</ref> == جوگرافیا == '''کەلکان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[بەنداوی دووکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شوشکە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بەنداوی دووکان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شێخ مەنسوریان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == کەسایەتیە ناودارەکانی == * [[جەلال تاڵەبانی|مام جەلال]] == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[جەلال تاڵەبانی|مام جەلال]] {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] 3hnlwq7vn279dg092jwi58z0bkykb5r 0 33617 1588819 1588786 2026-06-05T12:01:51Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588819 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Geoffrey Chaucer (17th century).jpg|230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی چوسەر]] '''جێفری چوسەر''' ({{بە ئینگلیزی|Geoffrey Chaucer}}) لەدایکبووی ساڵی ١٣٤٣ زایینی، [[نووسەر]]، سترانبێژ، فەیلەسووف و سیاسەتوانی وڵاتی [[بریتانیا]] بوو. لەکاتێکدا تۆماری تایبەت بە ژیانی ھاوسەردەمانی لەوانە ولیام لانگلاند و پییڕل پەوت بە شێوەیەکی کرداری بوونی نییە، بەھۆی ئەوەی کە چۆوسە کارگوزارێکی حکومی بوو، ژیانی پیشەیی لە پێنج سەد نوسراودا زۆرباش تۆمار کراوە کە گەواھیدەری پیشەکەین. یەکەم تۆماری ژیانی چۆوسە لە ساڵی ١٣٥٧دا لە ھەژماری ماڵی ئەلیزابێس دی بێرگدا دەردەکەوێت کە کۆنتێنسەی ئۆڵستەر بوو، کاتێک لە ڕێگەی پەیوەندییەکانی باوکییەوە بوو بە خزمەتکاری ئەو خاتوونە خانەدانە کە فۆرمێکی باوی سەدەکانی ناوەڕاست بوو لە ڕاھێنانی پیشەیی کوڕان لە ئەسسپسواری و دامەزراندنی بە شکۆیانە. خاتوونی کۆنتێسە شووی بە ئێدواردی سێیەم کردبوو، ئەو پێگەیە چۆوسەی ھەرزەکاری لە بازنەی کۆشکی شاھانە نزیک کردەوە کە بە درێژایی ژیانی تێیدا مایەوە. لەوێ وەکو پیاوی شا، دیبلۆمات و کارگوزار کاری کرد و دواتریش لە نێوان ساڵەکانی ١٣٨٩ بۆ ١٣٩١ دا وەکو کارمەندی نوسینی کارەکانی پاشا کاری دەکرد.<ref>Robert DeMaria, Jr. , Heesok Chang, Samantha Zacher, eds, ''A Companion to British Literature, Volume 2: Early Modern Literature, 1450–1660'', John Wiley & Sons, 2013, p. 41.</ref> لە ساڵی ١٣٥٩دا لە قۆناغەکانی سەرەتای جەنگێکی سەد ساڵەدا، ئێدواردی سێیەم فەڕەنسای داگیرکرد و چۆوسە لەگەڵ لیۆنێڵی ئەنتوێرب، دۆقەی یەکەمی کلارێنس، ھاوسەری ئەلیزابێس وەکو بەشێک لە سوپای ئنگلتەرا چوون بۆ فەڕەنسا. لە ساڵی ١٣٦٠دا لەمیانەی گەمارۆدانی شاری ڕەیمسدا دەستبەسەرکرا. ئێدوارد ١٦پاوەندی بەخشی لە بەرامبەر ئازادکردنیدا، کە دەکاتە نزیکەی ١١ ھەزار و ٦١٠ پاوەند لە ساڵی ٢٠١٩دا و بەو شێوەیە چۆوسە ئازادکرا. لە دوای ئەمەوە ژیانی چۆوسە نادیارە، بەڵام وا پێدەچیت سەفەری بۆ [[فەڕەنسا]] و [[ئیسپانیا]] و فنلاندەرس کردبێت و دەشێت وەکو نامەبەرێک و ڕەنگە بۆ حەج چووبێت بۆ سانتیاگۆ دی کۆمپۆستێلا. لە دەوروبەری ساڵی ١٣٦٦، چۆوسە ھاوسەرگیری لەگەڵ فیلیپا دا ڕاوتدا کرد. خانمێکی بەردەستی شاژنی ئێدواردی سێیەم، فیلیپای ھەینۆڵت، بوو ھەروەھا خوشکی کاترین سوینفۆرد بو کە دواتر لە دەوروبەری ساڵی ١٣٩٦ی دا بوو بە ژنی سێیەمی جۆن گۆونت. نازانرێت چۆوسە و فیلیپا چەند منداڵیان ھەبووە، بەڵام بە گشتی سێ یان چواریان ئاماژەپێکراون. تۆماس چۆوسەی کوڕی پیشەیەکی بەناوبانگی ھەبوو وەک سەرۆکی دەستەی کارگوزارانی چوار پادشا، نێردەی وڵات لە فەڕەنسا و وتەبێژی خانەی گشتی. کچەکەی تۆماس، ئەلیس، ھاوسەرگیری لەگەڵ شازادەی سەفۆلکدا کرد. نەوەی نەوەی تۆماس کە دەکاتە سێ نەوەی دواتری جیۆفری چۆوسە، جۆن دی لاپۆل، بەگی لینکۆڵن، ئەو جێنشینە شاھانەیە بوو کە ڕیچاردی سێیەم پێش لاچوونی داینابوو. منداڵەکانی دیکەی جیۆفری بە ئەگەری زۆرەوە لەکاتی تاج لەسەرنانی ھێنری چوارەمدا بەشداربوون کە ئەلیزابێس و کوڕێکی دیکەی بە ناوی لویس چۆوسە بوون. چۆوسە کتێبی "Treatise on the Astrolabe" ی بۆ لویس نوسیبوو.<ref name="Brewer1992">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Derek Brewer|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_l3StHI3nBUC&pg=PA18|سەردێڕ=Chaucer and His World|بڵاوکەرەوە=Boydell & Brewer Ltd|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٩٩١-٣٦٦-٩|پەڕەکان=١٨–١٩}}</ref><ref name="Turner2019">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Marion Turner|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fA2GDwAAQBAJ&pg=PA26|سەردێڕ=Chaucer: A European Life|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١٦٠٠٩-٢|پەڕە=٢٦}}</ref> بەپێی نەریت، چۆوسە یاسای لە پەرستگایەکی ناوخۆیی خوێند (کە میوانخانەیەکی کۆشکی شاھانە بوو). بوو بە ئەندامی کۆشکی شاھانەی ئێدواردی سێیەم وەکو ''valet de chambre'', yeoman, esquire، پیشەیەک کە چەند ئەرکێکی فراوانی لەخۆگرتبوو. ھاوسەرەکەشی موچەی [[خانەنشینی]] کۆشکی پاشایی وەرگرت. چەندین جار سەفەری دەرەوەی وڵاتی کردووە کە ھیچ نەبێت بەشێک لە سەفەرەکانی وەکو ئەندامی شاند و لەمیانەی پیشەکەیدا بووە. لە ساڵی ١٣٦٨ دا ڕەنگە بەشداری زەماوەندی لیۆنێڵ ئەنتوۆرپ و ڤیۆلانتێ ڤیسکۆنتی، کچی گالیازۆی دووەمی ڤیسکۆنتێی لە میلان کردبێت. ھەر لەو ماوەیەدا، وا دادەنرێت کە چۆوسە لە شەرەفی بڵانشی لانکستەردا کە دوایین ھاوسەری جۆون گەونت بوو و لە ساڵی ١٣٦٩ بە نەخۆشی تاعون کۆچی دوایی کرد، کتێبی ''The Book of the Duchess'' ی نووسیبێت.<ref>Skeat, W. W. , ed. ''The Complete Works of Geoffrey Chaucer''. Oxford: Clarendon Press, 1899; Vol. I, pp. xi–xii.</ref> ساڵی دواتر، چۆوسە وەک بەشێک لە پەلاماری سەربازی چوو بۆ پیکاردی، لە ساڵی ١٣٧٣شدا سەردانی گینوا وفلۆرەنسی کرد. چەندین سکۆلاری وەکو سکیت، بۆیتانی و ڕۆولاند ئاماژە بەوە دەکەن کە لەم گەشتەیدا بۆ [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]، چۆوسە پێترارک و بۆکاسیۆی ناسیوە. ئەوان شیعری ئیتاڵی سەدەکانی ناوەڕاستیان پێناساند، فۆرم و چیرۆکگەلێک کە دواتر بەکاری ھێنان لە شیعرەکانیدا. مەبەست لە گەشتە دەریایییەکەیان بۆ ئیتاڵیا لە ساڵی ١٣٧٧دا نادیارە، بەپێی ئەو وردەکارییانەی مێژوونوس جان فرۆیسارت بێت، بۆ ڕێکخستنی ھاوسەرگیری بووە لە نێوان ڕیچاردی دووەم کە دواتر دەبوو بە پادشا و شازادەی فەڕەنسا، ئەمەش بۆ کۆتاییھاتنی جەنگی سەد ساڵە. گەر ئەمە ھۆکاری پشت سەردانەکەیان بووبێت، وادیارە کە سەرکەوتوو نەبووبن چونکە ھیچ زەماوەندێک ڕووی نەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rossignol|یەکەم١=Rosalyn|سەردێڕ=Critical Companion to Chaucer: A Literary Reference to His Life and Work|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Facts on File|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٠-٦١٩٣-٨|شوێن=New York|پەڕەکان=٥٥١, ٦١٣}}</ref> لە ساڵی ١٣٧٨دا ڕیچاردی دووەم چۆوسەی وەک نێردراوێک (نێردەی نھێنی) نارد بۆ لای ڤیسکۆنتی و سێر جۆن ھاوکوود، کۆندۆتێری ئنگلیزی (سەرکردەیەکی بەکرێگیراو) لە شاری میلان. وا دەخەمڵێنرێت ھاوکوود ئەو کەسە بێت کە چۆسە لە کتێبی " ''Canterbury Tales'' "دا کەسایەتی سوارچاکەکەی لەسەر بنیات نابێت ئەمەش بەھۆی ئەو وەسفانەی چۆسەوە بۆ کارەکتەرەکە کە لەگەڵ بەکرێگیراوی سەدەی چواردەدا یەکدەگرێتەوە. ئامژەیەک بەو ڕاستییەی کە پیشەی ئەو وەک نووسەرێک جێگەی پێزانین بووە، ئێدواردی سێیەم ڕۆژانە گاڵۆنێک مەی بۆ چۆوسە بڕیار لێدابوو بۆ ھەموو ژیانی و ئەمەش لە بەرامبەر کۆمەڵێک ئەرکی نادیاریکراودا. ئەمە بەخششێکی ناباو بوو بەڵام لە ڕۆژی ئاھەنگگێڕانی ڕۆژی قەشە جۆرجدا بوو لە ساڵی ١٣٧٤دا کە تێیدا وەک نەریتێک ھەوڵە ھونەرییەکان خەڵات دەکران، وا دادەنرێت ئەمە لە بەرامبەر بەرھەمێکی کۆنی شیعریدا پێی درابێت. نازانرێت کام لە بەرھەمەکانی چۆوسە ھاندەری خەڵاتەکە بوون، بەڵام پێشنیارکردنی ئەو وەک شاعیرێک بۆ پادشا ئەوی کرد بە شایستەی ئەو خەڵاتە خواردنەوەیییە تا دواتر ڕیچاردی دووەم ھاتە سەر تەخت و خەڵاتەکە لە ھەژدەی نیسانی ١٣٧٨دا کرا بە پارەی کاش.<ref>Rossignol, Rosalyn. ''Chaucer A to Z: The Essential Reference to his Life and Works''. New York: 1999, pp. 72–73 and 75–77.</ref> چۆوسە کارێکی زۆر گرنگی بەدەست ھێنا وەکو بەڕێوەبەری گومرگ لە بەندەری [[لەندەن]] و لە ھەشتی حوزەیرانی ساڵی ١٣٧٤دا دەست بەکاربوو. دەبێت بۆ ئەو ڕۆڵە گونجاو بووبێت بە گوێرەی ئەوەی دوانزە ساڵ بەردەوام بوو تێیدا کە ماوەیەکی درێژە بۆ وەھا پۆستێک لەو کاتەدا. ژیانی دوای دە ساڵی بە تۆمارنەکراوی ماوەتەوە بەڵام وا باوەڕ دەکرێت کە زۆربەی بەرھەمە بەناوبانگەکانی لەو ماوەیەدا نووسیبێت یانیش دەستی بە نووسینیان کردبێت. لە ڕێکەوتی چواری ئایاری ١٣٨٠دا ناوی لە تۆماری یاساییدا وەک تێوەگلاو ھاتووە لە کەیسی (دەستدرێژی کردن یاخود دەستبەسەرداگرتن)ی سیسیلیا چامپەین. مەبەستی تۆمارەکە ڕوون نییە بەڵام وا پێ دەچێت کە ڕووداوەکە ھەر زوو بە پێدانی پارە لە حوزەیرانی ھەمان ساڵدا چارەسەر کرابێت و لەکەیەکی وای لەسەر ناوبانگی چۆوسە جێ نەھێشتبێت. نازانرێت گەر چۆوسە لە کاتی شۆڕشی جوتیاراندا لە لەندەن بووبێت یاخود نا بەڵام گەر لەوێ بووبێت، ئەوا ڕابەرانی شۆڕشەکەی دەبینی کاتێک ڕاستەوخۆ بە خوار پەنجەرەی شوقەکەیدا تێپەڕ دەبوون لە ئەڵدگەیت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Power|یەکەم=Eileen|ناونیشان=https://books.google.com/?id=1ll6BuF4-kgC&pg=PA19&lpg=PA19|سەردێڕ=Medieval English Nunneries, c. 1275 to 1535|بڵاوکەرەوە=Biblo & Tannen Publishers|ساڵ=١٩٨٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٩٦-٠١٤٠-٧|پەڕە=١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coulton|یەکەم=G. G.|ناونیشان=https://books.google.com/?id=tgP7qB4Br-4C&pg=PA74&lpg=PA74|سەردێڕ=Chaucer and His England|بڵاوکەرەوە=Kessinger Publishing|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٤٢٨٦-٤٢٤٧-٨|پەڕە=٧٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وا دەردەکەوێت لە کاتی کارکردنیدا وەکو بەڕێوەبەری گومرگ، چۆوسە گواستبێتییەوە بۆ [[کێنت]] بەھۆی ئەوەی وەک یەکێک لە کۆمسیارانی ئاشتی کێنت دیاریکرابوو لەکاتێکدا کە داگیرکاری فەڕەنسا ئەگەرێک بوو. وا بیر دەکرێتەوە کە لە سەرەتاکانی ساڵی ١٣٨٠ دا دەستی کردبێت بە کارکردن لەسەر ''The Canterbury Tales''دا. ھەروەھا لە ساڵی ١٣٨٦دا بوو بە ئەندامی پەرلەمانی کێنت و لە ھەمان ساڵدا بەشداری دانیشتنی پەرلەمانی ناسراو بە «پەرلەمانی بێ وێنە» ی کرد. لەوە دەچێت ئامادەی زۆربەی ئەو ٧١ ڕۆژی دانیشتنی پەرلەمان بووبێت کە لەو کارەدا ٢٤٦ یۆرۆی وەرگرت. لە پانزەی تشرینی یەکەمی ئەو ساڵەدا، گەواھی لەسەر کەیسی Scrope v. Grosvenor دا. لە دوای ئەم بەروارەوە سەرچاوەی زیاتر لەبارەی فیلیپای ھاوسەری چۆوسەوە نییە و وا دادەنرێت کە لە ساڵی ١٣٨٧دا کۆچی دوایی کردبێت. لەو پشێوییە سیاسیانەی لۆردەکانی ئەپیڵاند دروستیان کرد، سەرەڕای ئەو ڕاستییەی کە چۆوسە بەشێکی باش لەو کەسانەی دەناسی کە لەو دۆخەدا لەسێدارەدارن، ڕزگاری بوو. لە ١٢ی تەممووزی ساڵی ١٣٨٩دا چۆوسە وەکو بەڕێوەبەری نووسینی کارەکانی پاشا دیاری کرا، کە تێیدا وەکو ڕێکخەری بنیاتنانی زۆربەی پڕۆژەکانی پاشا کاری دەکرد. لە ماوەی کارکردنیدا کاری زۆر گەورە دەستپێنەکرا بەڵام ھەندێک چاکسازی لە کۆشکی وێستمنستەر و کەنیسەی قەشە جۆرجدا کرد و بەردەوامی دا بە دروستکردنی شۆستەیەکی بورجی لەندەن، ھەروەھا پایەی بۆ ئۆڵۆمپیاتێک دروست کرد کە لە ساڵی ١٣٩٠ دا ڕێکخرا. ڕەنگە کارێکی قورس بووبێت بەڵام پارەیەکی باشی تێدا بوو: دوو شیلینگ لە ڕۆژێکدا کە سێ ھێندەی بڕی موچەکەی بوو لە کاری گومرگەکەدا. ھەروەھا چۆوسە وەک دەرگەوانی باخچەی گشتی پاشا دامەزرێندرا لە فێکنباوم کە زیاتر دامەزراندنێکی شەرەفمەندانە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Geoffrey Chaucer|جێفری چۆسەر}} *[http://chaucer.lib.utsa.edu/ بیبلیۆگرافیی سەرھێڵی چۆسەر] *{{Britannica|108024}} *{{Gutenberg author |id=144 | name=جێفری چۆسەر}} *{{Internet Archive author|sname=Geoffrey Chaucer}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلسەفە|شیعر|وێژە}} [[پۆل:جێفری چۆسەر| ]] [[پۆل:شاعیرانی ئینگلیز]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٣٤٣]] [[پۆل:مردووانی ١٤٠٠]] [[پۆل:وەرگێڕە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی]] m7epwkt58nf0sopnwewf9qj3v82q1y7 0 42153 1588849 1588813 2026-06-05T17:02:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:پزیشکی|پزیشکی]] 1588849 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:Throat Diagram.png|چ‏‏‏ە‏‏‏پ|200px|وێنۆک|'''گ‏‏‏ە‏‏‏روو''']] '''گەروو''' یان '''قوڕگ''' (بە [[لاتینی]]: ''throat'')، بریتییە لە بەشی پێشەوەی گەردن بە ھەموو پێکھاتەکانییەوە، کە بریتین لە: [[ئەوک]]، [[خوێنھێنەر]] و [[خوێنبەر]]ەکان، [[دەمار]]ەکان، [[ماسوولکە]]کان. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Throats}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:گەرووی مرۆڤ|گەرووی مرۆڤ]] [[پۆل:سەر و ملی مرۆڤ]] g8jd7vek0pwqafxi6tyzu4buhmods8t 0 126038 1588896 1566759 2026-06-06T00:09:54Z MeerFarhad97 74793 1588896 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name =ھاروکی موراکامی{{ھن}}{{nobold|村上 春樹}} | image =HarukiMurakami.png | caption = | image_size = | pseudonym = | birth_date = {{Birth date and age|1949|1|12|mf=y}} | birth_place = [[کیۆتۆ]]، ژاپۆن | death_date = | death_place = | alma_mater = [[زانکۆی واسدا]] | occupation = ڕۆماننووس، چیرۆکنووس، وەرگێڕ | nationality = ژاپۆنی | period = | genre = Fiction, [[سوریالیزم]]، [[ڕیالیزمی سیحری]]، [[پۆست مۆدێرنیسم]]<!-- Hardboiled Wonderland, [[١Q٨٤]] -->, [[Bildungsroman]]<!-- Norwegian, Colorless -->, [[picaresque novel|picaresque]]<!-- Wild Sheep, Dance -->, [[literary realism|realism]]<!-- Wind, Pinball, Norwegian, Colorless, South, Sputnik --> | subject = | movement = | website = {{URL|www.harukimurakami.com}} | signature = Haruki Murakami signature.svg{{!}}60px | notableworks = {{Plainlist| * ''[[A Wild Sheep Chase]]'' (1982) * ''[[Norwegian Wood (novel)|Norwegian Wood]]'' (1987) * ''[[The Wind-Up Bird Chronicle]]'' (1994–95) * ''[[کافکا لە کەنار دەریا]]'' (٢٠٠٢) * ''[[١Q٨٤]]'' (٢٠١٠) }}}} '''ھاروکی موراکامی''' ([[ژاپۆنی]]: 村上 春樹) نووسەرێکی ئێستای [[ژاپۆن]]ییە. پەرتووک و چیرۆکەکانی لە ژاپۆن و ھەم لە جیھانیشدا پڕفرۆشترینن، بەرھەمەکانی بۆ زیاتر لە ٥٠ زمان وەرگێڕدراون بە زمانی کوردیشەوە، و چەندەھا ملیۆن کۆپییان لە دەرەوەی وڵاتی خۆی لێفرۆشردراوە. ستایشکردنە گرنگەکانی لەسەر ھەردوو نوسینی خەیاڵی و ڕاستەقینەکانیشی چەندەھا پاداشتیان لە ژاپۆن و دەرەوەی وڵاتیش بۆ بەدەستھێناوە. == ژیاننامە == مۆراکامی لەدایکبووی [[کیۆتۆ]]، ژاپۆنە لە سەردەمی جەنگی جیھانی دووەمدا و لە شۆکوگاوا ([[نیشینۆمیا]]) گەورە بووە. ئەو تەنھا منداڵە، باوکی کوڕی قەشەیەکی [[بووزیی]]، و دایکیشی کچی بازرگانێکی [[ئۆساکا]]، ھەردووکیان مامۆستای ئەدەبی ژاپۆنیان کردووە. == بەرھەمەکان == === ڕۆمانەکان === * [[گوێت لە گۆرانی چڕیینی بایەکە بێت]] (۱۹۷۹) * [[ڕاوی مەڕە کێوی]] (۱۹۸۲) * [[دارستانی نەرویجی]] (۱۹۸۷) * [[سەما، سەما، سەما]] (۱۹۸۸) * [[باشووری سنوور، ڕۆژئاوای خۆر]] (۱۹۹۲) * [[کافکا لە کەنار دەریا]] (٢٠٠٢) * [[دوای تاریکی]] (٢٠٠٤) == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، «[[:en:Haruki Murakami|Haruki Murakami]]»، ئازاری ٢٠١٦. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ژاپۆن|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Murakami Haruki}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:نووسەرە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی واسێدا]] [[پۆل:ڕۆماننووسەکانی ژاپۆن لە سەدەی ٢١ەم]] opemlmxlkbajztq2s7qyi8lpwj2qjhm 0 135165 1588818 1588788 2026-06-05T12:01:31Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588818 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''خوڕەمشار''' ناوەندی [[شارستانی خوڕەمشار]] و یەکێک لە شارەکانی باشووری پارێزگای [[پارێزگای خووزستان]] لە وڵاتی [[ئێران]]ە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٢ی زایینی ١٦٣،٧٠١ کەس بوو. == مێژوو == ئەو ناوچەیەی کە ئەمڕۆ شارەکەی لێیە، لە بنەڕەتدا لەژێر ئاوەکانی [[کەنداوی فارس]]دا بووە. دواتر بووە بەشێک لە زۆنگاوە بەرفراوانەکان و تەختایییەکانی جەزرەوبەد لە دەمی [[ڕووباری کاروون]]. شارۆچکە بچووکەکە کە بە «پیان» دەناسرا، و دواتر «بەیان»، لە ناوچەکەدا دەرکەوت نەک زووتر لە کۆتاییی سەردەمی [[ئەشکانییەکان|ئەشکانی]] لە سەدەی یەکەمی زاینی. ئاخۆ ئەمە لە ھەمان ئەو شوێنە بووە کە خوڕەمشار ئەمڕۆ لێیە، جێی مشتومڕێکی زۆرە. لە ماوەی سەدە ئیسلامییەکاندا، پاشای [[دەیلمییەکان|دەیلمی]] [[بووەیھییەکان|بووەیھی]]، پەنا خوسرەو [[عەزودەدەولە]] فەرمانی دا بە لێدانی جۆگەیەک (کەناڵێک) بۆ گەیاندنی ڕووباری کاروون (کە لەو کاتەدا بە سەربەخۆیی دەڕژایە ناو کەنداوی فارس لە ڕێگەی کەناڵی [[بەھمەنشێر]]) بە [[شەتولعەرەب]] (دەمی ھاوبەشی ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و [[فورات]]، کە لە ئێران بە «ئاروەند ڕوود» دەناسرێت). ئەو ئاوە زیادەیە دەمە ھاوبەشەکەی بۆ کەشتیوانی جێی متمانەتر کرد. ئەو کەناڵەی کە بەم شێوەیە دروست کرا بە [[ھەفار]] دەناسرا، بە [[عەرەبی]] واتا «ھەڵکەندراو»، کە بە وردی وەسفی ئەوەی دەکرد کە کەناڵەکە چی بووە. ھەفار زۆری نەبرد بوو بە کەناڵی سەرەکیی [[کاروون]]، وەک ئەوەی لە ئێستادا ھەیە. پایتەختی [[میرنشینی محەممەرە|شێخنشینی محەممەرە]] بوو، و تا ساڵی ١٨٤٧، کە لەو کاتەدا بوو بە خاکی فارس (بەپێی ماددەی دووەمی [[پەیماننامەی ئەرزەڕۆم]])، خوڕەمشار بە نۆرە لەلایەن [[ئێران|فارس]] و تورکیاوە داوای دەکرا و داگیر دەکرا. [[جابر بن مەرداو|فەرمانڕەواکەی]] لەو کاتەدا [[شێخ]]ێکی عەرەب بوو.<ref name="EB1911">{{EB1911|inline=y|wstitle=Muhamrah|volume=18|page=956}}</ref> === جەنگی ئێران و عێراق === بەھۆی [[جەنگی ئێران و عێراق]]، ژمارەی دانیشتووانی خوڕەمشار لە ١٤٦،٧٠٦ کەس لە سەرژمێریی ١٩٧٦دا دابەزی بۆ ٠ لە سەرژمێریی ١٩٨٦دا. لە ماوەی یەکەم جەنگی خوڕەمشاردا، پڕوپاگەندەی ئێرانی ئاماژەی بە شارەکە دەکرد بە ({{Langx|fa|خونین شهر}}، «شاری خوێن»)، بەھۆی قوربانییە زۆرەکان. ژمارەی دانیشتووان لە سەرژمێریی ١٩٩١دا گەیشتە ٣٤،٧٥٠ کەس و تا سەرژمێریی ٢٠٠٦ گەیشتە ١٢٣،٨٦٦ کەس، و بەپێی وێڵد گەزیتیەر ژمارەی دانیشتووانی تا ساڵی ٢٠١٢ بریتییە لە ١٣٨،٣٩٨ کەس، کە ئەمەش ژمارەی دانیشتووانەکە لەوەی پێش جەنگ نزیک دەکاتەوە.<ref>{{IranCensus2006|06}}</ref> == دانیشتووانناسی == === کۆمەڵگەی مەندایی === [[پەڕگە:Parwanaya 2015 Ahvaz 26.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[مەنداییەکان]] لە خوڕەمشار لە ساڵی ٢٠١٥]] خوڕەمشار نیشتمانی [[مەنداییەکان|کۆمەڵگەی مەنداییە]]. یەکێکە لە دوایین شوێنە ماوەکانی جیھان کە ھێشتا [[نیۆ-مەندایی]] تێدا قسەی پێ دەکرێت. تەنھا چەند سەد ئاخێوەرێکی زاراوەی خوڕەمشاریی نیۆ-مەندایی ھەن.<ref name="Häberl 2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Häberl|یەکەم=Charles|سەردێڕ=The neo-Mandaic dialect of Khorramshahr|بڵاوکەرەوە=Harrassowitz|شوێنی بڵاوکردنەوە=Wiesbaden|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٣-٤٤٧-٠٥٨٧٤-٢|oclc=٣٧٧٧٨٧٥٥١}}</ref> === ژمارەی دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی نەتەوەییی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٣،٨٦٦ کەس بوو لە ٢٦،٣٨٥ خێزاندا.<ref name="2006 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/06.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093911/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/06.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ١٢٩،٤١٨ کەسی لە ٣٣،٦٢٣ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Khuzestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118191739/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Khuzestan.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١٣٣،٠٩٧ کەس لە ٣٧،١٢٤ خێزاندا پێوا.<ref name="2016 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021081917/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx|format=Excel|archive-date=21 October 2020}}</ref> === زمان === پێکھاتەی زمانەوانیی شارەکە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: Khuzestan Province |ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.kordestan#eyJ0IjoieCIsImkiOiIyYzg5NmZiZWU2ZmNiZTNmNWQ3ODZkNGNjNzIwYWQxYiIsInMiOjE2MzI2MTAyNjI2NjV9 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171204171130/http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.kordestan#eyJ0IjoieCIsImkiOiIyYzg5NmZiZWU2ZmNiZTNmNWQ3ODZkNGNjNzIwYWQxYiIsInMiOjE2MzI2MTAyNjI2NjV9 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran Atlas}}</ref>{{bar box|title=پێکھاتەی زمانەوانیی خوڕەمشار|titlebar=#ddd|left1=زمان|right1=لە سەد|float=|bars={{bar percent|[[عەرەبیی خووزستانی]]|blue|٦٥}} {{bar percent|[[زمانی فارسی|فارسی]]|red|٣٥}}}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Khorramshahr}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران]] 78pahldo32tmqk4cmrrjx646w74650s 1 138441 1588830 540122 2026-06-05T12:58:45Z Hivja 64112 /* کێشەی داڕێژە */ بەشی نوێ 1588830 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[دوبەی]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540121 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110707001527/http://www.dubai.ae/v7/en.portal زیاد کرا بۆ http://www.dubai.ae/v7/en.portal تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٠١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == کێشەی داڕێژە == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەگەر سەیری داڕێژەی زانیاریدانی نیشتنگە بکەیت بۆ چڕیی دانیشتووان و ڕووبەر کێشەی کردنی مەتر بە یەکە بەریتانییەک ھەیە؛ بۆ نموونە ئەگەر بنووشم ١٤٩١ بۆ ڕووبەڕ ئەوە ھیچ کێشەیەکیان نییە، بەڵام ئەگەر بنووسم ١،٤٩١ کە شێوازی دروستترە بۆ نووسین، ئەوە بۆ ڕووبەر نووسینێکی سوور دێنێت و بۆ چڕیی دانیشتووانیش هەر نیشانی نادات! تکایە ئەگەر دەکرێ ئەو کێشەیە چارەسەر بکە جا ئەگەر مۆدیوول و شتە، چونکە دەبێ ١،٤٩١یش بە باشی پیشان بدات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٥٨، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 268g4jz41z2meamdq2qs0ayqphwpmfy 0 143936 1588860 1587358 2026-06-05T18:27:18Z Hemn20i 76443 1588860 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = خەلەکان | ناوی_خۆماڵی = Khalakan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] | وێنە = پەڕگە:خەلەکان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارەدێی خەلەکان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی خەلەکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٠٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''خەلەکان''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی خەلەکان]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی خەلەکان]]ە.<ref>http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3</ref> == جوگرافیا == '''خەلەکان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شیوەشان، خدران|شیوەشان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی کوردە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چناران]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سوێرەڵا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی خەلەکان]] {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] mbk7pus50sgm1or1hngki6r2lw6pc0o 14 144837 1588925 929937 2026-06-06T09:01:34Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1588925 wikitext text/x-wiki {{دەروازە|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Japanese novels}} [[پۆل:ڕۆمانەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:وێژەی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:کتێبە ژاپۆنییەکان]] t85x3weso1l2bmvm0fh6xm2siuxtxsa 0 166750 1588820 1588783 2026-06-05T12:02:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588820 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''پان سلاڤیزم''' ({{بە ئینگلیزی|Pan-Slavism}}) ڕاپەرینێکی [[ڕامیاری]] و [[چاند]]ە لە [[سەدەی نۆزدەیەم]] لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و وڵاتانی [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] بە مەبەستی یەک خستنەوەی ئەو نەتەوانەیی کە خاوەنی [[ڕەگەز]] و [[زمان]] و [[چاند]]ی [[سلاڤ|سلاڤی]] بوون. ساڵی ١٨٤٨ پاش لاوازبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا]] کۆنگرەی سلاڤی لە [[پڕاگ]] بەرێوەچوو. ئامانجی ئەم کۆنگرەیە ھاریکاریی ھەموو نەتەوە سلاڤییەکان بوو بۆ ڕازیکردنی [[ئیمپراتۆر]] کە دەسەڵاتی خۆی بدا بە [[یەکێتییەک]] کە لە سەرجەم نەتەوەکانی پێک ھاتبێت. == بنەچەکانی بزووتنەوەکە == نەتەوەخوازیی پان-سلاڤی بە شێوەیەکی ھاوشێوەی یەکێتیی گەلانی جێرمەنی دەستی پێ کرد، چونکە ھەر یەکێکیان لە ئەنجامی ھەستی یەکێتی و [[نەتەوەخوازی]] گەشەیان کرد کە گرووپە ئەتنییە جیاوازەکان دوای شۆڕشی فەڕەنسا و [[جەنگەکانی ناپۆلیۆن]]ـی دوای ئەو دژی ھێزە پاشایەتییەکانی ئەورووپا ئەزموونیان کردبوو. وەک حاڵەتی بزووتنەوە نەتەوەخوازییە ڕۆمانتیکەکانی دیکە، ڕۆشنبیرە سلاڤەکان لە بوارەکانی مێژوو، فەلسەفە و فۆلکلۆردا ھانی بایەخدان بە ناسنامە و بنەچەی ھاوبەشیان دەدا. بزووتنەوەی نەتەوەخوازیی گەورەی سلاڤی ھاوکات بوو لەگەڵ سەربەخۆییی سلاڤیی باشوور. لەو ڕەمزانەی کە بە شێوەیەکی باو لە بزووتنەوە نەتەوەخوازیی سلاڤیدا بەکاردەھێنرێن، ڕەنگەکانی یەکێتیی سلاڤی (شین، سپی و سوور) و سروودی نەتەوەیی «ھێی سلاڤێنی» (ئەی سلاڤەکان) ئاماژەیان پێ دەکرێت. سەبارەت بە پێشەنگەکانی بزووتنەوەی نەتەوەخوازیی سلاڤی، نووسەری کرواتی ڤینکۆ پریبۆیێڤیتش لە سەدەی شانزدەھەمدا یەکێک بوو لەوان، و لە سەدەی حەڤدەھەمیشدا ئەلێکساندەر کۆمۆلۆڤیتش، بارتۆل کاسیتش، ئیڤان گوندولیتش و مژدەدەری کاتۆلیکیی کرواتی یورای کریژانیچ.<ref>John M. Letiche and Basil Dmytryshyn: "Russian Statecraft: The Politika of Iurii Krizhanich", Oxford and New York, 1985</ref><ref>[[Ivo Banac]]: [https://books.google.com/books?id=KfqbujXqQBkC&pg=PA71 "The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics"], Cornell University Press, 1988, pp. 71 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170114083545/https://books.google.com/books?id=KfqbujXqQBkC|date=14 يناير 2017}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=The Eighteenth Century: A Current Bibliography|سەردێڕ=https://books.google.com/books?id=GBtVAAAAYAAJ|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=American Society for Eighteenth Century Studies|لاپەڕە=162|وتە=... the work of some early "Panslavic" ideologues in the sixteenth (Pribojevic) and seventeenth (Gundulic, Komulovic, Kasic,...)| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20160529102942/https://books.google.com/books?id=GBtVAAAAYAAJ | تاريخ أرشيف = 29 مايو 2016}}</ref> ھەندێک لە دەرکەوتە سەرەتایییەکانی بیری نەتەوەییی سلاڤی لە چوارچێوەی دەسەڵاتی پاشایەتیی خێزانی ھابسبۆرگدا بۆ ھەریەکە لە ئادەم فرانس کۆلار و پاڤێل یۆزیف سافاریک دەگەڕێندرێنەوە.<ref>Robert John Weston Evans, Chapter "Nationality in East-Central Europe: Perception and Definition before 1848." ''Austria, Hungary, and the Habsburgs: Essays on Central Europe, c.1683-1867.'' 2006.</ref> بزووتنەوەکە دوای کۆتاییھاتنی جەنگەکانی ناپۆلیۆن لە ساڵی ١٨١٥ دەستی پێ کرد. لە دوای ئەم جەنگانە، سەرکردەکانی ئەورووپا ھەوڵیان دا ئەو دۆخە باوە بگێڕنەوە کە پێشتر ھەبوو. لە [[کۆنگرەی ڤیێنا]]، شازادە کلیمنس فۆن مێترنیخ ھەستی کرد کە ئەو مەترسییەی ھەڕەشە لە مانەوەی دۆخی باوی نەمسا دەکات لە نیشتمانپەروەرەکاندا بەرجەستە بووە کە داوای سەربەخۆیی لە ئیمپراتۆرییەتەکە دەکەن. لە کاتێکدا ئەندامانی ئیمپراتۆرییەتەکە سەر بە چەندین گرووپی نەتەوەیی و ئەتنی بوون (وەک [[ئیتاڵییەکان]] و [[ڕۆمانییەکان]] و [[مەجارەکان]]..)، سلاڤەکان زۆربەی ژمارەی دانیشتووانی شوێنکەوتووانی ئیمپراتۆرییەتەکەیان پێکدەھێنا. == یەکەم کۆنگرەی گشتیی سلاڤی: پراگ ١٨٤٨ == یەکەم کۆنگرەی سلاڤی لە شاری [[پراگ]] لە بۆھیمیا لە حوزەیرانی ساڵی ١٨٤٨دا، لە کاتی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕیی ١٨٤٨دا بەڕێوە چوو. چیکییەکان ڕەتیان کردبووەوە نوێنەر بنێرن بۆ پەرلەمانی فرانکفۆرت، چونکە ھەستیان دەکرد سلاڤەکان بایەخێکی تایبەتیان لەلایەن ئەڵمانەکانەوە پێ دەدرێت. فرانتیشیک پالاکی کە سلاڤێکی نەمسایی بوو سەرپەرشتیی کۆنگرەکەی کرد. زۆربەی ئامادەبووان لە چیک و سلۆڤاکەکان بوون. پالاکی داوای ھاوکاریی [[ھابسبورگ|خێزانی ھابسبورگ]]ـی کرد و پشتگیریی ئەم خێزانە پاشایەتییەی کرد و بە شێوەیەکی ڕامیاری بە تواناترین قەوارەی دانا بۆ پاراستنی گەلانی [[ئەورووپای ناوەندی]]. کاتێک ئەڵمانەکان داوایان لێ کرد پشتگیریی خۆی بۆ ئارەزووی ئەوان بۆ یەکێتیی نەتەوەیی ڕابگەیەنێت، بە ڕەتکردنەوە وەڵامی دانەوە، چونکە ئەوە کاریگەریی نەرێنی لەسەر دەسەڵاتی خێزانی ھابسبورگ دەبوو، و وتی: «لە ڕاستیدا، ئەگەر [[نەمسا]] لە مێژەوە بوونی نەبوایە، دامەزراندنی کارێکی پێویست بوو بۆ بەرژەوەندیی ئەورووپا و بەرژەوەندیی مرۆڤایەتی خۆی». پەرلەمانی سلاڤی لە کاتی ئاڵۆزییە شۆڕشگێڕییەکانی ساڵی ١٨٤٨ کۆبووەوە. گەنجانی دانیشتووی پراگ ڕژانە سەر شەقامەکان، و لە ناوەندی ئەم پشێوییەدا فیشەکێکی وێڵ بەر ژنی مارشاڵ ئەلفریدی یەکەم، شازادەی خێزانی ڤیندیش گریتسی نەمسایی و فەرماندەی ھێزە نەمسایییەکان لە پراگ کەوت. لە کاردانەوەیەکی تووڕەدا بەرامبەر بەوەی ڕووی دا، ڤیندیش گریتس فەرمانی بە ھێزەکانی کرد کە شارەکە داگیر بکەن و پەرلەمان ھەڵبوەشێننەوە و یاسای عورفی لە ھەموو لایەکی [[بۆھیمیا]] ڕای گەیاند. == نەتەوەخوازیی سلاڤی لەنێوان سلاڤە باشوورییەکاندا == [[پەڕگە:Slavic europe.png|وێنۆک|[[سلاڤ|سلاڤەکان]] لە [[ئەورووپا]]]] نەتەوەخوازە سلاڤە باشوورییەکان ھەمیشە بۆ داوای پشتگیری پەنایان بۆ ڕووسیا بردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=War and Diplomacy: The Russo-Turkish War of 1877-1878 and the Treaty of Berlin|سەردێڕ=War and Diplomacy: The Russo-Turkish War of 1877-1878 and the Treaty of Berlin|دوایین=Yavus|یەکەم=M. Hakan|الأخير2=Sluglett|الأول2=Peter|بڵاوکەرەوە=University of Utah|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=١٦٠٧٨١١٥٠٢|شوێن=Salt Lake City|لاپەڕە=1-2}}</ref> بزووتنەوەی سلاڤی باشووری داوای سەربەخۆییی گەلانی سلاڤی دەکرد لە [[ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-مەجارستان]] و [[کۆماری ڤێنیز]] و [[دەوڵەتی عوسمانی]]. ھەندێک لە بیرمەندە سڕبەکان ھەوڵیان دا بۆ یەکخستنی ھەموو سلاڤە باشوورییەکانی باڵکان، جا چ کاتۆلیک بن وەک کرواتەکان و سلۆڤێنییەکان یان ئۆرسۆدۆکس بن وەک سڕبەکان و بولگارییەکان لە یەک دەوڵەتدا کە ئەویش «دەوڵەتی سلاڤی باشووری بۆ سێ ئایینەکە» بوو. نەمسا دەترسا لەوەی نەتەوەخوازە سلاڤەکان مەترسی لەسەر ئیمپراتۆرییەتەکە دروست بکەن. [[سلاڤە باشوورییەکان]] لەناو ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-مەجارستاندا لە چەند ناوچەیەکدا دابەش ببوون: سلۆڤێنییەکان لە بەشە نەمسایییەکە و کرواتەکان و سڕبەکان لە بەشە مەجارییەکە لەناو شانشینی کرواتیا و سلۆڤینیای سەربەخۆ و لە بەشە نەمسایییەکە لەناو شانشینی دالماسیا، و لە بۆسنە و ھەرزەگۆڤینا لەژێر دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی ڤیێنادا. لە ئەنجامی بوونیان لە ناوەندی جیاواز لەناو ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-مەجارستاندا، چەندین ئامانج و لەپێشینە بۆ بزووتنەوە سلاڤە باشوورییەکان لەناو ئیمپراتۆرییەتەکەدا دەرکەوتن. جێگرەوەیەکی بەھێز بۆ نەتەوەخوازیی سلاڤیی گشتگیر دەرکەوت کە ئەویش سلاڤیزمی نەمسایی بوو،<ref name="Encyclopedia">{{بیرخستنەوە|بەش=Austro-Slavism|سنة=2005|ناونیشان=Encyclopedia of Rusyn History and Culture|سەردێڕ=Encyclopedia of Rusyn History and Culture|محرر1-الأخير=Magocsi|محرر1-الأول=Robert|محرر2-الأخير=Pop|محرر2-الأول=Ivan|صفحات=21|مكان=Toronto|ناشر=University of Toronto Press}}</ref> بەتایبەت لەنێوان [[کرواتەکان]] و [[سلۆڤێنییەکان]]. لەبەر بڵاوبوونەوەی سڕبەکان لە زۆر ناوچەدا، و بوونی پەیوەندی لەنێوان ئەوان و [[شانشینی سڕبیا]] کە دەوڵەتێکی نەتەوەییی سەربەخۆ بوو، ئەوان لە پشتگیریکەرە بەھێزەکانی سەربەخۆییی سلاڤە باشوورییەکان بوون لە ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-مەجارستان و یەکخستنیان لە دەوڵەتێکی سەربەخۆدا کە لەژێر فەرمانڕەواییی پاشایەتیی سڕبیدا بێت. لە ساڵی ١٨٦٣دا، کۆمەڵەی زمانەوانیی سڕبی یادی ھەزارەمین ساڵیادی کۆچی دواییی قەشە کیرلس-ی کردەوە. دیمیتری ماتیچ سەرۆکی کۆمەڵەکە باسی لە دروستکردنی گەلێکی سلاڤی «پوخت» لە ڕووی ئەتنییەوە کرد و وتی: «بە یارمەتیی خودا، دەبێت گەلێکی سلاڤی تەواو ھەبێت بە ڕووخسارێکی سلاڤی پوخت و کەسایەتییەکی سلاڤی پوخت».<ref>Association of Serbian Philology: Hiljadugodišnja 1863:4</ref> دوای جەنگی جیھانیی یەکەم، دامەزراندنی [[شانشینی یۆگۆسلاڤیا]] لەژێر فەرمانڕەواییی خێزانی پاشایەتیی کارادۆردێڤیچی سڕبیدا بووە ھۆی یەکخستنی زۆربەی نەتەوە ئاخێوەرانی زمانە سلاڤییەکان بەبێ گوێدان بە پاشخانە کولتووری و ئایینییەکان. تەنھا بولگارییەکان بوون کە ئەم یەکخستنە نەیگرتنەوە، بەڵام چەندین داواکاری لە ساڵانی دوای جەنگی جیھانیی دووەم دەرکەوتن بۆ لکاندنی بولگاریا بە یۆگۆسلاڤیای مەزنەوە، بەمەش ھەموو دەوڵەتە باشوورییە ئاخێوەرانی زمانە سلاڤییەکان لە یەک دەوڵەتدا یەک دەخران.<ref>Ramet, Sabrina P.; ''The three Yugoslavias: state-building and legitimation, 1918-2005''; [[دار نشر جامعة إنديانا|مطبعة جامعة إنديانا]], 2006 {{ردمك|0-253-34656-8}}</ref> ئەم بیرۆکەیە دوای ڕوودانی ناکۆکی لەنێوان [[جۆزێف برۆز تیتۆ]] و [[جۆزێف ستالین]] لە ساڵی ١٩٤٨دا ھەڵوەشایەوە. ئەمەش زیانی بە پەیوەندییەکانی نێوان گەلانی یۆگۆسلاڤیا و بولگاریا گەیاند. دوای کۆتاییھاتنی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، سەرکردەی پارتیزانە کرواتەکان جۆزێف برۆز تیتۆ بوو بە سەرۆک، و دەوڵەتەکە بوو بە کۆمارێکی سۆشیالیستی. تیتۆ ھانی برایەتی و یەکێتیی دەدا کە بە واتای یەکسانی لەنێوان گرووپە ئەتنییەکاندا دەھات و لەنێویشیاندا کەمینە ناسلاڤییەکان. ئەم ڕامیارییانە بوونە ھۆی پێکھێنانی پێکەوەژیانێکی ئاشتییانە و گەشەسەندنی وڵاتەکە کە تا ھەڵوەشانەوەی یەکێتییە فیدراڵییەکە بەردەوام بوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * کتێبی فەرھەنگی سیاسی نوسینی ئەحمەد شەبانی سالی چاپ ١٣٨٩ی کۆچی خۆری == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Pan-Slavism|پان سلاڤیزم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مێژوو|ئەورووپا|ئوکراینا|پۆڵەندا|ڕووسیا|بیلاڕووس}} [[پۆل:پان سلاڤیزم]] [[پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان]] [[پۆل:ئایدیۆلۆجییە سیاسییەکان]] be375bysi3f57b7e7v19gzl8z3mbgth 3 167083 1588892 1588800 2026-06-05T23:00:53Z MeerFarhad97 74793 /* پرسیار لە MeerFarhad97ەوە (١٥:٥٣، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) */ وەڵامدانەوە 1588892 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] *[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> <div lang="en" dir="ltr"> == Prologue == *Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]''' *Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and <span class="plainlinks nourlexpansion noarchive">[{{fullurl:Special:Log|type=protect&user={{urlencode:Tessla}}&page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&wpdate=2026-04-05&wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]</span> Hello Tessla, I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page. However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page: * The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message. * Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message. * The references are not referencing anything: **The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless. **The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless. **The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything. As a replacement, you can find a corrected version >>>'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''<<<. Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :Hello, could you please protect [[ھالەی سەرچاوە|this page]] for an extended period? Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ١٥:٥٩، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]]: it's Done. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٦:٣٥، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == پرسیار لە [[User:Heshmanela|Heshmanela]]ەوە (٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو، یەکێک دەربارەی قەزای ڕانیە زانیاری نوسیوە کە قەزای ڕانیەی وەک شارۆچکەیەک نوسیوە لە کاتێکدا ئەوە هەڵەیە چونکە ڕانیە وەک پارێزگایەک مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت کە ئیدارەی سەربەخۆی هەیە کە ناوی ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕینە --[[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Heshmanela|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] سڵاو، سەبارەت بەم بابەتە دەتوانیت لەگەڵ @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:بیلال معسین|بیلال معسین]]ەوە (١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو ئێوە چون ئەتوانن یارمەتی من بدەن کە ئێستا پێویستیم پێتانە --[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: سڵاو، چیت دەوێت بێگومان لێرە بینووسە و یارمەتیت دەدەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٤، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == خانو == من خانوێکم دروست کردوە لە سێبیرانی گەورە نزیک مەتاری هەولێر باری دارایم باش نیە خێزاندارم هیچ معاشێکیشم نیە پێویستیم بە 60 وەرەقەیە تا بتوانم بچمە ژیانی خومەوە ناو خانوی خوم بویە من ئێوەم بە باشترین کەس دانا بو ئەوی ئەو یارمەتیەم قبوڵ کەن [[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: کاک بیلال داوای لێبوردن دەکەم، بەڵام من لە شاری هەولێر نیم و خەڵکی ئەوێش نیم. هەروەها ئێرە شوێنی نووسین و زانیارییە نەک شتی تر، دووبارە ببوورە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:١٩، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٤:٠٥، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == پرسیار لە [[User:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]]ەوە لەسەر [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی]] (١٨:٢١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == تکایە نازانم بۆچی ئەم شتەم نووسی گوتیان عەرەبیە نازانم چی ئەوەی خوارەوە عەشیرەتی فەقێ مەرکی ١. ناونان و ڕەچەڵەکناوەکەیان لە وشەی "فەقێ" (کە بەواتای زانا، قوتابی ئایینی یان پیاوی دانا دێت) و "مەرک" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ناوی گوندێک یان ناوچەیەکی دیاریکراو کە بنەچەیان لێیەوە هاتووە.مێژووی ئەم عەشیرەتە بەستراوەتەوە بە کۆچ و نیشتەجێبوون لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و هەمیشە بە نیشتمانپەروەری ناسراون.٢. ناوچەی جوگرافی و نیشتەجێبوونپارێزگای دهۆک: زۆرینەی دانیشتوانی ئەم عەشیرەتە لە سنووری پارێزگای دهۆک و دەوروبەری نیشتەجێن، بەتایبەتی لە قەزای ئامێدی، شێخان، و دەشتی نەینەوا.هەولێر و مووسڵ: بەشێک لە خێزانەکانی ئەم عەشیرەتە لە ساڵانی ڕابردوودا کۆچیان کردووە بۆ سەنتەری شاری هەولێر و پارێزگای مووسڵ (نەینەوا) بە مەبەستی کار و گوزەران.٣. خەسڵەتە کۆمەڵایەتییەکانپەیوەندی توندوتۆڵ: کۆمەڵگای فەقێ مەرکی بەوە ناسراون کە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی خێزانی و عەشایەری لە نێوانیاندا هەیە و لە بۆنە و نەهامەتییەکاندا هاوکاری یەکدی دەکەن.کەسایەتییەکان: لە ڕووی مێژووییەوە، چەندین پیاوی ئایینی، کەسایەتی کۆمەڵایەتی، و تێکۆشەر لەناو ئەم عەشیرەتەدا هەڵکەوتوون کە ڕۆڵی گرنگیان هەبووە لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی کوردستان. ____________________________________ کەسایەتیەکانی عەشیرەتی فەقێ مەرکی --[[بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|لێدوان]]) ١٨:٢١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == عەشیرەتی فەقێ مەرکی == عەشیرەتی فەقێ مەرکی ١. ناونان و ڕەچەڵەکناوەکەیان لە وشەی "فەقێ" (کە بەواتای زانا، قوتابی ئایینی یان پیاوی دانا دێت) و "مەرک" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ناوی گوندێک یان ناوچەیەکی دیاریکراو کە بنەچەیان لێیەوە هاتووە.مێژووی ئەم عەشیرەتە بەستراوەتەوە بە کۆچ و نیشتەجێبوون لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و هەمیشە بە نیشتمانپەروەری ناسراون.٢. ناوچەی جوگرافی و نیشتەجێبوونپارێزگای دهۆک: زۆرینەی دانیشتوانی ئەم عەشیرەتە لە سنووری پارێزگای دهۆک و دەوروبەری نیشتەجێن، بەتایبەتی لە قەزای ئامێدی، شێخان، و دەشتی نەینەوا.هەولێر و مووسڵ: بەشێک لە خێزانەکانی ئەم عەشیرەتە لە ساڵانی ڕابردوودا کۆچیان کردووە بۆ سەنتەری شاری هەولێر و پارێزگای مووسڵ (نەینەوا) بە مەبەستی کار و گوزەران.٣. خەسڵەتە کۆمەڵایەتییەکانپەیوەندی توندوتۆڵ: کۆمەڵگای فەقێ مەرکی بەوە ناسراون کە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی خێزانی و عەشایەری لە نێوانیاندا هەیە و لە بۆنە و نەهامەتییەکاندا هاوکاری یەکدی دەکەن.کەسایەتییەکان: لە ڕووی مێژووییەوە، چەندین پیاوی ئایینی، کەسایەتی کۆمەڵایەتی، و تێکۆشەر لەناو ئەم عەشیرەتەدا هەڵکەوتوون کە ڕۆڵی گرنگیان هەبووە لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی کوردستان. ____________________________________ کەسایەتیەکانی عەشیرەتی فەقێ مەرکی (مەلا عبێد قادر) [[بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|لێدوان]]) ١٨:٣١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٥:٥٣، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == :''Note: [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]'s mentor <span class="plainlinks">[{{fullurl:User:Aram}} Aram]</span> is away.'' سڵاو، دەتوانیت بەستەری نێوانزمان زیاد بکەیت بۆ ئەم وتارە؟ https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%86_(%D9%88%DB%8C%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA) --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]: سڵاو، کێشە نییە من زیادم کرد. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٤، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::گەلێک سپاس [[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ٢٣:٠٠، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) r3n8a0po89t4acoqlxoqxlh6iqytr7o 2 171164 1588840 1383019 2026-06-05T16:14:53Z -Haryad 40333 1588840 javascript text/javascript importScript('User:Épine/script-functions.js'); importScript('User:Épine/script-redlinks.js'); importScript('User:Épine/script-copyvio.js'); importScript('User:Épine/votesymbols.js'); importScript('بەکارھێنەر:Aram/unsignedhelper.js'); // گەڕانەوە بەستەر: [[:en:User:Anomie/unsignedhelper.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/Replace.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/Replace.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/ShowPageLintError.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/ShowPageLintError.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/Watchlist-hideAWB.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/Watchlist-hideAWB.js]] //importScript('بەکارھێنەر:Aram/dark-mode.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/dark-mode.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/massRollback.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/massRollback.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/reply-link.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/reply-link.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/unsignedhelper.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/unsignedhelper.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/userHighlighter.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Aram/userHighlighter.js]] importScript('بەکارھێنەر:Aram/unsignedhelper.js'); // گەڕانەوە بەستەر: [[:en:User:Anomie/unsignedhelper.js]] importScript('بەکارھێنەر:Sakura emad/Admin-Dashboard.js'); // Backlink: [[بەکارھێنەر:Sakura emad/Admin-Dashboard.js]] // [[File:Krinkle_Global_SUL.js]] mw.loader.load('https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Krinkle/Tools/Global_SUL.js&action=raw&ctype=text/javascript') 8ezr5v22n1ya0r1lyyhv48asbjyuqg4 10 204303 1588879 1587236 2026-06-05T21:00:30Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1588879 json application/json { "AD": { "cases": 48015, "deaths": 159, "deaths_per_million": 1994.4307, "fully_vaccinated": 53501, "name": "ئەندۆرا", "percent_fully_vaccinated": 67.10946, "percent_vaccinated": 72.643684, "population": 79722, "total_vaccinated": 57913, "vaccine_doses": 157072 }, "AE": { "cases": 1067030, "deaths": 2349, "deaths_per_million": 229.34784, "fully_vaccinated": 9792266, "name": "میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان", "percent_fully_vaccinated": 95.60813, "percent_vaccinated": 97.54937, "population": 10242085, "total_vaccinated": 9991089, "vaccine_doses": 24922054 }, "AF": { "cases": 235214, "deaths": 7998, "deaths_per_million": 197.09776, "fully_vaccinated": 18370386, "name": "ئەفغانستان", "percent_fully_vaccinated": 45.270844, "percent_vaccinated": 47.19545, "population": 40578847, "total_vaccinated": 19151368, "vaccine_doses": 22964750 }, "AG": { "cases": 9106, "deaths": 146, "deaths_per_million": 1572.4286, "fully_vaccinated": 62384, "name": "ئانتیگوا و باربوودا", "percent_fully_vaccinated": 67.187935, "percent_vaccinated": 69.24071, "population": 92850, "total_vaccinated": 64290, "vaccine_doses": 136512 }, "AI": { "cases": 3904, "deaths": 12, "deaths_per_million": 844.9514, "fully_vaccinated": 10382, "name": "ئەنگویلا", "percent_fully_vaccinated": 73.10238, "percent_vaccinated": 76.45402, "population": 14202, "total_vaccinated": 10858, "vaccine_doses": 24864 }, "AL": { "cases": 337234, "deaths": 3608, "deaths_per_million": 1275.9874, "fully_vaccinated": 1279333, "name": "ئەلبانیا", "percent_fully_vaccinated": 45.24426, "percent_vaccinated": 47.717087, "population": 2827614, "total_vaccinated": 1349255, "vaccine_doses": 3088966 }, "AM": { "cases": 454900, "deaths": 8785, "deaths_per_million": 3049.4155, "fully_vaccinated": 1030758, "name": "ئەرمەنستان", "percent_fully_vaccinated": 35.779274, "percent_vaccinated": 39.95012, "population": 2880880, "total_vaccinated": 1150915, "vaccine_doses": 2256919 }, "AO": { "cases": 107487, "deaths": 1937, "deaths_per_million": 54.35663, "fully_vaccinated": 9609080, "name": "ئەنگۆلا", "percent_fully_vaccinated": 26.965265, "percent_vaccinated": 46.44487, "population": 35635028, "total_vaccinated": 16550642, "vaccine_doses": 27819132 }, "AQ": { "name": "ئانتارکتیکا" }, "AR": { "cases": 10119347, "deaths": 130846, "deaths_per_million": 2881.5688, "fully_vaccinated": 34900612, "name": "ئەرژەنتین", "percent_fully_vaccinated": 76.860214, "percent_vaccinated": 91.45777, "population": 45407904, "total_vaccinated": 41529056, "vaccine_doses": 116978520 }, "AS": { "cases": 8359, "deaths": 34, "deaths_per_million": 702.9877, "name": "ساموای ئەمریکا", "population": 48365 }, "AT": { "cases": 6083790, "deaths": 22534, "deaths_per_million": 2485.9128, "fully_vaccinated": 6683263, "name": "نەمسا", "percent_fully_vaccinated": 73.72863, "percent_vaccinated": 76.11823, "population": 9064678, "total_vaccinated": 6899873, "vaccine_doses": 20468732 }, "AU": { "cases": 11861161, "deaths": 25236, "deaths_per_million": 963.1698, "fully_vaccinated": 21647524, "name": "ئوسترالیا", "percent_fully_vaccinated": 82.62102, "percent_vaccinated": 84.85075, "population": 26200987, "total_vaccinated": 22231734, "vaccine_doses": 69686750 }, "AW": { "cases": 44224, "deaths": 292, "deaths_per_million": 2708.921, "fully_vaccinated": 84368, "name": "ئارووبا", "percent_fully_vaccinated": 78.26926, "percent_vaccinated": 84.00067, "population": 107792, "total_vaccinated": 90546, "vaccine_doses": 174914 }, "AX": { "name": "ئۆلەند" }, "AZ": { "cases": 836510, "deaths": 10353, "deaths_per_million": 1005.6038, "fully_vaccinated": 4862494, "name": "ئازەربایجان", "percent_fully_vaccinated": 47.230198, "percent_vaccinated": 52.191284, "population": 10295307, "total_vaccinated": 5373253, "vaccine_doses": 13857111 }, "BA": { "cases": 404289, "deaths": 16419, "deaths_per_million": 5123.2495, "fully_vaccinated": 846080, "name": "بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا", "percent_fully_vaccinated": 26.400383, "percent_vaccinated": 29.43689, "population": 3204802, "total_vaccinated": 943394, "vaccine_doses": 1924950 }, "BB": { "cases": 109142, "deaths": 593, "deaths_per_million": 2100.4236, "fully_vaccinated": 155047, "name": "باربادۆس", "percent_fully_vaccinated": 54.91811, "percent_vaccinated": 58.03722, "population": 282324, "total_vaccinated": 163853, "vaccine_doses": 384049 }, "BD": { "cases": 2052280, "deaths": 29531, "deaths_per_million": 174.34259, "fully_vaccinated": 142201680, "name": "بەنگلادێش", "percent_fully_vaccinated": 83.95181, "percent_vaccinated": 89.4455, "population": 169384891, "total_vaccinated": 151507170, "vaccine_doses": 361742560 }, "BE": { "cases": 4908203, "deaths": 34339, "deaths_per_million": 2949.6262, "fully_vaccinated": 9170945, "name": "بەلجیکا", "percent_fully_vaccinated": 78.77591, "percent_vaccinated": 79.55496, "population": 11641814, "total_vaccinated": 9261641, "vaccine_doses": 31469388 }, "BF": { "cases": 22231, "deaths": 400, "deaths_per_million": 17.77064, "fully_vaccinated": 5232347, "name": "بورکینا فاسۆ", "percent_fully_vaccinated": 23.245539, "percent_vaccinated": 27.051752, "population": 22509038, "total_vaccinated": 6089089, "vaccine_doses": 7893609 }, "BG": { "cases": 1341094, "deaths": 38778, "deaths_per_million": 5681.0405, "fully_vaccinated": 2078006, "name": "بولگاریا", "percent_fully_vaccinated": 30.443129, "percent_vaccinated": 31.583748, "population": 6825862, "total_vaccinated": 2155863, "vaccine_doses": 4726614 }, "BH": { "cases": 696614, "deaths": 1536, "deaths_per_million": 1001.6564, "fully_vaccinated": 1226796, "name": "بەحرەین", "percent_fully_vaccinated": 80.00182, "percent_vaccinated": 80.939445, "population": 1533460, "total_vaccinated": 1241174, "vaccine_doses": 3476633 }, "BI": { "cases": 54569, "deaths": 15, "deaths_per_million": 1.126033, "fully_vaccinated": 36321, "name": "بوروندی", "percent_fully_vaccinated": 0.27265763, "percent_vaccinated": 0.27707168, "population": 13321102, "total_vaccinated": 36909, "vaccine_doses": 42252 }, "BJ": { "cases": 28036, "deaths": 163, "deaths_per_million": 11.8463545, "fully_vaccinated": 2742837, "name": "بێنین", "percent_fully_vaccinated": 19.934122, "percent_vaccinated": 26.870075, "population": 13759507, "total_vaccinated": 3697190, "vaccine_doses": 4232541 }, "BL": { "cases": 5507, "deaths": 5, "deaths_per_million": 456.7044, "name": "Saint Barthélemy", "population": 10948 }, "BM": { "cases": 18860, "deaths": 165, "deaths_per_million": 2547.397, "fully_vaccinated": 47657, "name": "بەرموودا", "percent_fully_vaccinated": 73.576546, "percent_vaccinated": 74.9614, "population": 64772, "total_vaccinated": 48554, "vaccine_doses": 136759 }, "BN": { "cases": 350550, "deaths": 182, "deaths_per_million": 399.67148, "fully_vaccinated": 446714, "name": "بروونای", "percent_fully_vaccinated": 98.09827, "percent_vaccinated": 99.07219, "population": 455374, "total_vaccinated": 451149, "vaccine_doses": 1293100 }, "BO": { "cases": 1212185, "deaths": 22389, "deaths_per_million": 1853.8304, "fully_vaccinated": 6160585, "name": "بۆلیڤیا", "percent_fully_vaccinated": 51.01023, "percent_vaccinated": 60.949844, "population": 12077156, "total_vaccinated": 7361008, "vaccine_doses": 14690530 }, "BQ": { "cases": 11922, "deaths": 41, "deaths_per_million": 1430.8647, "fully_vaccinated": 16736, "name": "Caribbean Netherlands", "percent_fully_vaccinated": 58.407204, "percent_vaccinated": 66.68877, "population": 28654, "total_vaccinated": 19109, "vaccine_doses": 35845 }, "BR": { "cases": 38024465, "deaths": 703961, "deaths_per_million": 3347.3113, "fully_vaccinated": 176164200, "name": "بەڕازیل", "percent_fully_vaccinated": 83.76549, "percent_vaccinated": 90.17482, "population": 210306411, "total_vaccinated": 189643420, "vaccine_doses": 516237120 }, "BS": { "cases": 39127, "deaths": 849, "deaths_per_million": 2135.6233, "fully_vaccinated": 166972, "name": "بەھاما", "percent_fully_vaccinated": 42.0011, "percent_vaccinated": 43.972713, "population": 397542, "total_vaccinated": 174810, "vaccine_doses": 366359 }, "BT": { "cases": 62954, "deaths": 21, "deaths_per_million": 26.891325, "fully_vaccinated": 677669, "name": "بووتان", "percent_fully_vaccinated": 86.778175, "percent_vaccinated": 89.52455, "population": 780921, "total_vaccinated": 699116, "vaccine_doses": 2011426 }, "BW": { "cases": 330699, "deaths": 2801, "deaths_per_million": 1148.0002, "fully_vaccinated": 1663490, "name": "بۆتسوانا", "percent_fully_vaccinated": 68.17876, "percent_vaccinated": 79.96467, "population": 2439895, "total_vaccinated": 1951054, "vaccine_doses": 3171667 }, "BY": { "cases": 994102, "deaths": 7118, "deaths_per_million": 775.95264, "fully_vaccinated": 6414996, "name": "بیلاڕووس", "percent_fully_vaccinated": 69.931625, "percent_vaccinated": 71.255, "population": 9173240, "total_vaccinated": 6536392, "vaccine_doses": 22765402 }, "BZ": { "cases": 71493, "deaths": 688, "deaths_per_million": 1708.294, "fully_vaccinated": 221478, "name": "بەلیز", "percent_fully_vaccinated": 54.992664, "percent_vaccinated": 64.17847, "population": 402741, "total_vaccinated": 258473, "vaccine_doses": 511106 }, "CA": { "cases": 4819055, "deaths": 55282, "deaths_per_million": 1424.0135, "fully_vaccinated": 31758252, "name": "کەنەدا", "percent_fully_vaccinated": 81.80634, "percent_vaccinated": 89.49461, "population": 38821259, "total_vaccinated": 34742936, "vaccine_doses": 102877160 }, "CC": { "name": "دوورگەکانی کۆکۆس" }, "CD": { "cases": 101010, "deaths": 1474, "deaths_per_million": 14.394957, "fully_vaccinated": 14399520, "name": "کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ", "percent_fully_vaccinated": 14.062447, "percent_vaccinated": 16.646704, "population": 102396974, "total_vaccinated": 17045720, "vaccine_doses": 18808672 }, "CF": { "cases": 15493, "deaths": 113, "deaths_per_million": 22.16539, "fully_vaccinated": 2484985, "name": "کۆماری ئەفریقای ناوەندی", "percent_fully_vaccinated": 48.74395, "percent_vaccinated": 51.00764, "population": 5098038, "total_vaccinated": 2600389, "vaccine_doses": 3342248 }, "CG": { "cases": 25234, "deaths": 389, "deaths_per_million": 64.45622, "fully_vaccinated": 654119, "name": "کۆماری کۆنگۆ", "percent_fully_vaccinated": 10.838571, "percent_vaccinated": 11.52855, "population": 6035104, "total_vaccinated": 695760, "vaccine_doses": 833210 }, "CH": { "cases": 4491969, "deaths": 14170, "deaths_per_million": 1611.6594, "fully_vaccinated": 6013254, "name": "سویس", "percent_fully_vaccinated": 68.8, "percent_vaccinated": 69.3447, "population": 8792180, "total_vaccinated": 6096911, "vaccine_doses": 16940716 }, "CI": { "cases": 88457, "deaths": 835, "deaths_per_million": 27.47162, "fully_vaccinated": 12164304, "name": "کۆتدیڤوار", "percent_fully_vaccinated": 40.020737, "percent_vaccinated": 44.64014, "population": 30395004, "total_vaccinated": 13568372, "vaccine_doses": 25263932 }, "CK": { "cases": 7375, "deaths": 2, "deaths_per_million": 135.6208, "fully_vaccinated": 14728, "name": "Cook Islands", "percent_fully_vaccinated": 99.87116, "percent_vaccinated": 102.47508, "population": 14747, "total_vaccinated": 15112, "vaccine_doses": 40854 }, "CL": { "cases": 5410524, "deaths": 62893, "deaths_per_million": 3216.5342, "fully_vaccinated": 17700116, "name": "چیلی", "percent_fully_vaccinated": 90.523636, "percent_vaccinated": 92.51003, "population": 19553033, "total_vaccinated": 18088516, "vaccine_doses": 66864900 }, "CM": { "cases": 125325, "deaths": 1974, "deaths_per_million": 71.43692, "fully_vaccinated": 3197286, "name": "کامیروون", "percent_fully_vaccinated": 11.570632, "percent_vaccinated": 13.5843525, "population": 27632770, "total_vaccinated": 3753733, "vaccine_doses": 4880572 }, "CN": { "cases": 99381761, "deaths": 122398, "deaths_per_million": 85.882515, "fully_vaccinated": 1284479600, "name": "چین", "note": "Does not include [[Special administrative regions of China|special administrative regions]] ([[ھۆنگ کۆنگ]] and [[ماکاو]]) or [[تایوان]].", "percent_fully_vaccinated": 90.12756, "percent_vaccinated": 92.48145, "population": 1425179562, "total_vaccinated": 1318026800, "vaccine_doses": 3516880600 }, "CO": { "cases": 6403299, "deaths": 142812, "deaths_per_million": 2760.2952, "fully_vaccinated": 37204130, "name": "کۆلۆمبیا", "percent_fully_vaccinated": 71.90879, "percent_vaccinated": 83.13468, "population": 51737944, "total_vaccinated": 43012176, "vaccine_doses": 90931190 }, "CR": { "cases": 1242734, "deaths": 9396, "deaths_per_million": 1848.9642, "fully_vaccinated": 4369784, "name": "کۆستاریکا", "percent_fully_vaccinated": 85.98951, "percent_vaccinated": 91.516174, "population": 5081764, "total_vaccinated": 4650636, "vaccine_doses": 13576935 }, "CU": { "cases": 1113834, "deaths": 8530, "deaths_per_million": 771.26013, "fully_vaccinated": 10053658, "name": "کووبا", "percent_fully_vaccinated": 90.90253, "percent_vaccinated": 97.70112, "population": 11059822, "total_vaccinated": 10805570, "vaccine_doses": 45995748 }, "CV": { "cases": 64550, "deaths": 417, "deaths_per_million": 802.3088, "fully_vaccinated": 308720, "name": "کەیپڤەرد", "percent_fully_vaccinated": 59.39779, "percent_vaccinated": 68.63569, "population": 519750, "total_vaccinated": 356734, "vaccine_doses": 859940 }, "CW": { "cases": 45883, "deaths": 305, "deaths_per_million": 1645.5355, "fully_vaccinated": 100885, "name": "Curaçao", "percent_fully_vaccinated": 54.42946, "percent_vaccinated": 58.592392, "population": 185350, "total_vaccinated": 108601, "vaccine_doses": 260324 }, "CX": { "name": "دوورگەی کریسمس" }, "CY": { "cases": 718887, "deaths": 1364, "deaths_per_million": 1450.4836, "fully_vaccinated": 656138, "name": "قوبرس", "percent_fully_vaccinated": 69.774, "percent_vaccinated": 71.37496, "population": 1331376, "total_vaccinated": 671193, "vaccine_doses": 1891597 }, "CZ": { "cases": 4887336, "deaths": 43931, "deaths_per_million": 4116.004, "fully_vaccinated": 6895763, "name": "کۆماری چیک", "percent_fully_vaccinated": 64.60811, "percent_vaccinated": 65.41614, "population": 10673216, "total_vaccinated": 6982006, "vaccine_doses": 19047108 }, "DE": { "cases": 38437953, "deaths": 174979, "deaths_per_million": 2080.9473, "fully_vaccinated": 63566136, "name": "ئەڵمانیا", "percent_fully_vaccinated": 75.596375, "percent_vaccinated": 77.15449, "population": 84086227, "total_vaccinated": 64876300, "vaccine_doses": 193241460 }, "DJ": { "cases": 15690, "deaths": 189, "deaths_per_million": 166.21214, "fully_vaccinated": 401208, "name": "جیبووتی", "percent_fully_vaccinated": 35.28341, "percent_vaccinated": 37.074368, "population": 1137101, "total_vaccinated": 421573, "vaccine_doses": 723789 }, "DK": { "cases": 3453680, "deaths": 10012, "deaths_per_million": 1696.1152, "fully_vaccinated": 4712002, "name": "دانمارک", "percent_fully_vaccinated": 79.82519, "percent_vaccinated": 80.40999, "population": 5902901, "total_vaccinated": 4746522, "vaccine_doses": 14961517 }, "DM": { "cases": 16047, "deaths": 74, "deaths_per_million": 1107.0055, "fully_vaccinated": 30659, "name": "دۆمینیکا", "percent_fully_vaccinated": 45.864437, "percent_vaccinated": 49.358982, "population": 66847, "total_vaccinated": 32995, "vaccine_doses": 67647 }, "DO": { "cases": 661103, "deaths": 4384, "deaths_per_million": 390.3574, "fully_vaccinated": 6130483, "name": "کۆماری دۆمینیکان", "percent_fully_vaccinated": 54.586662, "percent_vaccinated": 65.5985, "population": 11230734, "total_vaccinated": 7367193, "vaccine_doses": 16431089 }, "DZ": { "cases": 272440, "deaths": 6881, "deaths_per_million": 151.30595, "fully_vaccinated": 6481186, "name": "جەزائیر", "percent_fully_vaccinated": 14.251447, "percent_vaccinated": 17.239624, "population": 45477391, "total_vaccinated": 7840131, "vaccine_doses": 15267442 }, "EC": { "cases": 1082192, "deaths": 36064, "deaths_per_million": 2023.3507, "fully_vaccinated": 14249559, "name": "ئێکوادۆر", "percent_fully_vaccinated": 79.94636, "percent_vaccinated": 86.09671, "population": 17823900, "total_vaccinated": 15345791, "vaccine_doses": 39585084 }, "EE": { "cases": 617836, "deaths": 3442, "deaths_per_million": 2549.454, "fully_vaccinated": 862739, "name": "ئیستۆنیا", "percent_fully_vaccinated": 63.90219, "percent_vaccinated": 64.45496, "population": 1350093, "total_vaccinated": 870202, "vaccine_doses": 2171520 }, "EG": { "cases": 516023, "deaths": 24830, "deaths_per_million": 220.47935, "fully_vaccinated": 42337176, "name": "میسر", "percent_fully_vaccinated": 37.59353, "percent_vaccinated": 50.53117, "population": 112618252, "total_vaccinated": 56907320, "vaccine_doses": 112673540 }, "EH": { "name": "سەحرای ڕۆژاوا", "population": 568746 }, "ER": { "cases": 10189, "deaths": 103, "deaths_per_million": 30.210152, "fully_vaccinated": null, "name": "ئێریتریا", "percent_vaccinated": null, "population": 3409450, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "ES": { "cases": 13980340, "deaths": 121886, "deaths_per_million": 2548.4028, "fully_vaccinated": 40739124, "name": "ئیسپانیا", "percent_fully_vaccinated": 85.17771, "percent_vaccinated": 86.45751, "population": 47828386, "total_vaccinated": 41351230, "vaccine_doses": 119228504 }, "ET": { "cases": 501339, "deaths": 7574, "deaths_per_million": 60.406296, "fully_vaccinated": 43653010, "name": "ئیتیۆپیا", "percent_fully_vaccinated": 34.815372, "percent_vaccinated": 41.86291, "population": 125384285, "total_vaccinated": 52489510, "vaccine_doses": 68856790 }, "EU": { "cases": 186985838, "deaths": 1270769, "deaths_per_million": 2831.971, "fully_vaccinated": 329857900, "name": "یەکێتیی ئەورووپا", "note": "Data on [[member states of the European Union]] are individually listed, but are also summed here for convenience. They are not double-counted in world totals.", "percent_fully_vaccinated": 73.510445, "percent_vaccinated": 75.43216, "population": 449113463, "total_vaccinated": 338481060, "vaccine_doses": 977141100 }, "FI": { "cases": 1518514, "deaths": 11466, "deaths_per_million": 2058.7866, "fully_vaccinated": 4347113, "name": "فینلاند", "percent_fully_vaccinated": 78.054924, "percent_vaccinated": 81.236206, "population": 5569300, "total_vaccinated": 4524288, "vaccine_doses": 13327120 }, "FJ": { "cases": 69047, "deaths": 885, "deaths_per_million": 962.555, "fully_vaccinated": 641194, "name": "فیجی", "percent_fully_vaccinated": 69.73836, "percent_vaccinated": 77.44217, "population": 919428, "total_vaccinated": 712025, "vaccine_doses": 1555182 }, "FK": { "cases": 1923, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1775, "name": "دوورگەکانی فۆڵکلاند", "percent_fully_vaccinated": 50.497868, "percent_vaccinated": 74.87909, "population": 3515, "total_vaccinated": 2632, "vaccine_doses": 4407 }, "FM": { "cases": 31765, "deaths": 62, "deaths_per_million": 552.9691, "fully_vaccinated": null, "name": "ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا", "percent_vaccinated": null, "population": 112122, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "FO": { "cases": 34658, "deaths": 28, "deaths_per_million": 518.1443, "fully_vaccinated": 40895, "name": "دوورگەکانی فارۆ", "percent_fully_vaccinated": 75.67683, "percent_vaccinated": 77.19425, "population": 54039, "total_vaccinated": 41715, "vaccine_doses": 103894 }, "FR": { "cases": 39060446, "deaths": 168207, "deaths_per_million": 2616.8914, "fully_vaccinated": 53192480, "name": "فەڕەنسا", "percent_fully_vaccinated": 80.257324, "percent_vaccinated": 82.49821, "population": 66277412, "total_vaccinated": 54677680, "vaccine_doses": 158060080 }, "GA": { "cases": 49069, "deaths": 307, "deaths_per_million": 126.29847, "fully_vaccinated": 257471, "name": "گابۆن", "percent_fully_vaccinated": 10.592245, "percent_vaccinated": 12.804443, "population": 2430750, "total_vaccinated": 311244, "vaccine_doses": 572672 }, "GB": { "cases": 25117625, "deaths": 232112, "deaths_per_million": 3404.4343, "fully_vaccinated": 50745900, "name": "شانشینی یەکگرتوو", "percent_fully_vaccinated": 74.43005, "percent_vaccinated": 78.91978, "population": 68179315, "total_vaccinated": 53806964, "vaccine_doses": 151248820 }, "GD": { "cases": 19693, "deaths": 238, "deaths_per_million": 2035.4407, "fully_vaccinated": 39034, "name": "گرینادا", "percent_fully_vaccinated": 33.38294, "percent_vaccinated": 37.836105, "population": 116928, "total_vaccinated": 44241, "vaccine_doses": 90686 }, "GE": { "cases": 1864337, "deaths": 17151, "deaths_per_million": 4519.6274, "fully_vaccinated": 1276173, "name": "Georgia", "percent_fully_vaccinated": 33.62968, "percent_vaccinated": 43.59945, "population": 3794782, "total_vaccinated": 1654504, "vaccine_doses": 2930677 }, "GF": { "cases": 98041, "deaths": 413, "deaths_per_million": 1384.4241, "name": "گویانای فەڕەنسی", "population": 298319 }, "GG": { "cases": 35326, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1050.9803, "fully_vaccinated": 52710, "name": "Guernsey", "percent_fully_vaccinated": 82.68235, "percent_vaccinated": 85.05569, "population": 63750, "total_vaccinated": 54223, "vaccine_doses": 178525 }, "GH": { "cases": 172843, "deaths": 1463, "deaths_per_million": 44.133858, "fully_vaccinated": 10780003, "name": "گانا", "percent_fully_vaccinated": 32.519695, "percent_vaccinated": 41.82365, "population": 33149152, "total_vaccinated": 13864186, "vaccine_doses": 25624828 }, "GI": { "cases": 20550, "deaths": 113, "deaths_per_million": 3002.8435, "fully_vaccinated": 41465, "name": "گیبرالتار", "percent_fully_vaccinated": 110.18841, "percent_vaccinated": 112.07515, "population": 37631, "total_vaccinated": 42175, "vaccine_doses": 132810 }, "GL": { "cases": 11971, "deaths": 21, "deaths_per_million": 374.90628, "fully_vaccinated": 38511, "name": "گرینلەند", "percent_fully_vaccinated": 68.75246, "percent_vaccinated": 73.60124, "population": 56014, "total_vaccinated": 41227, "vaccine_doses": 79738 }, "GM": { "cases": 12627, "deaths": 372, "deaths_per_million": 141.09766, "fully_vaccinated": 539186, "name": "گامبیا", "percent_fully_vaccinated": 20.451042, "percent_vaccinated": 25.576376, "population": 2636472, "total_vaccinated": 674314, "vaccine_doses": 1444492 }, "GN": { "cases": 38594, "deaths": 468, "deaths_per_million": 33.297436, "fully_vaccinated": 5853990, "name": "گینێ", "percent_fully_vaccinated": 41.650185, "percent_vaccinated": 62.010365, "population": 14055136, "total_vaccinated": 8715641, "vaccine_doses": 12049511 }, "GP": { "cases": 203235, "deaths": 1021, "deaths_per_million": 2654.0022, "name": "گوادلۆپ", "population": 384702 }, "GQ": { "cases": 17130, "deaths": 183, "deaths_per_million": 101.466606, "fully_vaccinated": 214032, "name": "گینێی ئیستوایی", "percent_fully_vaccinated": 11.867269, "percent_vaccinated": 14.976527, "population": 1803549, "total_vaccinated": 270109, "vaccine_doses": 488738 }, "GR": { "cases": 5866360, "deaths": 40253, "deaths_per_million": 3865.8413, "fully_vaccinated": 7647076, "name": "یۆنان", "percent_fully_vaccinated": 73.44144, "percent_vaccinated": 76.23573, "population": 10412481, "total_vaccinated": 7938031, "vaccine_doses": 22467978 }, "GS": { "name": "South Georgia and the South Sandwich Islands" }, "GT": { "cases": 1255469, "deaths": 20205, "deaths_per_million": 1132.0674, "fully_vaccinated": 7130895, "name": "گواتیمالا", "percent_fully_vaccinated": 39.953743, "percent_vaccinated": 50.078354, "population": 17847877, "total_vaccinated": 8937923, "vaccine_doses": 20383476 }, "GU": { "cases": 52287, "deaths": 419, "deaths_per_million": 2536.427, "name": "گوام", "population": 165193 }, "GW": { "cases": 9614, "deaths": 177, "deaths_per_million": 84.06415, "fully_vaccinated": 547637, "name": "گینێ بیساو", "percent_fully_vaccinated": 26.0094, "percent_vaccinated": 35.480625, "population": 2105535, "total_vaccinated": 747057, "vaccine_doses": 920752 }, "GY": { "cases": 75520, "deaths": 1312, "deaths_per_million": 1596.8103, "fully_vaccinated": 384507, "name": "گویانا", "percent_fully_vaccinated": 46.797615, "percent_vaccinated": 60.555866, "population": 821638, "total_vaccinated": 497550, "vaccine_doses": 967861 }, "HK": { "cases": 2876106, "deaths": 13466, "deaths_per_million": 1798.137, "fully_vaccinated": 6803288, "name": "ھۆنگ کۆنگ", "percent_fully_vaccinated": 91.124664, "percent_vaccinated": 92.68869, "population": 7465913, "total_vaccinated": 6920057, "vaccine_doses": 21012392 }, "HN": { "cases": 473042, "deaths": 11114, "deaths_per_million": 1062.1299, "fully_vaccinated": 5853689, "name": "ھۆندووراس", "percent_fully_vaccinated": 55.94186, "percent_vaccinated": 63.037926, "population": 10463880, "total_vaccinated": 6596213, "vaccine_doses": 17074860 }, "HR": { "cases": 1371673, "deaths": 18805, "deaths_per_million": 4813.1177, "fully_vaccinated": 2251809, "name": "کرواتیا", "percent_fully_vaccinated": 57.63479, "percent_vaccinated": 59.457554, "population": 3907031, "total_vaccinated": 2323025, "vaccine_doses": 5435966 }, "HT": { "cases": 34901, "deaths": 860, "deaths_per_million": 74.759186, "fully_vaccinated": 366339, "name": "ھایتی", "percent_fully_vaccinated": 3.1845589, "percent_vaccinated": 4.5324583, "population": 11503603, "total_vaccinated": 521396, "vaccine_doses": 680104 }, "HU": { "cases": 2240875, "deaths": 49124, "deaths_per_million": 5072.536, "fully_vaccinated": 6206710, "name": "مەجارستان", "percent_fully_vaccinated": 64.090385, "percent_vaccinated": 66.29646, "population": 9684308, "total_vaccinated": 6420354, "vaccine_doses": 16701238 }, "ID": { "cases": 6830274, "deaths": 162059, "deaths_per_million": 581.20966, "fully_vaccinated": 174965140, "name": "ئیندۆنیزیا", "percent_fully_vaccinated": 62.749634, "percent_vaccinated": 73.31313, "population": 278830527, "total_vaccinated": 204419400, "vaccine_doses": 448199870 }, "IE": { "cases": 1754198, "deaths": 9779, "deaths_per_million": 1913.693, "fully_vaccinated": 4065584, "name": "ئیرلەند", "percent_fully_vaccinated": 79.5611, "percent_vaccinated": 80.47407, "population": 5110015, "total_vaccinated": 4112237, "vaccine_doses": 11148281 }, "IL": { "cases": 4841703, "deaths": 12707, "deaths_per_million": 1395.8915, "fully_vaccinated": 6385731, "name": "ئیسرائیل", "percent_fully_vaccinated": 70.14864, "percent_vaccinated": 77.50582, "population": 9103143, "total_vaccinated": 7055466, "vaccine_doses": 18852564 }, "IM": { "cases": 38008, "deaths": 116, "deaths_per_million": 1378.5236, "fully_vaccinated": 67106, "name": "Isle of Man", "percent_fully_vaccinated": 79.74759, "percent_vaccinated": 82.66388, "population": 84148, "total_vaccinated": 69560, "vaccine_doses": 189994 }, "IN": { "cases": 45056221, "deaths": 533849, "deaths_per_million": 374.51965, "fully_vaccinated": 951990500, "name": "ھیندستان", "percent_fully_vaccinated": 66.78652, "percent_vaccinated": 72.07957, "population": 1425423209, "total_vaccinated": 1027438900, "vaccine_doses": 2206868000 }, "IO": { "name": "British Indian Ocean Territory" }, "IQ": { "cases": 2465545, "deaths": 25375, "deaths_per_million": 575.78125, "fully_vaccinated": 7944775, "name": "عێراق", "percent_fully_vaccinated": 18.0274, "percent_vaccinated": 25.715412, "population": 44070556, "total_vaccinated": 11332925, "vaccine_doses": 19557364 }, "IR": { "cases": 7627863, "deaths": 146837, "deaths_per_million": 1640.1925, "fully_vaccinated": 58585264, "name": "ئێران", "percent_fully_vaccinated": 65.44067, "percent_vaccinated": 72.82924, "population": 89524247, "total_vaccinated": 65199830, "vaccine_doses": 155461760 }, "IS": { "cases": 211291, "deaths": 186, "deaths_per_million": 489.00012, "fully_vaccinated": 297934, "name": "ئایسلەند", "percent_fully_vaccinated": 78.32783, "percent_vaccinated": 81.43955, "population": 380368, "total_vaccinated": 309770, "vaccine_doses": 903424 }, "IT": { "cases": 26969913, "deaths": 198523, "deaths_per_million": 3329.8555, "fully_vaccinated": 49484584, "name": "ئیتاڵیا", "note_vaccination": "Includes [[ڤاتیکان]]", "percent_fully_vaccinated": 83.00122, "percent_vaccinated": 85.436905, "population": 59619106, "total_vaccinated": 50936720, "vaccine_doses": 150321540 }, "JE": { "cases": 66391, "deaths": 161, "deaths_per_million": 1555.6608, "fully_vaccinated": 81882, "name": "Jersey", "percent_fully_vaccinated": 79.11839, "percent_vaccinated": 81.51759, "population": 103493, "total_vaccinated": 84365, "vaccine_doses": 266953 }, "JM": { "cases": 157668, "deaths": 3634, "deaths_per_million": 1279.9606, "fully_vaccinated": 760800, "name": "جامایکا", "percent_fully_vaccinated": 26.796753, "percent_vaccinated": 30.28276, "population": 2839150, "total_vaccinated": 859773, "vaccine_doses": 1529113 }, "JO": { "cases": 1746997, "deaths": 14122, "deaths_per_million": 1254.5897, "fully_vaccinated": 4558313, "name": "ئوردن", "percent_fully_vaccinated": 40.495773, "percent_vaccinated": 42.83461, "population": 11256269, "total_vaccinated": 4821579, "vaccine_doses": 10057975 }, "JP": { "cases": 33803572, "deaths": 74694, "deaths_per_million": 597.56354, "fully_vaccinated": 103455224, "name": "ژاپۆن", "percent_fully_vaccinated": 82.76578, "percent_vaccinated": 83.79367, "population": 124997585, "total_vaccinated": 104740060, "vaccine_doses": 433356600 }, "KE": { "cases": 344162, "deaths": 5689, "deaths_per_million": 104.86161, "fully_vaccinated": 11090440, "name": "کینیا", "percent_fully_vaccinated": 20.442282, "percent_vaccinated": 26.716526, "population": 54252458, "total_vaccinated": 14494372, "vaccine_doses": 23750432 }, "KG": { "cases": 88953, "deaths": 1024, "deaths_per_million": 147.21544, "fully_vaccinated": 1406016, "name": "قرغیزستان", "percent_fully_vaccinated": 20.2136, "percent_vaccinated": 24.965395, "population": 6955792, "total_vaccinated": 1736541, "vaccine_doses": 3661335 }, "KH": { "cases": 139326, "deaths": 3056, "deaths_per_million": 177.65665, "fully_vaccinated": 14693274, "name": "کەمبۆدیا", "percent_fully_vaccinated": 85.417465, "percent_vaccinated": 89.0415, "population": 17201721, "total_vaccinated": 15316670, "vaccine_doses": 47826644 }, "KI": { "cases": 5085, "deaths": 24, "deaths_per_million": 183.932, "fully_vaccinated": 81474, "name": "کیریباس", "percent_fully_vaccinated": 62.44032, "percent_vaccinated": 77.32808, "population": 130483, "total_vaccinated": 100900, "vaccine_doses": 219980 }, "KM": { "cases": 9109, "deaths": 160, "deaths_per_million": 191.8026, "fully_vaccinated": 397080, "name": "دوورگەکانی قەمەر", "percent_fully_vaccinated": 47.60061, "percent_vaccinated": 52.60486, "population": 834191, "total_vaccinated": 438825, "vaccine_doses": 835021 }, "KN": { "cases": 6607, "deaths": 46, "deaths_per_million": 984.33624, "fully_vaccinated": 27000, "name": "سەینت کیتس و نیڤیس", "percent_fully_vaccinated": 57.776257, "percent_vaccinated": 72.314476, "population": 46732, "total_vaccinated": 33794, "vaccine_doses": 64297 }, "KP": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 0, "name": "کۆریای باکوور", "percent_fully_vaccinated": 0, "percent_vaccinated": 0, "population": 26328843, "total_vaccinated": 0, "vaccine_doses": 0 }, "KR": { "cases": 34571873, "deaths": 35934, "deaths_per_million": 693.9408, "fully_vaccinated": 44347430, "name": "کۆریای باشوور", "percent_fully_vaccinated": 85.64171, "percent_vaccinated": 86.44801, "population": 51782515, "total_vaccinated": 44764956, "vaccine_doses": 129647784 }, "KW": { "cases": 667290, "deaths": 2570, "deaths_per_million": 559.97217, "fully_vaccinated": 3346176, "name": "کووەیت", "percent_fully_vaccinated": 72.90916, "percent_vaccinated": 75.33473, "population": 4589514, "total_vaccinated": 3457498, "vaccine_doses": 8261221 }, "KY": { "cases": 31472, "deaths": 37, "deaths_per_million": 516.6876, "fully_vaccinated": 60696, "name": "دوورگەکانی کەیمەن", "percent_fully_vaccinated": 84.75911, "percent_vaccinated": 86.737885, "population": 71610, "total_vaccinated": 62113, "vaccine_doses": 152148 }, "KZ": { "cases": 1504370, "deaths": 19072, "deaths_per_million": 951.9526, "fully_vaccinated": 10629063, "name": "کازاخستان", "percent_fully_vaccinated": 53.0535, "percent_vaccinated": 54.196712, "population": 20034612, "total_vaccinated": 10858101, "vaccine_doses": 38355604 }, "LA": { "cases": 219060, "deaths": 671, "deaths_per_million": 88.768265, "fully_vaccinated": 5222417, "name": "لاوس", "percent_fully_vaccinated": 69.08865, "percent_vaccinated": 77.902405, "population": 7559008, "total_vaccinated": 5888649, "vaccine_doses": 11111066 }, "LB": { "cases": 1239904, "deaths": 10947, "deaths_per_million": 1905.6515, "fully_vaccinated": 2414223, "name": "لوبنان", "percent_fully_vaccinated": 42.026745, "percent_vaccinated": 47.701817, "population": 5744492, "total_vaccinated": 2740227, "vaccine_doses": 5814699 }, "LC": { "cases": 30254, "deaths": 410, "deaths_per_million": 2293.1418, "fully_vaccinated": 54971, "name": "سەینت لووسیا", "percent_fully_vaccinated": 30.74544, "percent_vaccinated": 33.636475, "population": 178794, "total_vaccinated": 60140, "vaccine_doses": 122977 }, "LI": { "cases": 21649, "deaths": 89, "deaths_per_million": 2262.4434, "fully_vaccinated": 26466, "name": "لیختنشتاین", "percent_fully_vaccinated": 67.25, "percent_vaccinated": 68.05379, "population": 39338, "total_vaccinated": 26771, "vaccine_doses": 74337 }, "LK": { "cases": 672812, "deaths": 16907, "deaths_per_million": 740.39966, "fully_vaccinated": 14752827, "name": "سریلانکا", "percent_fully_vaccinated": 64.60631, "percent_vaccinated": 75.0768, "population": 22834965, "total_vaccinated": 17143760, "vaccine_doses": 40116590 }, "LR": { "cases": 7932, "deaths": 294, "deaths_per_million": 54.71501, "fully_vaccinated": 3730967, "name": "لیبێریا", "percent_fully_vaccinated": 69.43534, "percent_vaccinated": 72.65189, "population": 5373297, "total_vaccinated": 3903802, "vaccine_doses": 4460668 }, "LS": { "cases": 36140, "deaths": 709, "deaths_per_million": 310.13354, "fully_vaccinated": 938088, "name": "لیسۆتۆ", "percent_fully_vaccinated": 41.03421, "percent_vaccinated": 44.357975, "population": 2286112, "total_vaccinated": 1014073, "vaccine_doses": 1339097 }, "LT": { "cases": 1449088, "deaths": 9931, "deaths_per_million": 3525.478, "fully_vaccinated": 1881106, "name": "لیتوانیا", "percent_fully_vaccinated": 66.77875, "percent_vaccinated": 69.51908, "population": 2816923, "total_vaccinated": 1958299, "vaccine_doses": 4604858 }, "LU": { "cases": 401653, "deaths": 1000, "deaths_per_million": 1530.6552, "fully_vaccinated": 37868, "name": "لۆکسمبۆرگ", "percent_fully_vaccinated": 5.796285, "percent_vaccinated": 73.770996, "population": 653315, "total_vaccinated": 481957, "vaccine_doses": 1374547 }, "LV": { "cases": 977803, "deaths": 7740, "deaths_per_million": 4114.7036, "fully_vaccinated": 1305976, "name": "لاتڤیا", "percent_fully_vaccinated": 69.4277, "percent_vaccinated": 71.565216, "population": 1881059, "total_vaccinated": 1346184, "vaccine_doses": 2979624 }, "LY": { "cases": 507269, "deaths": 6437, "deaths_per_million": 891.0818, "fully_vaccinated": 1236102, "name": "لیبیا", "percent_fully_vaccinated": 17.111511, "percent_vaccinated": 32.065197, "population": 7223804, "total_vaccinated": 2316327, "vaccine_doses": 3739158 }, "MA": { "cases": 1279115, "deaths": 16305, "deaths_per_million": 436.791, "fully_vaccinated": 23521988, "name": "مەغریب", "percent_fully_vaccinated": 63.012527, "percent_vaccinated": 67.02596, "population": 37329068, "total_vaccinated": 25020168, "vaccine_doses": 55389600 }, "MC": { "cases": 17181, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1720.154, "fully_vaccinated": 25667, "name": "مۆناکۆ", "percent_fully_vaccinated": 65.8973, "percent_vaccinated": 74.13351, "population": 38950, "total_vaccinated": 28875, "vaccine_doses": 71929 }, "MD": { "cases": 656460, "deaths": 12290, "deaths_per_million": 4042.7817, "fully_vaccinated": 1078961, "name": "مۆلدۆڤا", "percent_fully_vaccinated": 35.492302, "percent_vaccinated": 36.49767, "population": 3039986, "total_vaccinated": 1109524, "vaccine_doses": 2293086 }, "ME": { "cases": 251280, "deaths": 2654, "deaths_per_million": 4317.9116, "fully_vaccinated": 284869, "name": "مۆنتینیگرۆ", "percent_fully_vaccinated": 46.346615, "percent_vaccinated": 47.63418, "population": 614649, "total_vaccinated": 292783, "vaccine_doses": 679171 }, "MF": { "cases": 12324, "deaths": 46, "deaths_per_million": 1591.7506, "name": "Collectivity of Saint Martin", "population": 28899 }, "MG": { "cases": 68853, "deaths": 1428, "deaths_per_million": 46.91618, "fully_vaccinated": 2628849, "name": "ماداگاسکار", "percent_fully_vaccinated": 8.636944, "percent_vaccinated": 8.904759, "population": 30437261, "total_vaccinated": 2710365, "vaccine_doses": 3092063 }, "MH": { "cases": 16297, "deaths": 17, "deaths_per_million": 424.0036, "fully_vaccinated": null, "name": "دوورگەکانی مارشاڵ", "percent_vaccinated": null, "population": 40094, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "MK": { "cases": 352093, "deaths": 9991, "deaths_per_million": 5429.195, "fully_vaccinated": 838181, "name": "مەقدوونیای باکوور", "percent_fully_vaccinated": 45.547474, "percent_vaccinated": 46.438065, "population": 1840236, "total_vaccinated": 854570, "vaccine_doses": 1862987 }, "ML": { "cases": 33236, "deaths": 743, "deaths_per_million": 32.20264, "fully_vaccinated": 3633589, "name": "مالی", "percent_fully_vaccinated": 15.748474, "percent_vaccinated": 18.8721, "population": 23072641, "total_vaccinated": 4354292, "vaccine_doses": 5922585 }, "MM": { "cases": 643401, "deaths": 19494, "deaths_per_million": 362.63324, "fully_vaccinated": 35937796, "name": "میانمار", "percent_fully_vaccinated": 66.85257, "percent_vaccinated": 77.29614, "population": 53756791, "total_vaccinated": 41551930, "vaccine_doses": 93477100 }, "MN": { "cases": 1011489, "deaths": 2136, "deaths_per_million": 630.83, "fully_vaccinated": 2185282, "name": "مەنگۆلیا", "percent_fully_vaccinated": 64.53846, "percent_vaccinated": 67.45445, "population": 3386015, "total_vaccinated": 2284018, "vaccine_doses": 5668144 }, "MO": { "cases": 3514, "deaths": 121, "deaths_per_million": 174.056, "fully_vaccinated": 642266, "name": "ماکاو", "percent_fully_vaccinated": 91.18433, "percent_vaccinated": 96.499374, "population": 704360, "total_vaccinated": 679703, "vaccine_doses": 1802985 }, "MP": { "cases": 14985, "deaths": 41, "deaths_per_million": 889.3516, "name": "Northern Mariana Islands", "population": 46101 }, "MQ": { "cases": 230354, "deaths": 1104, "deaths_per_million": 3159.1418, "name": "مارتینیک", "population": 349462 }, "MR": { "cases": 63891, "deaths": 997, "deaths_per_million": 204.48581, "fully_vaccinated": 1540597, "name": "مۆریتانیا", "percent_fully_vaccinated": 31.597816, "percent_vaccinated": 43.148228, "population": 4875644, "total_vaccinated": 2103754, "vaccine_doses": 4075874 }, "MS": { "cases": 1403, "deaths": 8, "deaths_per_million": 1787.31, "fully_vaccinated": 1952, "name": "Montserrat", "percent_fully_vaccinated": 43.610367, "percent_vaccinated": 47.006256, "population": 4476, "total_vaccinated": 2104, "vaccine_doses": 4619 }, "MT": { "cases": 125314, "deaths": 1128, "deaths_per_million": 2135.5789, "fully_vaccinated": 471565, "name": "ماڵتا", "percent_fully_vaccinated": 89.27875, "percent_vaccinated": 90.677475, "population": 528194, "total_vaccinated": 478953, "vaccine_doses": 1408793 }, "MU": { "cases": 332300, "deaths": 1074, "deaths_per_million": 841.60443, "fully_vaccinated": 1088142, "name": "مۆریس", "percent_fully_vaccinated": 85.26863, "percent_vaccinated": 88.06074, "population": 1276134, "total_vaccinated": 1123773, "vaccine_doses": 2616012 }, "MV": { "cases": 186694, "deaths": 316, "deaths_per_million": 602.92, "fully_vaccinated": 385167, "name": "ماڵدیڤ", "percent_fully_vaccinated": 73.488884, "percent_vaccinated": 76.18695, "population": 524116, "total_vaccinated": 399308, "vaccine_doses": 951764 }, "MW": { "cases": 89168, "deaths": 2686, "deaths_per_million": 130.58656, "fully_vaccinated": 4288014, "name": "مالاوی", "percent_fully_vaccinated": 20.847246, "percent_vaccinated": 26.416496, "population": 20568731, "total_vaccinated": 5433538, "vaccine_doses": 8503954 }, "MX": { "cases": 7630026, "deaths": 335106, "deaths_per_million": 2605.5352, "fully_vaccinated": 81849960, "name": "مەکسیک", "percent_fully_vaccinated": 63.640446, "percent_vaccinated": 75.55955, "population": 128613116, "total_vaccinated": 97179496, "vaccine_doses": 223158990 }, "MY": { "cases": 5329836, "deaths": 37351, "deaths_per_million": 1076.5375, "fully_vaccinated": 27551144, "name": "مالیزیا", "percent_fully_vaccinated": 79.40842, "percent_vaccinated": 81.101494, "population": 34695494, "total_vaccinated": 28138564, "vaccine_doses": 72657256 }, "MZ": { "cases": 233935, "deaths": 2252, "deaths_per_million": 68.960785, "fully_vaccinated": 21329744, "name": "مۆزامبیک", "percent_fully_vaccinated": 65.31598, "percent_vaccinated": 70.03147, "population": 32656242, "total_vaccinated": 22869646, "vaccine_doses": 34950856 }, "NA": { "cases": 172557, "deaths": 4110, "deaths_per_million": 1422.3087, "fully_vaccinated": 550978, "name": "نامیبیا", "percent_fully_vaccinated": 19.067173, "percent_vaccinated": 21.793749, "population": 2889668, "total_vaccinated": 629767, "vaccine_doses": 1005937 }, "NC": { "cases": 80203, "deaths": 314, "deaths_per_million": 1093.5813, "fully_vaccinated": 184816, "name": "New Caledonia", "percent_fully_vaccinated": 64.36666, "percent_vaccinated": 66.99927, "population": 287130, "total_vaccinated": 192375, "vaccine_doses": 480702 }, "NE": { "cases": 9591, "deaths": 315, "deaths_per_million": 12.444701, "fully_vaccinated": 5483001, "name": "نیجەر", "percent_fully_vaccinated": 21.661686, "percent_vaccinated": 24.685875, "population": 25311978, "total_vaccinated": 6248483, "vaccine_doses": 7372208 }, "NF": { "name": "دوورگەی نۆرفۆلک" }, "NG": { "cases": 267237, "deaths": 3155, "deaths_per_million": 14.138414, "fully_vaccinated": 81297810, "name": "نێجیریا", "percent_fully_vaccinated": 36.431763, "percent_vaccinated": 42.047527, "population": 223150906, "total_vaccinated": 93829430, "vaccine_doses": 133048024 }, "NI": { "cases": 16808, "deaths": 245, "deaths_per_million": 36.40058, "fully_vaccinated": 6126708, "name": "نیکاراگوا", "percent_fully_vaccinated": 91.026825, "percent_vaccinated": 95.15444, "population": 6730662, "total_vaccinated": 6404524, "vaccine_doses": 15507763 }, "NL": { "cases": 8657484, "deaths": 22986, "deaths_per_million": 1283.817, "fully_vaccinated": 11768644, "name": "ھۆڵەندا", "percent_fully_vaccinated": 65.73038, "percent_vaccinated": 70.2736, "population": 17904421, "total_vaccinated": 12582081, "vaccine_doses": 39764184 }, "NO": { "cases": 1552197, "deaths": 5732, "deaths_per_million": 1050.4332, "fully_vaccinated": 4061312, "name": "نەرویژ", "percent_fully_vaccinated": 74.42668, "percent_vaccinated": 79.66204, "population": 5456796, "total_vaccinated": 4346995, "vaccine_doses": 13020641 }, "NP": { "cases": 1003968, "deaths": 12034, "deaths_per_million": 404.97473, "fully_vaccinated": 24471044, "name": "نیپال", "percent_fully_vaccinated": 82.35129, "percent_vaccinated": 93.83405, "population": 29715435, "total_vaccinated": 27883196, "vaccine_doses": 62627628 }, "NR": { "cases": 5393, "deaths": 1, "deaths_per_million": 84.58806, "fully_vaccinated": 11346, "name": "نائووروو", "percent_fully_vaccinated": 95.97361, "percent_vaccinated": 110.86111, "population": 11822, "total_vaccinated": 13106, "vaccine_doses": 32157 }, "NU": { "cases": 1092, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1635, "name": "نیووەی", "percent_fully_vaccinated": 88.66595, "percent_vaccinated": 88.828636, "population": 1844, "total_vaccinated": 1638, "vaccine_doses": 4923 }, "NZ": { "cases": 2668236, "deaths": 4538, "deaths_per_million": 884.302, "fully_vaccinated": 4291717, "name": "نیوزیلاند", "percent_fully_vaccinated": 83.63098, "percent_vaccinated": 83.83779, "population": 5131731, "total_vaccinated": 4302330, "vaccine_doses": 13382576 }, "OM": { "cases": 399449, "deaths": 4628, "deaths_per_million": 978.3881, "fully_vaccinated": 3048826, "name": "عومان", "percent_fully_vaccinated": 64.45409, "percent_vaccinated": 69.33347, "population": 4730229, "total_vaccinated": 3279632, "vaccine_doses": 7108547 }, "PA": { "cases": 1045692, "deaths": 8834, "deaths_per_million": 2007.3737, "fully_vaccinated": 3178700, "name": "پەنەما", "percent_fully_vaccinated": 72.23046, "percent_vaccinated": 85.1223, "population": 4400775, "total_vaccinated": 3746041, "vaccine_doses": 9201276 }, "PE": { "cases": 4533813, "deaths": 221071, "deaths_per_million": 6603.9766, "fully_vaccinated": 28709644, "name": "پێروو", "percent_fully_vaccinated": 85.76331, "percent_vaccinated": 91.301895, "population": 33475436, "total_vaccinated": 30563708, "vaccine_doses": 91412580 }, "PF": { "cases": 79451, "deaths": 650, "deaths_per_million": 2318.216, "fully_vaccinated": 186803, "name": "French Polynesia", "percent_fully_vaccinated": 66.62304, "percent_vaccinated": 68.08708, "population": 280388, "total_vaccinated": 190908, "vaccine_doses": 502952 }, "PG": { "cases": 46864, "deaths": 670, "deaths_per_million": 65.665825, "fully_vaccinated": 321192, "name": "پاپوا گینێی نوێ", "percent_fully_vaccinated": 3.1479607, "percent_vaccinated": 3.744128, "population": 10203177, "total_vaccinated": 382020, "vaccine_doses": 737695 }, "PH": { "cases": 4140383, "deaths": 66864, "deaths_per_million": 586.70984, "fully_vaccinated": 78443970, "name": "فلیپین", "percent_fully_vaccinated": 68.83203, "percent_vaccinated": 72.5532, "population": 113964343, "total_vaccinated": 82684776, "vaccine_doses": 189317150 }, "PK": { "cases": 1580631, "deaths": 30656, "deaths_per_million": 125.79366, "fully_vaccinated": 140475870, "name": "پاکستان", "percent_fully_vaccinated": 57.64279, "percent_vaccinated": 67.93904, "population": 243700667, "total_vaccinated": 165567890, "vaccine_doses": 340974140 }, "PL": { "cases": 6843668, "deaths": 120993, "deaths_per_million": 3152.0303, "fully_vaccinated": 22705868, "name": "پۆڵەندا", "percent_fully_vaccinated": 59.15184, "percent_vaccinated": 59.877827, "population": 38385734, "total_vaccinated": 22984544, "vaccine_doses": 58634590 }, "PM": { "cases": 3426, "deaths": 2, "deaths_per_million": 347.22223, "name": "Saint Pierre and Miquelon", "population": 5760 }, "PN": { "cases": 4, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 47, "name": "Pitcairn Islands", "percent_fully_vaccinated": 100, "percent_vaccinated": 100, "population": 47, "total_vaccinated": 47, "vaccine_doses": 117 }, "PR": { "cases": 1252713, "deaths": 5938, "deaths_per_million": 1832.1664, "name": "پۆرتۆ ڕیکۆ", "population": 3240972 }, "PS": { "cases": 703228, "deaths": 5708, "deaths_per_million": 1075.9105, "fully_vaccinated": 1776973, "name": "Palestine", "percent_fully_vaccinated": 33.49446, "percent_vaccinated": 37.938984, "population": 5305274, "total_vaccinated": 2012767, "vaccine_doses": 3748571 }, "PT": { "cases": 5671586, "deaths": 29663, "deaths_per_million": 2847.5366, "fully_vaccinated": 8909769, "name": "پورتوگال", "percent_fully_vaccinated": 85.53044, "percent_vaccinated": 94.28189, "population": 10417074, "total_vaccinated": 9821414, "vaccine_doses": 28314796 }, "PW": { "cases": 6372, "deaths": 10, "deaths_per_million": 562.3032, "name": "پالاو", "population": 17784 }, "PY": { "cases": 735759, "deaths": 19880, "deaths_per_million": 2940.6284, "fully_vaccinated": 3550673, "name": "پاراگوای", "percent_fully_vaccinated": 52.521175, "percent_vaccinated": 59.107147, "population": 6760460, "total_vaccinated": 3995915, "vaccine_doses": 9954852 }, "QA": { "cases": 514524, "deaths": 690, "deaths_per_million": 238.55077, "fully_vaccinated": 2852178, "name": "قەتەر", "percent_fully_vaccinated": 98.60714, "percent_vaccinated": 98.60714, "population": 2892466, "total_vaccinated": 2852178, "vaccine_doses": 7609178 }, "RE": { "cases": 494595, "deaths": 921, "deaths_per_million": 1056.7465, "name": "ڕیۆنیۆن", "population": 871543 }, "RO": { "cases": 3604040, "deaths": 69095, "deaths_per_million": 3604.936, "fully_vaccinated": 8114769, "name": "ڕۆمانیا", "percent_fully_vaccinated": 42.337685, "percent_vaccinated": 28.562483, "population": 19166776, "total_vaccinated": 5474507, "vaccine_doses": 16827486 }, "RS": { "cases": 2568005, "deaths": 18057, "deaths_per_million": 2658.8762, "fully_vaccinated": 3278198, "name": "سڕبیا", "percent_fully_vaccinated": 48.271156, "percent_vaccinated": 49.38844, "population": 6791215, "total_vaccinated": 3354075, "vaccine_doses": 8534688 }, "RU": { "cases": 24901467, "deaths": 404290, "deaths_per_million": 2777.1006, "fully_vaccinated": 79702400, "name": "ڕووسیا", "percent_fully_vaccinated": 54.74822, "percent_vaccinated": 61.19087, "population": 145579889, "total_vaccinated": 89081600, "vaccine_doses": 187374510 }, "RW": { "cases": 133274, "deaths": 1468, "deaths_per_million": 107.53771, "fully_vaccinated": 10399665, "name": "ڕواندا", "percent_fully_vaccinated": 76.182304, "percent_vaccinated": 79.735504, "population": 13651025, "total_vaccinated": 10884714, "vaccine_doses": 27322060 }, "SA": { "cases": 841469, "deaths": 9646, "deaths_per_million": 299.7947, "fully_vaccinated": 25433940, "name": "عەرەبستانی سعوودی", "percent_fully_vaccinated": 79.047905, "percent_vaccinated": 84.043724, "population": 32175351, "total_vaccinated": 27041364, "vaccine_doses": 68534630 }, "SB": { "cases": 25954, "deaths": 199, "deaths_per_million": 254.77707, "fully_vaccinated": 254352, "name": "دوورگەکانی سولەیمان", "percent_fully_vaccinated": 32.56435, "percent_vaccinated": 44.018948, "population": 781075, "total_vaccinated": 343821, "vaccine_doses": 625956 }, "SC": { "cases": 51899, "deaths": 172, "deaths_per_million": 1370.1576, "fully_vaccinated": 83565, "name": "سیشێل", "percent_fully_vaccinated": 66.56815, "percent_vaccinated": 70.51532, "population": 125533, "total_vaccinated": 88520, "vaccine_doses": 224558 }, "SD": { "cases": 63993, "deaths": 5046, "deaths_per_million": 102.1802, "fully_vaccinated": 13416394, "name": "سوودان", "percent_fully_vaccinated": 27.167852, "percent_vaccinated": 30.794699, "population": 49383344, "total_vaccinated": 15207452, "vaccine_doses": 28662108 }, "SE": { "cases": 2787291, "deaths": 29496, "deaths_per_million": 2812.5354, "fully_vaccinated": 7593676, "name": "سوێد", "percent_fully_vaccinated": 72.40806, "percent_vaccinated": 74.14397, "population": 10487335, "total_vaccinated": 7775726, "vaccine_doses": 28312816 }, "SG": { "cases": 3006155, "deaths": 2024, "deaths_per_million": 358.23718, "fully_vaccinated": 5248693, "name": "سینگاپوور", "percent_fully_vaccinated": 92.89906, "percent_vaccinated": 93.57716, "population": 5649888, "total_vaccinated": 5287005, "vaccine_doses": 15302530 }, "SH": { "cases": 2166, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 3531, "name": "Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha", "percent_fully_vaccinated": 65.76643, "percent_vaccinated": 81.225555, "population": 5369, "total_vaccinated": 4361, "vaccine_doses": 7892 }, "SI": { "cases": 1366916, "deaths": 9914, "deaths_per_million": 4686.9585, "fully_vaccinated": 1222225, "name": "سلۆڤێنیا", "percent_fully_vaccinated": 57.782104, "percent_vaccinated": 59.84226, "population": 2115231, "total_vaccinated": 1265802, "vaccine_doses": 3028400 }, "SJ": { "name": "Svalbard and Jan Mayen" }, "SK": { "cases": 1889897, "deaths": 21401, "deaths_per_million": 3910.1475, "fully_vaccinated": 2791711, "name": "سلۆڤاکیا", "percent_fully_vaccinated": 51.00697, "percent_vaccinated": 51.889565, "population": 5473195, "total_vaccinated": 2840017, "vaccine_doses": 7222380 }, "SL": { "cases": 7985, "deaths": 125, "deaths_per_million": 15.102439, "fully_vaccinated": 4961886, "name": "سیەرالیۆن", "percent_fully_vaccinated": 59.949265, "percent_vaccinated": 68.578636, "population": 8276809, "total_vaccinated": 5676123, "vaccine_doses": 9155936 }, "SM": { "cases": 25292, "deaths": 126, "deaths_per_million": 3693.6064, "fully_vaccinated": 23633, "name": "سان مارینۆ", "percent_fully_vaccinated": 69.27857, "percent_vaccinated": 77.2638, "population": 34113, "total_vaccinated": 26357, "vaccine_doses": 69338 }, "SN": { "cases": 89440, "deaths": 1972, "deaths_per_million": 111.72109, "fully_vaccinated": 1548665, "name": "سێنیگال", "percent_fully_vaccinated": 8.77376, "percent_vaccinated": 15.209795, "population": 17651099, "total_vaccinated": 2684696, "vaccine_doses": 3182308 }, "SO": { "cases": 27334, "deaths": 1361, "deaths_per_million": 76.45254, "fully_vaccinated": 7666835, "name": "سۆماڵیا", "percent_fully_vaccinated": 43.06752, "percent_vaccinated": 50.400066, "population": 17801895, "total_vaccinated": 8972167, "vaccine_doses": 10555834 }, "SR": { "cases": 82519, "deaths": 1406, "deaths_per_million": 2256.199, "fully_vaccinated": 237879, "name": "سورینام", "percent_fully_vaccinated": 38.172287, "percent_vaccinated": 42.9769, "population": 623172, "total_vaccinated": 267820, "vaccine_doses": 554588 }, "SS": { "cases": 18873, "deaths": 147, "deaths_per_million": 13.337961, "fully_vaccinated": 4273253, "name": "سوودانی باشوور", "percent_fully_vaccinated": 38.773117, "percent_vaccinated": 39.153057, "population": 11021175, "total_vaccinated": 4315127, "vaccine_doses": 4365547 }, "ST": { "cases": 6771, "deaths": 80, "deaths_per_million": 353.49274, "fully_vaccinated": 111986, "name": "ساوتۆمێ و پرینسیپی", "percent_fully_vaccinated": 49.482796, "percent_vaccinated": 61.974346, "population": 226313, "total_vaccinated": 140256, "vaccine_doses": 263863 }, "SV": { "cases": 202066, "deaths": 4230, "deaths_per_million": 673.53296, "fully_vaccinated": 4397817, "name": "ئێلسالڤادۆر", "percent_fully_vaccinated": 70.025406, "percent_vaccinated": 74.19961, "population": 6280316, "total_vaccinated": 4659970, "vaccine_doses": 11459448 }, "SX": { "cases": 11051, "deaths": 92, "deaths_per_million": 2182.0078, "fully_vaccinated": 26773, "name": "Sint Maarten", "percent_fully_vaccinated": 63.498802, "percent_vaccinated": 70.64962, "population": 42163, "total_vaccinated": 29788, "vaccine_doses": 66829 }, "SY": { "cases": 57423, "deaths": 3163, "deaths_per_million": 140.81453, "fully_vaccinated": 2358365, "name": "سووریا", "percent_fully_vaccinated": 10.499275, "percent_vaccinated": 14.671913, "population": 22462170, "total_vaccinated": 3295630, "vaccine_doses": 5090630 }, "SZ": { "cases": 75356, "deaths": 1427, "deaths_per_million": 1170.7075, "fully_vaccinated": 427335, "name": "ئێسواتینی", "percent_fully_vaccinated": 35.058464, "percent_vaccinated": 43.15702, "population": 1218921, "total_vaccinated": 526050, "vaccine_doses": 870205 }, "TC": { "cases": 6935, "deaths": 41, "deaths_per_million": 893.84985, "fully_vaccinated": 30710, "name": "دوورگەکانی تورکس و کایکۆس", "percent_fully_vaccinated": 66.95154, "percent_vaccinated": 71.540695, "population": 45869, "total_vaccinated": 32815, "vaccine_doses": 73907 }, "TD": { "cases": 7702, "deaths": 194, "deaths_per_million": 10.511874, "fully_vaccinated": 5020360, "name": "چاد", "percent_fully_vaccinated": 27.202782, "percent_vaccinated": 27.892593, "population": 18455319, "total_vaccinated": 5147667, "vaccine_doses": 9151765 }, "TF": { "name": "French Southern Territories" }, "TG": { "cases": 39564, "deaths": 290, "deaths_per_million": 35.941727, "fully_vaccinated": 1554066, "name": "تۆگۆ", "percent_fully_vaccinated": 19.260626, "percent_vaccinated": 27.954967, "population": 8068616, "total_vaccinated": 2255579, "vaccine_doses": 3423181 }, "TH": { "cases": 5428267, "deaths": 34999, "deaths_per_million": 487.89075, "fully_vaccinated": 53486090, "name": "تایلەند", "percent_fully_vaccinated": 74.56032, "percent_vaccinated": 79.46643, "population": 71735321, "total_vaccinated": 57005496, "vaccine_doses": 142635000 }, "TJ": { "cases": 17786, "deaths": 125, "deaths_per_million": 12.276292, "fully_vaccinated": 5191919, "name": "تاجیکستان", "percent_fully_vaccinated": 50.99001, "percent_vaccinated": 52.329185, "population": 10182228, "total_vaccinated": 5328277, "vaccine_doses": 20568164 }, "TK": { "cases": 80, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 2203, "name": "توکیلاو", "percent_fully_vaccinated": 95.28547, "percent_vaccinated": 95.28547, "population": 2312, "total_vaccinated": 2203, "vaccine_doses": 5374 }, "TL": { "cases": 23460, "deaths": 138, "deaths_per_million": 100.781494, "fully_vaccinated": 801759, "name": "تیمۆری ڕۆژھەڵات", "percent_fully_vaccinated": 58.552513, "percent_vaccinated": 64.76584, "population": 1369299, "total_vaccinated": 886838, "vaccine_doses": 2028798 }, "TM": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 4568901, "name": "تورکمانستان", "percent_fully_vaccinated": 63.19193, "percent_vaccinated": 63.82771, "population": 7230197, "total_vaccinated": 4614869, "vaccine_doses": 16775970 }, "TN": { "cases": 1153361, "deaths": 29423, "deaths_per_million": 2427.773, "fully_vaccinated": 6401841, "name": "توونس", "percent_fully_vaccinated": 52.823357, "percent_vaccinated": 73.41035, "population": 12119338, "total_vaccinated": 8896848, "vaccine_doses": 16553338 }, "TO": { "cases": 16992, "deaths": 13, "deaths_per_million": 123.74706, "fully_vaccinated": 77390, "name": "تۆنگا", "percent_fully_vaccinated": 73.66758, "percent_vaccinated": 83.1723, "population": 105053, "total_vaccinated": 87375, "vaccine_doses": 204737 }, "TR": { "cases": 17004726, "deaths": 101419, "deaths_per_million": 1164.9528, "fully_vaccinated": 53176960, "name": "تورکیا", "percent_fully_vaccinated": 61.081894, "percent_vaccinated": 66.554184, "population": 87058469, "total_vaccinated": 57941052, "vaccine_doses": 152543340 }, "TT": { "cases": 191496, "deaths": 4390, "deaths_per_million": 2934.643, "fully_vaccinated": 718969, "name": "ترینیداد و تۆباگۆ", "percent_fully_vaccinated": 48.061897, "percent_vaccinated": 50.430336, "population": 1495923, "total_vaccinated": 754399, "vaccine_doses": 1592148 }, "TV": { "cases": 2943, "deaths": 1, "deaths_per_million": 99.88014, "fully_vaccinated": 9505, "name": "تووڤالوو", "percent_fully_vaccinated": 94.93607, "percent_vaccinated": 97.512985, "population": 10012, "total_vaccinated": 9763, "vaccine_doses": 26783 }, "TW": { "cases": 9970937, "deaths": 17672, "deaths_per_million": 739.619, "fully_vaccinated": 20793088, "name": "تایوان", "percent_fully_vaccinated": 88.783066, "percent_vaccinated": 93.50615, "population": 23420107, "total_vaccinated": 21899240, "vaccine_doses": 68158990 }, "TZ": { "cases": 43655, "deaths": 846, "deaths_per_million": 13.073345, "fully_vaccinated": 32165792, "name": "تانزانیا", "percent_fully_vaccinated": 49.706203, "percent_vaccinated": 53.212738, "population": 64711822, "total_vaccinated": 34434932, "vaccine_doses": 39392420 }, "UA": { "cases": 5555510, "deaths": 109937, "deaths_per_million": 2678.2046, "fully_vaccinated": 15741036, "name": "ئوکراینا", "percent_fully_vaccinated": 38.347157, "percent_vaccinated": 39.628956, "population": 41048768, "total_vaccinated": 16267198, "vaccine_doses": 35735490 }, "UG": { "cases": 172234, "deaths": 3632, "deaths_per_million": 76.76583, "fully_vaccinated": 13061126, "name": "ئووگاندا", "percent_fully_vaccinated": 27.605951, "percent_vaccinated": 42.34208, "population": 47312718, "total_vaccinated": 20033188, "vaccine_doses": 26406936 }, "US": { "cases": 103436829, "deaths": 1238189, "deaths_per_million": 3625.375, "fully_vaccinated": 230637340, "name": "ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا", "note_vaccination": "Includes [[Freely Associated States]]", "percent_fully_vaccinated": 67.52983, "percent_vaccinated": 79.1216, "population": 341534041, "total_vaccinated": 270227170, "vaccine_doses": 676728770 }, "UY": { "cases": 1043251, "deaths": 7696, "deaths_per_million": 2269.5952, "fully_vaccinated": 2903186, "name": "ئوروگوای", "percent_fully_vaccinated": 85.616646, "percent_vaccinated": 88.780334, "population": 3390913, "total_vaccinated": 3010464, "vaccine_doses": 9037498 }, "UZ": { "cases": 175158, "deaths": 1016, "deaths_per_million": 29.079292, "fully_vaccinated": 18451780, "name": "ئۆزبەکستان", "percent_fully_vaccinated": 52.81149, "percent_vaccinated": 63.237354, "population": 34938953, "total_vaccinated": 22094470, "vaccine_doses": 83937950 }, "VA": { "cases": 26, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": null, "name": "ڤاتیکان", "percent_vaccinated": null, "population": 513, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "VC": { "cases": 9674, "deaths": 124, "deaths_per_million": 1214.9359, "fully_vaccinated": 31632, "name": "سەینت ڤینسەنت و گرینادینز", "percent_fully_vaccinated": 30.992622, "percent_vaccinated": 36.773365, "population": 102063, "total_vaccinated": 37532, "vaccine_doses": 73443 }, "VE": { "cases": 552745, "deaths": 5856, "deaths_per_million": 207.56378, "fully_vaccinated": 14966671, "name": "ڤێنیزوێلا", "percent_fully_vaccinated": 53.048817, "percent_vaccinated": 78.5355, "population": 28213015, "total_vaccinated": 22157232, "vaccine_doses": 37860990 }, "VG": { "cases": 7661, "deaths": 64, "deaths_per_million": 1669.0137, "fully_vaccinated": 18261, "name": "British Virgin Islands", "percent_fully_vaccinated": 47.621655, "percent_vaccinated": 50.764095, "population": 38346, "total_vaccinated": 19466, "vaccine_doses": 41453 }, "VI": { "cases": 25389, "deaths": 132, "deaths_per_million": 1525.6411, "name": "United States Virgin Islands", "population": 86521 }, "VN": { "cases": 11624000, "deaths": 43206, "deaths_per_million": 433.44418, "fully_vaccinated": 85961570, "name": "ڤیێتنام", "percent_fully_vaccinated": 86.23695, "percent_vaccinated": 90.7876, "population": 99680656, "total_vaccinated": 90497670, "vaccine_doses": 266492140 }, "VU": { "cases": 12019, "deaths": 14, "deaths_per_million": 44.71972, "fully_vaccinated": 162250, "name": "ڤانواتوو", "percent_fully_vaccinated": 51.82696, "percent_vaccinated": 56.418396, "population": 313061, "total_vaccinated": 176624, "vaccine_doses": 366638 }, "WF": { "cases": 3760, "deaths": 9, "deaths_per_million": 782.54065, "fully_vaccinated": 6803, "name": "والیس و فوتونا", "percent_fully_vaccinated": 59.15138, "percent_vaccinated": 62.168507, "population": 11501, "total_vaccinated": 7150, "vaccine_doses": 18058 }, "WS": { "cases": 17057, "deaths": 31, "deaths_per_million": 144.0052, "fully_vaccinated": 177954, "name": "ساموا", "percent_fully_vaccinated": 82.66549, "percent_vaccinated": 88.912994, "population": 215270, "total_vaccinated": 191403, "vaccine_doses": 453083 }, "XC": { "cases": null, "deaths": null, "fully_vaccinated": 313067, "name": "قوبرسی باکوور", "percent_fully_vaccinated": 81.78, "percent_vaccinated": 78.8, "population": 382836, "total_vaccinated": 301673, "vaccine_doses": 861519 }, "XK": { "cases": 274279, "deaths": 3212, "deaths_per_million": 1869.6703, "fully_vaccinated": 825082, "name": "کۆسۆڤۆ", "percent_fully_vaccinated": 48.027126, "percent_vaccinated": 52.787216, "population": 1717950, "total_vaccinated": 906858, "vaccine_doses": 1837446 }, "XT": {}, "XW": { "cases": 779135536, "deaths": 7114321, "deaths_per_million": 894.0462, "fully_vaccinated": 5197972500, "name": "جیھان", "note": "Countries which do not report data for a column are not included in that column's world total.", "note_vaccination": "Countries which do not report the number of people who have received at least one dose are not included in the world total.", "percent_fully_vaccinated": 65.10431, "percent_vaccinated": 70.706406, "population": 8021407196, "total_vaccinated": 5645247500, "vaccine_doses": 13724514000 }, "YE": { "cases": 11945, "deaths": 2159, "deaths_per_million": 56.484497, "fully_vaccinated": 807057, "name": "یەمەن", "percent_fully_vaccinated": 2.1114502, "percent_vaccinated": 2.7475743, "population": 38222878, "total_vaccinated": 1050202, "vaccine_doses": 1298654 }, "YT": { "cases": 42027, "deaths": 187, "deaths_per_million": 612.55444, "name": "Mayotte", "population": 305279 }, "ZA": { "cases": 4073188, "deaths": 102595, "deaths_per_million": 1644.7195, "fully_vaccinated": 21038796, "name": "ئەفریقای باشوور", "percent_fully_vaccinated": 33.727688, "percent_vaccinated": 38.81303, "population": 62378417, "total_vaccinated": 24210952, "vaccine_doses": 41798812 }, "ZM": { "cases": 349892, "deaths": 4078, "deaths_per_million": 202.35266, "deatmillion": 194.708, "fully_vaccinated": 9213802, "name": "زامبیا", "percent_fully_vaccinated": 45.719406, "percent_vaccinated": 58.113445, "population": 20152935, "total_vaccinated": 11711565, "vaccine_doses": 13615707 }, "ZW": { "cases": 266436, "deaths": 5740, "deaths_per_million": 357.2082, "fully_vaccinated": 5662119, "name": "زیمبابوی", "percent_fully_vaccinated": 35.236153, "percent_vaccinated": 46.83461, "population": 16069061, "total_vaccinated": 7525882, "vaccine_doses": 13935112 } } bbmgugw8pbi9y75ld52nhtsnix80z5m 0 219932 1588853 1582095 2026-06-05T17:28:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئابووری|ئابووری]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:زانستی سیاسەت|زانستی سیاسەت]] و [[دەروازە:فەڕەنسا|فەڕەنسا]] 1588853 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەم وتارە پێرستی تەمەنی خانەنشین بوون لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان. لە ھەندێک چوارچێوە و پێناسەیەکی ڕووندا: تەمەنی [[خانەنشینی]] بریتییە لە وەرگرتنی پشووی ھەمیشەیی و کارنەکردن، و بە زۆری لە وڵاتان لەوانەیە کەسەکە ھەنێک ناونیشانی دوای خانە نشینی پێ بدرێت لەگەڵ وەرگرتنی چەند پاداشتێک بۆ ئەو کار و بەشدارییانەی کە لە وڵات کردوویەتی ھەندێک لەو پاداشتانە وەک بڕانەوەی مووچەی [[خانەنشینی]]، پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی تایبەت بە تەندروستی، ژیانکردن، ھتد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Setting an Ideal Retirement Age!|ناونیشان=http://www.cppr.in/archives/setting-an-ideal-retirement-age/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150407060852/http://www.cppr.in/archives/setting-an-ideal-retirement-age/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=Centre for Public Policy Research (CPPR)}}</ref> == تەمەنی [[خانەنشینی]] بەپێی وڵات و ناوچە == ئەم خشتەیەی خوارەوە پێرستی خوارەوە کە [[خانەنشینی]] دەخاتە ڕوو، دەکرێت لە داھاتوودا زیاتر بکرێت یان گۆڕانکاری بەسەر تەمەنە بێت {| class="wikitable sortable" ! width="100" |وڵات ! width="55" |پیاو ! width="55" |ژن !ساڵ ! class="unsortable" |تێبینییەکان ! class="unsortable" |{{Abbr|ژێدەر|سەرچاوەکان}} |- |{{flagicon|Albania}} [[ئالبانیا|ئەلبانیا]] |٦٥ |٦١ |٢٠٢٠ | |<ref name="vik">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Argentina}} [[ئەرژەنتین]] |٦٥ |٦٠ | | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jubilación ordinaria o prestación por Vejez|ناونیشان=http://www.anses.gob.ar/prestacion/jubilacion-ordinaria-o-prestacion-por-vejez-171|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170420234740/http://www.anses.gob.ar/prestacion/jubilacion-ordinaria-o-prestacion-por-vejez-171|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> |- |{{flagicon|Armenia}} [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] | colspan="2" |٦٣ |٢٠١١ | |<ref name="vik"/> |- |{{flagicon|Australia}} [[ئوسترالیا|ئوستڕالیا]] | colspan="2" |٦٦٫٥ |٢٠٢١ |لە ئوسترالیا تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد دەکرێت بۆ ٦٧ ساڵ تا مانگی تەممووزی ٢٠٢٣. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Age Pension|ناونیشان=http://www.humanservices.gov.au/customer/services/centrelink/age-pension|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140226095547/http://www.humanservices.gov.au/customer/services/centrelink/age-pension|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٤|ئیش=humanservices.gov.au}}</ref> |- |{{flagicon|Austria}} [[نەمسا]] |٦٥ |٦٠ |٢٠١٥ |لە نەمسا بڕیارە تەمەنی خانەنشینی بۆ ژنان تا ساڵی ٢٠٣٣ یەکسان بکرێت بە تەمەنی خانەنشینی بۆ پیاوان (٦٥).<ref name="etk.fi">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |<ref name="vik"/><ref name="report">''2009 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the EU-27 Member States (2008–2060). Joint Report prepared by the European Commission (DG ECFIN) and the Economic Policy Committee (AWG)'', {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020001412/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}, p. 78.</ref> |- |{{flagicon|Azerbaijan}} ئازەربایجان |٦٢ |٦٠ |٢٠١٧ |لە ئازەربایجان بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢١ (بۆ پیاوان) و تا ساڵی ٢٠٢٧ (بۆ ژنان) وردە وردە تەمەنی خانەنشینی بۆ ٦٥ ساڵ زیاد بکرێت<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Azerbaijan increases retirement age to 65 years {{!}} Vestnik Kavkaza|ناونیشان=http://vestnikkavkaza.net/news/Azerbaijan-increases-retirement-age-to-65-years.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=vestnikkavkaza.net|زمان=en-EN|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221103150157/http://vestnikkavkaza.net/news/Azerbaijan-increases-retirement-age-to-65-years.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |<ref name=":0"/> |- |{{flagicon|Belarus}} بیلاڕووس |٦٢٫٥ |٥٧٫٥ |٢٠٢١ |تا ساڵی ٢٠٢٢ تەمەنی پیاوان دەبێتە ٦٣ ساڵ و بۆ ژنان ٥٨ ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Пенсионный возраст в Беларуси|ناونیشان=http://www.belta.by/infographica/view/pensionnyj-vozrast-v-belarusi-2908/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180210002725/http://www.belta.by/infographica/view/pensionnyj-vozrast-v-belarusi-2908/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=belta.by}}</ref> |<ref name="infos">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref> |- |{{flagicon|Bangladesh}} بەنگلادێش | colspan="2" |٥٩ |٢٠١٣ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retirement Age Men & Women in Bangladesh {{!}} Take-profit.org|ناونیشان=https://take-profit.org/en/statistics/retirement-age-men/bangladesh/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=Take-Profit|زمان=en}}</ref> |- |{{flagicon|Belgium}} بەلجیکا | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٩ |تەمەنی خانەنشینی یاسایی (ئەو تەمەنەی کە مرۆڤ دەتوانێت خانەنشین بێت، بەبێ گوێدانە درێژیی پیشەکەی) لە بەلجیکا لە ساڵی ٢٠١٩دا ٦٥ ساڵە، لە ساڵی ٢٠٢٥ دەبێتە ٦٦ ساڵ و لە ساڵی ٢٠٣٠ دەبێتە ٦٧ ساڵ، چ بۆ ژنان و چ بۆ پیاوان. خانەنشینی پێشوەختە لە ٦٠ ساڵەوە بەدواوە بە پیشەی لانیکەم ٤٤ ساڵ، لە ٦١ ساڵ بەدواوە بەلایەنی کەمەوە ٤٣ ساڵ، یان لە ٦٣ ساڵ بەدواوە بە پیشەی لانیکەم ٤٢ ساڵ، دەکرێت. ھەندێک ئیستسناء ھەن، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ژمارەی ساڵانی پێویستدا. ساڵێکی پیشەیی ئەگەر لانیکەم ١٠٤ ڕۆژی تێدابێت (بە ھاوتای فول تایم) لەبەرچاو دەگیرێت. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wanneer kan ik met pensioen gaan?|ناونیشان=https://www.sfpd.fgov.be/nl/pensioenleeftijd/wanneer|وێبگە=Federale Pensioendienst|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221103150204/https://www.sfpd.fgov.be/nl/pensioenleeftijd/wanneer|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=67, 68 of toch weer 65? Hoe we bekvechten over een pensioenleeftijd die we nog lang niet halen|ناونیشان=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/04/29/de-wettelijke-en-effectieve-pensioenleeftijd-in-cijfers/}}</ref> |- |{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] | colspan="2" |٦٥ |٢٠١١ | |<ref name="vik2">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Brazil}} بەڕازیل |٦٥ |٦٢ |٢٠١٩ |ھەندێک کەس وەک کرێکارانی گوندەکان، مامۆستایان و ئەفسەرانی پۆلیس، کەمترین تەمەنیان کەمترە. ھەروەھا بەرازیل داوا لە کرێکاران دەکات کە بۆ کەمترین کات بەشدارییان لە ئاسایشی کۆمەڵایەتیدا کردبێت پێش ئەوەی شایستەی داوای یارمەتییەکان بن. بۆ دەستپێکردنی وەرگرتنی یارمەتییە بەشەکی، پێویستە ھەموو کرێکارانی کەرتی تایبەت لانیکەم بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ (بۆ پیاوان)یان ١٥ ساڵ (بۆ ژنان) بەشدارییان کردبێت. پێویستە کرێکارانی کەرتی گشتی لانیکەم ٢٥ ساڵ بەشدارییان کردبێت. بۆ وەرگرتنی یارمەتی تەواو دەبێت ھەموو کرێکاران لانیکەم بۆ ماوەی ٤٠ ساڵ (بۆ پیاوان)یان ٣٥ ساڵ (بۆ ژنان) بەشدارییان کردبێت. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Reforma da Previdência: entenda a proposta aprovada, ponto a ponto|ناونیشان=https://g1.globo.com/economia/noticia/2019/10/22/reforma-da-previdencia-entenda-ponto-a-ponto-a-proposta-aprovada-em-2o-turno-no-senado.ghtml/}}</ref> |- |{{flagicon|British Virgin Islands}} دوورگە پاکەکانی بەریتانیا | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٧ | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.islandsun.com/retirement-age-65-enforced-public-private-sectors/|سەردێڕ=Retirement Age At 65 To Be Enforced In Public & Private Sectors|newspaper=[[Island Sun]]|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930181010/http://www.islandsun.com/retirement-age-65-enforced-public-private-sectors/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- |{{flagicon|Bulgaria}} بولگاریا |٦٤٫٠٨٣ |٦١٫١٦٧ |٢٠١٨ |لە بولگاریا بڕیارە تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد بکرێت و تا ساڵی ٢٠٢٩ بۆ پیاوان و تا ساڵی ٢٠٣٧ بۆ ژنان بگاتە ٦٥ ساڵ. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Пенсии за осигурителен стаж и възраст|ناونیشان=http://www.noi.bg/en/pensions/grantpensions/1854-posv13|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180131201437/http://www.noi.bg/en/pensions/grantpensions/1854-posv13|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.noi.bg}}</ref> |- |{{flagicon|Cameroon}} کامیرۆن | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٩ |تەمەنی خانەنشینی یاسایی کە کەسێک (پیاو یان ژن) دەتوانێت خانەنشین بێت ٦٠ ساڵە لەگەڵ لانیکەم ٢٠ ساڵ داپۆشینی و لانیکەم ١٨٠ مانگ بەشداریکردن، لەنێویاندا ٦٠ مانگ لە ١٠ ساڵی ڕابردوودا. دەبێت دامەزراندن بوەستێت. تەمەنی خانەنشینی پێشوەختە ٥٠ ساڵە لەگەڵ لانیکەم ٢٠ ساڵ داپۆشراو و لانیکەم ١٨٠ مانگ بەشداریکردن، لەنێویاندا ٦٠ مانگ لە ١٠ ساڵی ڕابردوودا. خانەنشینی تەنھا بەپێی ڕێککەوتنی بەرامبەر دەدرێت لە دەرەوەی وڵات. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cameroon Pension|ناونیشان=https://www.ssa.gov/policy/docs/progdesc/ssptw/2010-2011/africa/cameroon.html|وێبگە=Cameroon social security}}</ref> |- |{{flagicon|Canada}} کەنەدا | colspan="2" |٦٥ | |تەمەنی ستاندارد بۆ دەستپێکردنی وەرگرتنی خانەنشینی پلانی خانەنشینی کەنەدا کاتێکە کە مرۆڤ دەگاتە تەمەنی ٦٥ ساڵ (مانگی دوای ٦٥ ساڵەی لەدایکبوون). بەڵام ڕەنگە مرۆڤ ھەر لە مانگی دوای ٦٠ ساڵەی لەدایکبوونی خانەنشینی کەمکراوەی پلانی خانەنشینی کەنەدا وەربگرێت. یانیش، مرۆڤ دەتوانێت خانەنشینی زیادکراو وەربگرێت دوای گەیشتن بە تەمەنی ٦٥ ساڵ. ھەروەھا کەنەدا تەواوکەری خانەنشینی ھەیە کە یاسای جیاوازی ھەیە کە پێی دەوترێت ئاسایشی پیری (OAS). |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Canada Pension Plan Retirement Pension|ناونیشان=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/services/pensions/cpp/retirement/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723125754/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/services/pensions/cpp/retirement/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=servicecanada.gc.ca}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Changes to the Old Age Security program|ناونیشان=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/services/pensions/oas/changes/index.shtml|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723135030/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/services/pensions/oas/changes/index.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=servicecanada.gc.ca}}</ref> |- |{{flagicon|Chile}} چیلی |٦٥ |٦٠ | | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=¿El trabajador que ha cumplido la edad de 65 años si es hombre o 60 años si es mujer, está obligado a seguir cotizando en la AFP a la cual se encuentra afiliado?|ناونیشان=http://www.dt.gob.cl/consultas/1613/w3-article-95283.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140313080125/http://www.dt.gob.cl/consultas/1613/w3-article-95283.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٤|ئیش=dt.gob.cl}}</ref> |- |{{flagicon|China}} چین |٦٠ |٥٠–٥٥ |٢٠١١ |لە ئێستادا تەمەنی خانەنشینی لە چین بۆ پیاوان ٦٠ ساڵە و بۆ ژنانی فەرمانبەرانی دەوڵەت ٥٥ ساڵە و بۆ ژنانی کرێکار ٥٠ ساڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=State Council Circular on Issuing "State Council Temporary Measures on Providing for Old, Weak, Sick, and Handicapped Cadres" and "State Council Temporary Measures on Workers' Retirement, Resignation" (Chinese Text)|ناونیشان=http://www.cecc.gov/resources/legal-provisions/state-council-circular-on-issuing-state-council-temporary-measures-on|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315094022/http://www.cecc.gov/resources/legal-provisions/state-council-circular-on-issuing-state-council-temporary-measures-on|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retirement age will be pushed back|ناونیشان=http://www.china.org.cn/china/2011-03/22/content_22190715.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120502000523/http://www.china.org.cn/china/2011-03/22/content_22190715.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئایاری ٢٠١٢|ئیش=china.org.cn}}</ref> |- |{{flagicon|Colombia}} کەمبۆدیا |٦٢ |٥٧ |٢٠١٤ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pensiones - Colpensiones|ناونیشان=http://www.mintrabajo.gov.co/preguntas-frecuentes/pensiones/colpensiones.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140303023941/http://www.mintrabajo.gov.co/preguntas-frecuentes/pensiones/colpensiones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٤|ئیش=mintrabajo.gov.co|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> |- |{{flagicon|Croatia}} کرواتیا |٦٥ |٦٢٫٧٥ |٢٠٢١ |تا ساڵی ٢٠٣٠ تەمەنی یەکسان بۆ ژنان و پیاوان بە ٦٥ ساڵ دادەنرێت. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zakon o mirovinskom osiguranju [Pension Insurance Act, unofficial website]|ناونیشان=https://www.zakon.hr/z/91/Zakon-o-mirovinskom-osiguranju|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.zakon.hr}}</ref> |- |{{flagicon|Cuba}} کوبا |٦٥ |٦٠ |٢٠١٥ |ئاستی تەمەنی خانەنشینی لە ساڵی ٢٠١٥دا بە پێنج ساڵ زیادکرا |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba Boosts Retirement Age as Population Goes Gray|ناونیشان=http://www.banderasnews.com/0903/nz-cubagoesgray.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161122155315/http://www.banderasnews.com/0903/nz-cubagoesgray.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.banderasnews.com|زمان=hr}}</ref> |- |{{flagicon|Cyprus}} قوبرس | colspan="2" |٦٥ |٢٠١١ | |<ref name="vik3">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="report2">''2009 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the EU-27 Member States (2008–2060). Joint Report prepared by the European Commission (DG ECFIN) and the Economic Policy Committee (AWG)'', {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020001412/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}, p. 78.</ref> |- |{{flagicon|Czech Republic}} کۆماری چیک |٦٢٫٨٣٣ |٥٨–٦٢ |٢٠١٥ |لە کۆماری چیک لە ساڵی ٢٠١٥دا پیاوان تەمەنی خانەنشینییان ٦٢ ساڵ و ١٠ مانگ بووە و ژنانیش لە نێوان ٥٨ بۆ ٦٢ ساڵان بووە، ئەمەش بەپێی ژمارەی منداڵەکانە.<ref name="cssz.cz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Old-age Pension - Česká správa sociálního zabezpečení|ناونیشان=http://www.cssz.cz/en/pension-insurance/old-age-pension.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171030090251/http://www.cssz.cz/en/pension-insurance/old-age-pension.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.cssz.cz}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retirement Ages|ناونیشان=https://www.etk.fi/en/work-and-pensions-abroad/international-comparisons/retirement-ages/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211102192003/https://www.etk.fi/en/work-and-pensions-abroad/international-comparisons/retirement-ages/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> لە کۆماری چیک، تەمەنی خانەنشینی لە پرۆسەی زیادکردندایە، ھەربۆیە بەندە بە ساڵی لەدایکبوونەوە (بۆ ئەو کەسانەی لە دوای ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبوون لەوانەیە تەنانەت ٦٧ ساڵ زیاتر بێت، بۆ نموونە کەسێک کە لە ساڵی ١٩٩٥ لەدایکبووە دەبێت تەمەنی لانیکەم ٧٠ ساڵ بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Portál veřejné správy|ناونیشان=https://portal.gov.cz/app/zakony/download?idBiblio=43085&nr=155~2F1995~20Sb.&ft=txt|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180509195312/https://portal.gov.cz/app/zakony/download?idBiblio=43085&nr=155~2F1995~20Sb.&ft=txt|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=portal.gov.cz}}</ref>) بۆ ژنان تەمەنی خانەنشینی بەندە بە ژمارەی منداڵە پەروەردەکراوەکانیشەوە.<ref name="cssz.cz"/> بۆ ئەو کەسانەی لە ساڵی ١٩٧٥ لەدایکبوون، تەمەنی خانەنشینی وەک یەک دەبێت (٦٦ ساڵ و ٨م) بەبێ گوێدانە ڕەگەز و ژمارەی ئەو منداڵانەی کە پەروەردە دەکرێن؛ و ئەم تەمەنە دەگاتە ٦٧ ساڵ بۆ ئەو کەسانەی لە ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبوون.<ref name="cssz.cz"/> | |- |{{flagicon|Denmark}} دانمارک | colspan="2" |٦٦٫٥ |٢٠٢١ |لە دانیمارک، تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد دەکرێت و تا ساڵی ٢٠٢٢ دەگاتە ٦٧ ساڵ، لە ساڵی ٢٠٣٠ بەدواوە بەپێی زیادبوونی تەمەنی تێکڕای تەمەن، زۆرترین ساڵ لە ھەر پێنج ساڵ جارێک زیاد دەکرێت.<ref name="thelocal">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Denmark has world's best pension system - The Local|ناونیشان=http://www.thelocal.dk/20141013/denmark-has-worlds-best-pension-system-study|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160616083434/http://www.thelocal.dk/20141013/denmark-has-worlds-best-pension-system-study|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=thelocal.dk}}</ref><ref name="etk.fi2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref><ref name="english">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Adjust your savings to match your retirement expectations|ناونیشان=https://english.pfa.dk/news-archive/2015/06/18/08/14/1/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160817112231/https://english.pfa.dk/news-archive/2015/06/18/08/14/1/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=english.pfa.dk}}</ref> |<ref name="report2"/><ref name="infos2">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref> |- |{{flagicon|Egypt}} میسر | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٥ | | |- |{{flagicon|Estonia}} ئیستۆنیا | colspan="2" |٦٤ |٢٠٢١ |لە ئیستۆنیا بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢٦ تەمەنی خانەنشینی وردە وردە بۆ ٦٥ ساڵ زیاد بکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pensionikeskus|ناونیشان=http://www.pensionikeskus.ee/?id=696|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120514062416/http://www.pensionikeskus.ee/?id=696|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٢|ئیش=pensionikeskus.ee|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە دوای ساڵی ٢٠٢٦ەوە بەستراوەتەوە بە تێکڕای تەمەنی چاوەڕوانکراو |<ref name="report2"/><ref name="infos2"/><ref name="etk.fi2"/> |- |{{flagicon|Finland}} فینلاند | colspan="2" |٦٣٫٧٥–٦٨ |٢٠٢١ | |<ref name="report3">''2009 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the EU-27 Member States (2008–2060). Joint Report prepared by the European Commission (DG ECFIN) and the Economic Policy Committee (AWG)'', {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020001412/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}, p. 78.</ref><ref name="etk.fi3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |- |{{flagicon|France}} فەڕەنسا | colspan="2" |٦٢–٦٧ |٢٠١٨ |کەمترین تەمەنی خانەنشینی تا ساڵی ٢٠١٨ وردە وردە لە ٦٠ ساڵەوە بۆ ٦٢ ساڵ زیادی کردووە، بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢٣ تەمەنی خانەنشینی تەواو وردە وردە لە ٦٥ ساڵەوە بۆ ٦٧ ساڵ زیاد بکرێت. |<ref name="vik4">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="report3"/> |- |{{flagicon|Georgia}} [[گورجستان]] |٦٥ |٦٠ |٢٠١١ | |<ref name="vik4"/> |- |{{flagicon|Germany}} ئەڵمانیا | colspan="2" |٦٥٫٧٥ |٢٠٢١ |لە ئەڵمانیا بڕیارە تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد بکرێت و تا ساڵی ٢٠٢٩ بگاتە ٦٧ ساڵ، بۆ ماوەیەکی زۆر باوترین تەمەنی خانەنشینی ئیجباری ٦٥ ساڵ بووە، ھەرچەندە لە ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات ٦٠ ساڵ بووە. |<ref name="report3"/><ref name="infos3">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref><ref name="etk.fi3"/> |- |{{flagicon|Greece}} یۆنان | colspan="2" |٦٧ |٢٠٢١ | |<ref name="etk.fi3"/> |- |{{flagicon|Hong Kong}} ھۆنگ کۆنگ | colspan="2" |٦٠–٦٥ |٢٠١٧ |تەمەنی خانەنشینی ٦٥. خانەنشینی پێشوەختە لە نێوان تەمەنی ٦٠ بۆ ٦٤ ساڵیدا ئەگەری ھەیە. ھەندێک لە ستافی خزمەتگوزارییە دیسپلینکراوەکانی حکوومەت تەمەنی خانەنشینییان کەمترە.<ref>[https://www.csb.gov.hk/mobile/english/admin/retirement/183.html https://www.csb.gov.hk/english/admin/retirement/183.html]</ref> |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retirement Planning and Tips - GovHK|ناونیشان=https://www.gov.hk/en/residents/employment/mpf/employees/planandtips.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=GovHK}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Commonly asked questions on retirement benefits|ناونیشان=https://www.csb.gov.hk/english/admin/retirement/2541.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Civil Service Bureau of the Hong Kong SAR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cap. 57 Employment Ordinance|ناونیشان=https://www.elegislation.gov.hk/hk/cap57|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=elegislation.gov.hk}}</ref> |- |{{flagicon|Hungary}} مەجارستان | colspan="2" |٦٥ |٢٠٢١ |تەمەن لە ساڵی ٢٠١٨ بە ٦٣ ساڵ بووە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٢ بۆ ٦٥ ساڵ بەرزکراوەتەوە،<ref name="etk.fi3"/> ئەو ژنانەی بیمەی ٤٠ ساڵیان ھەیە دەتوانن لە ھەر تەمەنێکدا خانەنشین ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regions - SmartExpat|ناونیشان=https://www.angloinfo.com/how-to/hungary/money/social-security/state-pensions|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171213143206/https://www.angloinfo.com/how-to/hungary/money/social-security/state-pensions|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.angloinfo.com}}</ref> |<ref name="etk.fi3"/> |- |{{flagicon|Iceland}} ئایسلەند | colspan="2" |٦٧ |٢٠٠٧ | |<ref name="infos3"/> |- |{{flagicon|India}} ھیندستان | colspan="2" |٦٠–٦٥ |٢٠١٤ |لە کەرتی گشتیدا تەمەنی خانەنشینی ٦٠ ساڵە لەکاتێکدا لە کەرتی تایبەتدا پەیوەستە بە تاکە کۆمپانیا و زۆرترینی ٦٥ ساڵە، پزیشکەکان تەمەنی خانەنشینی ٧٠ ساڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=Retirement age of Central Govt Doctors|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/india/retirement-age-of-central-govt-doctors-to-be-increased-to-65-years-4863882/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001075144/http://indianexpress.com/article/india/retirement-age-of-central-govt-doctors-to-be-increased-to-65-years-4863882/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=sapost.blogspot.in}}</ref> | |- |{{flagicon|Indonesia}} ئیندۆنیزیا | colspan="2" |٥٨ |٢٠٢٢ |لە ئەندەنوسیا، بڕگەکانی پەیوەست بە خانەنشینی لە ڕێسای ژمارە ٤٥ی ساڵی ٢٠١٥ی حکوومەتدا ڕێکخراون لە مادەی ١٥ سەبارەت بە جێبەجێکردنی بەرنامەی گەرەنتی خانەنشینی، لە بەرنامەی خانەنشینی ٤٥/٢٠١٥ ئەم بابەتانەی خوارەوە ڕێکخراون: بۆ یەکەمجار تەمەنی خانەنشینی بە ٥٦ ساڵ (پەنجا و شەش ساڵ) دیاری کراوە. لە ١ی ١ی ٢٠١٩ەوە تەمەنی خانەنشینی وەک لە بڕگەی (١)دا ئاماژەی پێکراوە دەبێتە ٥٧ (پەنجا و حەوت) ساڵ. تەمەنی خانەنشینی وەک لە بڕگەی (٢)دا ئاماژەی پێکراوە، بۆ ھەر ٣ (سێ) ساڵێکی دواتر ١ (یەک) ساڵ زیاتر زیاد دەکرێت تاوەکو دەگاتە تەمەنی خانەنشینی کە ٦٥ (شەست و پێنج) ساڵە. بە ئاماژەدان بەو ڕێسایە، سنووری تەمەنی خانەنشینی لە ئەندەنوسیا لە ساڵی ٢٠٢٢دا ٥٨ ساڵە و دەگاتە زۆرترین سنووری تەمەنی خانەنشینی کە لە ساڵی ٢٠٤٣دا ٦٥ ساڵە. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Arjanto|یەکەم=Dwi|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Menilik Lagi Aturan Usia Pensiun di Indonesia|ناونیشان=https://bisnis.tempo.co/read/1560588/menilik-lagi-aturan-usia-pensiun-di-indonesia|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Tempo|زمان=en}}</ref> |- |{{flagicon|Iran}} [[ئێران]] |٦٠ |٥٥ |٢٠١٨ | | |- |{{flagicon|Ireland}} ئیرلەند | colspan="2" |٦٦ |٢٠٢١ |لە ئێرلەندا بڕیارە تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد بکرێت و تا ساڵی ٢٠٢٨ بگاتە ٦٨ ساڵ.<ref name="etk.fi4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |<ref name="vik5">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="report4">''2009 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the EU-27 Member States (2008–2060). Joint Report prepared by the European Commission (DG ECFIN) and the Economic Policy Committee (AWG)'', {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020001412/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}, p. 78.</ref><ref name="infos4">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref> |- |{{flagicon|Israel}} ئیسرائیل |٦٧ |٦٢ |٢٠١١ | |<ref name="knesset">https://www.knesset.gov.il/spokesman/heb/Result.asp?HodID=9453.pdf{{dead link|date=May 2018 |bot=SheriffIsInTown |fix-attempted=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Italy}} ئیتالیا | colspan="2" |٦٧ |٢٠٢١ |دەبێت بەلایەنی کەمەوە ٢٠ ساڵ خزمەتی ھەبێت. ئەوانەی کە خزمەتیان کردووە بەلایەنی کەمەوە ٣٨ ساڵ، ئەوا دەتوانن لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا خانەنشین ببن، ئەوانەی کە لانیکەم ٤١ ساڵ و ١٠ مانگ بەشدارییان کردووە (ژن)یان ٤٢ ساڵ و ١٠ مانگ (پیاو) دەتوانن خانەنشین بن بەبێ گوێدانە تەمەن. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ecco come Funziona la Quota 100 [Guida]|ناونیشان=https://www.pensionioggi.it/dizionario/quota-100|وێبگە=www.pensionioggi.it}}</ref> |- |{{flagicon|Japan}} ژاپۆن |٦٤ |٦٢ |٢٠٢٢ |لەکاتێکدا حکوومەت لەگەڵ خۆپاراستن لە خانەنشینی پێشوەختە لە کاردایە، پێشبینی دەکرێت تەمەنەکە وردە وردە بەرزبێتەوە بۆ تەمەنی ٦٥ ساڵ تا ساڵی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Japan's elderly keep working well past retirement age|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/business/news/japan-retirement-pension-elderly-work-employment-age-a6909166.html|وێبگە=[[Independent.co.uk]]}}</ref> |<ref name="etk.fi4"/><ref>[https://www.mhlw.go.jp/english/org/policy/dl/p36-37_1.pdf#page=22 The Point Of The Pension Plan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323073026/https://www.mhlw.go.jp/english/org/policy/dl/p36-37_1.pdf#page=22 |date=٢٣ی ئازاری ٢٠١١ }}. Ministry of Health, Labour and Welfare Pension Bureau.</ref> |- |{{flagicon|Kazakhstan}} کازاخستان |٦٣ |٥٨ |٢٠١٥ |بڕیارە لە ساڵی ٢٠١٧ەوە تەمەنی خانەنشینی ژنان وردە وردە زیاد بکرێت و لە ساڵی ٢٠٢٧ بگاتە ٦٣ ساڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Egov.kz|ناونیشان=http://egov.kz/wps/portal/!ut/p/b0/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjc7PyChKtUvKTS3NT80r0w_Wj9KNgPM8U_cgoQ2MDEDA0MAVJ5STmpZcmpqfqRxaV6hfk5lqUOyoqAgDuJERZ/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161218031239/http://egov.kz/wps/portal/!ut/p/b0/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjc7PyChKtUvKTS3NT80r0w_Wj9KNgPM8U_cgoQ2MDEDA0MAVJ5STmpZcmpqfqRxaV6hfk5lqUOyoqAgDuJERZ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> | |- |{{sort|کۆریای باکوور|{{flagicon|North Korea}} [[کۆریای باکوور]]}} |٦٠ |٥٥ |١٩٩٩ | |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Lee Keum-soon|ناونیشان=http://repo.kinu.or.kr/bitstream/2015.oak/830/1/0000605363.pdf#page=250|سەردێڕ=White Paper on Human Rights in North Korea, 2005|نووسەر٢=Choi Eui-chul|نووسەر٣=Lim Soon-hee|نووسەر٤=Kim Soo-am|بڵاوکەرەوە=Korea Institute for National Unification|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٨٩-٨٤٧٩-٢٩٣-٤|شوێن=Seoul|پەڕەکان=٢٣١, ٢٤٧}}</ref> |- |{{sort|Korea, South|{{flagicon|South Korea}} [[کۆریای باشوور]]}} | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٦ |ئەو خاوەنکارانەی زیاتر لە ٣٠٠ کارمەندیان ھەیە، پێویستە تەمەنی خانەنشینی بۆ ٦٠ ساڵ درێژ بکەنەوە، لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ەوە بۆ ھەموو خاوەنکارەکان لە سەرانسەری وڵاتدا ئیجباری دەبێت.<ref name="hankookilbo">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=한국일보: 오피니언: 2016 국민생활 이렇게 달라진다|ناونیشان=http://www.hankookilbo.com/v/57e47c3e093a450ba841dfff0ca0b5aa|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160817084149/http://www.hankookilbo.com/v/57e47c3e093a450ba841dfff0ca0b5aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=hankookilbo.com}}</ref> | |- |{{flagicon|Kyrgyzstan}} قیرغستان |٦٣ |٥٨ |٢٠١١ | |<ref name="vik6">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Latvia}} [[لاتڤیا]] | colspan="2" |٦٤ |٢٠٢١ |تەمەنەکە تا ساڵی ٢٠٢٥ دەبێتە ٦٥ ساڵ.<ref name="etk.fi5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |<ref name="etk.fi5"/> |- |{{flagicon|Libya}} لیبیا |٦٥ |٦٠ |٢٠١٧ | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=HoR increases retirement age to 70 but pension can still be claimed at 65|newspaper=Libya Herald|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.libyaherald.com/2017/11/09/hor-increases-retirement-age-to-70/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |- |{{flagicon|Liechtenstein}} [[لیختنشتاین]] | colspan="2" |٦٤ |٢٠٠٧ | |<ref name="infos5">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref> |- |{{flagicon|Lithuania}} [[لیتوانیا]] |٦٤٫١٦٧ |٦٣٫٣٣٣ |٢٠٢١ |لە لیتوانیا تا ساڵی ٢٠٢٦ تەمەنی خانەنشینی بۆ ٦٥ ساڵ بۆ ژن و پیاو بەرز دەکرێتەوە.<ref name="etk.fi5"/> |<ref name="etk.fi5"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Milda|دوایین=Seputyte|سەردێڕ=Lithuania Raises Retirement Age to 65 to Help Narrow Budget Gap|newspaper=Bloomberg|شوێن=Vilnius|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2011-06-09/lithuania-raises-retirement-age-to-65-to-help-narrow-budget-gap|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402153218/http://www.bloomberg.com/news/articles/2011-06-09/lithuania-raises-retirement-age-to-65-to-help-narrow-budget-gap|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- |{{flagicon|Luxembourg}} [[لۆکسمبۆرگ]] | colspan="2" |٦٥ |٢٠١١ | |<ref name="vik6"/> |- |{{flagicon|Malaysia}} [[مالیزیا]] | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٣ |لە مالیزیا کۆنگرەی سەندیکاکانی فەرمانبەران لە خزمەتگوزارییە گشتی و مەدەنییەکان (Cuepacs) دەیەوێت حکوومەت بیر لە درێژکردنەوەی تەمەنی خانەنشینی فەرمانبەرانی حکومی لە ٦٠ ساڵەوە بۆ ٦٢ ساڵ بکاتەوە،<ref name="themalaysianinsider">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuepacs wants government to consider retirement age from 60 to 62 – Bernama - The Malaysian Insider|ناونیشان=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/cuepacs-wants-government-to-consider-retirement-age-from-60-to-62-bernama|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402092010/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/cuepacs-wants-government-to-consider-retirement-age-from-60-to-62-bernama|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام حکوومەت ھیچ پلانێکی دەستبەجێی نییە بۆ درێژکردنەوەی وەک تەمەنی خانەنشینی ئێستا بە گونجاو دادەنرێت.<ref name="therakyatpost">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Malaysia's retirement age stays at 60 - The Rakyat Post - The Rakyat Post|ناونیشان=http://www.therakyatpost.com/business/2015/03/09/malaysias-retirement-age-stays-at-60|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160527082625/http://www.therakyatpost.com/business/2015/03/09/malaysias-retirement-age-stays-at-60/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=therakyatpost.com}}</ref> |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cheng|یەکەم=Dorothy|سەردێڕ=Bosses, workers welcome retirement at 60|newspaper=theSundaily|شوێن=Kuala Lumpur|بڵاوکەرەوە=Sun Media Corporation Sdn. Bhd.|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.thesundaily.my/news/756854|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402172938/http://www.thesundaily.my/news/756854|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- |{{flagicon|Malta}} ماڵتا | colspan="2" |٦٣ |٢٠٢١ |In Malta the retirement age is being increased gradually to 65 years by 2027.<ref name="etk.fi6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |<ref name="etk.fi6"/> |- |{{flagicon|Mexico}} مەکسیکۆ | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٥ |پێشبینی دەکرێت لە ساڵانی داھاتوودا تەمەنی خانەنشینی زیاد بکرێت. | |- |{{flagicon|Moldova}} [[مۆلدۆڤا]] |٦٣ |٦٠ |٢٠٢٢ |تەمەنی خانەنشینی بۆ ژنان ھەر ٦ مانگ جارێک زیاد دەکات تاوەکو لە ساڵی ٢٠٢٨دا دەگاتە ٦٣ ساڵ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sociale|یەکەم=Casa Națională de Asigurări|سەردێڕ=Pensie pentru limită de vârstă /|ناونیشان=http://cnas.md/tabview.php?l=ro&idc=534&t=/Pensii/Pensie-pentru-limita-de-virsta|وێبگە=cnas.md|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012213849/http://cnas.md/tabview.php?l=ro&idc=534&t=/Pensii/Pensie-pentru-limita-de-virsta|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |{{flagicon|Montenegro}} [[مۆنتینیگرۆ]] |٦٦ |٦٤ |٢٠٢٢ | |<ref name="vik7">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Morocco}} [[مەغریب]] | colspan="2" |٦٣ |٢٠١٤ |عەبدولئیلاھ بنکیران لە ساڵی ٢٠١٥ەوە تەمەنی خانەنشینی بۆ ٦٣ ساڵ بەرزکردەوە. | |- |{{flagicon|Namibia}} [[نامیبیا]] | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٥ |تەمەنی خانەنشینی پێشوەختە بۆ فەرمانبەرانی حکومی ٥٥ ساڵە، بەڵام بۆ ٥٠ ساڵ کەم دەکرێتەوە (لە ساڵی ٢٠١٦). |<ref>[http://www.gipf.com.na/about/Pages/pension.aspx ''Pension Benefits.'' GIPF.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208094413/http://www.gipf.com.na/about/Pages/pension.aspx|date=8 February 2016}} Retrieved on 8 February 2016</ref><ref name="namibian">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=Govt probes early retirement age.|ناونیشان=http://www.namibian.com.na/index.php?page=read&id=36877|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=The Namibian|بڵاوکەرەوە=namibian.com.na|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160213190955/http://www.namibian.com.na/index.php?page=read&id=36877|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> |- |{{flagicon|Nepal}} [[نیپال|نیپاڵ]] | colspan="2" |٦٥ |٢٠٢١ | | |- |{{nowrap|{{sort|Netherlands, The|{{flagicon|Netherlands}} [[ھۆڵەندا]]}}}} | colspan="2" |٦٨ |٢٠١٨ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=FFP|سەردێڕ=Pensioenrichtleeftijd naar 68 jaar|ناونیشان=https://ffp.nl/consument/life-events/pensioen/pensioenrichtleeftijd-naar-68-jaar/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230172312/https://ffp.nl/consument/life-events/pensioen/pensioenrichtleeftijd-naar-68-jaar/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=ffp.nl|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wanneer bereikt u de AOW-leeftijd?|ناونیشان=https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/werk_en_inkomen/pensioen_en_andere_uitkeringen/wanneer_bereikt_u_de_aow_leeftijd/wanneer_bereikt_u_de_aow_leeftijd|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ئیش=Belastingdienst.nl}}</ref> |- |{{flagicon|New Zealand}} نیووزیلاند | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٩ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ministry of Social Development|سەردێڕ=New Zealand Superannuation|ناونیشان=https://www.workandincome.govt.nz/products/a-z-benefits/nz-superannuation.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|ئیش=workandincome.govt.nz}}</ref> |- |{{nowrap|{{flagicon|North Macedonia}} [[مەقدوونیای باکوور]]}} |٦٤ |٦٢ |٢٠١١ | |<ref name="vik7"/> |- |{{flagicon|Norway}} [[نەرویژ]] | colspan="2" |٦٧ |٢٠١٨ |لە ئێستادا تەمەنی خانەنشینی گشتی بۆ تەمەنی ٦٧ ساڵ دانراوە، بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی خزمەتەکانی خانەنشینی گونجاو، دەتوانرێت لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا خانەنشین بکرێت. تا تاکێک زیاتر خانەنشینی دوابخات، دابینکردنی مووچەی خانەنشینی حکوومەت زیاتر دەبێت. |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nav.no/en/Home/Benefits+and+services/Relatert+informasjon/retirement-pension-for-those-born-in-and-after-1963|سەردێڕ=Retirement pension for those born in and after 1963 - www.nav.no|ئیش=NAV|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180324103319/https://www.nav.no/en/Home/Benefits+and+services/Relatert+informasjon/retirement-pension-for-those-born-in-and-after-1963|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> |- |{{flagicon|Oman}} عومان | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٣ |تەمەنی ٦٠ ساڵە ئەگەر لە پیشەی مەترسیدار یان ناتەندروستدا بێت. | |- |{{flagicon|Pakistan}} پاکستان | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٢ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Page Not Found|ناونیشان=http://archive.thepeninsulaqatar.com/component/content/article/347-pakistan-sub-continent/99963.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150427124641/http://archive.thepeninsulaqatar.com/component/content/article/347-pakistan-sub-continent/99963.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=thepeninsulaqatar.com|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> |- |{{flagicon|Peru}} پێرو | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٨ | | |- |{{flagicon|Philippines}} فلیپین | colspan="2" |٦٠ |١٩٩٠ |تەمەنی خانەنشینی بۆ فەرمانبەرێک بەندە بە گرێبەستی دامەزراندنەوە. لە کاتی خانەنشین بوونی پێویستە بەپێی ڕێکەوتن یان گرێبەستی خاوەنکار و فەرمانبەر، یارمەتییەکانی بدرێت بە فەرمانبەری خانەنشین. بەڵام ئەگەر پلانی خانەنشینی یان ڕێکەوتنێکی ھەبوو بۆ فەرمانبەرەکە نەبێت، ئەوا دەتوانێت لە تەمەنی ٦٠ ساڵیدا خانەنشین بێت، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە بۆ ماوەی ٥ ساڵ خزمەت بە خاوەنکار کردووە، و مووچەی خانەنشینی بەلایەنی کەمەوە نیوەی پێدەدرێت مووچەی مانگێک بۆ ھەر ساڵێکی خزمەت (٦ مانگی کارکردن کە دەدرێت بە ١ ساڵێکی تەواو بۆ مووچەی خانەنشینی دادەنرێت). |<ref name="Labor Code">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Philippines|ناونیشان=http://www.dole.gov.ph/labor_codes.php|سەردێڕ=Labor Code of the Philippines: as amended with implementing rules and regulations|بڵاوکەرەوە=Department of Labor and Employment|ساڵ=١٩٩٠|شوێن=Manila|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120117024015/http://www.dole.gov.ph/labor_codes.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gobierno del Perú|ناونیشان=http://www2.congreso.gob.pe/sicr/tradocestproc/clproley2001.nsf/pley/459B5325BA7A9B0D05256D25005DA016?opendocument|وێبگە=GobPerú}}</ref> |- |{{flagicon|Poland}} پۆڵەندا |٦٥ |٦٠ |٢٠١٦ | |<ref name="etk.fi7">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |- |{{flagicon|Portugal}} پورتوگال | colspan="2" |٦٦٫٥ |٢٠٢١ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Secretária de Estado da Segurança Social, Cláudia Sofia de Almeida Gaspar Joaquim|سەردێڕ=Portaria n. º 99/2017|ناونیشان=https://dre.pt/web/guest/pesquisa/-/search/106566471/details/maximized|ئیش=Diário da República}}</ref><ref name="etk.fi7"/> |- |{{flagicon|Romania}} ڕۆمانیا |٦٥ |٦١٫٧٥ |٢٠١٩ |تەمەنی ژنان وردە وردە زیاد دەکرێت. تا ساڵی ٢٠٣٠ دەگاتە ٦٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Casa Judeteana de Pensii Arad|ناونیشان=http://www.cjpensiiarad.ro/pensii6.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180331104748/http://www.cjpensiiarad.ro/pensii6.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.cjpensiiarad.ro}}</ref> |<ref name="cjpensiiarad.ro">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Casa Judeteana de Pensii Arad|ناونیشان=http://www.cjpensiiarad.ro/pensii6.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805074556/http://www.cjpensiiarad.ro/pensii6.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=cjpensiiarad.ro}}</ref><ref name="etk.fi7"/> |- |{{flagicon|Russia}} ڕووسیا |٦١٫٥ |٥٦٫٥ |٢٠٢١ |لە ساڵی ٢٠١٩ەوە تەمەنی خانەنشینی بۆ پیاوان (ژن) وردە وردە لە ٦٠ (٥٥) ساڵەوە بۆ ٦٥ (٦٠) ساڵ تا ساڵی ٢٠٢٨ بەرز دەبێتەوە؛ سەرەتا مەبەست لێی بەرزکردنەوەی تەمەنی ژنان بوو بۆ ٦٣ ساڵ بەڵام دواتر پلانەکە نەرمکرا. |<ref name="bbcsoftening">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Russia's Putin softens pension reforms after outcry|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-45342721|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://themoscowtimes.com/news/russian-duma-moves-hike-retirement-age-amid-popular-opposition-62299|سەردێڕ=Russian Duma Moves to Hike Retirement Age Amid Popular Opposition|ئیش=themoscowtimes.com|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> |- |{{flagicon|Saudi Arabia}} عەرەبەستانی سعوودی | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٤ |لە سعودیە تەمەنی خانەنشینی لەسەر بنەمای [https://www.arabnews.com/news/566256 ساڵنامەی ھیجیری] (مانگی) دادەنرێت. |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=P.K.|دوایین=Abdul Ghafour|ناونیشان=http://www.arabnews.com/news/566256|سەردێڕ=62 to be the age of retirement|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٤|newspaper=Arab News|شوێن=Jeddah|بڵاوکەرەوە=Saudi Research & Publishing Company|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150119003135/http://www.arabnews.com/news/566256|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- |{{flagicon|Serbia}} سڕبیا |٦٥ |٦٠ |٢٠١١ | |<ref name="vik8">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Singapore}} سینگاپوور | colspan="2" |٦٢–٦٥ |٢٠١٢ |لە سەنگافورە، یاسای تەمەنی خانەنشینی (RAA) بە یاسای خانەنشینی و دووبارە دامەزراندنەوە (RRA) لە ساڵی ٢٠١٢ گۆڕدراوە. بەپێی یاسای RRA، کەمترین تەمەنی خانەنشینی یاسایی ھێشتا ٦٢ ساڵە، بەڵام ئێستا خاوەنکارەکان پێویستە دووبارە دامەزراندنەوە پێشکەش بکەن بۆ ئەو کارمەندانەی کە شایستەن کە تەمەنیان ٦٢ ساڵ دەبێت، تا تەمەنی ٦٥ ساڵ. ئەم پڕۆژە یاسایە وردە وردە تەمەنی خانەنشینی و دووبارە دامەزراندنەوە بۆ کارمەندانی سەنگاپورە بۆ تەمەنی ٦٥ و ٧٠ ساڵ زیاد دەکات. تا ساڵی ٢٠٣٠ تەمەنی خانەنشینی بۆ ٦٥ ساڵ و تەمەنی دووبارە دامەزراندنەوە بۆ ٧٠ ساڵ بەرز دەکرێتەوە، ئەمەش بە ڕێبازێکی ھەنگاو بە ھەنگاو. |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Retirement and re-employment ages in Singapore will be raised to 65 and 70|ناونیشان=https://www.straitstimes.com/singapore/politics/retirement-and-re-employment-ages-will-be-raised-to-65-and-70}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ministry of Manpower|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Retirement and Re-employment Act|ناونیشان=http://www.mom.gov.sg/employment-practices/employment-rights-conditions/retirement/Pages/retirement.aspx|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150315232457/http://www.mom.gov.sg/employment-practices/employment-rights-conditions/retirement/Pages/retirement.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Government of Singapore|شوێن=Singapore}}</ref> |- |{{flagicon|Slovakia}} سلۆڤاکیا | colspan="2" |٦٢ |٢٠١٧ |لە سلۆڤاکیا تەمەنی خانەنشینی بۆ ژنان بەندە بە ژمارەی منداڵان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Slovakia - Employment, Social Affairs & Inclusion - European Commission|ناونیشان=https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1127&intPageId=4767&langId=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=ec.europa.eu}}</ref> تەمەنی خانەنشینی بۆ ژن و پیاو لە ساڵی ٢٠١٧دا لە ٦٢ ساڵدا یەکسان دەکرێت، تەمەنی خانەنشینی تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ یەکسانە بە ٦٣ ساڵە بەپێی مەرجەکان.<ref name="etk.fi8">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref> |<ref name="report5">''2009 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the EU-27 Member States (2008–2060). Joint Report prepared by the European Commission (DG ECFIN) and the Economic Policy Committee (AWG)'', {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020001412/http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication14992_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}, p. 78.</ref> |- |{{flagicon|Slovenia}} سلۆڤێنیا | colspan="2" |٦٥ |٢٠٢١ | |<ref name="etk.fi8"/> |- |{{flagicon|Spain}} ئیسپانیا | colspan="2" |٦٦ |٢٠٢١ |تەمەنەکە تا ساڵی ٢٠٢٧ دەبێتە ٦٧ ساڵ.<ref name="etk.fi8"/> |<ref name="vik8"/><ref name="report5"/> |- |{{flagicon|Sri Lanka}} سریلانکا | colspan="2" |٥٥ |٢٠١٤ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Pros and cons of extending the retirement age - Daily Mirror - Sri Lanka Latest Breaking News and Headline|ناونیشان=http://www.dailymirror.lk/41284/pros-and-cons-of-extending-the-retirement-age/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170226160811/http://www.dailymirror.lk/41284/pros-and-cons-of-extending-the-retirement-age/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Daily Mirror (Sri Lanka)|زمان=en}}</ref> |- |{{flagicon|Sweden}} سوێد | colspan="2" |٦٥ |٢٠٢١ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Jak wygląda wiek emerytalny w Europie?|ناونیشان=https://businessinsider.com.pl/twoje-pieniadze/emerytury/jak-wyglada-wiek-emerytalny-w-europie/0f8xx61}}</ref><ref name="etk.fi8"/> |- |{{flagicon|Switzerland}} سویس |٦٥ |٦٤ |٢٠٢١ | |<ref name="etk.fi8"/> |- |{{flagicon|Taiwan}} تایوان | colspan="2" |٦٦ |٢٠١٥ |لە تایوان بڕیارە تەمەنی خانەنشینی وردە وردە زیاد بکرێت و تا ساڵی ٢٠٢٨ بگاتە ٦٨ ساڵ.<ref name="etk.fi8"/> |<ref name="vik8"/><ref name="report5"/><ref name="infos6">[http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf Kłos B., ''Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn'', "infos", 7.02.2008] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010713/http://parl.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf|date=31 March 2010}}</ref> |- |{{flagicon|Tajikistan}} تاجیکستان |٦٣ |٥٨ |٢٠١١ | |<ref name="vik9">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Thailand}} تایلەند | colspan="2" |٦٠ |٢٠١٥ |جگە لە سەرۆکی زانکۆ، ھەموو کەسێک دەتوانێت لە ٦٠ ساڵ زیاتر کار بکات | |- |{{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ترینیداد و تۆباگۆ]] | colspan="2" |٦٠–٦٥ |٢٠١٥ | |<ref>''The National Insurance Board of Trinidad and Tobago'' {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retirement Benefit|ناونیشان=http://www.nibtt.net/benefits_09/ben_retirement.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150711105003/http://www.nibtt.net/benefits_09/ben_retirement.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- |{{flagicon|Tunisia}} تونس | colspan="2" |٦٢–٦٥ |٢٠١٩ | | |- |{{flagicon|Turkmenistan}} تورکمانستان |٦٢ |٥٧ |٢٠١١ | |<ref name="vik9"/> |- |{{flagicon|Turkey}} تورکیا |٦٠ |٥٨ |٢٠١٤ |تەمەنی خانەنشینی لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە وردە وردە زیادی کرد، لە ٤٤ بۆ پیاوان و ٣٨ بۆ ژنان. تەمەنی ئێستا بۆ ٦٥ ساڵ بۆ ھەردوو ڕەگەز تا ساڵی ٢٠٤٨ زیاد دەکات. سەرەڕای ئەوەش، ڕۆژە جیاوازەکانی خزمەتگوزاری پێویستە، کە لە ئێستادا ٧٠٠٠ ڕۆژە. تا ساڵی ٢٠٤٨ دەبێتە ٧٢٠٠ ڕۆژ (٢٠ ساڵ)، مرۆڤ پابەندە بە یاساکانی ئەو ڕۆژەی کە دەستی بە کارکردن کردووە. |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=1800, 3600 ve 4500 günden emekli olma tarihleri araştırılıyor!|ناونیشان=https://www.takvim.com.tr/sgk/2020/06/14/1800-3600-ve-4500-gunden-emekli-olma-tarihleri-arastiriliyor|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=takvim.com.tr|زمان=tr}}</ref> |- |{{flagicon|Ukraine}} ئوکراینا | colspan="2" |٦٠ |٢٠٢١ | |<ref name="vik9"/><ref name="voxukraine">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Ukraine Needs a Smaller and More Humane State – VoxUkraine|ناونیشان=http://voxukraine.org/2015/06/09/ukraine-needs-a-smaller-and-more-humane-state/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160514123236/http://voxukraine.org/2015/06/09/ukraine-needs-a-smaller-and-more-humane-state/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=voxukraine.org}}</ref> |- |{{flagicon|United Arab Emirates}} [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] | colspan="2" |٦٥ |٢٠١٠ |لە میرنشینی یەکگرتووی عەرەبی تەمەنی خانەنشینی ئیجباری لە ساڵی ٢٠١٠ لە ٦٠ ساڵەوە بۆ ٦٥ ساڵ بەرزکرایەوە، ئەمەش وای کرد ئیمارات ھێزی کاری لێھاتوو و پێویستی وڵات بۆ ماوەیەکی زیاتر بۆ پڕۆژە سەرەکییەکانی بیناسازی بھێڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Limited|یەکەم=Expat Info Desk International|سەردێڕ=Expat Retirement Age in UAE Raised From 60 to 65: Expat News: Expat Info Desk|ناونیشان=http://www.expatinfodesk.com/news/2011/01/03/expat-retirement-age-in-uae-raised-from-60-to-65/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160715075229/http://www.expatinfodesk.com/news/2011/01/03/expat-retirement-age-in-uae-raised-from-60-to-65/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.expatinfodesk.com}}</ref> | |- |{{flagicon|United Kingdom}} [[شانشینی یەکگرتوو]] | colspan="2" |٦٦ |٢٠١٩ |تەمەنی خانەنشینی لە ساڵی ٢٠١٨دا یەکسان بوو بە ٦٥ ساڵ، لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بۆ ٦٦ ساڵ بەرزبووەوە، و تا ساڵی ٢٠٢٨ بۆ ٦٧ ساڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Check your State Pension age - nidirect|ناونیشان=https://www.nidirect.gov.uk/articles/check-your-state-pension-age|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180330095306/https://www.nidirect.gov.uk/articles/check-your-state-pension-age|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=nidirect.gov.uk}}</ref> و تا ساڵی ٢٠٣٧ بۆ ٦٨ ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Proposed new timetable for State Pension age increases|ناونیشان=https://www.gov.uk/government/news/proposed-new-timetable-for-state-pension-age-increases|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180223111415/https://www.gov.uk/government/news/proposed-new-timetable-for-state-pension-age-increases|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.gov.uk}}</ref> | |- |{{flagicon|United States}} [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | colspan="2" |٦٢–٦٦٫٦٧ |٢٠١٨ |خانەنشینەکان شایستەی وەرگرتنی پارەی کەمکردنەوەی ئاسایشی کۆمەڵایەتین لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا. ئەو کەسانەی تەمەنیان ٦٥ ساڵ و سەرووترە مافی وەرگرتنی ھەندێک یارمەتی بێبەرامبەری خزمەتگوازاری پزشکیان (دابینکردنی دەوا و دەرمان بۆ خەڵکی بەتەمەن داچوو) ھەیە ئەگەر لانیکەم بۆ ماوەی ١٠ ساڵ باجی خزمەتگوازاری پزشکیان داوە. بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢٣ تەمەنی تەواوی خانەنشینی وردە وردە زیاد بکرێت و بۆ ھەموو کەسێک کە لە ساڵی ١٩٦٠ یان دواتر لەدایک بووە دەبێتە ٦٧ ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Benefits Planner: Retirement &#124; Retirement Age and Benefit Reduction &#124; SSA|ناونیشان=http://www.ssa.gov/retire2/agereduction.htm}}</ref><ref name="etk.fi9">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Etk.fi - Avain asiantuntijan työeläketietoon|ناونیشان=http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924002828/http://www.etk.fi/fi/service/retirement_ages/1601/retirement_ages|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=etk.fi}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Emily Brandon|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Social Security Begins to Increase the Retirement Age|ناونیشان=https://money.usnews.com/money/retirement/social-security/articles/2017-02-13/social-security-begins-to-increase-the-retirement-age|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=www.money.usnews.com}}</ref> |<ref name="etk.fi9"/> |- |{{flagicon|Uruguay}} ئوروگوای | colspan="2" |٦٠ |٢٠٠٩ | | |- |{{flagicon|Uzbekistan}} ئۆزبەکستان |٦٠ |٥٥ |٢٠١١ |تەمەنی ٦٠ ساڵ بێت و ٣٠ ساڵی خزمەتی کارکردنی ھەبێت بەلایەنی کەمەوە(١٩٩٥)، یان تەمەنی ٦٥ ساڵ و ٢٥ ساڵی خزمەتی کارکردن بۆ ٧٠ ساڵ لە تەمەن و ١٥ ساڵی خزمەتی کارکردن (٢٠٠٩). |<ref name="vik10">''Інформація про поточний пенсійний вік у різних країнах'', Консультаційна компанія "Стратегія Лайф" {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стратегія лайф|ناونیشان=http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426022135/http://strategy-life.com.ua/articles_detailed.php?id=32|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- |{{flagicon|Venezuela}} ڤێنیزوێلا |٦٠ |٥٥ |٢٠١٥ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=sociales|یەکەم=instituto venezolano de los seguros|سەردێڕ=Pension por Vejez - IVSS Instituto Venezolano de los Seguros Sociales - La Seguridad Social es tu Derecho|ناونیشان=http://www.ivss.gov.ve/contenido/Pension-por-Vejez|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417190758/http://www.ivss.gov.ve/contenido/Pension-por-Vejez|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=www.ivss.gov.ve}}</ref> |- |{{flagicon|Vietnam}} ڤیێتنام |٦٠٫٥ |٥٥٫٦٧ |٢٠٢٢ |تەمەنی خانەنشینی وردە وردە بەرز دەبێتەوە بۆ ٦٢ ساڵ بۆ پیاوان تا ساڵی ٢٠٢٨ و ٦٠ ساڵ بۆ ژنان تا ساڵی ٢٠٣٥. لە ساڵی ٢٠٢١ تەمەنی خانەنشینی دەبێت بە شەست پۆینت بیست و پێنج (تەمەن ٦٠ ساڵ و ٣ مانگ) بۆ پیاوان و ٥٠٫٣٣ (تەمەن ٥٠ ساڵ و ٤ مانگ) بۆ ژنان، ئەو تەمەنە ساڵانە ٣ مانگ زیاد دەکرێت بۆ پیاوان و ٤ مانگ بۆ ژنان. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bộ Luật lao động 2019 số 45/2019/QH14|ناونیشان=https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Lao-dong-Tien-luong/Bo-Luat-lao-dong-2019-333670.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=thuvienphapluat.vn|زمان=vi}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|یاسا|ئابووری|سیاسەت|زانستی سیاسەت|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Retirement age}} [[پۆل:تەمەن و کۆمەڵگە]] fkp9q3rlv2fzkxm64e8vww4fmerwisi 0 235554 1588859 1587359 2026-06-05T18:26:53Z Hemn20i 76443 1588859 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی خەلەکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة خلکان}}{{ھن}}{{lang-en| Khalakan Sub-District}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = ناحیەی_خەلەکان.png | photo2a = نەخشەی کارگێڕی قەزای دووکان.jpg | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی سەرەوە{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی ناحیەی خەلەکان{{ھن}}نەخشەی خوارەوە{{ھن}}نەخشەی ناحیەی خەلەکان لە [[قەزای دووکان]]{{ھن}}(زیرەیی) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=9 |coord={{Coord| 36.01943| 44.83826}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی خەلەکان''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.01943| 44.83826 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}([[ھەرێمی کوردستان]]) | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[خەلەکان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوند]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">١٧</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٣٦]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوەبەر | ناوی_سەرۆک = کامەران عبداللە | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١١٥ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٤٦٨ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٤٩٢ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٤٤٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٠]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٦٤٫٧٢ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٣٢٩١ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٤١٥٢ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>{{ھن}}{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٣ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.slemani.gov.krd/ku/ | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی خەلەکان''' یەکێکە لە شەش ناحیەی [[قەزای دووکان]] لە [[پارێزگای سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[خەلەکان]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf |ڕێکەوتی سەردان= ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣| نووسەر = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی خدران لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٧٬٤٤٣)کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = بەڕێوبەرایەتی ئاماری سلێمانی| ناونیشان = http://sulamar.com/storePublications/ross.pdf| ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = مەحموود عوسمان مەعروف| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230220083440/http://sulamar.com/storePublications/ross.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == * ناوی ناحیەی خەلەکان لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[خەلەکان]]ە. * لە سەرەتای درووستبوونی ئەم ناحیەیەدا ناوی (ناحیەی چناران) بوو سەر بە [[قەزای کۆیە]] بوو، ھەردوو [[ناحیەی خدران]] و ناحیەی خەلەکانی ئێستای دەگرتەوە. == جوگرافیا == ناحیەی خەلەکان ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە [[ناحیەی چوارقوڕنە]] و [[ناحیەی خدران]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان]] و [[ناحیەی ئاشتی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی خدران]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی کۆیە|ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و [[ناحیەی ئاشتی]].<ref> https://www.openstreetmap.org/relation/10844096#map=10/36.0302/44.8283</ref> * ڕووبەری ئەم ناحیەیە (١١٥کم<small>٢</small>)ە لە (٦٫٤٥٪) [[قەزای دووکان]] پێکدەھێنێت، وە لە (٠٫٥٧٪) [[پارێزگای سلێمانی]] پێکدەھێنێت. * لە ڕووی ڕووبەرەوە لە ئاستی (شەشەمە) لە شەش ناحیەی [[قەزای دووکان]]دا. * لە ڕووی دانیشتوانەوە لە سەر ئاستی (چوارەمە) لە شەش ناحیەی [[قەزای دووکان]].<ref> https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == مێژوو == === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨) === * سەرەتا ئەم ناحیەیە کە درووستکرا ناوی ناحیەی چناران بوو. لە ئێستادا بووەتە دوو ناحیە بەناوی '''ناحیەی خەلەکان''' و [[ناحیەی خدران]] کەواتە مێژووی '''ناحیەی چناران''' دەبێتە مێژووی ئەو دوو ناحیەیە. * خدران پێش ساڵی ١٩٣٦ [[گوند]] بووە و سەربە [[قەزای کۆیە]] بووەوە دواتر لەساڵی ١٩٣٦ بووە بە ناحیە سەر بە [[قەزای کۆیە]] و ٣٥ گوند لە سنووری ئەودابوون. کە ئێستا زۆربەی گوندەکان ژێرئاو کەوتوون. تاوەکو ساڵی ١٩٥٦ ئەم ناحیەیە سەر بە [[قەزای کۆیە]] بوو لە [[پارێزگای ھەولێر]]، پاشان خرایە سەر [[قەزای ڕانیە]] و بەسترانەوە بە [[پارێزگای سلێمانی]]یەوە. * خەلەکان لەم سەردەمەدا گوندێک بووە لە ناحیەی چناران. * تا ساڵی ١٩٤١ دوو بەڕیوبەری ناحیە کاری کردووە، یەکیان (عەلی کوردی) و ئەوی تریان (قادراغا).<ref>http://www.mdraparin.org/index.php/sharawanyakan/m3/xdran {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230311145909/http://www.mdraparin.org/index.php/sharawanyakan/m3/xdran |date=١١ی ئازاری ٢٠٢٣ }}</ref> === سەردەمی کۆماری === * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨ - ١٩٧٧):''' ** دواتر ئەو ناوەندی ناحیە گواستراوەتەوە بۆ گوندی [[میرزا ڕۆستەمی گەورە]] سەر بە ناحیەی چناران و لەساڵی ١٩٥٨بەھۆی پڕکردنی [[دەریاچەی دووکان]]ەوە ناوەندی ناحیە گواسترایەوە بۆ [[خەلەکان]]. ** ھێنانە کایەی قەزای دووکان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی [[بەنداوی دووکان]]، لە کەرتی (٤٧/[[تۆپزاوا]]) و ھەردوو [[ناحیەی سورداش]] و ناحیەی چناران بەستران بەم قەزایەوە بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٧) لە ١٦\٦\١٩٧١دا. [[پەڕگە:نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١۹۷۱دا.jpg|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٧١دا]] *'''لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧ - ١٩٨٦)دا:''' ** دابڕاندنی (٤) کەرت لە [[ناحیەی سورداش]] و (٧) کەرت لە ناحیەی چناران و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان]]ەوە بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٢٣٣) لە ساڵی ١٩٧٨دا. [[پەڕگە:نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٨١دا.jpg|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٨١دا]] * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٨٦ - ١٩٨٨)دا:''' ** لەگەڵ دەستپێکردنی پڕۆسەی خاپوورکردنی گوندەکانی [[باشووری کوردستان]] دەستی کرد بە ھەڵوەشاندنەوەی ژمارەیەکی زۆری [[ناحیە]]کان، [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢١) لە ١١/٦/١٩٨٧دا و ھەردوو [[ناحیەی سورداش]] و ناحیەی چناران بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٩١١) لە ١٦/١١/١٩٨٧دا ھەڵوەشێنرانەوە و ھەموو کەرتەکانیان بەسترانەوە بە ناوەندی [[قەزای دووکان]]ەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> [[پەڕگە:نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٩٠دا.jpg|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٩٠دا]] === سەردەمی حکوومەتی ھەرێم === * '''لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:''' لەم ماوەیەدا [[پارێزگای سلێمانی]] و [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای دھۆک]] لە لایەن [[بەرەی کوردستانی]]ەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی [[گوند]]ەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە [[ھەرێمی کوردستان]] دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ [[پەرلەمانی کوردستان]] پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە. * '''لە ماوەی ساڵانی(١٩٩٢ - ٢٠٠٣)دا:''' ** لە دوای [[ڕاپەڕین]]ی ١٩٩١، ھەڵبژاردنی [[پەرلەمانی کوردستان]] بە پێی بڕیاری ژمارە(١٨) لە (٢٢ - ٩ - ١٩٩٢)دا ڕێگەی دا بە [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] ھەموو ئەو [[قەزا]] و [[ناحیە]]یانەی بە مەبەستی سیاسی ھەڵوەشێنراونەتەوە سەر لە نوێ پێکبھێنرێنەوە.<ref> https://www.parliament.krd/media/6102/18.pdf</ref> ** قەزای دووکان دروستبووەوە و پێکھاتبوو لە (٤) [[ناحیە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان]]، [[ناحیەی سورداش]]، [[ناحیەی بنگرد]] و ناحیەی خەلەکان. ** دواتر لەساڵی ١٩٩٩ یەکێک لە دەسکەوتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە سنوورەکەدا، [[خدران]] کرایەوە بە [[ناحیە]]، سەر بە [[قەزای دووکان]]. بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران بەبریاری ٢٥٦ لە بەرواری ١٩٩٩/١٠/٢ ناحیەی خدران بریاری لەسەر درا کە سنووری گوندەکانی جیاکرایەوە بە ٢٣گوند بەڵام ناحیەکە لە ٢٠٠٢ دەست بەکاربوو. بەدابڕانی (٢٣) کەرت و گوند لە ناحیەی خەلەکان. [[پەڕگە:نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی چناران لە ساڵی ۱۹٥۷دا.jpg|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی چناران لە ساڵی ۱۹٥۷دا]] [[پەڕگە:نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی چناران لە ساڵی ۱۹۷٨دا.jpg|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی چناران لە ساڵی ۱۹۷٨دا]] == کارگێڕی == ناحیەی خەلەکان لە ١٧ گوند پێکھاتووە:<ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان 2009 لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{Div col|cols=٢}} * [[خەلەکان]](ناوەند) * [[ئاریشە]] * [[باداوان]] * [[باقلان]] * [[ڕووبار، خەلەکان]] * [[سێکانیان، خەلەکان]] * [[شاروقامیشە]] * [[شێخ حاجی]] * [[شێخ عوبێد]] * [[شێخ مەنسوریان]] * [[فریزەڵە]] * [[قامیشە، خەلەکان]] * [[قەڵات، خەلەکان]] * [[کانی شێران]] * [[کانی مازوو]] * [[کانی وەتمان]] * [[گردبەڕوو]] * [[مێرگەپاشا]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای دووکان]] * [[پارێزگای سلێمانی]] * [[خدران]] * [[خەلەکان]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] * [[پێڕستی گوندەکانی دووکان]] * [[ئیبن خەلەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی}} {{گوندەکانی قەزای دووکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] skw529qejl5ub1vzfs3f1iuzxa5to9e 0 236672 1588815 1588812 2026-06-05T12:00:31Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588815 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''جێن-سوون «جێنسن» ھوانگ''' (بە [[چینی]]: 黃仁勳؛ لەدایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٦٣) بەڕێوەبەرێکی کار و ئەندازیاری کارەبای تایوانی و ئەمریکییە کە دامەزرێنەر، سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری [[ئینڤیدیا]]یە، کە [[پێڕستی کۆمپانیا گشتییەکان بەپێی بەھای بازاڕ|بەھاکەترین کۆمپانیا]]ی جیھانە. {{As of|2026| post=،}} «[[فۆربێس]]» سەرمایەکەی بە زیاتر لە ٢٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی دەخەمڵێنێت، کە دەیکاتە [[ملیاردێرەکانی جیھان|حەوتەم دەوڵەمەندترین کەسایەتی]] لە جیھاندا.<ref name="Forbes3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Jensen Huang: CEO & President, NVIDIA |ناونیشان=https://www.forbes.com/profile/jensen-huang/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004132042/https://www.forbes.com/profile/jensen-huang/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[فۆربێس (گۆڤار)|فۆربێس]]}}</ref> ھوانگ کە کوڕی کۆچبەرانی تایوانییە، منداڵیی لە [[تایوان]] و [[تایلەند]] بەسەر بردووە پێش ئەوەی ڕوو لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بکات، کە لەوێ لە [[کێنتاکی]] و [[ئۆریگۆن]] [[خوێندکار]] بووە. دوای بەدەستھێنانی بڕوانامەی ماستەر لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]، ھوانگ [[ئێنڤیدیا]]ی لە ساڵی ١٩٩٣ لە چێشتخانەیەکی [[دێنیس]] لە [[سان خۆزێ، کالیفۆرنیا]] لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا دامەزراند و لەو کاتەوە وەک سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ماوەتەوە. ئەو کۆمپانیاکەی لە نزیکبوونەوە لە مایەپووچی لە نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا ڕزگار کرد و سەرپەرشتیی فراوانبوونی کۆمپانیاکەی کرد بۆ ناو بەرھەمھێنانی [[جی-پی-یوو]]، [[ژمێرکاریی کارایی بەرز]] و [[زیرەکیی دەستکرد]]. لە ژێر دەستی ھوانگدا، ئێنڤیدیا گەشەیەکی خێرای لە کاتی گەشەسەندنی [[زیرەکی دەستکرد]]دا بەخۆیەوە بینی، و بوو بە یەکەم کۆمپانیا کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥دا بگاتە [[بەھای بازاڕ]]ی زیاتر لە ٥ تریلیۆن دۆلار.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Nvidia hits $5 trillion valuation as AI boom powers meteoric rise |ناونیشان=https://www.reuters.com/business/nvidia-poised-record-5-trillion-market-valuation-2025-10-29/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Reuters}}</ref> لە ساڵانی ٢٠٢١ و ٢٠٢٤دا، گۆڤاری [[تایم (گۆڤار)|«تایم»]] ھوانگی لە [[تایم ١٠٠| پێڕستی کاریگەرترین کەسایەتییەکان]] دانا. لە ساڵی ٢٠٢٥دا، وەک یەکێک لە «تەلارسازانی زیرەکیی دەستکرد» بۆ [[کەسایەتیی ساڵی تایم|کەسایەتیی ساڵ]]ی «تایم» دیاری کرا. == ژیانی پێشینە و خوێندن == ھوانگ لە [[تایپێ]]، تایوان، لە ١٧ی شوباتی ١٩٦٣ لەدایکبووە،<ref>{{Harvnb|Witt|2025|p=5}}; {{Harvnb|Kim|2024|p=17}}.</ref> و لە منداڵیدا گواستراوەتەوە بۆ شاری باشووری [[تاینان]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Toh|یەکەم١=Michelle |دوایین٢=Chang|یەکەم٢=Wayne |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The Taiwanese American cousins going head-to-head in the global AI race |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2023/11/05/tech/nvidia-amd-ceos-taiwan-intl-hnk/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[CNN Business]] |زمان=en}}</ref> ئەو بچووکترینی دوو کوڕی ھوانگ ھسینگ-تای، [[ئەندازیاری کیمیا|ئەندازیارێکی کیمیا]] لە [[پاڵاوگەی نەوت]]، و لۆ تسای-ھسیوو، مامۆستایەکی خوێندنگەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Volle |یەکەم=Adam |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Jensen Huang: Taiwan-born American entrepreneur |ناونیشان=https://www.britannica.com/money/Jensen-Huang |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Encyclopedia Britannica]]}}</ref> ئەوان خێزانێکی تایوانیی چینی مامناوەند بوون کە زۆربەی کات شوێنیان دەگۆڕی،{{Sfn|Kim|2024|p=17}} و قسەکەرانی ڕەسەنی [[تایوانیی ھۆکیێن]] بوون.{{Sfn|Witt|2025|p=5}} ھەموو ڕۆژێک، دایکی جێنسن بە ھەڕەمەکی ١٠ وشەی لە فەرھەنگەوە ھەڵدەبژارد بۆ ئەوەی ئینگلیزی فێری کوڕەکانی بکات.{{Sfn|Kim|2024|pp=17–18}} کاتێک تەمەنی پێنج ساڵان بوو، خێزانی ھوانگ گواستیانەوە بۆ تایلەند بۆ پشتگیریکردنی پیشەی باوکی لە پاڵاوگە و بۆ ماوەی نزیکەی چوار ساڵ لەوێ مانەوە.<ref name=":2" /><ref name="Lin" /> کاتێک لە بانگکۆک بوو، لە [[خوێندنگەی نێونەتەوەییی ڕووامروودی]] خوێندی.<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=Mr. Jensen Huang ประธานกรรมการบริหารและผู้ก่อตั้งบริษัท NVIDIA เข้าพบนายกรัฐมนตรี |ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|دوایین=ไทยคู่ฟ้า ทําเนียบรัฐบาล |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|via=YouTube}} (At 0:27.) This is a video released by the [[Government of Thailand]] of a conversation between Huang and [[Paetongtarn Shinawatra]], the then [[Prime Minister of Thailand]], in which Huang mentions that he was raised in Bangkok and attended the Ruamrudee school.</ref> لە کۆتاییی شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، ھسینگ-تای لە تایوانەوە گەشتی کرد بۆ شاری نیویۆرک بۆ ئەوەی لەژێر دەستی کۆمپانیایەکی [[فێنککەرەوەی ھەوا|فێنککەرەوە]] مەشق بکات، و دوای گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە، بڕیاری دا کوڕەکانی بنێرێت بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gurdus |یەکەم=Lizzy |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Nvidia CEO: My mom taught me English a 'random 10 words at a time' before we emigrated from Taiwan |ناونیشان=https://www.cnbc.com/2018/05/06/nvidia-ceo-my-mom-taught-me-english-a-random-10-words-at-a-time.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |زمان=en}}</ref> لە تەمەنی نۆ ساڵیدا، جێنسن، سەرەڕای ئەوەی ھێشتا نەیدەتوانی بە ڕەوانی بە ئینگلیزی قسە بکات، لەلایەن دایک و باوکییەوە نێردرا بۆ ئەوەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بژی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bhaimiya |یەکەم=Sawdah |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nvidia's CEO was labeled a 'demanding' boss by staff. But experts say you have to be cutthroat |ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/05/13/nvidias-ceo-was-labeled-a-demanding-boss-by-staff-experts-discuss.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زنجیرە=Make It |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |زمان=en}}</ref> ئەو و برا گەورەکەی لە ساڵی ١٩٧٣ گواستیانەوە بۆ لای مامێکیان لە [[تاکۆما، واشینگتن]]، بەھۆی ڕاکردن لە [[ڕاپەڕینی جەماوەریی تایلەند لە ١٩٧٣|نا ئارامییە کۆمەڵایەتییە بەرفراوانەکان لە تایلەند]].<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Huileng Tan |نووسەر٢=Lakshmi Varanasi |نووسەر٣=Theron Mohamed |نووسەر٤=Beatrice Nolan |نووسەر٥=Jaures Yip |ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Jensen Huang is billions richer as Nvidia overtakes Apple to become world's most valuable company |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/nvidia-jensen-huang-chipmaker-cofounder-ceo-wealth-net-worth-ai-2023-5 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Business Insider]] |زمان=en-US}}</ref> ھەردوو پۆور و مامی ھوانگ کۆچبەرانی ئەم دوایییەی ویلایەتی واشینگتن بوون؛ ئەوان بە ھەڵە ئەو و براکەییان لە [[پەیمانگای باپتیستی ئۆنێیدا]] ناونووس کرد، کە ئەکادیمیایەکی چاکسازیی ئایینی بوو لە کێنتاکی بۆ گەنجانی خاوەن کێشە،<ref name=":3" /> چونکە بە ھەڵە وایان دەزانی خوێندنگەیەکی ناوخۆییی بەناوبانگە.<ref name="Witt">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Witt |یەکەم١=Stephen |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How Jensen Huang's Nvidia Is Powering the A.I. Revolution |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2023/12/04/how-jensen-huangs-nvidia-is-powering-the-ai-revolution |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20231127154917/https://www.newyorker.com/magazine/2023/12/04/how-jensen-huangs-nvidia-is-powering-the-ai-revolution |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> بۆ دابینکردنی پارەی خوێندنی ئەکادیمیاکە، دایک و باوکی جێنسن نزیکەی ھەموو دارایییەکانی خۆیان فرۆشت.{{Sfn|Kim|2024|p=18}} کاتێک تەمەنی ١٠ ساڵان بوو، ھوانگ لەگەڵ برا گەورەکەیدا لە بەشە ناوخۆییی کوڕانی ئۆنێیدا دەژیا.<ref name="Witt" /> پێشبینی دەکرا ھەموو خوێندکارێک ھەموو ڕۆژێک کار بکات، و برایەکەشی ڕاسپێردرا بۆ ئەنجامدانی کاری دەستی لە [[کێڵگەی تووتن]]ی نزیک ئەوێ.{{Sfn|Kim|2024|p=18}} لەبەر ئەوەی زۆر منداڵ بوو بۆ ئەوەی لە ئەکادیمیای چاکسازییەکەدا بخوێنێت، ھوانگ لە خوێندنگەیەکی گشتیی جیاوازدا خوێندی—خوێندنگەی سەرەتاییی ئۆنێیدا لە [[ئۆنێیدا، کێنتاکی]]—کاتێک گەیشت «کۆچبەرێکی ئاسیاییی کورتەباڵا بوو بە قژی درێژ و ئینگلیزییەکی خاوەن زاراوەیەکی قورس»<ref name="Witt" /> و زۆرجار گاڵتەی پێ دەکرا و لێی دەدرا.{{Sfn|Kim|2024|pp=18–19}} لە ئۆنێیدا، ھوانگ ھەموو ڕۆژێک توالێتەکانی پاک دەکردەوە، فێری یاریی [[تێنسی سەرمێز]] بوو،{{Refn|بەپێی گۆڤاری «[[فۆربێس (گۆڤار)|فۆربێس]]»، ھوانگ «لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا پلەی سێیەمی لە پاڵەوانێتیی کراوەی تێنسی سەرمێزی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ ئاستی تازەپێگەیشتووان بەدەستھێنا» لە ساڵی ١٩٧٨.<ref name="Tilley">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Tilley |یەکەم١=Aaron |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=The New Intel: How Nvidia Went From Powering Video Games To Revolutionizing Artificial Intelligence |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/aarontilley/2016/11/30/nvidia-deep-learning-ai-intel/?sh=6c0e3f037ff1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314141243/https://www.forbes.com/sites/aarontilley/2016/11/30/nvidia-deep-learning-ai-intel/?sh=6c0e3f037ff1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ئیش=Forbes}}</ref>|group=lower-alpha}} پەیوەندی بە تیمی مەلەوانییەوە کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Henn |یەکەم=Steve |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Tech Pioneer Channels Hard Lessons Into Silicon Valley Success |ناونیشان=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2012/02/20/147162496/tech-pioneer-channels-hard-lessons-into-silicon-valley-success |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[NPR]]}}</ref> و لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا لە «[[سپۆرتس ئیلسترەیتد]]» دەرکەوت.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=WIRED Staff |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Meet Nvidia CEO Jen-Hsun Huang, the man who plans to make the CPU obsolete. |ناونیشان=https://www.wired.com/2002/07/nvidia/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|magazine=[[وایەرد (گۆڤار)|وایەرد]] |زمان=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ئەو فێری خوێندنەوەی بە ھاوژوورە نەخوێندەوارەکەی کرد، کە «گەنجێکی ١٧ ساڵانی پڕ لە تاتۆ و شوێنەواری چەقۆ» بوو،<ref name=":4" /> لە بەرامبەر ئەوەی فێری «بێنچ پرێس» بکرێت.<ref name="Witt" /> لە ساڵی ٢٠٠٢دا، ھوانگ وتی ژیانی لە کێنتاکی «ڕوونتر لە ھەر شتێکی تر» بە بیر دێتەوە.<ref name=":4" /> دوو ساڵ دوای گەیشتنی ھوانگ بۆ ئۆنێیدا، دایک و باوکی گواستیانەوە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان و لە [[بیڤەرتۆن، ئۆریگۆن]] نیشتەجێ بوون، دوای ئەوە براکان لە خوێندنگەکەی کێنتاکی کشانەوە بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆ لایان.{{Sfn|Kim|2024|p=19}} وەک مێردمنداڵێک، ھوانگ لە [[خوێندنگەی ئامادەییی ئەلۆھا]] لە [[ئەلۆھا، ئۆریگۆن]] خوێندی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Parvini |یەکەم=Sarah |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nvidia's riding high on AI, and it's not by accident |ناونیشان=https://www.oregonlive.com/silicon-forest/2024/06/nvidias-riding-high-on-ai-and-its-not-by-accident.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Oregonian]] |زمان=en}}</ref> کە لەوێ لە ڕووی ئەکادیمییەوە باڵا بوو. ئەو دوو پۆل [[بازدان لە پۆل|بازی دا]]، لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا دەرچوو، و بوو بە یاریزانێکی تێنسی سەرمێز کە لەسەر ئاستی نیشتمانی پلەی ھەبوو جگە لەوەی ئەندامی یانەکانی ماتماتیک، کۆمپیوتەر و زانستی خوێندنگەکە بوو.<ref name="Witt" /> لە ساڵی ١٩٧٧دا، خوێندنگەکە کۆمپیوتەرێکی [[ئەپڵ ٢]]ـی کڕی. ھوانگ ئامێرەکەی بەکارھێنا بۆ یاریکردنی سووپەر ستار ترێک، کە یارییەکی دەقی بوو، و بۆ پڕۆگرامکردن بە زمانی [[بێیسیک]]، و وەشانێکی تایبەت بە خۆی بۆ یاریی [[مار (یاریی ڤیدیۆیی)|مار]] دروست کرد.{{Sfn|Witt|2025|p=28}} لە تەمەنی ١٥ ساڵییەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lake |یەکەم=Sydney |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=How Nvidia's billionaire CEO went from Denny's dishwasher to leading a company with a $2 trillion market cap |ناونیشان=https://fortune.com/2024/03/12/billionaire-nvidia-ceo-first-job-dennys/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[فۆڕچوون (گۆڤار)|فۆڕچوون]] |زمان=en}}</ref> ھوانگ یەکەم کاری خۆی دەستکەوت کە کارکردن بوو لە نۆبەی شەو<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hart |یەکەم=Robert |سەردێڕ=Chip Stock Rally Continues Wednesday After AI Boom Catapults Nvidia To World's Most Valuable Company |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/roberthart/2024/06/19/chip-stock-rally-continues-wednesday-after-ai-boom-catapults-nvidia-to-worlds-most-valuable-company/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Forbes |زمان=en}}</ref> لە چێشتخانەیەکی ناوخۆییی [[دێنیس]] وەک قاپشۆر و کارگوزاری سەر مێز و گارسۆن لە ساڵانی ١٩٧٨ بۆ ١٩٨٣.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Berger |یەکەم=Chloe |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nvidia's billionaire boss: 'I used to clean bathrooms, and now I'm the CEO' |ناونیشان=https://fortune.com/2024/08/28/nvidias-billionaire-boss-i-used-to-clean-bathrooms-and-now-im-the-ceo/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[فۆڕچوون (گۆڤار)|فۆڕچوون]] |زمان=en}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Anand |یەکەم=Nisha |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nvidia CEO Jensen Huang's experience as 'dishwasher' goes viral on LinkedIn |ناونیشان=https://www.business-standard.com/companies/people/nvidia-ceo-jensen-huang-s-experience-as-dishwasher-goes-viral-on-linkedin-124082800279_1.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241007210849/https://www.business-standard.com/companies/people/nvidia-ceo-jensen-huang-s-experience-as-dishwasher-goes-viral-on-linkedin-124082800279_1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[بیزنس ستاندارد]] |زمان=en-US |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای خوێندنگەی ئامادەیی، بڕیاری دا لە [[زانکۆی ویلایەتی ئۆریگۆن]] ناونووس بکات بەھۆی کەمیی تێچووی خوێندنی ناوخۆیییەکەی.{{Sfn|Kim|2024|p=21}} ئەو لە بەشی [[ئەندازیاریی کارەبا]] خوێندی و لە ساڵی ١٩٨٤ بە پلەی بەکالۆریۆس بە بەرزترین نمرە دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Jen-Hsun Huang: Engineering Hall of Fame - 2013 {{!}} College of Engineering |ناونیشان=https://engineering.oregonstate.edu/alumni-partners/oregon-stater-awards/searchable-awards-database/jen-hsun-huang-engineering-hall |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی ویلایەتی ئۆریگۆن]] |زمان=en}}</ref>{{Sfn|Witt|2025|p=12}} ھوانگ دواتر بە بیر خۆی ھێناوەتەوە و وتی: «من بچووکترین منداڵ بووم لە خوێندنگە، لە پۆلدا» و تەنھا [[خوێندکار]] بووم کە «لە منداڵ دەچوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Varanasi|یەکەم١=Lakshmi |دوایین٢=Lee|یەکەم٢=Lloyd |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Here's how Nvidia CEO Jensen Huang won over his wife |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/nvidia-ceo-jensen-huang-how-he-met-his-wife-lori-2024-11 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Business Insider]] |زمان=en-US}}</ref> ساڵانێک دواتر، لەکاتێکدا وەک دیزاینەری مایکرۆچیپ لە [[سیلیکۆن ڤالی]] کاری دەکرد، ھاوکات لە [[وانەکانی شەو]] بۆ خوێندنی باڵا لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] بەردەوام بوو، کە لەوێ لە ساڵی ١٩٩٢دا بڕوانامەی ماستەری لە ئەندازیاریی کارەبا بەدەست ھێنا.<ref name="Witt" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=#61 Jen-Hsun Huang|ناونیشان=https://www.forbes.com/lists/2008/12/lead_bestbosses08_Jen-Hsun-Huang_BAN9.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080509095920/https://www.forbes.com/lists/2008/12/lead_bestbosses08_Jen-Hsun-Huang_BAN9.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref> == ئەی-ئێم-دی و ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک == [[پەڕگە:Sun GX version 1.jpg|وێنۆک|alt=تەختەی وەشانی یەکەمی Sun GX کە دوو چیپە گەورەکەی ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک نیشان دەدات.|وەشانی یەکەمی سەن جی-ئێکس. تێبینی دوو چیپە گەورەکەی ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک بکە کە خێراکەرەکە جێبەجێ دەکەن.]] دوای دەرچوونی لە زانکۆ، ھوانگ دیزاینەری مایکرۆچیپ بوو لە سیلیکۆن ڤالی. بۆ چەندین پایە لە [[تێکساس ئینسترومێنتس]]، [[ئەدڤانسد مایکرۆ دەیڤایسز]] (ئەی-ئێم-دی)، و [[ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک]] داوا کرا، لە کۆتاییدا ئەی-ئێم-دیی بنکە لە کالیفۆرنیای ھەڵبژارد بەھۆی ئەوەی پێشتر ئاشنای کۆمپانیاکە بوو. ھوانگ دیزاینی [[مایکرۆپرۆسێسەر]]ەکانی ئەی-ئێم-دیی دەکرد لەکاتێکدا ھاوکات لە ستانفۆرد دەیخوێند و دوو منداڵەکەی پەروەردە دەکرد. ھەرچۆنێک بێت، کاتێک دەربارەی پرۆسە نوێیەکانی دیزاینی چیپ لە ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک بیستی، ھوانگ ئەی-ئێم-دیی بەجێھێشت بۆ وەرگرتنی ڕۆڵێک وەک ئەفسەری تەکنیکی لە کۆمپانیای ئێڵ-ئێس-ئای، کە لەژێر دەستی کۆمپانیایەکی [[ستارتاپ]]، [[سەن مایکرۆسیستمز]] کاری دەکرد، کە لەوێ چاوی بە ئەندازیاران [[کریس مالاکۆڤسکی]] و [[کورتیس پریم]] کەوت.{{Sfn|Kim|2024|pp=22–23}} ئێڵ-ئێس-ئای لە گرێبەستدا بوو لەگەڵ سەن مایکرۆسیستمز و ھوانگی بە مالاکۆڤسکی و پریم ناساند، کە کاریان لەسەر [[کارتی خێراکەری گرافیک]]ـێکی نوێ دەکرد. لەکاتێکدا ھەر سێکیان پرۆسەی بەرھەمھێنانی کارتەکەیان دروست دەکرد، پەیوەندیی نێوان مالاکۆڤسکی و پریم ئاڵۆز بوو چونکە ئەو دووانە لەسەر دیزاینی چیپەکە ناکۆک بوون، کە بووە ھۆی شەڕی ناوخۆیی؛ بە بۆچوونی مالاکۆڤسکی، ئەوان «ھەموو ئەو ئامرازانەیان شکاند کە ئێڵ-ئێس-ئای لۆجیک لە پێڕستە ستانداردەکەیدا ھەیبوو».{{Sfn|Kim|2024|pp=33–34}} لە ساڵی ١٩٨٩دا، ھوانگ، مالاکۆڤسکی و پریم خێراکەرەکەیان تەواو کرد، کە ناویان نا «ماتۆڕی گرافیکی جی-ئێکس».{{Sfn|Kim|2024|p=34}} جی-ئێکس سەرکەوتنێکی دارایی بەرفراوان بوو؛ فرۆشی ماتۆڕە گرافیکییەکە بەشداری کرد لە زیادبوونی داھاتی سەن مایکرۆسیستمز لە ٢٦٢ ملیۆن دۆلار لە ١٩٨٧ بۆ ٦٥٦ ملیۆن دۆلار لە ١٩٩٠، و ھوانگ بەرزکرایەوە بۆ ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری کۆروێری ئێڵ-ئێس-ئای، کە بەشێک بوو چیپی بۆ فرۆشیارانی ڕەقەکاڵا بەرھەم دەھێنا.{{Sfn|Kim|2024|pp=36–37}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="" responsive="1"></references> {{پۆلی کۆمنز|Jen-Hsun Huang}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانستی کۆمپیوتەر|تایوان}} [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەندازیارانی کارەبای ئەمریکی]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی لێژنەی ١٠٠]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکانی بەرھەمهێنان لە ئەمریکا]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی كۆمپانیا ئەمریكییەكان]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 2jfjfz3gf36pwx9ms7dq40h9ehitt4d 4 241625 1588880 1588738 2026-06-05T21:00:46Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1588880 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٦٨٧٤ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٢٣ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٩٢ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣١ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٨٧٣٠٥ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٢١٢١٨ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] m7loqjs20cyamnn0q0f3tj0q1h3cdmk 0 254236 1588885 1539323 2026-06-05T21:58:41Z Saad Goran 41181 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1588885 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] sflnsur97td9fcsiui1fq60zmnz0zrd 1588886 1588885 2026-06-05T21:59:23Z Saad Goran 41181 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1588886 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] 8jue7lkstjtaf7rpvbtp3uumyaupa2e 1588887 1588886 2026-06-05T22:00:57Z Saad Goran 41181 پەرەپێدان و زیادکردنی سەرچاوە 1588887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] cvmw1lvb5hyqxfjah8e9ascp1rcz5q9 1588888 1588887 2026-06-05T22:01:43Z Saad Goran 41181 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1588888 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] k7nzg60jzopnoqg0q07ckqjjc1vr6ig 1588889 1588888 2026-06-05T22:03:58Z Saad Goran 41181 1588889 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> مزووری لە دوایین بڵاوکراوەی خۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١دا، لەسەر پرسی تەمەن و مردن نووسیبووی: «پلان دامەنێ بۆ ساڵێک، پلان دابنێ بۆ بەیانی کە دەتەوێت چی بکەیت چونکە گەرەنتی نییە تەنانەت بەیانیش تەمەنت مابێت، ھەموو بەیانییەک زەخیرە کۆبکەرەوە لە چاکە و کردەوەی باش، لە خۆشیبینین لە کاتەکانت، لە ئاوەدانیی دڵت بە بیر و ئەندێشەی ئەرێنی و ژیان لەگەڵ خۆشەویستیی خودا و مرۆڤانی دەوروبەرت».<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆتایی به‌ ژیانی ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری هێنا |ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews?jimare=134720&babet=1&relat=1024 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] j9mfm6axz65zaomus6qukvx1uagudqz 1588890 1588889 2026-06-05T22:08:45Z Saad Goran 41181 1588890 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> مزووری لە دوایین بڵاوکراوەی خۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١دا، لەسەر پرسی تەمەن و مردن نووسیبووی: «پلان دامەنێ بۆ ساڵێک، پلان دابنێ بۆ بەیانی کە دەتەوێت چی بکەیت چونکە گەرەنتی نییە تەنانەت بەیانیش تەمەنت مابێت، ھەموو بەیانییەک زەخیرە کۆبکەرەوە لە چاکە و کردەوەی باش، لە خۆشیبینین لە کاتەکانت، لە ئاوەدانیی دڵت بە بیر و ئەندێشەی ئەرێنی و ژیان لەگەڵ خۆشەویستیی خودا و مرۆڤانی دەوروبەرت».<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆتایی به‌ ژیانی ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری هێنا |ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews?jimare=134720&babet=1&relat=1024 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] jxm1uv9235qwde6lglkxe87l9ixtpmx 1588891 1588890 2026-06-05T22:10:03Z Saad Goran 41181 1588891 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]])<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> مزووری لە دوایین بڵاوکراوەی خۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١دا، لەسەر پرسی تەمەن و مردن نووسیبووی: «پلان دامەنێ بۆ ساڵێک، پلان دابنێ بۆ بەیانی کە دەتەوێت چی بکەیت چونکە گەرەنتی نییە تەنانەت بەیانیش تەمەنت مابێت، ھەموو بەیانییەک زەخیرە کۆبکەرەوە لە چاکە و کردەوەی باش، لە خۆشیبینین لە کاتەکانت، لە ئاوەدانیی دڵت بە بیر و ئەندێشەی ئەرێنی و ژیان لەگەڵ خۆشەویستیی خودا و مرۆڤانی دەوروبەرت».<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆتایی به‌ ژیانی ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری هێنا |ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews?jimare=134720&babet=1&relat=1024 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] f7eiz7leu7zc9pgr71occxb6hd2ceqp 0 256636 1588842 1587430 2026-06-05T16:29:19Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Charles Cioffi}} 1588842 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چارڵز سیۆفی''' ({{بە ئینگلیزی|Charles Cioffi}}؛ ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٥ لە [[نیویۆرک]] – ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ لە [[مارینا دێل ڕێی، کالیفۆڕنیا|مارینا دێل ڕێی]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charles Michael Cioffi |ناونیشان=https://www.dignitymemorial.com/obituaries/los-angeles-ca/charles-cioffi-12898806 |وێبگە=Dignity Memorial |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2026/05/charles-cioffi-dead-1236928137/|سەردێڕ=Charles Cioffi Dies: ‘Klute’, ‘Shaft’, ‘All The Right Moves’ Actor Was 90|وێبگە=Deadline|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٦٤دا دەستی بە چالاکی کرد و ھەتا ٢٠٠٨ بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0162541}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Cioffi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] k7yvtfva8c9694fi4gwpa99mci7qhih 2 286378 1588864 1468439 2026-06-05T18:43:48Z Saad Goran 41181 1588864 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''هونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=سپی میدیا |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=هارێم نیوز |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == هونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> هەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن هەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی هەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکهێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچالاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=کوردیو |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک پێشکەشکاری هەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=کوردستان تیڤی |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ (فری لانس) کارەکانی ڕاپەڕاندووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، هونەر مزووری تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩) بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=فەرمانگەی میدیا و زانیاری |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەهۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[هەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەهۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /> ھەر لە هەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:کۆچی دوایییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردنی بەهۆی کۆڤید-١٩ لە عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] gjn2v4pz07kipz9q2glppdgoi1rhi4b 1588865 1588864 2026-06-05T19:02:20Z Saad Goran 41181 1588865 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=سپی میدیا |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=هارێم نیوز |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=کوردیو |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=کوردستان تیڤی |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ (فری لانس) کارەکانی ڕاپەڕاندووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=فەرمانگەی میدیا و زانیاری |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:کۆچی دوایییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردنی بەهۆی کۆڤید-١٩ لە عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] 1ocp5s440j10m9km9g7wquhsqw8xtio 1588869 1588865 2026-06-05T19:50:40Z Saad Goran 41181 1588869 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=سپی میدیا |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=هارێم نیوز |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=کوردیو |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=کوردستان تیڤی |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کارەکانی ڕاپەڕاندووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=فەرمانگەی میدیا و زانیاری |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:کۆچی دوایییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردنی بەهۆی کۆڤید-١٩ لە عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] 0bonml7zxtoiu9no5uzewma09t59run 1588878 1588869 2026-06-05T20:10:24Z Saad Goran 41181 1588878 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=سپی میدیا |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=هارێم نیوز |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=کوردیو |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=کوردستان تیڤی |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=فەرمانگەی میدیا و زانیاری |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:کۆچی دوایییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردنی بەهۆی کۆڤید-١٩ لە عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] hqouffvoqlyj8qwho3ww7bcit9234od 1588883 1588878 2026-06-05T21:40:16Z Saad Goran 41181 1588883 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری لە دوایین بڵاوکراوەی خۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١دا، لەسەر پرسی تەمەن و مردن نووسیبووی: «پلان دامەنێ بۆ ساڵێک، پلان دابنێ بۆ بەیانی کە دەتەوێت چی بکەیت چونکە گەرەنتی نییە تەنانەت بەیانیش تەمەنت مابێت، ھەموو بەیانییەک زەخیرە کۆبکەرەوە لە چاکە و کردەوەی باش، لە خۆشیبینین لە کاتەکانت، لە ئاوەدانیی دڵت بە بیر و ئەندێشەی ئەرێنی و ژیان لەگەڵ خۆشەویستیی خودا و مرۆڤانی دەوروبەرت».<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆتایی به‌ ژیانی ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری هێنا |ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews?jimare=134720&babet=1&relat=1024 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە= dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێهۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:کۆچی دوایییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردنی بەهۆی کۆڤید-١٩ لە عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] rvuvlr9ifxy71djho5myeilk5r6aj6n 1588884 1588883 2026-06-05T21:53:14Z Saad Goran 41181 1588884 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ھونەر مزووری |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٤ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[عێراق]] |ھۆکاری مردن = [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[پێشکەشکار]] |منداڵەکان = کوڕێک }} '''ھونەر مزووری''' (١٩٨٤ – ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١)<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وێنە.. ڕۆژنامەنوسێکی دیاری کورد بەهۆی کۆرۆناوە کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=106164&Jor=1 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژنامەنووس، میدیاکار و پێشکەشکارێکی کوردی دیار بوو.<ref name="harem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری کۆچی دوایکرد |ناونیشان=https://www.haremnews.com/details/20780 |وێبگە=haremnews.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە و چالاکییەکان == ھونەر مزووری لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایکبووە.<ref name="spee" /> ھەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیای بۆ کاری ڕاگەیاندن ھەبووە و دەستپێکی کارەکانی لە ڕێگەی پێشکەشکردنی بەرنامەی ھەمەڕەنگەوە بووە.<ref name="harem" /> ژیانی تایبەتی پێکھێناوە و خاوەنی کوڕێکە.<ref name="harem" /> مزووری ماوەی ١٦ ساڵ لە بواری ڕۆژنامەنووسیدا کاروچاڵاکیی ئەنجامداوە و بۆ چەندین دەزگای ڕاگەیاندنی ناوخۆیی و دەرەکی کاری کردووە.<ref name="kurdiu">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری بەهۆی كۆڕۆناوە كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/494109 |وێبگە=kurdiu.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرەتای دەرکەوتنی لە بواری میدیادا لە کەناڵی ئاسمانیی [[کوردستان تیڤی]] بووە،<ref name="spee" /> و دواتریش وەک کارمەند و پێشکەشکاری ھەردوو کەناڵی ئاسمانیی کوردستان تیڤی و زاگرۆس تیڤی کاری کردووە.<ref name="kurdistantv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پێشکه‌شکارێکی پێشووی ده‌زگای سه‌ته‌لایتی کوردستان به‌ کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/116258 |وێبگە=Kurdistantv.net |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵانی کۆتاییی ژیانیدا، بە شێوەی سەربەخۆ و وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئازاد (فری لانس) کاری بۆ دەزگا جیاوازەکان کردووە.<ref name="kurdiu" /> مزووری لە دوایین بڵاوکراوەی خۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١دا، لەسەر پرسی تەمەن و مردن نووسیبووی: «پلان دامەنێ بۆ ساڵێک، پلان دابنێ بۆ بەیانی کە دەتەوێت چی بکەیت چونکە گەرەنتی نییە تەنانەت بەیانیش تەمەنت مابێت، ھەموو بەیانییەک زەخیرە کۆبکەرەوە لە چاکە و کردەوەی باش، لە خۆشیبینین لە کاتەکانت، لە ئاوەدانیی دڵت بە بیر و ئەندێشەی ئەرێنی و ژیان لەگەڵ خۆشەویستیی خودا و مرۆڤانی دەوروبەرت».<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆتایی به‌ ژیانی ڕۆژنامەنوس هونەر مزوری هێنا |ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews?jimare=134720&babet=1&relat=1024 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> == مردن == لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢١دا، ھونەر مزووری تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)]] بوو، کە نزیکەی ٤٠ ڕۆژ ململانێی لەگەڵ نەخۆشییەکەدا کرد.<ref name="harem" /><ref name="gov">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پرسەنامەی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، سەبارەت بە گیان لەدەستدانی ڕۆژنامەنووس هونەر مزووری |ناونیشان=https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2021/july/پرسەنامەی-فەرمانگەی-میدیا-و-زانیاری-سەبارەت-بە-گیان-لەدەستدانی-ڕۆژنامەنووس-هونەر-مزووری/ |وێبگە=gov.krd |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="voa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکار هونەر مزووری کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5986093.html |وێبگە=dangiamerika.com |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە، لە نەخۆشخانەی ڤالیا لە شاری [[ھەولێر]] خەوێندرا و بۆ ماوەی ٣٧ تا ٤٢ ڕۆژ لەژێر چاودێریی چڕی پزیشکیدا مایەوە.<ref name="kurdiu" /><ref name="kurdistantv" /> بەپێی وتەی کەسوکارەکەی، لە هەفتەی کۆتاییی ژیانیدا باری تەندروستیی لەپڕێکدا تێکچووە؛ بە جۆرێک کە سەرەتا دۆخی بەرەو چاکبوونەوەی تەواو ڕۆشتبوو، بەڵام بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دوانەئۆکسیدی کاربۆن لە جەستەیدا بۆ ١١٠ (لەکاتێکدا ئاسایییەکەی ٤٥ە)، پزیشکەکان ناچار بوون بێھۆشی بکەن تا ڕێگری بکەن لە گەیشتنی غازەکە بە مێشکی.<ref name="voa"/> ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١، لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا بەھۆی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="spee" /><ref name="harem" /><ref name="gov" /><ref name="voa" /> ھەر لە ھەمان ڕۆژدا لە شاری [[ھەولێر]] بە خاک سپێردرا.<ref name="spee" /> دوای کۆچی دوایی، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان<ref name="gov" /> و دەزگای سەتەلایتی کوردستان<ref name="kurdistantv" /> بە فەرمی پرسە و سەرەخۆشیی خۆیان ئاراستەی بنەماڵەکەی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 8g2n3drrbqeh6nuozhbr67r2bl2hdp7 0 286961 1588857 1587173 2026-06-05T18:17:14Z Bahoz ebrahimi 72394 /* لیستی فەرمانڕەواکانی داسنی */ 1588857 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = میرنشینی شێخان | common_name = Daseni | native_name = {{native name|ku| میرگەھا داسنیا}}{{ھن}}{{nowrap|{{small|{{transliteration|ku|Mīrgaha Dāsiniyyā}}}}}} | capital = [[شێخان]] | religion = [[ئێزیدی (دین)|ئێزدی]] | government_type = [[پاشایەتی]] | status = سەر بە [[بادینان]] (١٧٠٠–١٨٣٢) | year_end = ١٨٣٢ | year_start = سەدەی ١٠ | common_languages = [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] | event_end = داگیرکردنی لەلایەن [[میرنشینی سۆران]] | p1 = Abbasid Caliphate | s1 = میرنشینی سۆران | flag_p1 = | p2 = Hamdanid dynasty | p3 = Hadhabani | flag_s1 =Flag of the Emirate of Soran.svg }}'''میرنشینی شێخان''' یان '''میرنشینی داسنی''' میرنشینێکی [[کوردی (ڕوونکردنەوە)|کوردی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] بوو، ناوەندەکەی لە ناوچەی [[شێخان]] بوو. ئەم میرنشینە لە سەدەی نۆیەمەوە تا ساڵی ١٨٣٢ لەلایەن عەشیرەتی [[داسنی|داسنییەوە]] حوکمڕانی دەکرا و کەوتە دەستی [[میرنشینی سۆران]].<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ali |یەکەم=Majid Hassan |ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Genocidal Campaigns during the Ottoman Era: The Firmān of Mīr-i-Kura against the Yazidi Religious Minority in 1832–1834 |ناونیشان=https://utppublishing.com/doi/10.3138/gsi.13.1.05 |journal=Genocide Studies International |بەرگ=١٣|issue=1 |پەڕەکان=٧٧–٩١|doi=10.3138/gsi.13.1.05 |issn=2291-1847 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250118204011/https://utppublishing.com/doi/10.3138/gsi.13.1.05 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ھەرێم == ناوچەی داسنی بناری باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[مووسڵ]] و ھەروەھا ناوچەکانی [[شێخان]]، [[لالش]]، [[دھۆک]] داسنییە، [[خەبات]]، [[سێمێل]] و [[شنگال]] لەخۆگرتبوو. لە سەدەی ١٦دا ناوچەکە فراوانتر بوو، [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]]یش لە باشووری ڕۆژھەڵاتی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brill.com/display/book/9789047422129/Bej.9789004161900.i-376_006.xml |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240506100905/https://brill.com/display/book/9789047422129/Bej.9789004161900.i-376_006.xml |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئابی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240803214223/https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GTg6tSFTQ98C&dq=daseni&pg=PA43 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204024416/https://books.google.com/books?id=GTg6tSFTQ98C&dq=daseni&pg=PA43 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210728185351/https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676</ref> == مێژوو == === مێژووی سەرەتایی === داسنییەکان بە دڵسۆزی مانەوە بۆ عەدەوییە باپیرانی ئێزیدییەکان. لە ساڵی ٩٠٦ داسنییەکان دژی دەسەڵاتی حەمدانییەکان ڕاپەڕین. یاقوت ئەلحەماوی باس لەوە دەکات کە ئەوان لەسەر «چیای داسن» نیشتەجێ بوون. لە سەدەی ١٤دا مێژوونووسی عەرەب ئەلعومەری ئاماژەی بەوە کردووە کە داسنییەکان لە ئاکرێ نیشتەجێ بوون. لە سەدەی پازدەھەمدا لەلایەن میرنشینی بادینانەوە ھێرشیان کرایە سەر.<ref>James, B. “Le " territoire tribal des Kurdes " et l’Aire Iraqienne (Xe-XIIIe Siècles): Esquisse des Recompositions Spatiales. ” Revue des Mondes Musulmans et de la Méditerranée 117-118 (2007).101-126.</ref> == پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکان == لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٢١٩ شێخ عادی دووەم دەستی بەسەر موڵک و ماڵی مەسیحییەکان لە دێرەکانی مار یووحەنا و ئیشووع سەبران گرت و بەردەوام بوو لە کوشتنی ھەموو قەشەکانی ئەوێ. دەوترێت میر داسنی ڕای گەیاندووە، «ئەگەر مەسیحییەکان نیشانەی خاچ لەسەر نێوچاوانیان دابنێن، ئەوا بۆ سەرووی سەریان بەرزی دەکەنەوە». لە نیسانی ساڵی ١٢٢٢دا میرێکی داسنی گوندی باشبیتای مەسیحییەکانی دوورخستەوە و وێرانی کرد و دانیشتووانەکەی کە مابوونەوە ناچار بوون بەرەو شارۆچکەی بارتێلا ھەڵبێن بە گوتەی ئەولیا چەلێبی، ھەر موسڵمانێک جنێوی بە شەیتان و ئێزید، یان سەگە ڕەشەکە بدات، دەستبەجێ لە سێدارە دەدرێت و ھەرکەسێک لە سەگێکی ڕەش بدات ھەمان سزا دەدرا.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Yezidis.html?hl=ar&id=RBCMDwAAQBAJ#v=onepage&q=kilis%20mamluk&f=false</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئابی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240803214223/https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Ecclesiastical_Organisation_of_the_C.html?hl=ar&id=jB8ir0ek8bgC#v=onepage&q=emir%20of%20the%20kurds&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Survival_Among_The_Kurds.html?hl=ar&id=0h0U-f8FbDEC#v=onepage&q=Daseni%20Sheikh%20Mohammed&f=false</ref> == لیستی فەرمانڕەواکانی داسنی == * حەسەن بەگی داسنی (؟ -١٥٣٤) * [[حوسێن بەگی داسنی]] (١٥٣٤)؛ لە ماوەی کورتە دەسەڵاتی خۆیدا، سولەیمانی قانوونی ناوچەی سۆرانی (ھەولێر و کەرکووک)ی پێبەخشی، سەردەمی ئەویش بە سەردەمی زێڕینی میرنشین دادەنرێت. * [[عەلی بەگ داسنی]] (١٨٠٩–١٨٣٢)؛ دوا حاکم و سەرۆکی داسنی، لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەدی سۆران]]ەوە لەسێدارەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://utppublishing.com/doi/10.3138/gsi.13.1.05 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250118204011/https://utppublishing.com/doi/10.3138/gsi.13.1.05 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:چاندی ئێزیدی]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] 8ys0nb60fvt0fznhhdyyq6y566x65xq 0 287694 1588843 1528991 2026-06-05T16:43:31Z Saad Goran 41181 1588843 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = چنار و ھێمن |وێنە = |قەبارەی وێنە = |لێدوانی وێنە = پەیکەری چنار و ھێمن لە دەروازەی شارۆچکەی سەید سادق |ناوی کاتی لەدایکبوون = چنار ناسح عەلی<br>ھێمن ناسح عەلی |ناوبانگ = دوو پەپوولەکەی ناو بەفر، شەھیدانی ڕێگەی خوێندن |ڕێکەوتی لەدایکبوون = چنار: [[١٩٨٢]]<br>ھێمن: ١٩٨٥ |شوێنی لەدایکبوون = گوندی برایم غوڵام، [[قادرکەرەم]]، [[چەمچەماڵ]] |ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|١٩٩٢|١|٧|١٩٨٢|١|١}} (بۆ چنار)<br>{{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|١٩٩٢|١|٧|١٩٨٥|١|١}} (بۆ ھێمن) |شوێنی مردن = نێوان [[سەید سادق]] و ئۆردوگای شانەدەر، [[پارێزگای سلێمانی]] |ھۆکاری مردن = [[ڕەقبوونەوە]] بەھۆی سەرما و بەفرەوە |شوێنی ناشتن = شارەدێی [[شۆڕش، چەمچەماڵ|شۆڕش]]، [[چەمچەماڵ]] |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = خوێندکار |دایک = ئاھو خان<ref name="RojnewsSalyadi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=23783 |سەردێڕ=ساڵیادی چنار و هێمن کرایەوە |وێبگە=Rojnews.News |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> |باوک = ناسح عەلی (بێسەروشوێنکراوی [[ئەنفال]]) }} '''چنار و ھێمن'''، یان '''چنار و ھێمن ناسح عەلی'''، خوشک و برایەکی خوێندکاری کوردی خەڵکی [[گەرمیان]] بوون کە لە ڕووداوێکی دڵتەزێندا لە ڕێکەوتی [[٧ی کانوونی دووەم|٧ی کانوونی دووەمی]] [[١٩٩٢]]، لە کاتی گەڕانەوەیان لە قوتابخانە لەناو بەفر و کڕێوەی زستاندا لە نزیک شارۆچکەی [[سەید سادق]] ڕەقبوونەوە و گیانیان لەدەستدا.<ref name="964media">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/262936/ |سەردێڕ=964 زانیاری نه‌بیستراو له‌سه‌ر (چنار و هێمن)ـه‌وه‌ ئاشكرا ده‌كات |وێبگە=964 Media |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="KnweShazad">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/25282 |سەردێڕ=شیعرێک بۆ(چنار و هێمن)، لە دووتوێی کتێبێکی منداڵاندا |وێبگە=KNWE |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250522055126/https://knwe.org/KU/Details/25282 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="KnwePapulla">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/24948 |سەردێڕ=چنار و هێمن، دوو پەپوولەی كاروانی زانست و خوێندن |وێبگە=KNWE |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/24948 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref> چیرۆکی مەرگەساتیان بووەتە یەکێک لە سیمبولە دیارەکانی قوربانیدان لەپێناو زانست و خوێندندا و ھەروەھا ھێمایەک بۆ مەزڵومییەتی گەلی کورد لە سەردەمە سەختەکاندا.<ref name="JinhaSymbol">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhyan/dg-46986 |سەردێڕ=چنار و هێمن نموونەی دوو چرای ڕێگەی زانست و خوێندن |وێبگە=Jinha Agency |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="DengiAmerika">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/6468620.html |سەردێڕ=چیرۆکی گیان لەدەستدانی خوشک و برایەکی خوێندکار لە ناو بەفردا دەبێتە هێما و سمبولی شارێک |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیان و بنەماڵە == چنار ناسح عەلی لە ساڵی ١٩٨٢ و ھێمن ناسح عەلی لە ساڵی ١٩٨٥ لە گوندی برایم غوڵامی سەر بە ناحیەی [[قادرکەرەم]] لەدایکبوون.<ref name="Zayele">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zayele.com/ku/page/post/26287 |سەردێڕ=بەرزڕاگرتنی ساڵڕۆژی مەرگەساتی چنار و ھێمن لە سەیدسادق |وێبگە=zayele.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="PukmediaSalyad">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/182606 |سەردێڕ=سەید سادق .. یادی مەرگی چنار و هێمن كرایەوە |وێبگە=PUKmedia |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="JinhaYadiMargi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhan/yady-mrgy-chnar-w-hmn-krayw-26717 |سەردێڕ=یادی مەرگی چنار و هێمن كرایەوە |وێبگە=Jinha Agency |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> باوکیان، ناسح عەلی، لە [[شاڵاوی ئەنفال]] لە ساڵی ١٩٨٨ لە سنووری [[چەمچەماڵ]] بێسەروشوێن کرا.<ref name="964media"/><ref name="KnweShazad"/> دوای شاڵاوەکە، خێزانەکەیان لەگەڵ دایکیان، ئاھو خان،<ref name="RojnewsSalyadi"/> لە شارەدێی [[شۆڕش، چەمچەماڵ|شۆڕش]] نیشتەجێ بوون.<ref name="JinhaSymbol"/><ref name="RojnewsShorish">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=540865 |سەردێڕ=لە شارەدێی شۆڕش یادی گیان لەدەستدانی چنار و هێمن کرایەوە |وێبگە=Rojnews.News |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> لە دوای [[کۆڕەوی کوردانی باشووری کوردستان (١٩٩١)|کۆڕەوی ساڵی ١٩٩١]]، وەک ھەزاران خێزانی دیکە ئاوارە بوون و دوای گەڕانەوەیان لە [[ئێران]]، لە ئۆردوگای شانەدەری لە نزیک شارۆچکەی سەید سادق نیشتەجێ بوون.<ref name="964media"/><ref name="JinhaSymbol"/><ref name="DengiAmerika"/> لەوێ، ژیانێکی سەختیان بەسەر دەبرد و بۆ خوێندن ڕوویان لە قوتابخانەیەکی ناو سەید سادق کرد. چنار لە پۆلی چوارەمی سەرەتایی و هێمن لە پۆلی دووەمی سەرەتاییدا دەیانخوێند.<ref name="PukmediaSalyad"/><ref name="KnweShazad"/> == ڕووداوە دڵتەزێنەکە == لە ڕۆژی سێشەممە، [[٧ی کانوونی دووەم|٧ی کانوونی دووەمی]] [[١٩٩٢]]، کە ھاوکات بوو لەگەڵ شەپۆلێکی بەفربارین و سەرما و سۆڵەیەکی توند، چنار و ھێمن بۆ وەرگرتنەوەی کارتی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانیان دەچنە قوتابخانەکەیان لە سەید سادق.<ref name="RojnewsSalyadi"/> لە کاتی گەڕانەوەیاندا بەپێ بۆ ئۆردوگای شانەدەر، بەھۆی چڕی بەفر و ڕەھێڵەکەوە ڕێگەی ماڵەوەیان لێ ون دەبێت.<ref name="PukmediaSalyad"/><ref name="Zayele"/> بەپێی گێڕانەوەکان، کاتێک ھێمنی برا بچووکیان بەھۆی سەرماوە لەپێ و جووڵە دەکەوێت، چناری خوشکی گەورەی ھەوڵ دەدات بیپارێزێت؛ جانتاکانیان فڕێ دەدات و ھێمن دەکاتە کۆڵ، بەڵام بەھۆی بچووکیی تەمەن و بێھێزییەوە، بەرگەی ئەو بارودۆخە سەختە ناگرن.<ref name="KnweShazad"/> دواجار، باوەش بە یەکتردا دەکەن و لە ژێر پردێکدا<ref name="RojnewsSalyadi"/> لەناو بەفردا دەمێننەوە و ڕەق دەبنەوە.<ref name="KnweShazad"/> == دۆزینەوە و کاردانەوەکان == بەرەبەیانیی ڕۆژی دواتر، دوای گەڕانێکی زۆری خەڵکی ناوچەکە و دایکیان، تەرمە بەستووەکانیان دەدۆزرێنەوە.<ref name="RojnewsSalyadi"/> غەریب حەمەخان، یەکەم کەس بووە کە گەیشتووەتە سەریان، باس لەوە دەکات کە کاتێک ئەوانی دۆزیوەتەوە، ھێمن گیانی لەدەستدابوو، بەڵام چنار ھێشتا کەمێک ھەناسەی مابوو. دەستبەجێ چنار دەگەیەننە نەخۆشخانە، بەڵام بەداخەوە دوای نزیکەی دوو کاتژمێر ئەویش گیان لەدەست دەدات.<ref name="964media"/> ئەم ڕووداوە کارەساتبارە دەنگدانەوەیەکی گەورەی لەسەر ئاستی [[کوردستان]] ھەبوو و بووە جێی داخ و پەژارەیەکی گەورە. غەریب حەمەخان، وەک وەفایەک بۆ ئەو دوو منداڵە، ناوی کچ و کوڕێکی خۆی ناوە چنار و ھێمن.<ref name="964media"/><ref name="JinhaSymbol"/> == یاد و یادگاری == چیرۆکی چنار و ھێمن وەک ھێمایەکی زیندوو لە یادەوەریی خەڵکدا ماوەتەوە و چەندین کار بۆ ڕێزلێنان و نەھێشتنی یادیان ئەنجام دراوە: * '''پەیکەر''': پەیکەرێکیان لە دەروازەی شارۆچکەی سەید سادق بۆ دروستکراوە کە بووەتە یەکێک لە سیمبولە سەرەکییەکانی شارەکە.<ref name="PukmediaStatue">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/KS/Details/185160 |سەردێڕ=سه‌ید سادق.. په‌یكه‌ری چنار و هێمن نوێده‌كرێته‌وه‌ |وێبگە=PUKmedia |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250228205728/https://www.pukmedia.com/KS/Details/185160 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پەیکەرەکە لەلایەن "گرووپی پەیکەرسازانی کوردستان"ەوە دروستکراوە و دوای نزیکەی ٣٠ ساڵ لەسەر ئەرکی ھاووڵاتییەک نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="PukmediaStatue"/> * '''ناونانی شوێنەکان''': لە سەید سادق، قوتابخانەیەک بە ناوی "چنار" و باخچەیەکی ساوایان بە ناوی "ھێمن" کراونەتەوە.<ref name="964media"/><ref name="PukmediaStatue"/> ھەروەھا لە شارۆچکەی [[چەمچەماڵ]] دوو قوتابخانەی تر بە ناوەکانیانەوە ناونراون.<ref name="JinhaSymbol"/> * '''یادکردنەوەی ساڵانە''': ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی مەرگەساتەکەیاندا، لەلایەن چالاکوانان و خەڵکی سەید سادقەوە بە داگیرساندنی مۆم لەبەردەم پەیکەرەکەیان، یادیان بەرز ڕادەگیرێت.<ref name="JinhaSymbol"/> * '''لە بواری پەروەردەدا''': بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی سەید سادق بە نووسراوی فەرمی داوای کردووە کە چیرۆکی چنار و ھێمن بخرێتە نێو [[پرۆگرامی خوێندن]] لە قوتابخانەکاندا.<ref name="964media"/> * '''شوێنی ناشتن''': گۆڕی چنار و ھێمن لە شارەدێی شۆڕشی سەر بە شارۆچکەی چەمچەماڵە.<ref name="JinhaSymbol"/> == لە ئەدەب و ھونەردا == تراژیدیای ژیانی چنار و ھێمن بووەتە ئیلھامبەخش بۆ چەندین کاری ئەدەبی. شاعیر [[ھاشم حوسێن بڵباس]] دیوانێکی شیعریی بۆ منداڵان بە ناوی "چنار و ھێمن" بڵاوکردووەتەوە کە یەکێک لە شیعرە سەرەکییەکانی دیوانەکە تایبەتە بە گێڕانەوەی چیرۆکی ئەم خوشک و برایە. شاعیر لە کتێبەکەیدا وێنەی ناسنامەی باری شارستانیی ھەردوو منداڵەکەشی داناوە.<ref name="KnweShazad"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی گەرمیان]] [[پۆل:قوربانیانی ڕووداوە سروشتییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] 2y5xvsutvmeozfqnv637ripcyzw1vb3 0 288583 1588828 1585704 2026-06-05T12:06:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588828 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon|name=AN/TWQ-1 Avenger|image=Avenger missile.jpg|caption=|origin=|type=[[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] و دژە فڕۆکەی خۆبزوێنەر <!-- Type selection -->|is_ranged=|is_explosive=|is_vehicle=yes|is_missile=yes|is_UK=no <!-- Service history -->|service=١٩٨٩–ئێستا|used_by=[[سوپای ئەمریکا]]<br />[[ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]], [[سوپای ئۆکراینا]], [[پێشمەرگە]] (سوپای کوردستان)|wars=<!-- Production history -->|designer=|design_date=|manufacturer=[[بۆینگ]]|unit_cost=|production_date=١٩٨٠کان–ئێستا|number=نزیکەی ١١٠٠ لە ٢٠٠٢<ref>[https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf Select Products In Boeing History], p. 71, Boeing</ref>|variants=<!-- General specifications -->|spec_label=|weight=٣،٩٠٠ کگ|length={{convert|16|ft|3|in}}|part_length=|width={{convert|7|ft|2|in}}|height={{convert|8|ft|8|in}}|diameter=|crew=2 (Basic), 3 (STC) <!-- Ranged weapon specifications -->|cartridge=|caliber=|barrels=|action=|rate=|velocity=|range=|max_range=|feed=|sights=<!-- Explosive specifications -->|filling=|filling_weight=|detonation=|yield=<!-- Vehicle/missile specifications -->|armour=|primary_armament=4/8 ستینگەر|secondary_armament=١٢.٧ ملم (.50){{nbsp}}[[FN Herstal|FN]]{{nbsp}}[[M2 Browning#AN/M3, GAU-21/A, and M3P|M3P]] یدۆشکە{{nbsp}}{{r|M3P}}|engine=دێترۆیت دیزڵی V-8|engine_power={{convert|135|hp}}|transmission=|payload_capacity=|fuel_capacity=|pw_ratio=|suspension=|clearance=|vehicle_range={{convert|275|mi}}|speed=٨٩کم لە کاژێرێکدا|guidance=}} '''سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر AN/TWQ-1''' سیستەمێکی [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا|موشەکی ئەمریکییە کە لە ڕووبەر بۆ هەوا]] دەجووڵێت و پاراستنی [[ھێزەکانی بەرگریی ئاسمانی|بەرگری ئاسمانی]] مۆبایل و مەودای کورت بۆ یەکەکانی زەمینی لە بەرامبەر موشەکی کروز و [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەوانی بێ سەرنشین]] و فڕۆکەی باڵە جێگیر و [[ھەلیکۆپتەر|هێلیکۆپتەرەکانی]] کەم فڕین دابین دەکات. <ref name="Jane's">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120614072102/http://articles.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=Jane's Land Based Air Defense}}</ref> == مێژوو == لە سەرەتادا وەک وەبەرهێنانێکی تایبەت لەلایەن [[بۆینگ|کۆمپانیای بۆینگەوە]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پەرەی پێدراوە، ئەڤێنجەر لە ماوەی تەنها ١٠ مانگدا دروست کراوە لە چەمکی سەرەتاییەوە تا گەیاندنی بۆ تاقیکردنەوە بۆ سوپای ئەمریکا. تاقیکردنەوە سەرەتاییەکان لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٤ لە سەنتەری مەشقی یاکیمای سوپای ئەمریکا لە [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشنتۆن]] ئەنجامدرا. لە کاتی تاقیکردنەوەدا سێ مووشەکی ستینگەری هاوێژران. لە کاتی یەکەم تەقەکردنی تاقیکاریدا، لە نیسانی ١٩٨٤، <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Boeing |پەڕە=٧١}}</ref> سیستەمەکە لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا لە کاتێکدا بە خێرایی ٢٣ کم لە کاژێرێکدا . <ref name="Jane's"/> دووەم تەقەکردنی تاقیکاری کە لە شەودا بە وەستاوی ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا. سێیەم تەقەی تاقیکردنەوە کە لە کاتی جوڵەکردن و لە ژێر باراندا ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی نەپێکا، بەڵام لە مەودای کوشتنی مووشەکەکەدا تێپەڕی، بۆیە تەقەکە وەک کوشتنێکی تاکتیکی تۆمارکرا. هەر سێ تاقیکردنەوەکە لەلایەن ئەو بەکار‌هێنەرانەوە هاوێژران کە پێشتر هەرگیز مووشەکەکەیان نەتەقاندووە. <ref name="Jane's"/> لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٧، سوپای ئەمریکا زیاتر لە ٩٠٠ یەکە لە سیستەمی ئەڤێنجەری بەدەستگەیشت. <ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Werrell |یەکەم=Kenneth P. |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/AUPress/Books/B_0028_WERRELL_ARCHIE_TO_SAM.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Air University (United States Air Force)]] |پەڕەکان=١٠٢–٣}}</ref> یەکەم ئۆپەراسیۆنی سیستەمەکە لە کاتی ئامادەکاری بۆ [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداوی فارسدا]] کرا. لە دوای بەدەستهێنانی سەرکەوتنی سیستەمەکە، سوپای ئەمریکا گرێبەستێکی زیادەی بۆ ٦٧٩ ئامێری دیکە واژۆکرد، بەمەش کۆی گشتی داواکاریەکە گەیشتە ١٠٠٤ یەکە. جارێکی دیکە ئەڤێنجەر لە کاتی [[جەنگی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|جەنگی بۆسنە و هەرزوگۆڤینا]]<nowiki/>دا بۆ پشتیوانی لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[ناتۆ]] جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.army-technology.com/projects/avenger/|سەردێڕ=Avenger Low Level Air Defence System, USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220209010102/https://www.army-technology.com/projects/avenger/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Army Technology}}</ref> سیستەمی ئەڤێنجەر یەکەمجار بە ئاشکرایی لە دەوروبەری [[پنتاگۆن]] دانرا لە یەکەم ساڵیادی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی ١١ی ئەیلوولی]] ٢٠٠١. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wong |یەکەم=Alex |ناونیشان=http://www.life.com/image/1378778|سەردێڕ=Stinger Missile In Nation's Capitol - Photo - LIFE |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110611111316/http://www.life.com/image/1378778 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|agency=[[Getty Images]]}}</ref> هەروەها لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ئەمریکا لە [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|ئەفغانستان]] و [[شەڕی عێراق|عێراق]]<nowiki/>یش جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology" /> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، چوار سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر وەک بەشێک لە پاکێجێکی یارمەتی سەربازی بە بڕی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار جێگیرکران کە پشتگیری لە ئۆکرانیا دەکرد لە [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|هێرشی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]] بۆ بەرگریکردن لە ژێرخانی مەدەنی گرنگ لە دژی مووشەکی کروز و هێرشە [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی خۆکوژی|کوشندەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی]] شەهید-١٣٦ کە لەلایەن ئێرانەوە دروستکرابوون کە لەلایەن ڕووسیا لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢ بەکادەهێندران. هەشت دانەی دیکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣دا لە پاکێجێکدا هاتبوون یەکەمیان لە سەرەتای مانگی شوباتدا گەیشتنە ئەوروپا و تا کۆتایی مانگی ئازار لە خزمەتدا بینران. ئۆکرانیا بە گشتی نزیکەی ٢٠ یەکەی وەرگرتووە، وەک لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤، تیمەکانی سوپای ئۆکرانیا کە لە ئەوروپا لەلایەن ڕاهێنەرانی ئەمریکیەوە ڕاهێنانیان پێدەکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|سەردێڕ=Ukraine builds layered air defences as Russia ramps up strikes|ئیش=Yahoo! News|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|یەکەم=Tom|دوایین=Balmforth|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260212044100/https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oryx |ناونیشان=https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html|سەردێڕ=Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Oryx}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOryx">Oryx. [https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html "Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine"]. ''Oryx''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-09-21</span></span>.</cite></ref> [[پەڕگە:Avenger_Stinger_Missile.JPEG|وێنۆک|مووشەکێکی ستینگەر کە لە سەکۆیەکی ئەڤێنجەرەوە لە کەناری ئۆنسلۆ لە ویلایەتی کارۆلاینای باکوور لە نیسانی ٢٠٠٠ هەڵدەدرێت.]] [[پەڕگە:Avenger_04.jpg|چەپ|وێنۆک|M1097 ئەڤێنجەر لە کاتی هەڵدانی مووشەکی ستارستریکی ]] == تایبەتمەندییەکان == [[پەڕگە:Avenger_Air_Defense_System_in_Songshan_Air_Force_Base_20110813a.jpg|وێنۆک|ئەڤێنجەرێکی تایوانی]] [[پەڕگە:2nd_LAAD_Conducts_Stinger_Live_Fire_Exercises_160607-M-AD586-021.jpg|وێنۆک|کابینەی بەکارهێنەر لەسەر ئەڤێنجەرێکی سوپای ئەمریکا]] === ڕەهەندەکان === * درێژی {{En dash}} {{Convert|16|ft|3|in}} * پانایی {{En dash}} {{Convert|7|ft|2|in}} * باڵا {{En dash}} {{Convert|8|ft|8|in}} * کێش {{En dash}} {{Convert|8600|lb}} * تیمی فڕۆکەوانی – 2 (بنەڕەت)، 3 (STC) * خێرایی ڕێگا {{En dash}} {{Convert|55|mph}} * مەودای {{En dash}} {{Convert|275|mi}} * بزوێنەر {{En dash}} دیترۆیت دیزڵ ساردکراوەی V-8 * توانای بزوێنەر {{En dash}} {{Convert|135|hp}} === هەستەوەرەکان (سانسۆر) === * وەرگری ژێر سووری پێشەوە (FLIR) * مەوداپێدەری لەیزەری سەلامەت بۆ چاو * بینینی بینایی === چەکەکان === * ٤/٨ موشەکی ئامادە بۆ تەقاندنی ستینگەر * یەک دەمانچەی دۆشکەی FN M3P کە لەلایەن FN Herstal دروستکراوە، <ref name="M3P">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=n.d. |ناونیشان=https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/|سەردێڕ=FN® M3P |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302140336/https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[FN Herstal|FN America]]}}</ref> جۆرێکە لە براونینگ AN/M3 کە بۆ بەکارهێنانی فڕۆکەوانی لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا دروستکراوە. چەکێکی ١٢.٧ملم دۆشکەی کالیبەری (.50) بە پەلاپیتکەیەکی ئەلیکترۆنی کە دەتوانرێت لە هەردوو یەکەی کۆنترۆڵی (RCU) کە لە کابینەی شۆفێرەکەدایە، و لە وێستگەی دەستی کە لە سەبەتانەی ئەڤێنجەرەکەدا تەقە بکرێت. ڕێژەی تەقەکردنی لە خولەکێکدا ٩٥٠ بۆ ١١٠٠ گولەی هەیە. یەک سندوق بار دەکات کە ٢٠٠ {{En dash}} ٢٥٠ گولە یەک کاتدا. == بەکارهێنەران == * {{BHR}} * {{EGY}} * {{IRQ}} * {{LTU}} – [[Lithuanian Air Force|LAF]] [[Air Defence Battalion (Lithuania)|Air Defence Battalion]]<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kariuomene.lt/kas-mes-esame/naujienos/oro-gynyba-tampa-vienu-is-svarbiausiu-aspektu-tiek-atgrasyme-tiek-kariniame-konflikte/25044|سەردێڕ=Oro gynyba tampa vienu iš svarbiausių aspektų tiek atgrasyme, tiek kariniame konflikte {{!}} Lietuvos kariuomenė |وێبگە=kariuomene.lt |زمان=lt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.delfi.lt/a/92084609|سەردێڕ=Lietuvoje vieši JAV Oro pajėgų štabo viršininkas: dar kartą patvirtino geležinį JAV įsipareigojimą Lietuvos saugumui |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=DELFI |زمان=lt}}</ref> * {{CHL}} * {{TWN}} – Avenger batteries have been upgraded by integrating [[CS/MPQ-90 Bee Eye]] radars<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schichun |یەکەم=Wang |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٨|script-title=zh:台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |trans-title=The new air defense radar installed by the Taiwan army cannot solve the problem of weak air defense |ناونیشان=http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml|سەردێڕ=台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191028214004/http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Eric X. Li|Observer Network]] |زمان=zh-cn}}</ref> * {{USA}} – U.S. Army - 453 M1097 Avenger as of January 2025<ref name="Military Balance 2025">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Military Balance|ڕێکەوت=٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[International Institute for Strategic Studies]]|ژپنک=٩٧٨-١-٠٤١-٠٤٩٦٧-٨}}</ref>{{Rp|37}} and U.S. Marine Corps * {{UKR}} – 20 were delivered from December 2022 onwards.<ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source"/> * {{Flag|Kurdistan Region}} === سیستەمە بەراوردەکان === * Type 92 Yitian – [[چین]] * Type 93 [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] – [[ژاپۆن]] * 9K35 Strela-10 – (SA-13 Gopher) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[ڕووسیا]] * 9K31 Strela-1 – (SA-9 Gaskin) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|M1097 Avenger}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} qbmnp88k76iif40ow92vojwt8zm9evz 0 291984 1588831 1587004 2026-06-05T13:07:07Z Ari Qasm 57423 1588831 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=میر سەیدیی شا عەلی بەگٔ{{ھن}} میر سیدی شاھ علی بگٔ|title={{Script/Arabic|[[میر (نازناو)|میر]]}}|reign=سەرەتاکانی سەدەی ١٦یەم|predecessor=[[شا عەلی بەگی سۆران]]|successor=[[میر عیززەددین شێری سۆران]]|issue=سەیفەددین{{ھن}}[[میر عیزەددین شێری سۆران]]|full name={{Script/Arabic|میر سەیدیی کوڕی شا عەلی بەگی میری سۆران}}|royal house=[[میرانی سۆران]]|father=[[شا عەلی بەگی سۆران]]|religion=[[ئیسلام]]|succession={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[ئەمیر|میر]]ی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]}} '''میر سەیدیی کوڕی شا عەلی بەگی سۆران''' یەکێک بوو لە میرەکانی [[میرنشینی سۆران]]. کە لە سەرەتاکانی سەدەی ١٦یەم لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حکومڕانیی دەکرد. بە نزیکەیی حکومڕانییەکەی لە دەیەی ١٥١٠ تاوەکوو کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ بووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كۆمەڵایەتییەکان ٩ |ناونیشان=https://drive.google.com/file/d/1lBUwkrx2bWAD_OzMppimk0lB8Z6Sbp9E/view?usp=embed_facebook&usp=embed_facebook |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Docs |پەڕە=٤٤}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرانی سۆران |ناونیشان=https://archive.kcac.org/zoom/300/view?page=13&p=separate&tool=info&view=0,0,1561,921 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org |پەڕە=٧}}</ref> میر سەید کوڕی بچووکی [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی بەگ]] بوو، بەڵام پلە و پایەیەکی گەورەیشی ھەبوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٣٩}}</ref> وەک میرێکی بە توانا و بەخشندە بۆ گەلی خۆی وەسفکراوە. میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ تۆڵەی کوشتنی میر عیسای برای و ئەو ھەموو شەڕ و بەگژداچوونەی لە [[پیربۆداغ بەگی بابان|پیربۆداغ بەگی]] [[میرنشینی بابان|بابان]] کردەوە و کوشتی، و ناوچەی براکەیشی لەگەڵ ناوچەی خۆی تێکەڵ کردەوە. ئەم میرە پاش مردنی سێ کوڕی بە ناوەکانی میر سەیفەددین و میر عزەددین شێر و میر سلێمان لە دوای خۆی بەجێھێشت.<ref name=":8" /> وە ھەروەھا میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی شەڕی چاڵدێراندا لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠|زمان=کوردی}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کۆمەڵایەتییەکان ٦ |ناونیشان=https://acrobat.adobe.com/id/urn:aaid:sc:AP:9cfbe1df-16b3-4b5d-9c26-3d58d6f491f3 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=acrobat.adobe.com |پەڕە=٨٠}}</ref> == پێشینە == [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی بەگی میری سۆران]] کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، '''میر سەیدی'''. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حکوومڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەش کرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٣٨}}</ref> لەوانەش [[ھەریر|ھەریری]] پایتەخت بوو، کە دای بە میر عیسا، کە میر عیسا لە ماوەی حکومڕانییەکەیدا لەگەڵ [[پیربۆداغ بەگی بابان|پیربۆداغ بەگی]] [[میرنشینی بابان|بابان]] کەوتە شەڕەوە و کوژرا. لە پاڵ بەشی براکانی، میر سەیدی بەشی [[شەقڵاوە]] و دەوروبەری وەبەر کەوت.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> == ھەڵمەتەکەی بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک == {{سەرەکی|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤ سەفەوییەکان شکان و لاوازبوون، ھاوکاتی شەڕەکە میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ ئەمەی بە دەرفەت زانی بۆ فراوانکردنی دەسەڵاتی [[میرنشینی سۆران|میرنشنی سۆران]] و ئەو ناوچانەش ڕزگار بکات کە لە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان]] مابوونەوە و لە ئەنجامیشدا ھێرشی ھێنایە سەر شاری [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] و لە ھێز و پاشماوەکانی سەفەوییەکان پاکی کردنەوە و ئازادی کردن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كۆمەڵایەتییەکان ٩ |ناونیشان=https://drive.google.com/file/d/1lBUwkrx2bWAD_OzMppimk0lB8Z6Sbp9E/view?usp=embed_facebook |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Docs |پەڕە=٢٩-٣٠}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":8" /> === ھێرش بۆ سەر ھەولێر === میرنشینی سۆران بە سەرکردایەتیی میر سەید شا عەلی بەگ ھێرشیان ھێنایە سەر [[ھەولێر]] و دەوری [[ھەولێر|شاری ھەولێر]] و قەڵای ھەولێریان دا. میر سەید گەمارۆی شارەکەی دا و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] و ھێزەکانی [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] چیڕ بەرگرییان دەکرد و قەڵاکەیان بە دەستەوە نەدەدا، گەمارۆدانی قەڵاکە شەش مانگی خایاند و لە کۆتاییدا کەوتە دەستی ھێزەکانی سۆران.<ref name=":2" /><ref name=":8" /> دوای گرتنی ھەولێر و قەڵاکەی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ دەستی کردووە بە ئاوەدانکردنەوەی شارەکە و لە خوار قەڵاشدا مزگەوتێکی گەورەی دروست کردووە و خەڵکی زۆری لە شارەکە نیشتەجێ کردووە و فەرمانی دا کە لە شارەکەدا دەست بکەن بە دروستکردنی خانوو. بەم کارانەش شارۆکەیەکی لێ بەرھەم ھات.<ref name=":2" /> == کوشتنی پیربۆداغ بەگی بابان == [[پیربۆداغ بەگی بابان]] لە ماوەی حکوومڕانییەکەیدا دەستی کرد بە فراوانخوازییەکی زۆر و [[میرنشینی بابان]] لە هەر چوار لایدا پەلی هاويشت. وە سەرکەوتنی زۆریشی وەدەستھێنا. مەڵبەندی لاجانی لە عەشیرەتی زەرزا سەند و سیوەلی لە سۆران جیا کردەوە و سوندسیشی لە [[قزڵباش]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] پاککردەوە و قەڵای مارانی سازدایەوە و ھۆزەکانی [[موکری|موکڕی]] و بانەی ھێنایە ژێر ڕکێفی خۆیەوە و [[شارباژێڕ|شارباژێڕی]] لە دەستی [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵان]] دەرھێنا و خستییە سەر وڵاتی خۆی. وە بە نیازی داگیرکردنی وڵاتی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]، لەشکری وێکنا و بردییە سەر میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ و لە شوێنی خۆی وەدەرینا. وە زۆر پێشتر لەمەش بەگژ میر عیسای برای میر سەیدیش داچووبوو و ئەویشی کوشتبوو.<ref name=":8" /> میر سەید ڕووی کردە دەرەوەی ناوچەی خۆی و خۆی ئامادەدەکرد بۆ تۆڵەکردنەوە لە پیربۆداغی بابان. بەڵام پیربۆداغ بە شوێن ئەم سەرکەوتنانە کەمتر خۆی دەپاراست، و ڕۆژێک لەگەڵ دار و دەستە و پیاوەکانیدا بە نیازی چوونە دەر و ڕاو چووبوونە دەر. وە ھەر لەوێشدا لە ناکاو میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ وەدەرکەوت و پیربۆداغ و ھاوەڵانی کوشت و لەناوی بردن.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٥٨}}</ref><ref name=":7">''[[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کورد و کوردستان]]''. [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]]. مەھاباد، ١٩٣١. [https://books.vejin.net/ck/text/28487 میرنشینی بابان]</ref><ref name=":8" /> پیر بۆداغیش چوونکی نێرینەی لێنەکەوتبووەوە، برازاکەی بە ناوی بۆداغی کوڕی ڕۆستەم جێی گرتەوە. بەڵام حکومڕانییەکەی لاواز بوو و نەیتوانی شوێنی مامی بە تەواوی بگرێتەوە و حکومڕانییەکەی لێک ھەڵوەشایەوە و ژێردەست و دار و دەستەی لە دەست و فەرمان چوونە دەر و وەچەی بابان لە ئارادا نەمان و ژێردەستە جێیان گرتنەوە.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|شەڕ}} [[پۆل:میرەکانی سۆران]] [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] 7vjycu7oyst4n8vp0pm1vmzetfc496d 1588832 1588831 2026-06-05T13:07:48Z Ari Qasm 57423 1588832 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=میر سەیدیی شا عەلی بەگٔ{{ھن}} میر سیدی شاھ علی بگٔ|title={{Script/Arabic|[[میر (نازناو)|میر]]}}|reign=سەرەتاکانی سەدەی ١٦یەم|predecessor=[[شا عەلی بەگی سۆران]]|successor=[[میر عیززەددین شێری سۆران]]|issue=سەیفەددین{{ھن}}[[میر عیززەددین شێری سۆران]]{{ھن}}سولەیمان|full name={{Script/Arabic|میر سەیدیی کوڕی شا عەلی بەگی میری سۆران}}|royal house=[[میرانی سۆران]]|father=[[شا عەلی بەگی سۆران]]|religion=[[ئیسلام]]|succession={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[ئەمیر|میر]]ی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]}} '''میر سەیدیی کوڕی شا عەلی بەگی سۆران''' یەکێک بوو لە میرەکانی [[میرنشینی سۆران]]. کە لە سەرەتاکانی سەدەی ١٦یەم لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حکومڕانیی دەکرد. بە نزیکەیی حکومڕانییەکەی لە دەیەی ١٥١٠ تاوەکوو کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ بووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كۆمەڵایەتییەکان ٩ |ناونیشان=https://drive.google.com/file/d/1lBUwkrx2bWAD_OzMppimk0lB8Z6Sbp9E/view?usp=embed_facebook&usp=embed_facebook |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Docs |پەڕە=٤٤}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرانی سۆران |ناونیشان=https://archive.kcac.org/zoom/300/view?page=13&p=separate&tool=info&view=0,0,1561,921 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org |پەڕە=٧}}</ref> میر سەید کوڕی بچووکی [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی بەگ]] بوو، بەڵام پلە و پایەیەکی گەورەیشی ھەبوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٣٩}}</ref> وەک میرێکی بە توانا و بەخشندە بۆ گەلی خۆی وەسفکراوە. میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ تۆڵەی کوشتنی میر عیسای برای و ئەو ھەموو شەڕ و بەگژداچوونەی لە [[پیربۆداغ بەگی بابان|پیربۆداغ بەگی]] [[میرنشینی بابان|بابان]] کردەوە و کوشتی، و ناوچەی براکەیشی لەگەڵ ناوچەی خۆی تێکەڵ کردەوە. ئەم میرە پاش مردنی سێ کوڕی بە ناوەکانی میر سەیفەددین و میر عزەددین شێر و میر سلێمان لە دوای خۆی بەجێھێشت.<ref name=":8" /> وە ھەروەھا میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی شەڕی چاڵدێراندا لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠|زمان=کوردی}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کۆمەڵایەتییەکان ٦ |ناونیشان=https://acrobat.adobe.com/id/urn:aaid:sc:AP:9cfbe1df-16b3-4b5d-9c26-3d58d6f491f3 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=acrobat.adobe.com |پەڕە=٨٠}}</ref> == پێشینە == [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی بەگی میری سۆران]] کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، '''میر سەیدی'''. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حکوومڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەش کرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٣٨}}</ref> لەوانەش [[ھەریر|ھەریری]] پایتەخت بوو، کە دای بە میر عیسا، کە میر عیسا لە ماوەی حکومڕانییەکەیدا لەگەڵ [[پیربۆداغ بەگی بابان|پیربۆداغ بەگی]] [[میرنشینی بابان|بابان]] کەوتە شەڕەوە و کوژرا. لە پاڵ بەشی براکانی، میر سەیدی بەشی [[شەقڵاوە]] و دەوروبەری وەبەر کەوت.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> == ھەڵمەتەکەی بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک == {{سەرەکی|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤ سەفەوییەکان شکان و لاوازبوون، ھاوکاتی شەڕەکە میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ ئەمەی بە دەرفەت زانی بۆ فراوانکردنی دەسەڵاتی [[میرنشینی سۆران|میرنشنی سۆران]] و ئەو ناوچانەش ڕزگار بکات کە لە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان]] مابوونەوە و لە ئەنجامیشدا ھێرشی ھێنایە سەر شاری [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] و لە ھێز و پاشماوەکانی سەفەوییەکان پاکی کردنەوە و ئازادی کردن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كۆمەڵایەتییەکان ٩ |ناونیشان=https://drive.google.com/file/d/1lBUwkrx2bWAD_OzMppimk0lB8Z6Sbp9E/view?usp=embed_facebook |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Docs |پەڕە=٢٩-٣٠}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":8" /> === ھێرش بۆ سەر ھەولێر === میرنشینی سۆران بە سەرکردایەتیی میر سەید شا عەلی بەگ ھێرشیان ھێنایە سەر [[ھەولێر]] و دەوری [[ھەولێر|شاری ھەولێر]] و قەڵای ھەولێریان دا. میر سەید گەمارۆی شارەکەی دا و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] و ھێزەکانی [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] چیڕ بەرگرییان دەکرد و قەڵاکەیان بە دەستەوە نەدەدا، گەمارۆدانی قەڵاکە شەش مانگی خایاند و لە کۆتاییدا کەوتە دەستی ھێزەکانی سۆران.<ref name=":2" /><ref name=":8" /> دوای گرتنی ھەولێر و قەڵاکەی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ دەستی کردووە بە ئاوەدانکردنەوەی شارەکە و لە خوار قەڵاشدا مزگەوتێکی گەورەی دروست کردووە و خەڵکی زۆری لە شارەکە نیشتەجێ کردووە و فەرمانی دا کە لە شارەکەدا دەست بکەن بە دروستکردنی خانوو. بەم کارانەش شارۆکەیەکی لێ بەرھەم ھات.<ref name=":2" /> == کوشتنی پیربۆداغ بەگی بابان == [[پیربۆداغ بەگی بابان]] لە ماوەی حکوومڕانییەکەیدا دەستی کرد بە فراوانخوازییەکی زۆر و [[میرنشینی بابان]] لە هەر چوار لایدا پەلی هاويشت. وە سەرکەوتنی زۆریشی وەدەستھێنا. مەڵبەندی لاجانی لە عەشیرەتی زەرزا سەند و سیوەلی لە سۆران جیا کردەوە و سوندسیشی لە [[قزڵباش]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] پاککردەوە و قەڵای مارانی سازدایەوە و ھۆزەکانی [[موکری|موکڕی]] و بانەی ھێنایە ژێر ڕکێفی خۆیەوە و [[شارباژێڕ|شارباژێڕی]] لە دەستی [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵان]] دەرھێنا و خستییە سەر وڵاتی خۆی. وە بە نیازی داگیرکردنی وڵاتی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]، لەشکری وێکنا و بردییە سەر میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ و لە شوێنی خۆی وەدەرینا. وە زۆر پێشتر لەمەش بەگژ میر عیسای برای میر سەیدیش داچووبوو و ئەویشی کوشتبوو.<ref name=":8" /> میر سەید ڕووی کردە دەرەوەی ناوچەی خۆی و خۆی ئامادەدەکرد بۆ تۆڵەکردنەوە لە پیربۆداغی بابان. بەڵام پیربۆداغ بە شوێن ئەم سەرکەوتنانە کەمتر خۆی دەپاراست، و ڕۆژێک لەگەڵ دار و دەستە و پیاوەکانیدا بە نیازی چوونە دەر و ڕاو چووبوونە دەر. وە ھەر لەوێشدا لە ناکاو میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ وەدەرکەوت و پیربۆداغ و ھاوەڵانی کوشت و لەناوی بردن.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٥٨}}</ref><ref name=":7">''[[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کورد و کوردستان]]''. [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]]. مەھاباد، ١٩٣١. [https://books.vejin.net/ck/text/28487 میرنشینی بابان]</ref><ref name=":8" /> پیر بۆداغیش چوونکی نێرینەی لێنەکەوتبووەوە، برازاکەی بە ناوی بۆداغی کوڕی ڕۆستەم جێی گرتەوە. بەڵام حکومڕانییەکەی لاواز بوو و نەیتوانی شوێنی مامی بە تەواوی بگرێتەوە و حکومڕانییەکەی لێک ھەڵوەشایەوە و ژێردەست و دار و دەستەی لە دەست و فەرمان چوونە دەر و وەچەی بابان لە ئارادا نەمان و ژێردەستە جێیان گرتنەوە.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|شەڕ}} [[پۆل:میرەکانی سۆران]] [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] 4bif3inmlhmnj5ztth1m7ypbmjexokr 0 292933 1588839 1588799 2026-06-05T16:01:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Durango}} 1588839 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Durango, Mexico 6.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لە سروشتی ویلایەتی دورانگۆی مەکسیک]] '''دورانگۆ''' (ناسراو بە ویلایەتی ئازادی دورانگۆ) یەکێکە لەو ۳۱ ویلایەتەی پێکەوە لەگەڵ مەکسیکۆ سیتی فیدراڵییەتی [[مەکسیک]] پێک دەهێنن. ئەم ویلایەتە دەکەوێتە باکوری ڕۆژئاوای وڵاتەوە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ۱،۸۳۲،٦٥۰ کەسە، هەر بۆیە لە ڕیزبەندی پلەی دووهەمدا دێت لە دوای [[باخا کالیفۆرنیا سور]] بۆ ڕێژەی کەمی دانیشتوانی. پایتەختەکەی کە پێی دەگوترێت ڤیکتۆریا دێ [[دورانگۆ]] بە ناوی یەکەم سەرۆکی مەکسیکەوە نێو نراوە کە ناوی [[گوادەلوپێ ڤیکتۆریا]] بووە. == جوگرافیا == <big>'''زانیاری گشتی'''</big> ڕووبەری دورانگۆ ۱۲۳،٤٥۱کم ۲جایە، ئەمەش وا دەکات لە سەدا ٦.۳ی ناوچەی هەموو مەکسیک پێک بهێنێت. هەروەها چوارهەم گەورەترین ویلایەتە بە قەبارە و دەکەوێتە دوورەدەستی باکوری ڕۆژئاوای [[فەلاتی ناوەڕاستی مەکسیک]]، کە دەگاتەوە بە چییاکانی [[سیێرا مادرێی ڕۆژاوا]] - بڵندترین لووتکەکان. == سەرچاوەکان == ۱. https://en.wikipedia.org/wiki/Durango {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|مەکسیک|ئەمریکای لاتین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Durango}} [[en:Durango]] 5uhrep8zjvk7eu2rgx9kz0068xx2dfx 1588881 1588839 2026-06-05T21:01:59Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1588881 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Durango, Mexico 6.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لە سروشتی ویلایەتی دورانگۆی مەکسیک]] '''دورانگۆ''' (ناسراو بە ویلایەتی ئازادی دورانگۆ) یەکێکە لەو ۳۱ ویلایەتەی پێکەوە لەگەڵ مەکسیکۆ سیتی فیدراڵییەتی [[مەکسیک]] پێک دەهێنن. ئەم ویلایەتە دەکەوێتە باکوری ڕۆژئاوای وڵاتەوە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ۱،۸۳۲،٦٥۰ کەسە، هەر بۆیە لە ڕیزبەندی پلەی دووهەمدا دێت لە دوای [[باخا کالیفۆرنیا سور]] بۆ ڕێژەی کەمی دانیشتوانی. پایتەختەکەی کە پێی دەگوترێت ڤیکتۆریا دێ [[دورانگۆ]] بە ناوی یەکەم سەرۆکی مەکسیکەوە نێو نراوە کە ناوی [[گوادەلوپێ ڤیکتۆریا]] بووە. == جوگرافیا == <big>'''زانیاری گشتی'''</big> ڕووبەری دورانگۆ ۱۲۳،٤٥۱کم ۲جایە، ئەمەش وا دەکات لە سەدا ٦.۳ی ناوچەی هەموو مەکسیک پێک بهێنێت. هەروەها چوارهەم گەورەترین ویلایەتە بە قەبارە و دەکەوێتە دوورەدەستی باکوری ڕۆژئاوای [[فەلاتی ناوەڕاستی مەکسیک]]، کە دەگاتەوە بە چییاکانی [[سیێرا مادرێی ڕۆژاوا]] - بڵندترین لووتکەکان. == سەرچاوەکان == ۱. https://en.wikipedia.org/wiki/Durango {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|مەکسیک|ئەمریکای لاتین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Durango}} [[en:Durango]] [[پۆل:ویلایەتەکانی مەکسیک]] gux42c3tj81b6pzli6rlxis4ql5uo6t 0 294265 1588877 1588772 2026-06-05T20:01:30Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1588877 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە [[کەنەدا]]، پارکە نیشتمانییەکان لەلایەن پارکەکانی کەنەداوە کە ئاژانسێکی حکوومییە بەڕێوە دەبرێن. ئەو ناوچانەی دەکەونە ژێر دەسەڵاتی پارکەکانی کەنەداوە کۆمەڵێک ناوچەی پارێزراوی بەرفراوان دەگرنەوە، کە بریتین لە شوێنە مێژووییە نیشتمانییەکان، ناوچە نیشتمانییەکانی پاراستنی دەریایی (ئێن ئێم سی ئەی)، و یەدەگی پارکە نیشتمانییەکان. کەنەدا یەکەم پارکی نیشتمانیی خۆی لە بانف لە ساڵی ١٨٨٥ دامەزراند، و لەو کاتەوە سیستمی پارکە نیشتمانییەکانی خۆی فراوانتر کردووە تا ٣٧ پارکی نیشتمانی و ١١ یەدەگی پارکی نیشتمانی بگرێتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Parks Canada Agency |یەکەم=Government of Canada |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://parks.canada.ca/pn-np|سەردێڕ=National parks - Parks Canada - National parks |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=parks.canada.ca}}</ref> == مێژووی سەرەتاییی پارکە نیشتمانییەکانی کەنەدا == یەکەم [[پارکی نەتەوەیی|پارکی نیشتمانیی]] کەنەدا، کە لە [[پارکی نەتەوەییی بانف|بانف]] ھەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٨٨٥ دامەزرا. گەشتیاری و بازرگانیکردن زاڵ بوون بەسەر گەشەپێدانی سەرەتاییی پارکەکاندا، کە دواتر دەرھێنانی سەرچاوەکان بەدوایدا ھات. بەبازرگانیکردنی پارکەکان بۆ قازانجی ئابووریی نیشتمانیی کەنەدا و ھەروەھا پاراستنی ناوچە سروشتییەکان بۆ بەکارھێنانی گشتی و داھاتوو بوو بە شێوازێکی یەکخراوی دروستکردنی پارکەکان. پڕۆسەی دامەزراندنی پارکە نیشتمانییەکان زۆرجار بووەتە ھۆی ئاوارەبوونی دانیشتووانی ڕەسەن و ناڕەسەنی ئەو ناوچانەی کە دەکەونە ناو سنوورە پێشنیارکراوەکانی پارکەکانەوە. ململانێکانی نێوان دروستکردنی پارکەکان و دانیشتووانی ناوچەکە لە ڕێگەی شێوازەکانی بەڕێوەبردنی ھاوبەشەوە وتووێژیان لەسەر کراوە، چونکە پارکەکانی کەنەدا دانی بە گرنگیی بەشداریی کۆمەڵگەدا ناوە بۆ پاراستنی سیستمێکی ژینگەییی تەندروست.<ref name="Campbell 2011 p.">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Campbell|یەکەم=C.E.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uGBAYgEACAAJ|سەردێڕ=A Century of Parks Canada, 1911-2011|بڵاوکەرەوە=University of Calgary Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٢٣٨-٥٢٦-٥|زنجیرە=Canadian history and environment series}}</ref> گواستنەوە بەرەو پەرەپێدانی پارکەکان وەک شوێنێکی پاراستن بە «یاسای پارکە نیشتمانییەکان»ی ساڵی ١٩٣٠ دەستی پێکرد. ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی لە شێوازەکانی بەڕێوەبردنی پارکەکاندا نیشان دا. لە ساڵی ١٩٧٩دا لەژێر سیاسەتی پارکە نیشتمانییەکاندا پێداچوونەوەی بۆ کرا، یاساکە جەختی زیاتری خستە سەر پاراستنی ناوچە سروشتییەکان بە شێوەیەکی دەستلێنەدراو لە ڕێگەی یەکپارچەییی ئیکۆلۆژی و نۆژەنکردنەوە، و دوورکەوتنەوە لە گەشەپێدانێک کە بە توندی لەسەر بنەمای قازانج بوو. وەک ھێمای نیشتمانی، پارکە نیشتمانییەکانی کەنەدا لە ھەموو پارێزگا و ناوچەیەکدا ھەن و نوێنەرایەتیی جۆرەھا دیمەنی سروشتی دەکەن کە نیشانەی میراتی سروشتیی کەنەدان.<ref name="Campbell 2011 p.">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Campbell|یەکەم=C.E.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uGBAYgEACAAJ|سەردێڕ=A Century of Parks Canada, 1911-2011|بڵاوکەرەوە=University of Calgary Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٢٣٨-٥٢٦-٥|زنجیرە=Canadian history and environment series}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCampbell2011">Campbell, C.E. (2011). [https://books.google.com/books?id=uGBAYgEACAAJ ''A Century of Parks Canada, 1911-2011'']. Canadian history and environment series. University of Calgary Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1-55238-526-5|<bdi>978-1-55238-526-5</bdi>]].</cite></ref> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Waterton lakes national park.jpg| [[پارکی نەتەوەییی دەریاچەکانیی واتەرتۆن]] پەڕگە:Pyramid & Patricia Lakes 02.jpg|دیمەنی [[پارکە نەتەوەیییەکەی جاسپەر]] لە لووتکەی شاخی پیرامید، ١٠ ڕۆژ پێش ئاگر کەوتنەکەی جاسپەر لە سالی ٢٠٢٤ پەڕگە:Kootenay National Park.jpg|[[پارکی نەتەوەییی کووتنای]] پەڕگە:. Bow Valley & River, Banff, Mount Rundle and Sulphur Mountain.jpg| [[پارکی نەتەوەییی بانف]] پەڕگە:Yoho Valley from base of Takakkaw Falls, Yoho National Park, British Columbia, 2025-07-11.jpg| [[پارکی نەتەوەییی یۆھۆ]] پەڕگە:DSC 3227-Pano-1.jpg| [[کوێستان و باغی نیشتمانی کلوێن]] </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|National parks of Canada}} [[پۆل:پارکە نەتەوەییەکانی کەنەدا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tth1ecii2v22cpg4s0wljx57zalabdm 0 294531 1588834 1587969 2026-06-05T14:32:37Z Sarshiw.Ibrahym 76887 /* پەیوەندییەکانی دەرەوە */ 1588834 wikitext text/x-wiki {{Infobox|bodystyle=border-collapse: separate; box-sizing: border-box; background: #fff5f5; width: 336px !important; min-width: 336px; border: 4px solid #1a4a1a; font-size: 85%; font-family: Tahoma, sans-serif; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.15); border-radius: 8px; overflow: hidden;|title=کۆلێژی ئەرکان|titlestyle=background: linear-gradient(135deg, #1a4a1a, #2d7a2d); color: white; font-size: 130%; font-weight: bold; text-align: center; padding: 12px;|image2=[[پەڕگە:ICON Staffa.png|260px|center]]|image2style=padding: 6px;|caption=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە هەرێمی کوردستانی عراق|captionstyle=font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px;|headerstyle=background: #e0f2fe; color: #0369a1; font-weight: bold; text-align: center; border-bottom: 2px solid #38bdf8;|header1=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە باشوری کوردستان|header2=ئامانجە ستراتیجیەکان و ئاستی کۆلێژی ئەرکان|label3=📜ئامانجی|data3=پێشخستنی ئەکادیمیانەی توانای زانستی سەربازی هێزی پێشمەرگەی کوردستان|label4=🏛️ ئاستی |data4=گەورەترین و پێشکەوتوترین زانکۆی سەربازی لە باشوری کوردستان|header5=📜 دامەزرێنەران و مێژوو|label6=فەرماندەر|data6= 👮‍♂️ بەڕێز مام جلال طاڵەبانی ڕێنمایی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی دەرکردووە |label7=دامەزرا لە|data7= 📅 ٠٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|label8=دامەزرێنەر|data8=🧑‍✈️ لیوا روکن/ جلال محمود محمد علی|label9=. ڕاگــر|data9= 👤 عمید روکن/ فەرەیدون عودل حمە ڕەش لە ئێستادا ڕاگری کۆلیژە ساڵی 2026|header10=زانیاریی جوگرافی|label11=🗺️ وڵات|data11={{ئاڵا|عێراق}}|label12=🏔️ هەرێم|data12=[[پەڕگە:Flag of Kurdistan.svg|22px]] [[هەرێمی کوردستانی عراق]]|label13=📍 پارێزگا|data13=[[پارێزگای سلێمانی]]|label14=🏛️ ئیدارە|data14=[[ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕێن]]|label15=🏫 هاوتا|data15=کۆلێژەکە لەباشوری کوردستان بێ هاوتایە|header16=خوێندن و جۆری بڕوانامەکان|label17=بڕوانامەکان|data17=👨‍🏫بڕوانامەی ماجستێری سەربازی و سەرکردایەتی دەبەخشێت بە فێرخوازانی|label18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندکاران</div>|data18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🎓 ئەفسەرانی پێشمەرگە</div>|label19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندن</div>|data19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🗣️ خوێندن بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی یە</div>|header20=بارەگای کۆلێژ|data21=[[پەڕگە:BinaStaf.jpg|300px|center]]<br/><div style="font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold;">بارەگای کۆلێژی ئەرکان</div>}} '''<big>کۆلێژی ئەرکان (Staff College)</big>''' دامەزراوەیەکی زانستی سەربازییە لە [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانی عراق]]، سەر بە [[وەزارەتی پێشمەرگە|وەزارەتی پێشمەرگەی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و دەکەوێتە سنووری پارێزگای [[سلێمانی]]. لە وڵاتی [[عێراق]] تەنیا دوو کۆلێژی ئەرکان ھەیە: یەکەمیان لە شاری [[سلێمانی]] و دووەمیان لە شاری [[بەغدا]]<nowiki/>ی پایتەختی عێراقە، تەنیا ئەو دوو کۆلێژانە دەتوانن بڕوانامەی ماجستیر لە زانستی سەربازی و بڕوانامەی سەرکردایەتی واتا قیادە ببەخشن بە ئەفسەرانی خوێندکار. <ref name="system2003">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (١) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> <big>'''مێژووی دامەزراندن'''</big> <big> کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان لەسەر ڕاسپاردەی مام [[جەلال تاڵەبانی]]<nowiki/>یەکەمین سەرۆک کۆماری کورد لە [[عێراق]] لە ٨ تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ لەشاری [[سلێمانی]] دامەزرا .<ref name="خولی-حەوتەم">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢١|ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2021/april/مەراسیمی-دەرچوونی-خولی-حەوتەمی-کۆلێژی-ئەرکان-بەڕێوەچوو/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=مەراسیمی دەرچوونی خولی حەوتەمی کۆلێژی ئەرکان بەڕێوەچوو |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> دامەزراندنەکە لەسەر دەستی لیوا ڕوکن جەلال محمود محمد علی ئەنجامدرا، لەگەڵ پۆلێک ئەفسەر لە هەردوو پێکهاتەی کورد و عەرەب. دامەزرێنەرەکان خاوەنی بڕوانامەی زانستی باڵا بوون لە ڕشتەکانی زەمینی، دەریایی و ئاسمانی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813174/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> <big>'''شوێن'''</big> کۆلێژەکە لە سەرەتادا لە ناو سەرۆکایەتی ئەرکانی فەرماندەیی گشتی ھێزی پێشمەرگە لە شاری [[سلێمانی]] </big>دامەزرا. دواتر، وەک ڕێزلێنانێک بۆ قوربانییەکانی خەڵکی سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، بارەگاکەی گوازرایەوە بۆ شارەدێی [[چوارقوڕنە]] کە دەکەوێتە باشووری شاری [[ڕانیە]] و باکووری بەنداوی [[دووکان]].[٢] لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[قەڵادزێ]] و لە ڕۆژاواشەوە شارەدێی [[حاجیاوا ]]ھەیە. == <big>'''پێکهاتەی پەیکەری کۆلێژ'''</big> == <big>'''کۆلێژەکە لە چوار باڵی سەرەکی پێکدێت:'''</big> #'''<big>باڵی کارگێڕی</big>''' بەڕێوەبردنی سەرجەم کاروبارەکانی ڕۆژانەی ناوخۆیی و،ڕێکخستن و پاراستنی و کۆلێژ لە ئەستۆدەگرێت و چاودێری کاروباری ئالیات و بەشە کارگێڕی و بەرگریەکان لە ئەستۆ دەگرێت. #'''<big>باڵی ئەرکان</big>''' چەندین خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی ئەرکان خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی ماستەری سەربازی بەدەستدەهێنێت. #'''ب<big>اڵی سەرکردایەتی</big>''' کۆمەڵێک خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی سەرکردایەتیە (قیادە)خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی سەرکردایەتی (قیادە) بەدەست دەهێنێت. #'''<big>باڵی مەشق و ھەماھەنگی</big>''' دابینکردنی سەرچاوەی زانستی پەرەپێدانی وانەکان و توێژینەوەکان لەئەستۆ دەگرێت و کتێب و کەرەستەی وانە خوێندن ، ھۆڵی کۆمپیوتەر و ھۆڵی نەخشەی سێدوری زەمینی. دەستەبەردەکات بۆ بەشداربوانی سەرجەم خولەکانی کۆلێژەکە == <big>'''خولەکان'''</big> == [[پەڕگە:ئاهەنگی دەرچونی یەکێک لە خولەکان.jpg|وێنۆک|یەکێک لە ئاهەنگەکانی دەرچوون]]<big>کۆلێژی ئەرکان جگە لە '''خولەکانی باڵی ئەرکان و خولەکانی باڵی سەرکردایەتی'''، و خولی دروستکردنی بڕیار خولی فەرماندەی فیڕقە خولی فەرماندەی یەکە و دەیەها خولی تر خولی تایبەت بە کارگێڕی، بەرگری شارستانی و پڕۆگرامەکانی کۆمپیوتەر بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای جی پی ئێس خولی دیاری کردنی فیزیکی شوێن لەسەر نەخشە دەکاتەوە. ڕاهێنانی جەستەیی بەردەوام بەدرێژایی ساڵ پەیڕەو دەکرێت. چەندەها ئەفسەر لەم کۆلێژە بڕوانامەیان بەدەستهێناوە و بەشێکیان ئێستا لە پایە باڵاکانی هێزی پێشمەرگە خزمەت دەکەن.<ref name="ئەفسەران-٢٠٢٣">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٣| ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/ئەفسەرانی-وەزارەتی-پێشمەرگە-بەشداری-لە-خوێندنی-کۆلێژی-ئەرکاندا-دەکەن/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=ئەفسەرانی وەزارەتی پێشمەرگە بەشداری لە خوێندنی کۆلێژی ئەرکاندا دەکەن |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> هەروەها لە کاتی دامەزراندنی هەر یەکەیەکی سەربازی نوێدا، ئەفسەرەکان سەرەتا بۆ کۆلێژی ئەرکان دەنێردرێن بۆ تەواوکردنی خولی پێویست، ئینجا یەکەکە دادەمەزرێت. لە تەممووزی ٢٠٢٤ هەشتەمین خولی دەرچوونی ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوەچوو.<ref name="خولی-هەشتەم">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٤|ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2024/july/هەشتەمین-خولی-دەرچوونى-ئەفسەران-لە-کۆلێژی-ئەرکان-بەڕێوە-چوو/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=هەشتەمین خولی دەرچوونى ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوە چوو |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref></big> == '''<big>سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ</big>''' == بۆ ئامادەکردنی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ، لیژنەیەک پێکهێنرا بە سەرۆکایەتی یەکەم ڕاگری کۆلێژ بەناوی '''لیوا ڕوکن جلال محمود محمد علی''' و ئەندامێتی: '''لیوا ڕوکن اسماعیل سرحان حسین'''، '''عمید ڕوکن عبداللە عثمان رسول'''، '''عقید ڕوکن عیزالدین نیعمە ڕەمەزان، و مقدم ڕوکن ئامان ابراهیم منصور'''. ئەنجامی کاری ئەو لیژنەیە داڕشتنی سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ بوو، کە بەپێی نووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە ١٨ لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ کارپێکردنی پەسەند کرا. <ref name="system2003" /> <big>سیستەمی خوێندن</big> <big>شێوازی خوێندن بە پشتبەستن بە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ کار دەکات. سیستەمەکە لە ٢٨ ماددە پێکهاتووە و تێیدا وەرزەکانی خوێندن، کاتژمێرەکانی وانە و شێوازی نمرەبەندی دیاری کراوە. هەروەها خوێندن بە زمانەکانیی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزیە</big> == <big>'''هاوتاکردنی بڕوانامە ماستەرە دەرەکیەکان'''</big> == [[پەڕگە:بروانامە.jpg|وێنۆک|247x247px|[[شۆڕش ئیسماعیل|وەزیری پێشمەرگە و ڕاگری پێشوو]]]]<big>هەر ئەفسەرێک کە لەڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان خزمەتی سەربازی بکات، کاتێک وەزارەتی پێشمەرگە دەینێرێت بۆ خوێندن بۆ بەغدا یان وڵاتانی ناتۆ یاخود هەر وڵاتێکی تر کاتێک بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەهێنێت پێویستە ئەو ئەفسەرە بڕوانامەکەی لە کۆلێژی ئەڕکان هەڵسەنگاندن و وردبینی و هاوتاکردنی بۆبکرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>لەسەر بنەمای یاسا بەرکارەکانی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان (نظام داخلی کلیة الارکان)</big> <big>کاتێک ئەو ئەفسەرەی بڕوانامەکەی بەدەستهێناوە کاتژمێرەکانی خوێندنی کەمتربێت لەو کاتژمیرانەی لە کۆلێژەکە دەخوێنرێت مەرج نیە دان بە بڕوانامەکەیدا بنرێت و لە ڕابردوودا چەندین کەیسی لەو جۆرە هەبووە</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == '''<big>ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان</big>''' == [[پەڕگە:ICON Staffa.png|وێنۆک|249x249پیکسڵ|ئاڕمی فەرمی کۆلێژی ئەرکان]]<big>ئاڕمەکە پازنەیەکی ناو سورە کە بە هێڵێکی سەوز دەورەدراوە. لە بەشی سەرەوەدا خۆرێک لە ٢١ تیشک هەیە هاوشێوەی خۆری [[ئاڵای کوردستان|ئاڵای کوردستانە]]. لە ناوەندەکەدا قەڵەمێکی مێژوویی بە شێوەی پەڕی باڵندە، نوێنەری زانست، و خەنجەرێکی مێژوویی کوردی هەیە. نوێنەرایەتی هێز دەکات لە بەشی خوارەوەدا بەرواری دامەزراندنی کۆلێژ بە زمانی کوردی نووسراوە. کۆلێژەکە هەروەها خاوەنی ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی هەیە وەک لەوێنەکەدا دیارە.</big> '''شیکردنەوەی ڕەنگەکان و توخمەکانی ناو ئاڕمەکە بەو شێوەیەی خوارەوەن:''' #'''ڕەنگی سەوز:''' گوزارشت لە ژیانەوە و نوێبونەوە و بەهاری سەربازی گەلی کورد دەکات. #'''ڕەنگی سور:''' گوزارشت لەو خوێنە ئاڵ و گەشەی شەهیدەکان دەکات کە لە پێناوی ئازادی بۆ خاکی [[کوردستان]] شەهید بوون. #'''ڕەنگی زەرد:''' لەناو بازنەکە لەبەشی سەرەوە '''خۆرێکی ڕەنگ زەرد''' هەیە کە هەمان خۆری ناو ئاڵای کوردستانە و 21 تیشکی لێ جیا بۆتەوە  وهەمان پێناسەی خۆرەکەی ناو ئاڵای کوردستانی بۆ دەکرێت کە بریتیە لەیەکەم ڕۆژی سەری ساڵی کوردی.([[نەورۆز]]) #'''ڕەنگی ڕەش:''' دەسکی خەنجەرەکە ڕەنگی ڕەشە کە ئاماژەیە بۆ ماتەمینی و قوربانی دانی گەلی کوردبەدرێژایی مێژوو نمنەی ڕوخانی [[میرنشینە کوردییەکان]] و حکومەتی [[شێخ مەحموودی حەفید]] و [[کۆماری ئارارات]] و [[کۆماری کوردستان]] لە هەهاباد بۆب بارانکردنی شاری [[قەڵادزێ]] و ئەنفال و کیمیابارانی شاری [[ھەڵەبجە]] و دواتر کۆڕەوەمەزنەکە و هەر وەها ئەو جەنگ و کوردکوژیانەی لە پارچەکانی تری کوردستان توشی کورد هات #'''ڕەنگی سپی''' لاشەی بڕین و هێرشکردنی خەنجەرەکەش سپیە و ئاماژەیە بۆ ئاشتیخوازی گەلی کورد بەر لە هێرشکردن و دەستپێکی هەر جەنگێک [[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|وێنۆک|370x370px|ئاڵای فەرمی کۆلیژی ئەرکان]] *'''قەڵەم ی نوسین''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' قەڵەمێکی مێژویی هەیە لە شێوەی پەڕی باڵندە گوزارشت لە زانست و پێشکەوت دەکانبەشێوەیەک دانراوە ئاراستەی سەرەوەی لە باکوری دەستە ڕاستی بازنەکەیە و لای خوارەوەشی دەکەوێتە باشوری چەپی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' لەسەرەوە بەرەو خوارەوەیە گوزارشتە لە قوڵبوونەوە و ڕۆچوون بەناو زانست و زانستی سەربازیدا. *'''خەنجەری کوردی''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' خەنجەرێکی مێژویی کوردی هەیە گوزارشت لە هێز و توانای سەربازی [[پێشمەرگە]]<nowiki/>دەکان بوشێوەیەک دانراوە ئاراستەی نوکی خەنجەرەکە لە باکوری دەستە چەپی بازنەکەیە و لای دەسکەکەشی دەکەوێتە باشوری ڕاستی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' کە لە خوارەوە بۆ سەرەوەیە ئاماژەیە بۆ هەستانەوە گەشەی [[نەتەوە|نەتەوەکەمانە]] بەرەو باڵا بەشی خوارەوەی بازنەکەش بە [[زمانی کوردی]] بەرواری دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی تێدا نوسراوە. <small>بەشێوەیەکی گستی ئاڕمی کۆلێژ هەڵگری پەیامێکی قوڵی عیرفانی و ئەدەبی و زانستی و جەنگی [[کورد|نەتەوەی کورد]]<nowiki/>ە تەواوی ڕەنگو ئامڕازەکان گوزارشت لە خواستی ڕوحی نەتەوەی کورد دەکەن</small> == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی سەرکردایەتی</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == '''ماوەی خولی سەرکردایەتی''' == ماوەی خولەکە لە دۆخی ئاساییدا بەشێوەیەکی گشتی 6 مانگە لە کاتی جەنگدا ئەگەر پێویست بکاتکاتەکەی هەندێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێسا ناوخۆییە بەرکارەکانی کۆلێژەکە == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی ئەرکان</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == ماوەی خولی ئەرکان == 2 ساڵ و 6 مانگ هەروەها جارجارە بەپێی پێویست یان لە ماوەی جەنگدا کاتەکەی شتێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێساناوخۆییە بەرکارەکانی == <big>پەیوەندییەکانی دەرەوە</big> == [[پەڕگە:کولیة الارکان.jpg|وێنۆک|دەروازەی بارەگای کۆلێژی ئەرکان|213x213پیکسڵ]]<big>کۆلێژی ئەرکان بەهۆی گرینگی لەڕوی زانستی سەربازیەکەیەوە سەرنجی وڵاتانی ئەندام لە [[ناتۆ]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی ڕاوێژکارانی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ جەنگی دژ بە تیرۆر بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. شاندەکانی وڵاتانی جۆراوجۆر هەفتانە و مانگانە سەردانی دەکەن.</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=DVIDS - Search |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/search/2.0?q=Staff+College+pes |ڕێکەوتی سەردان=2020-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == کتێبخانە == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی کتێبخانەیەکی فیزیکی گەورەیە و هەزاران سەرچاوەی زانستی و زانست سەربازی و سەرچاوەی جۆراوجۆر و سەدان نامەی ماستەوری تیدایە. لە ئێستادا کار لەسە پەرەپێدانی کتێبخانەیەکی ئەلیکترۆنیدەکرێت کە بە سەرجەم فۆڕماتە جیاوازەکانی ئەلیکترۆن کتێبی تێدایە تەنانەت بە شێوازی دەنگیش</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان تاقیکردنەوەی بەدەستهێنانی کورسییەکانی خوێندن بەرێوە چوو |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B3%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%88%DB%95-%DA%86%D9%88%D9%88/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>سیستەمی ئایتی</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەندین سیستەمی ئەلیکترۆنی خۆماڵی ناوخۆییی خۆیەتی کە زۆر پێشکەوتوون و لە بەڕێوەبردنی بەشەکان و نوسینگەکان و بەئەرشیفکردن و ڕایکردنی کاروبارەکانی ڕۆژانەدا سودی لێوەردەگیرێت بەجۆرێک پێشبینی دەکرێت کۆلێژی ئەرکان بەو نزیکانە ببێت بە خاوەنی ژیری دەستکردی ئۆفلاینی تایبەت بەخۆی</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813177/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>هۆڵی تاقیگەی کۆمپیوتەر</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی تاقیگە هۆڵی کۆمپیوتەری تایبەت بەخۆیەتی کە بۆ مەشق و ڕاهێنان سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813178/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>مۆزەخانە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی مۆزەخانەیەکی سەربازی تایبەت بەخۆیەتی دەوڵەمەندە بە ئەرشیفی ڕاگرە یەک لەدوای یەکەکان و مامۆستایان و میوانە بەڕێزەکان و ئەوکەسانەی کە خزمەتیان بە کۆلێژەکە کردووە.</big> == <big>لەڕوی ژینگە و خۆبژێویەوە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی هەزاران دار و درەختی بەردار و بێبەرە چەندین پارچە سەوزایی زۆر گەورەی هەیە کە وادەکات ئاسودەیی دەرونی بۆ خوێندکارەکانی دابین بکا، هەروەها لەڕوی خۆبژێویەوە لە وەرزی کشتوکاڵدا بەشێک لە خۆراکی سەوزە و میوەی خۆی بۆخۆی بەرهەم دەهێنێت</big> == <big>گۆڕەپانی مەشق</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی دوو گۆڕەپانی مەشقی جەستەیی تایبەت بەخۆیەتی</big> == <big>گۆڕەپانی تەقەکردن</big> == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی یەک گۆڕەپانی تەقەکردنە (میدان رمی) بەبەردەوامییەکە سەربازیەکانی سنورەکە سودیان لێوەرگرتووە و سودی لێوەردەگرن</big> == <big>هۆڵەکانی نەخشەی سێ ڕەهەندی سری دایمێشن</big> == [[پەڕگە:3DHol.jpg|وێنۆک]] <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەند تاقیگەیەکی سێڕەهەندی فیزیکیە کە بۆ وانە خوێندن سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=راگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی راوێژکارانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>بەراوردی مێژوویی</big> == <big>بەراوردی مێژووی لەنێوان ھەردوو کۆلێژی ئەرکان لە [[سلێمانی]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کولێژی ئەرکانی سەربازی و زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئەکادیمی هاوبەش واژوو دەکەن. |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2021/march/%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%86%DB%8C-%D9%BE%DB%86%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%95%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%AA%DB%8E%DA%AF%DB%95%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D8%A8%DB%95%D8%B4-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%88-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و کۆلێژی ئادابی بەشی زمانی کوردی لە [[زانکۆی بەغدا]]، کە لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردوو دامەزراوە، لە مێژووی ھاوچەرخی کوردستاندا گرینگ بوون. خاڵی ھاوبەشیان ئەوەیە کە ھەردووکیان لە کاتی دامەزراندنیاندا پێداویستییەکی ستراتیجی نەتەوەیی بوون بۆ گەلی کورد و خاکی کوردستان.</big> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! colspan="4" |'''ڕاگرە بەڕێزەکانی کۆلێژی ئەرکان بەپێی میژوو''' ! colspan="3" |ماوەی خزمەت |- !زنجیرە !پلە !ناوی تەواو !تێبینی !ڕۆژ !مانگ !ساڵ |- |1- یەکەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |جلال محمود محمد علی |'''سەرۆکی''' تیمی دامەزرێنەر | | | |- |2- دووەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |اسماعیل سرحان حسین |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |3- سێیەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |عبداللە رسول عثمان |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |4- چوارەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |سالار ابراهیم صابر |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |5- پێنجەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |ڕێبوار علی کریم محمد |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |6- شەشەم ڕاگر |عمید ڕوکن |فەرەیدون عودل حمە ڕەش |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:SalarIbrahymSab.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''سالار ابراهیم''' | colspan="3" |[[پەڕگە:L.Rebwar.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''ڕێبوار علی''' |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] | colspan="3" |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |} '''سەرچاوەکان و پۆلەکان:''' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} === '''سەرچاوە فەرمی و ناوخۆییە سەربازییەکان:''' === # '''فەرمانی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکان''' <ref name="farman20033">فەرمانی سەربازی نهێنی ژمارە (10)، سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی هێزی پێشمەرگە (ق.ب.ک)، ٨/ت٢/٢٠٠٣. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> # '''سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان''' یەکێکیتر لە سەرچاوە هەرە گرینگەکان بریتیە لە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ (نظام داخلی کلیة الارکان فی اقلیم کوردستان العراق) <ref name="system20032">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (1)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (1) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> * '''تێبینی لەبەر هەستیاری زانیاریەکان و ناوەرۆکی فەرمانی دامەزراندن و دەستورە ناوخۆییەکان بڵاو ناکەینەوە''' <br /> {{شریتی دەروازە|کوردستان|عێراق|سەربازی=سەربازی}} [[پۆل:دامەزراوە سەربازییەکانی هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:قەڵادزێ]] [[پۆل:کۆلێژی ئەرکان]] [[پۆل:زانستی سەربازی]] l3sz1z14ad57zkzzje68wvc65k1zcdu 1588852 1588834 2026-06-05T17:24:03Z Sarshiw.Ibrahym 76887 خولەکان ، زیادکردنی لینکی سەرچاوەی جیهانی پەیوەندیدار 1588852 wikitext text/x-wiki {{Infobox|bodystyle=border-collapse: separate; box-sizing: border-box; background: #fff5f5; width: 336px !important; min-width: 336px; border: 4px solid #1a4a1a; font-size: 85%; font-family: Tahoma, sans-serif; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.15); border-radius: 8px; overflow: hidden;|title=کۆلێژی ئەرکان|titlestyle=background: linear-gradient(135deg, #1a4a1a, #2d7a2d); color: white; font-size: 130%; font-weight: bold; text-align: center; padding: 12px;|image2=[[پەڕگە:ICON Staffa.png|260px|center]]|image2style=padding: 6px;|caption=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە هەرێمی کوردستانی عراق|captionstyle=font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px;|headerstyle=background: #e0f2fe; color: #0369a1; font-weight: bold; text-align: center; border-bottom: 2px solid #38bdf8;|header1=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە باشوری کوردستان|header2=ئامانجە ستراتیجیەکان و ئاستی کۆلێژی ئەرکان|label3=📜ئامانجی|data3=پێشخستنی ئەکادیمیانەی توانای زانستی سەربازی هێزی پێشمەرگەی کوردستان|label4=🏛️ ئاستی |data4=گەورەترین و پێشکەوتوترین زانکۆی سەربازی لە باشوری کوردستان|header5=📜 دامەزرێنەران و مێژوو|label6=فەرماندەر|data6= 👮‍♂️ بەڕێز مام جلال طاڵەبانی ڕێنمایی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی دەرکردووە |label7=دامەزرا لە|data7= 📅 ٠٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|label8=دامەزرێنەر|data8=🧑‍✈️ لیوا روکن/ جلال محمود محمد علی|label9=. ڕاگــر|data9= 👤 عمید روکن/ فەرەیدون عودل حمە ڕەش لە ئێستادا ڕاگری کۆلیژە ساڵی 2026|header10=زانیاریی جوگرافی|label11=🗺️ وڵات|data11={{ئاڵا|عێراق}}|label12=🏔️ هەرێم|data12=[[پەڕگە:Flag of Kurdistan.svg|22px]] [[هەرێمی کوردستانی عراق]]|label13=📍 پارێزگا|data13=[[پارێزگای سلێمانی]]|label14=🏛️ ئیدارە|data14=[[ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕێن]]|label15=🏫 هاوتا|data15=کۆلێژەکە لەباشوری کوردستان بێ هاوتایە|header16=خوێندن و جۆری بڕوانامەکان|label17=بڕوانامەکان|data17=👨‍🏫بڕوانامەی ماجستێری سەربازی و سەرکردایەتی دەبەخشێت بە فێرخوازانی|label18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندکاران</div>|data18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🎓 ئەفسەرانی پێشمەرگە</div>|label19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندن</div>|data19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🗣️ خوێندن بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی یە</div>|header20=بارەگای کۆلێژ|data21=[[پەڕگە:BinaStaf.jpg|300px|center]]<br/><div style="font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold;">بارەگای کۆلێژی ئەرکان</div>}} '''<big>کۆلێژی ئەرکان (Staff College)</big>''' دامەزراوەیەکی زانستی سەربازییە لە [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانی عراق]]، سەر بە [[وەزارەتی پێشمەرگە|وەزارەتی پێشمەرگەی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و دەکەوێتە سنووری پارێزگای [[سلێمانی]]. لە وڵاتی [[عێراق]] تەنیا دوو کۆلێژی ئەرکان ھەیە: یەکەمیان لە شاری [[سلێمانی]] و دووەمیان لە شاری [[بەغدا]]<nowiki/>ی پایتەختی عێراقە، تەنیا ئەو دوو کۆلێژانە دەتوانن بڕوانامەی ماجستیر لە زانستی سەربازی و بڕوانامەی سەرکردایەتی واتا قیادە ببەخشن بە ئەفسەرانی خوێندکار. <ref name="system2003">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (١) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> <big>'''مێژووی دامەزراندن'''</big> <big> کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان لەسەر ڕاسپاردەی مام [[جەلال تاڵەبانی]]<nowiki/>یەکەمین سەرۆک کۆماری کورد لە [[عێراق]] لە ٨ تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ لەشاری [[سلێمانی]] دامەزرا .<ref name="خولی-حەوتەم">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢١|ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2021/april/مەراسیمی-دەرچوونی-خولی-حەوتەمی-کۆلێژی-ئەرکان-بەڕێوەچوو/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=مەراسیمی دەرچوونی خولی حەوتەمی کۆلێژی ئەرکان بەڕێوەچوو |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> دامەزراندنەکە لەسەر دەستی لیوا ڕوکن جەلال محمود محمد علی ئەنجامدرا، لەگەڵ پۆلێک ئەفسەر لە هەردوو پێکهاتەی کورد و عەرەب. دامەزرێنەرەکان خاوەنی بڕوانامەی زانستی باڵا بوون لە ڕشتەکانی زەمینی، دەریایی و ئاسمانی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813174/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> <big>'''شوێن'''</big> کۆلێژەکە لە سەرەتادا لە ناو سەرۆکایەتی ئەرکانی فەرماندەیی گشتی ھێزی پێشمەرگە لە شاری [[سلێمانی]] </big>دامەزرا. دواتر، وەک ڕێزلێنانێک بۆ قوربانییەکانی خەڵکی سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، بارەگاکەی گوازرایەوە بۆ شارەدێی [[چوارقوڕنە]] کە دەکەوێتە باشووری شاری [[ڕانیە]] و باکووری بەنداوی [[دووکان]].[٢] لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[قەڵادزێ]] و لە ڕۆژاواشەوە شارەدێی [[حاجیاوا ]]ھەیە. == <big>'''پێکهاتەی پەیکەری کۆلێژ'''</big> == <big>'''کۆلێژەکە لە چوار باڵی سەرەکی پێکدێت:'''</big> #'''<big>باڵی کارگێڕی</big>''' بەڕێوەبردنی سەرجەم کاروبارەکانی ڕۆژانەی ناوخۆیی و،ڕێکخستن و پاراستنی و کۆلێژ لە ئەستۆدەگرێت و چاودێری کاروباری ئالیات و بەشە کارگێڕی و بەرگریەکان لە ئەستۆ دەگرێت. #'''<big>باڵی ئەرکان</big>''' چەندین خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی ئەرکان خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی ماستەری سەربازی بەدەستدەهێنێت. #'''ب<big>اڵی سەرکردایەتی</big>''' کۆمەڵێک خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی سەرکردایەتیە (قیادە)خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی سەرکردایەتی (قیادە) بەدەست دەهێنێت. #'''<big>باڵی مەشق و ھەماھەنگی</big>''' دابینکردنی سەرچاوەی زانستی پەرەپێدانی وانەکان و توێژینەوەکان لەئەستۆ دەگرێت و کتێب و کەرەستەی وانە خوێندن ، ھۆڵی کۆمپیوتەر و ھۆڵی نەخشەی سێدوری زەمینی. دەستەبەردەکات بۆ بەشداربوانی سەرجەم خولەکانی کۆلێژەکە == <big>'''خولەکان'''</big> == [[پەڕگە:ئاهەنگی دەرچونی یەکێک لە خولەکان.jpg|وێنۆک|یەکێک لە ئاهەنگەکانی دەرچوون]]<big>کۆلێژی ئەرکان جگە لە '''خولەکانی باڵی ئەرکان و خولەکانی باڵی سەرکردایەتی'''، و خولی دروستکردنی بڕیار</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813175/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref><big>خولی فەرماندەی فیڕقە خولی فەرماندەی یەکە و دەیەها خولی تر خولی تایبەت بە کارگێڕی، بەرگری شارستانی و پڕۆگرامەکانی کۆمپیوتەر بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای جی پی ئێس خولی دیاری کردنی فیزیکی شوێن لەسەر نەخشە دەکاتەوە. ڕاهێنانی جەستەیی بەردەوام بەدرێژایی ساڵ پەیڕەو دەکرێت. چەندەها ئەفسەر لەم کۆلێژە بڕوانامەیان بەدەستهێناوە و بەشێکیان ئێستا لە پایە باڵاکانی هێزی پێشمەرگە خزمەت دەکەن.<ref name="ئەفسەران-٢٠٢٣">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٣| ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/ئەفسەرانی-وەزارەتی-پێشمەرگە-بەشداری-لە-خوێندنی-کۆلێژی-ئەرکاندا-دەکەن/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=ئەفسەرانی وەزارەتی پێشمەرگە بەشداری لە خوێندنی کۆلێژی ئەرکاندا دەکەن |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> هەروەها لە کاتی دامەزراندنی هەر یەکەیەکی سەربازی نوێدا، ئەفسەرەکان سەرەتا بۆ کۆلێژی ئەرکان دەنێردرێن بۆ تەواوکردنی خولی پێویست، ئینجا یەکەکە دادەمەزرێت. لە تەممووزی ٢٠٢٤ هەشتەمین خولی دەرچوونی ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوەچوو.<ref name="خولی-هەشتەم">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٤|ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2024/july/هەشتەمین-خولی-دەرچوونى-ئەفسەران-لە-کۆلێژی-ئەرکان-بەڕێوە-چوو/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=هەشتەمین خولی دەرچوونى ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوە چوو |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref></big> == '''<big>سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ</big>''' == بۆ ئامادەکردنی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ، لیژنەیەک پێکهێنرا بە سەرۆکایەتی یەکەم ڕاگری کۆلێژ بەناوی '''لیوا ڕوکن جلال محمود محمد علی''' و ئەندامێتی: '''لیوا ڕوکن اسماعیل سرحان حسین'''، '''عمید ڕوکن عبداللە عثمان رسول'''، '''عقید ڕوکن عیزالدین نیعمە ڕەمەزان، و مقدم ڕوکن ئامان ابراهیم منصور'''. ئەنجامی کاری ئەو لیژنەیە داڕشتنی سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ بوو، کە بەپێی نووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە ١٨ لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ کارپێکردنی پەسەند کرا. <ref name="system2003" /> <big>سیستەمی خوێندن</big> <big>شێوازی خوێندن بە پشتبەستن بە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ کار دەکات. سیستەمەکە لە ٢٨ ماددە پێکهاتووە و تێیدا وەرزەکانی خوێندن، کاتژمێرەکانی وانە و شێوازی نمرەبەندی دیاری کراوە. هەروەها خوێندن بە زمانەکانیی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزیە</big> == <big>'''هاوتاکردنی بڕوانامە ماستەرە دەرەکیەکان'''</big> == [[پەڕگە:بروانامە.jpg|وێنۆک|247x247px|[[شۆڕش ئیسماعیل|وەزیری پێشمەرگە و ڕاگری پێشوو]]]]<big>هەر ئەفسەرێک کە لەڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان خزمەتی سەربازی بکات، کاتێک وەزارەتی پێشمەرگە دەینێرێت بۆ خوێندن بۆ بەغدا یان وڵاتانی ناتۆ یاخود هەر وڵاتێکی تر کاتێک بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەهێنێت پێویستە ئەو ئەفسەرە بڕوانامەکەی لە کۆلێژی ئەڕکان هەڵسەنگاندن و وردبینی و هاوتاکردنی بۆبکرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>لەسەر بنەمای یاسا بەرکارەکانی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان (نظام داخلی کلیة الارکان)</big> <big>کاتێک ئەو ئەفسەرەی بڕوانامەکەی بەدەستهێناوە کاتژمێرەکانی خوێندنی کەمتربێت لەو کاتژمیرانەی لە کۆلێژەکە دەخوێنرێت مەرج نیە دان بە بڕوانامەکەیدا بنرێت و لە ڕابردوودا چەندین کەیسی لەو جۆرە هەبووە</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == '''<big>ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان</big>''' == [[پەڕگە:ICON Staffa.png|وێنۆک|249x249پیکسڵ|ئاڕمی فەرمی کۆلێژی ئەرکان]]<big>ئاڕمەکە پازنەیەکی ناو سورە کە بە هێڵێکی سەوز دەورەدراوە. لە بەشی سەرەوەدا خۆرێک لە ٢١ تیشک هەیە هاوشێوەی خۆری [[ئاڵای کوردستان|ئاڵای کوردستانە]]. لە ناوەندەکەدا قەڵەمێکی مێژوویی بە شێوەی پەڕی باڵندە، نوێنەری زانست، و خەنجەرێکی مێژوویی کوردی هەیە. نوێنەرایەتی هێز دەکات لە بەشی خوارەوەدا بەرواری دامەزراندنی کۆلێژ بە زمانی کوردی نووسراوە. کۆلێژەکە هەروەها خاوەنی ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی هەیە وەک لەوێنەکەدا دیارە.</big> '''شیکردنەوەی ڕەنگەکان و توخمەکانی ناو ئاڕمەکە بەو شێوەیەی خوارەوەن:''' #'''ڕەنگی سەوز:''' گوزارشت لە ژیانەوە و نوێبونەوە و بەهاری سەربازی گەلی کورد دەکات. #'''ڕەنگی سور:''' گوزارشت لەو خوێنە ئاڵ و گەشەی شەهیدەکان دەکات کە لە پێناوی ئازادی بۆ خاکی [[کوردستان]] شەهید بوون. #'''ڕەنگی زەرد:''' لەناو بازنەکە لەبەشی سەرەوە '''خۆرێکی ڕەنگ زەرد''' هەیە کە هەمان خۆری ناو ئاڵای کوردستانە و 21 تیشکی لێ جیا بۆتەوە  وهەمان پێناسەی خۆرەکەی ناو ئاڵای کوردستانی بۆ دەکرێت کە بریتیە لەیەکەم ڕۆژی سەری ساڵی کوردی.([[نەورۆز]]) #'''ڕەنگی ڕەش:''' دەسکی خەنجەرەکە ڕەنگی ڕەشە کە ئاماژەیە بۆ ماتەمینی و قوربانی دانی گەلی کوردبەدرێژایی مێژوو نمنەی ڕوخانی [[میرنشینە کوردییەکان]] و حکومەتی [[شێخ مەحموودی حەفید]] و [[کۆماری ئارارات]] و [[کۆماری کوردستان]] لە هەهاباد بۆب بارانکردنی شاری [[قەڵادزێ]] و ئەنفال و کیمیابارانی شاری [[ھەڵەبجە]] و دواتر کۆڕەوەمەزنەکە و هەر وەها ئەو جەنگ و کوردکوژیانەی لە پارچەکانی تری کوردستان توشی کورد هات #'''ڕەنگی سپی''' لاشەی بڕین و هێرشکردنی خەنجەرەکەش سپیە و ئاماژەیە بۆ ئاشتیخوازی گەلی کورد بەر لە هێرشکردن و دەستپێکی هەر جەنگێک [[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|وێنۆک|370x370px|ئاڵای فەرمی کۆلیژی ئەرکان]] *'''قەڵەم ی نوسین''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' قەڵەمێکی مێژویی هەیە لە شێوەی پەڕی باڵندە گوزارشت لە زانست و پێشکەوت دەکانبەشێوەیەک دانراوە ئاراستەی سەرەوەی لە باکوری دەستە ڕاستی بازنەکەیە و لای خوارەوەشی دەکەوێتە باشوری چەپی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' لەسەرەوە بەرەو خوارەوەیە گوزارشتە لە قوڵبوونەوە و ڕۆچوون بەناو زانست و زانستی سەربازیدا. *'''خەنجەری کوردی''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' خەنجەرێکی مێژویی کوردی هەیە گوزارشت لە هێز و توانای سەربازی [[پێشمەرگە]]<nowiki/>دەکان بوشێوەیەک دانراوە ئاراستەی نوکی خەنجەرەکە لە باکوری دەستە چەپی بازنەکەیە و لای دەسکەکەشی دەکەوێتە باشوری ڕاستی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' کە لە خوارەوە بۆ سەرەوەیە ئاماژەیە بۆ هەستانەوە گەشەی [[نەتەوە|نەتەوەکەمانە]] بەرەو باڵا بەشی خوارەوەی بازنەکەش بە [[زمانی کوردی]] بەرواری دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی تێدا نوسراوە. <small>بەشێوەیەکی گستی ئاڕمی کۆلێژ هەڵگری پەیامێکی قوڵی عیرفانی و ئەدەبی و زانستی و جەنگی [[کورد|نەتەوەی کورد]]<nowiki/>ە تەواوی ڕەنگو ئامڕازەکان گوزارشت لە خواستی ڕوحی نەتەوەی کورد دەکەن</small> == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی سەرکردایەتی</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == '''ماوەی خولی سەرکردایەتی''' == ماوەی خولەکە لە دۆخی ئاساییدا بەشێوەیەکی گشتی 6 مانگە لە کاتی جەنگدا ئەگەر پێویست بکاتکاتەکەی هەندێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێسا ناوخۆییە بەرکارەکانی کۆلێژەکە == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی ئەرکان</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == ماوەی خولی ئەرکان == 2 ساڵ و 6 مانگ هەروەها جارجارە بەپێی پێویست یان لە ماوەی جەنگدا کاتەکەی شتێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێساناوخۆییە بەرکارەکانی == <big>پەیوەندییەکانی دەرەوە</big> == [[پەڕگە:کولیة الارکان.jpg|وێنۆک|دەروازەی بارەگای کۆلێژی ئەرکان|213x213پیکسڵ]]<big>کۆلێژی ئەرکان بەهۆی گرینگی لەڕوی زانستی سەربازیەکەیەوە سەرنجی وڵاتانی ئەندام لە [[ناتۆ]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی ڕاوێژکارانی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>بۆ جەنگی دژ بە تیرۆر بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. شاندەکانی وڵاتانی جۆراوجۆر هەفتانە و مانگانە سەردانی دەکەن.</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=DVIDS - Search |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/search/2.0?q=Staff+College+pes |ڕێکەوتی سەردان=2020-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == کتێبخانە == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی کتێبخانەیەکی فیزیکی گەورەیە و هەزاران سەرچاوەی زانستی و زانست سەربازی و سەرچاوەی جۆراوجۆر و سەدان نامەی ماستەوری تیدایە. لە ئێستادا کار لەسە پەرەپێدانی کتێبخانەیەکی ئەلیکترۆنیدەکرێت کە بە سەرجەم فۆڕماتە جیاوازەکانی ئەلیکترۆن کتێبی تێدایە تەنانەت بە شێوازی دەنگیش</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان تاقیکردنەوەی بەدەستهێنانی کورسییەکانی خوێندن بەرێوە چوو |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B3%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%88%DB%95-%DA%86%D9%88%D9%88/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>سیستەمی ئایتی</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەندین سیستەمی ئەلیکترۆنی خۆماڵی ناوخۆییی خۆیەتی کە زۆر پێشکەوتوون و لە بەڕێوەبردنی بەشەکان و نوسینگەکان و بەئەرشیفکردن و ڕایکردنی کاروبارەکانی ڕۆژانەدا سودی لێوەردەگیرێت بەجۆرێک پێشبینی دەکرێت کۆلێژی ئەرکان بەو نزیکانە ببێت بە خاوەنی ژیری دەستکردی ئۆفلاینی تایبەت بەخۆی</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813177/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>هۆڵی تاقیگەی کۆمپیوتەر</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی تاقیگە هۆڵی کۆمپیوتەری تایبەت بەخۆیەتی کە بۆ مەشق و ڕاهێنان سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813178/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>مۆزەخانە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی مۆزەخانەیەکی سەربازی تایبەت بەخۆیەتی دەوڵەمەندە بە ئەرشیفی ڕاگرە یەک لەدوای یەکەکان و مامۆستایان و میوانە بەڕێزەکان و ئەوکەسانەی کە خزمەتیان بە کۆلێژەکە کردووە.</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی ڕاوێژکارانی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>لەڕوی ژینگە و خۆبژێویەوە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی هەزاران دار و درەختی بەردار و بێبەرە چەندین پارچە سەوزایی زۆر گەورەی هەیە کە وادەکات ئاسودەیی دەرونی بۆ خوێندکارەکانی دابین بکا، هەروەها لەڕوی خۆبژێویەوە لە وەرزی کشتوکاڵدا بەشێک لە خۆراکی سەوزە و میوەی خۆی بۆخۆی بەرهەم دەهێنێت</big> == <big>گۆڕەپانی مەشق</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی دوو گۆڕەپانی مەشقی جەستەیی تایبەت بەخۆیەتی</big> == <big>گۆڕەپانی تەقەکردن</big> == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی یەک گۆڕەپانی تەقەکردنە (میدان رمی) بەبەردەوامییەکە سەربازیەکانی سنورەکە سودیان لێوەرگرتووە و سودی لێوەردەگرن</big> == <big>هۆڵەکانی نەخشەی سێ ڕەهەندی سری دایمێشن</big> == [[پەڕگە:3DHol.jpg|وێنۆک]] <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەند تاقیگەیەکی سێڕەهەندی فیزیکیە کە بۆ وانە خوێندن سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=راگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی راوێژکارانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>بەراوردی مێژوویی</big> == <big>بەراوردی مێژووی لەنێوان ھەردوو کۆلێژی ئەرکان لە [[سلێمانی]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کولێژی ئەرکانی سەربازی و زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئەکادیمی هاوبەش واژوو دەکەن. |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2021/march/%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%86%DB%8C-%D9%BE%DB%86%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%95%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%AA%DB%8E%DA%AF%DB%95%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D8%A8%DB%95%D8%B4-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%88-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و کۆلێژی ئادابی بەشی زمانی کوردی لە [[زانکۆی بەغدا]]، کە لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردوو دامەزراوە، لە مێژووی ھاوچەرخی کوردستاندا گرینگ بوون. خاڵی ھاوبەشیان ئەوەیە کە ھەردووکیان لە کاتی دامەزراندنیاندا پێداویستییەکی ستراتیجی نەتەوەیی بوون بۆ گەلی کورد و خاکی کوردستان.</big> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! colspan="4" |'''ڕاگرە بەڕێزەکانی کۆلێژی ئەرکان بەپێی میژوو''' ! colspan="3" |ماوەی خزمەت |- !زنجیرە !پلە !ناوی تەواو !تێبینی !ڕۆژ !مانگ !ساڵ |- |1- یەکەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |جلال محمود محمد علی |'''سەرۆکی''' تیمی دامەزرێنەر | | | |- |2- دووەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |اسماعیل سرحان حسین |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |3- سێیەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |عبداللە رسول عثمان |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |4- چوارەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |سالار ابراهیم صابر |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |5- پێنجەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |ڕێبوار علی کریم محمد |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |6- شەشەم ڕاگر |عمید ڕوکن |فەرەیدون عودل حمە ڕەش |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:SalarIbrahymSab.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''سالار ابراهیم''' | colspan="3" |[[پەڕگە:L.Rebwar.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''ڕێبوار علی''' |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] | colspan="3" |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |} '''سەرچاوەکان و پۆلەکان:''' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} === '''سەرچاوە فەرمی و ناوخۆییە سەربازییەکان:''' === # '''فەرمانی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکان''' <ref name="farman20033">فەرمانی سەربازی نهێنی ژمارە (10)، سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی هێزی پێشمەرگە (ق.ب.ک)، ٨/ت٢/٢٠٠٣. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> # '''سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان''' یەکێکیتر لە سەرچاوە هەرە گرینگەکان بریتیە لە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ (نظام داخلی کلیة الارکان فی اقلیم کوردستان العراق) <ref name="system20032">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (1)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (1) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> * '''تێبینی لەبەر هەستیاری زانیاریەکان و ناوەرۆکی فەرمانی دامەزراندن و دەستورە ناوخۆییەکان بڵاو ناکەینەوە''' <br /> {{شریتی دەروازە|کوردستان|عێراق|سەربازی=سەربازی}} [[پۆل:دامەزراوە سەربازییەکانی هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:قەڵادزێ]] [[پۆل:کۆلێژی ئەرکان]] [[پۆل:زانستی سەربازی]] 5enzlu6uvk7jnd12y18ei0v6si1keef 1588854 1588852 2026-06-05T17:50:59Z Sarshiw.Ibrahym 76887 /* خولەکان */ سەرچاوەکان 1588854 wikitext text/x-wiki {{Infobox|bodystyle=border-collapse: separate; box-sizing: border-box; background: #fff5f5; width: 336px !important; min-width: 336px; border: 4px solid #1a4a1a; font-size: 85%; font-family: Tahoma, sans-serif; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.15); border-radius: 8px; overflow: hidden;|title=کۆلێژی ئەرکان|titlestyle=background: linear-gradient(135deg, #1a4a1a, #2d7a2d); color: white; font-size: 130%; font-weight: bold; text-align: center; padding: 12px;|image2=[[پەڕگە:ICON Staffa.png|260px|center]]|image2style=padding: 6px;|caption=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە هەرێمی کوردستانی عراق|captionstyle=font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px;|headerstyle=background: #e0f2fe; color: #0369a1; font-weight: bold; text-align: center; border-bottom: 2px solid #38bdf8;|header1=ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان لە باشوری کوردستان|header2=ئامانجە ستراتیجیەکان و ئاستی کۆلێژی ئەرکان|label3=📜ئامانجی|data3=پێشخستنی ئەکادیمیانەی توانای زانستی سەربازی هێزی پێشمەرگەی کوردستان|label4=🏛️ ئاستی |data4=گەورەترین و پێشکەوتوترین زانکۆی سەربازی لە باشوری کوردستان|header5=📜 دامەزرێنەران و مێژوو|label6=فەرماندەر|data6= 👮‍♂️ بەڕێز مام جلال طاڵەبانی ڕێنمایی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی دەرکردووە |label7=دامەزرا لە|data7= 📅 ٠٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|label8=دامەزرێنەر|data8=🧑‍✈️ لیوا روکن/ جلال محمود محمد علی|label9=. ڕاگــر|data9= 👤 عمید روکن/ فەرەیدون عودل حمە ڕەش لە ئێستادا ڕاگری کۆلیژە ساڵی 2026|header10=زانیاریی جوگرافی|label11=🗺️ وڵات|data11={{ئاڵا|عێراق}}|label12=🏔️ هەرێم|data12=[[پەڕگە:Flag of Kurdistan.svg|22px]] [[هەرێمی کوردستانی عراق]]|label13=📍 پارێزگا|data13=[[پارێزگای سلێمانی]]|label14=🏛️ ئیدارە|data14=[[ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕێن]]|label15=🏫 هاوتا|data15=کۆلێژەکە لەباشوری کوردستان بێ هاوتایە|header16=خوێندن و جۆری بڕوانامەکان|label17=بڕوانامەکان|data17=👨‍🏫بڕوانامەی ماجستێری سەربازی و سەرکردایەتی دەبەخشێت بە فێرخوازانی|label18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندکاران</div>|data18=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🎓 ئەفسەرانی پێشمەرگە</div>|label19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">خوێندن</div>|data19=<div style="border-top: 1px solid #fecaca; padding-top: 4px;">🗣️ خوێندن بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی یە</div>|header20=بارەگای کۆلێژ|data21=[[پەڕگە:BinaStaf.jpg|300px|center]]<br/><div style="font-size: 85%; color: #64748b; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold;">بارەگای کۆلێژی ئەرکان</div>}} '''<big>کۆلێژی ئەرکان (Staff College)</big>''' دامەزراوەیەکی زانستی سەربازییە لە [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانی عراق]]، سەر بە [[وەزارەتی پێشمەرگە|وەزارەتی پێشمەرگەی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و دەکەوێتە سنووری پارێزگای [[سلێمانی]]. لە وڵاتی [[عێراق]] تەنیا دوو کۆلێژی ئەرکان ھەیە: یەکەمیان لە شاری [[سلێمانی]] و دووەمیان لە شاری [[بەغدا]]<nowiki/>ی پایتەختی عێراقە، تەنیا ئەو دوو کۆلێژانە دەتوانن بڕوانامەی ماجستیر لە زانستی سەربازی و بڕوانامەی سەرکردایەتی واتا قیادە ببەخشن بە ئەفسەرانی خوێندکار. <ref name="system2003">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (١) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> <big>'''مێژووی دامەزراندن'''</big> <big> کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان لەسەر ڕاسپاردەی مام [[جەلال تاڵەبانی]]<nowiki/>یەکەمین سەرۆک کۆماری کورد لە [[عێراق]] لە ٨ تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ لەشاری [[سلێمانی]] دامەزرا . دامەزراندنەکە لەسەر دەستی لیوا ڕوکن جەلال محمود محمد علی ئەنجامدرا، لەگەڵ پۆلێک ئەفسەر لە هەردوو پێکهاتەی کورد و عەرەب. دامەزرێنەرەکان خاوەنی بڕوانامەی زانستی باڵا بوون لە ڕشتەکانی زەمینی، دەریایی و ئاسمانی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813174/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> <big>'''شوێن'''</big> کۆلێژەکە لە سەرەتادا لە ناو سەرۆکایەتی ئەرکانی فەرماندەیی گشتی ھێزی پێشمەرگە لە شاری [[سلێمانی]] </big>دامەزرا. دواتر، وەک ڕێزلێنانێک بۆ قوربانییەکانی خەڵکی سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، بارەگاکەی گوازرایەوە بۆ شارەدێی [[چوارقوڕنە]] کە دەکەوێتە باشووری شاری [[ڕانیە]] و باکووری بەنداوی [[دووکان]]. لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[قەڵادزێ]] و لە ڕۆژاواشەوە شارەدێی [[حاجیاوا ]]ھەیە. == <big>'''پێکهاتەی پەیکەری کۆلێژ'''</big> == <big>'''کۆلێژەکە لە چوار باڵی سەرەکی پێکدێت:'''</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شاندێکی هاوبەشی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە و هاوپەیمانان کۆلێژی ئەرکانیان بەسەر کردەوە |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/july/%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%88-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%95%D9%88%DB%95/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> #'''<big>باڵی کارگێڕی</big>''' بەڕێوەبردنی سەرجەم کاروبارەکانی ڕۆژانەی ناوخۆیی و،ڕێکخستن و پاراستنی و کۆلێژ لە ئەستۆدەگرێت و چاودێری کاروباری ئالیات و بەشە کارگێڕی و بەرگریەکان لە ئەستۆ دەگرێت. #'''<big>باڵی ئەرکان</big>''' چەندین خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی ئەرکان خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی ماستەری سەربازی بەدەستدەهێنێت. #'''ب<big>اڵی سەرکردایەتی</big>''' کۆمەڵێک خولی جۆراوجۆری زانستی سەربازی لێدەکرێتەوە یەکێک لەوانە خولی سەرکردایەتیە (قیادە)خوێندکار پاش تەواوکردنی خولەکە بڕوانامەی سەرکردایەتی (قیادە) بەدەست دەهێنێت. #'''<big>باڵی مەشق و ھەماھەنگی</big>''' دابینکردنی سەرچاوەی زانستی پەرەپێدانی وانەکان و توێژینەوەکان لەئەستۆ دەگرێت و کتێب و کەرەستەی وانە خوێندن ، ھۆڵی کۆمپیوتەر و ھۆڵی نەخشەی سێدوری زەمینی. دەستەبەردەکات بۆ بەشداربوانی سەرجەم خولەکانی کۆلێژەکە == <big>'''خولەکان'''</big> == [[پەڕگە:ئاهەنگی دەرچونی یەکێک لە خولەکان.jpg|وێنۆک|یەکێک لە ئاهەنگەکانی دەرچوون]]<big>کۆلێژی ئەرکان جگە لە '''خولەکانی باڵی ئەرکان و خولەکانی باڵی سەرکردایەتی'''، و</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>خولی دروستکردنی بڕیار</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813175/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> <big>خولی پەرەپێدان</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێكی پەرەپێدان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%D9%83%DB%8C-%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%BE%DB%8E%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>خولی فەرماندەی فیڕقە خولی فەرماندەی یەکە خولی زمان</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=‎بە هاوکاریی زانکۆی ڕاپەڕین لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی زمان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2022/september/%D8%A8%DB%95-%D9%87%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%86%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>و دەیەها خولی تر خولی تایبەت بە کارگێڕی، بەرگری شارستانی و پڕۆگرامەکانی کۆمپیوتەر بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای جی پی ئێس خولی دیاری کردنی فیزیکی شوێن لەسەر نەخشە دەکاتەوە. ڕاهێنانی جەستەیی بەردەوام بەدرێژایی ساڵ پەیڕەو دەکرێت. چەندەها ئەفسەر لەم کۆلێژە بڕوانامەیان بەدەستهێناوە و بەشێکیان ئێستا لە پایە باڵاکانی هێزی پێشمەرگە خزمەت دەکەن.<ref name="ئەفسەران-٢٠٢٣">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٣| ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/ئەفسەرانی-وەزارەتی-پێشمەرگە-بەشداری-لە-خوێندنی-کۆلێژی-ئەرکاندا-دەکەن/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=ئەفسەرانی وەزارەتی پێشمەرگە بەشداری لە خوێندنی کۆلێژی ئەرکاندا دەکەن |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> هەروەها لە کاتی دامەزراندنی هەر یەکەیەکی سەربازی نوێدا، ئەفسەرەکان سەرەتا بۆ کۆلێژی ئەرکان دەنێردرێن بۆ تەواوکردنی خولی پێویست، ئینجا یەکەکە دادەمەزرێت. لە تەممووزی ٢٠٢٤ هەشتەمین خولی دەرچوونی ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوەچوو.<ref name="خولی-هەشتەم">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٤|ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2024/july/هەشتەمین-خولی-دەرچوونى-ئەفسەران-لە-کۆلێژی-ئەرکان-بەڕێوە-چوو/ |وێبگە=gov.krd |زمان=ku |سەردێڕ=هەشتەمین خولی دەرچوونى ئەفسەران لە کۆلێژی ئەرکان بەڕێوە چوو |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پێشمەرگە |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref></big> == '''<big>سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ</big>''' == بۆ ئامادەکردنی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ، لیژنەیەک پێکهێنرا بە سەرۆکایەتی یەکەم ڕاگری کۆلێژ بەناوی '''لیوا ڕوکن جلال محمود محمد علی''' و ئەندامێتی: '''لیوا ڕوکن اسماعیل سرحان حسین'''، '''عمید ڕوکن عبداللە عثمان رسول'''، '''عقید ڕوکن عیزالدین نیعمە ڕەمەزان، و مقدم ڕوکن ئامان ابراهیم منصور'''. ئەنجامی کاری ئەو لیژنەیە داڕشتنی سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ بوو، کە بەپێی نووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە ١٨ لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ کارپێکردنی پەسەند کرا. <ref name="system2003" /> <big>سیستەمی خوێندن</big> <big>شێوازی خوێندن بە پشتبەستن بە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (١) ساڵی ٢٠٠٣ کار دەکات. سیستەمەکە لە ٢٨ ماددە پێکهاتووە و تێیدا وەرزەکانی خوێندن، کاتژمێرەکانی وانە و شێوازی نمرەبەندی دیاری کراوە. هەروەها خوێندن بە زمانەکانیی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزیە</big> == <big>'''هاوتاکردنی بڕوانامە ماستەرە دەرەکیەکان'''</big> == [[پەڕگە:بروانامە.jpg|وێنۆک|247x247px|[[شۆڕش ئیسماعیل|وەزیری پێشمەرگە و ڕاگری پێشوو]]]]<big>هەر ئەفسەرێک کە لەڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان خزمەتی سەربازی بکات، کاتێک وەزارەتی پێشمەرگە دەینێرێت بۆ خوێندن بۆ بەغدا یان وڵاتانی ناتۆ یاخود هەر وڵاتێکی تر کاتێک بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەهێنێت پێویستە ئەو ئەفسەرە بڕوانامەکەی لە کۆلێژی ئەڕکان هەڵسەنگاندن و وردبینی و هاوتاکردنی بۆبکرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>لەسەر بنەمای یاسا بەرکارەکانی سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان (نظام داخلی کلیة الارکان)</big> <big>کاتێک ئەو ئەفسەرەی بڕوانامەکەی بەدەستهێناوە کاتژمێرەکانی خوێندنی کەمتربێت لەو کاتژمیرانەی لە کۆلێژەکە دەخوێنرێت مەرج نیە دان بە بڕوانامەکەیدا بنرێت و لە ڕابردوودا چەندین کەیسی لەو جۆرە هەبووە</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان خولێکی مەشق و راهێنان کۆتایی هات |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/december/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%B4%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == '''<big>ئاڕمی کۆلێژی ئەرکان</big>''' == [[پەڕگە:ICON Staffa.png|وێنۆک|249x249پیکسڵ|ئاڕمی فەرمی کۆلێژی ئەرکان]]<big>ئاڕمەکە پازنەیەکی ناو سورە کە بە هێڵێکی سەوز دەورەدراوە. لە بەشی سەرەوەدا خۆرێک لە ٢١ تیشک هەیە هاوشێوەی خۆری [[ئاڵای کوردستان|ئاڵای کوردستانە]]. لە ناوەندەکەدا قەڵەمێکی مێژوویی بە شێوەی پەڕی باڵندە، نوێنەری زانست، و خەنجەرێکی مێژوویی کوردی هەیە. نوێنەرایەتی هێز دەکات لە بەشی خوارەوەدا بەرواری دامەزراندنی کۆلێژ بە زمانی کوردی نووسراوە. کۆلێژەکە هەروەها خاوەنی ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی هەیە وەک لەوێنەکەدا دیارە.</big> '''شیکردنەوەی ڕەنگەکان و توخمەکانی ناو ئاڕمەکە بەو شێوەیەی خوارەوەن:''' #'''ڕەنگی سەوز:''' گوزارشت لە ژیانەوە و نوێبونەوە و بەهاری سەربازی گەلی کورد دەکات. #'''ڕەنگی سور:''' گوزارشت لەو خوێنە ئاڵ و گەشەی شەهیدەکان دەکات کە لە پێناوی ئازادی بۆ خاکی [[کوردستان]] شەهید بوون. #'''ڕەنگی زەرد:''' لەناو بازنەکە لەبەشی سەرەوە '''خۆرێکی ڕەنگ زەرد''' هەیە کە هەمان خۆری ناو ئاڵای کوردستانە و 21 تیشکی لێ جیا بۆتەوە  وهەمان پێناسەی خۆرەکەی ناو ئاڵای کوردستانی بۆ دەکرێت کە بریتیە لەیەکەم ڕۆژی سەری ساڵی کوردی.([[نەورۆز]]) #'''ڕەنگی ڕەش:''' دەسکی خەنجەرەکە ڕەنگی ڕەشە کە ئاماژەیە بۆ ماتەمینی و قوربانی دانی گەلی کوردبەدرێژایی مێژوو نمنەی ڕوخانی [[میرنشینە کوردییەکان]] و حکومەتی [[شێخ مەحموودی حەفید]] و [[کۆماری ئارارات]] و [[کۆماری کوردستان]] لە هەهاباد بۆب بارانکردنی شاری [[قەڵادزێ]] و ئەنفال و کیمیابارانی شاری [[ھەڵەبجە]] و دواتر کۆڕەوەمەزنەکە و هەر وەها ئەو جەنگ و کوردکوژیانەی لە پارچەکانی تری کوردستان توشی کورد هات #'''ڕەنگی سپی''' لاشەی بڕین و هێرشکردنی خەنجەرەکەش سپیە و ئاماژەیە بۆ ئاشتیخوازی گەلی کورد بەر لە هێرشکردن و دەستپێکی هەر جەنگێک [[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|وێنۆک|370x370px|ئاڵای فەرمی کۆلیژی ئەرکان]] *'''قەڵەم ی نوسین''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' قەڵەمێکی مێژویی هەیە لە شێوەی پەڕی باڵندە گوزارشت لە زانست و پێشکەوت دەکانبەشێوەیەک دانراوە ئاراستەی سەرەوەی لە باکوری دەستە ڕاستی بازنەکەیە و لای خوارەوەشی دەکەوێتە باشوری چەپی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' لەسەرەوە بەرەو خوارەوەیە گوزارشتە لە قوڵبوونەوە و ڕۆچوون بەناو زانست و زانستی سەربازیدا. *'''خەنجەری کوردی''' هەروەها '''لە ناوەندی بازنەکەشدا''' خەنجەرێکی مێژویی کوردی هەیە گوزارشت لە هێز و توانای سەربازی [[پێشمەرگە]]<nowiki/>دەکان بوشێوەیەک دانراوە ئاراستەی نوکی خەنجەرەکە لە باکوری دەستە چەپی بازنەکەیە و لای دەسکەکەشی دەکەوێتە باشوری ڕاستی بازنەکە '''ئاراستەکەشی''' کە لە خوارەوە بۆ سەرەوەیە ئاماژەیە بۆ هەستانەوە گەشەی [[نەتەوە|نەتەوەکەمانە]] بەرەو باڵا بەشی خوارەوەی بازنەکەش بە [[زمانی کوردی]] بەرواری دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکانی تێدا نوسراوە. <small>بەشێوەیەکی گستی ئاڕمی کۆلێژ هەڵگری پەیامێکی قوڵی عیرفانی و ئەدەبی و زانستی و جەنگی [[کورد|نەتەوەی کورد]]<nowiki/>ە تەواوی ڕەنگو ئامڕازەکان گوزارشت لە خواستی ڕوحی نەتەوەی کورد دەکەن</small> == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی سەرکردایەتی</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == '''ماوەی خولی سەرکردایەتی''' == ماوەی خولەکە لە دۆخی ئاساییدا بەشێوەیەکی گشتی 6 مانگە لە کاتی جەنگدا ئەگەر پێویست بکاتکاتەکەی هەندێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێسا ناوخۆییە بەرکارەکانی کۆلێژەکە == مەرجەکانی وەرگرتنی ئەفسەر لە '''<big>خولی ئەرکان</big>''' == پێویستە هەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی سەربازی بێت == ماوەی خولی ئەرکان == 2 ساڵ و 6 مانگ هەروەها جارجارە بەپێی پێویست یان لە ماوەی جەنگدا کاتەکەی شتێک کەم و زیاد دەکات بەپێی یاساو ڕێساناوخۆییە بەرکارەکانی == <big>پەیوەندییەکانی دەرەوە</big> == [[پەڕگە:کولیة الارکان.jpg|وێنۆک|دەروازەی بارەگای کۆلێژی ئەرکان|213x213پیکسڵ]]<big>کۆلێژی ئەرکان بەهۆی گرینگی لەڕوی زانستی سەربازیەکەیەوە سەرنجی وڵاتانی ئەندام لە [[ناتۆ]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی ڕاوێژکارانی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> <big>بۆ جەنگی دژ بە تیرۆر بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. شاندەکانی وڵاتانی جۆراوجۆر هەفتانە و مانگانە سەردانی دەکەن.</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە پێشوازی لە شاندێکی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/november/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=DVIDS - Search |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/search/2.0?q=Staff+College+pes |ڕێکەوتی سەردان=2020-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == کتێبخانە == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی کتێبخانەیەکی فیزیکی گەورەیە و هەزاران سەرچاوەی زانستی و زانست سەربازی و سەرچاوەی جۆراوجۆر و سەدان نامەی ماستەوری تیدایە. لە ئێستادا کار لەسە پەرەپێدانی کتێبخانەیەکی ئەلیکترۆنیدەکرێت کە بە سەرجەم فۆڕماتە جیاوازەکانی ئەلیکترۆن کتێبی تێدایە تەنانەت بە شێوازی دەنگیش</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە کۆلێژی ئەرکان تاقیکردنەوەی بەدەستهێنانی کورسییەکانی خوێندن بەرێوە چوو |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%D9%84%DB%95-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B3%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%88%DB%95-%DA%86%D9%88%D9%88/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>سیستەمی ئایتی</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەندین سیستەمی ئەلیکترۆنی خۆماڵی ناوخۆییی خۆیەتی کە زۆر پێشکەوتوون و لە بەڕێوەبردنی بەشەکان و نوسینگەکان و بەئەرشیفکردن و ڕایکردنی کاروبارەکانی ڕۆژانەدا سودی لێوەردەگیرێت بەجۆرێک پێشبینی دەکرێت کۆلێژی ئەرکان بەو نزیکانە ببێت بە خاوەنی ژیری دەستکردی ئۆفلاینی تایبەت بەخۆی</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813177/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>هۆڵی تاقیگەی کۆمپیوتەر</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی تاقیگە هۆڵی کۆمپیوتەری تایبەت بەخۆیەتی کە بۆ مەشق و ڕاهێنان سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3rd SFAB Instructs MDMP Class to Peshmerga Staff College Instructors |ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8813178/3rd-sfab-instructs-mdmp-class-peshmerga-staff-college-instructors |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=DVIDS |زمان=en}}</ref> == <big>مۆزەخانە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی مۆزەخانەیەکی سەربازی تایبەت بەخۆیەتی دەوڵەمەندە بە ئەرشیفی ڕاگرە یەک لەدوای یەکەکان و مامۆستایان و میوانە بەڕێزەکان و ئەوکەسانەی کە خزمەتیان بە کۆلێژەکە کردووە.</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕاگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی ڕاوێژکارانی هێزەکانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2025/september/%DA%95%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-05 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>لەڕوی ژینگە و خۆبژێویەوە</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی هەزاران دار و درەختی بەردار و بێبەرە چەندین پارچە سەوزایی زۆر گەورەی هەیە کە وادەکات ئاسودەیی دەرونی بۆ خوێندکارەکانی دابین بکا، هەروەها لەڕوی خۆبژێویەوە لە وەرزی کشتوکاڵدا بەشێک لە خۆراکی سەوزە و میوەی خۆی بۆخۆی بەرهەم دەهێنێت</big> == <big>گۆڕەپانی مەشق</big> == <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی دوو گۆڕەپانی مەشقی جەستەیی تایبەت بەخۆیەتی</big> == <big>گۆڕەپانی تەقەکردن</big> == <big>کۆلێژی ئەرکان خاوەنی یەک گۆڕەپانی تەقەکردنە (میدان رمی) بەبەردەوامییەکە سەربازیەکانی سنورەکە سودیان لێوەرگرتووە و سودی لێوەردەگرن</big> == <big>هۆڵەکانی نەخشەی سێ ڕەهەندی سری دایمێشن</big> == [[پەڕگە:3DHol.jpg|وێنۆک]] <big>کۆڵێژی ئەرکان خاوەنی چەند تاقیگەیەکی سێڕەهەندی فیزیکیە کە بۆ وانە خوێندن سودی لێوەردەگیرێت</big><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=راگری کۆلێژی ئەرکان پێشوازی لە شاندێکی راوێژکارانی هاوپەیمانان کرد |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2023/may/%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8E%DA%98%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref> == <big>بەراوردی مێژوویی</big> == <big>بەراوردی مێژووی لەنێوان ھەردوو کۆلێژی ئەرکان لە [[سلێمانی]]</big> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کولێژی ئەرکانی سەربازی و زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئەکادیمی هاوبەش واژوو دەکەن. |ناونیشان=https://gov.krd/mopa/activities/news-and-press-releases/2021/march/%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8E%DA%98%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%86%DB%8C-%D9%BE%DB%86%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%95%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%AA%DB%8E%DA%AF%DB%95%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D8%A8%DB%95%D8%B4-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%88-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref><big>و کۆلێژی ئادابی بەشی زمانی کوردی لە [[زانکۆی بەغدا]]، کە لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردوو دامەزراوە، لە مێژووی ھاوچەرخی کوردستاندا گرینگ بوون. خاڵی ھاوبەشیان ئەوەیە کە ھەردووکیان لە کاتی دامەزراندنیاندا پێداویستییەکی ستراتیجی نەتەوەیی بوون بۆ گەلی کورد و خاکی کوردستان.</big> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! colspan="4" |'''ڕاگرە بەڕێزەکانی کۆلێژی ئەرکان بەپێی میژوو''' ! colspan="3" |ماوەی خزمەت |- !زنجیرە !پلە !ناوی تەواو !تێبینی !ڕۆژ !مانگ !ساڵ |- |1- یەکەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |جلال محمود محمد علی |'''سەرۆکی''' تیمی دامەزرێنەر | | | |- |2- دووەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |اسماعیل سرحان حسین |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |3- سێیەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |عبداللە رسول عثمان |ئەندامی تیمی دامەزرێنەر | | | |- |4- چوارەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |سالار ابراهیم صابر |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |5- پێنجەم ڕاگر |لیوا ڕوکن |ڕێبوار علی کریم محمد |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |6- شەشەم ڕاگر |عمید ڕوکن |فەرەیدون عودل حمە ڕەش |خوێندکاری پێشوی کۆلێژ | | | |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:SalarIbrahymSab.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''سالار ابراهیم''' | colspan="3" |[[پەڕگە:L.Rebwar.jpg|ناوەڕاست|150x150پیکسڵ]]'''ڕێبوار علی''' |- |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] | colspan="3" |[[پەڕگە:Flage Staff College Kurdistan.jpg|ناوەڕاست|127x127پیکسڵ]] |} '''سەرچاوەکان و پۆلەکان:''' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} === '''سەرچاوە فەرمی و ناوخۆییە سەربازییەکان:''' === # '''فەرمانی دامەزراندنی کۆلێژی ئەرکان''' <ref name="farman20033">فەرمانی سەربازی نهێنی ژمارە (10)، سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی هێزی پێشمەرگە (ق.ب.ک)، ٨/ت٢/٢٠٠٣. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> # '''سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژی ئەرکان''' یەکێکیتر لە سەرچاوە هەرە گرینگەکان بریتیە لە سیستەمی ناوخۆیی کۆلێژ (نظام داخلی کلیة الارکان فی اقلیم کوردستان العراق) <ref name="system20032">سیستەمی کۆلێژی ئەرکانی هەرێمی کوردستان ژمارە (1)، ساڵی ٢٠٠٣ (نظام كلية الأركان لإقليم كوردستان العراق الرقم (1) لسنة ٢٠٠٣)، پەسەندکراو بەنووسراوی سەرۆکایەتی ئەرکانی گشتی (ق.ب.ک) ژمارە (١٨)، بەرواری ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤. (لەبەر باری ئەمنی ناوەرۆکەکە بڵاو ناکرێتەوە)</ref> * '''تێبینی لەبەر هەستیاری زانیاریەکان و ناوەرۆکی فەرمانی دامەزراندن و دەستورە ناوخۆییەکان بڵاو ناکەینەوە''' <br /> {{شریتی دەروازە|کوردستان|عێراق|سەربازی=سەربازی}} [[پۆل:دامەزراوە سەربازییەکانی هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:قەڵادزێ]] [[پۆل:کۆلێژی ئەرکان]] [[پۆل:زانستی سەربازی]] 3so19uuc00h44uxpayutdkncmz0rfxt 0 296165 1588866 1588189 2026-06-05T19:33:44Z Ari Qasm 57423 1588866 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=میر سەیفەددین{{ھن}} میر سیف الدین|title={{Script/Arabic|[[میر (نازناو)|میر]]}}|reign=١٥٣٤–١٥٥٨|predecessor=[[میر عیززەددین شێری سۆران]]|successor=[[شا قوولی بەگی سۆران]]|issue=|full name={{Script/Arabic|میر سەیفەددین کوڕی میر حوسێن کوڕی پیربداغ کوڕی شا عەلی بەگ}}|royal house=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|father=حوسێن بەگ|religion=[[ئیسلام]]|succession={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[ئەمیر|میر]]ی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]|image=|caption=}} '''میر سەیفەددین کوڕی میر حوسێن کوڕی پیربداغ کوڕی شا عەلی بەگی میر سۆران'''<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260315164924/https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەتوانرێ ناوبنرێ بە '''میر سەیفەددینی دووەمی سۆران''' (لە ساڵانی ٩٤١ تاوەکوو ٩٦٦ی کۆچی بەرامبەر بە ١٥٣٤ تا ١٥٥٨ی زایینی حوکمی کردووە)<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF?ver=130261230090000000|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠، ٣٤٣|زمان=کوردی}}</ref> فەرمانڕەوایێکی سەدەی ١٦ی کورد و میراتگرێکی [[میرنشینی سۆران]] بوو، بە شێوەیەکی سەرەکی بە وەرگرتنەوەی پاوانی [[ھەولێر]] و پاوانی بۆماوەییی سۆران ناسراوە، دوای ئەوەی لە کاتی ڕێکخستنەوەی [[عوسمانییەكان|عوسمانییەکانی]] ناوچەکەدا دوای [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا]] لە ساڵی ١٥٣٤دران بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میر و سەرۆکی [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان]] بوو.{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} گێڕانەوەی سەرەکی کە ماوەتەوە دەربارەی ئەم میرە، لە گێڕانەوەکانی ''[[شەرەفنامە|شەڕەفنامەوە]]'' ھاتووە کە لەلایەن نووسەرانی دواترەوە دووبارە کراوەتەوە. کە تێیدا باسدەکرێت کە میر سەیفەددین دژایەتیی گواستنەوەی ھەولێر و زەوییەکانی سۆرانی بۆ حوسێن بەگی داسنی دەکرد، سەرەتا لە بەرامبەریدا شکستی ھێنا، دواتر سەرکردایەتیی ڕاپەرینێکی کرد و ھێزی لە سۆرانەوە کۆکردەوە و ھەولێری گرت و دواتر لە شەڕدا ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند.{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} ئەم ڕێکخستنە لەلایەن میر سەیفەددین وەک میری سۆران دژایەتیی دەکرا. بەپێی ئەو گێڕانەوەیەی لە ڕێگەی ''شەڕەفنامەوە'' پارێزراوە، سەرەتا دوای لەدەستدانی زەوی پەنای بۆ ئێران بردووە، دواتر لە ھەوڵێکدا بۆ وەرگرتنەوەی پاوانەکانی ھاتەوە بۆ ناوچەکە.{{Sfn|Lescot|1938}} == چوارچێوەی مێژوویی == لە ساڵی ١٥٣٤ لە کاتی ھەڵمەتی عوسمانییەکانی سەر [[بەغدا]] گرتەوە، سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سلێمانی قانوونی]] فەرمانی لەسێدارەدانی دەرکرد بۆ [[میر عیززەددین شێری سۆران|میر عیززەددین شێری]] میری سۆران. کە گوایە تۆمەتێکی بۆ ھەڵبەسترا و بەھۆی ئەوە بوو کە لەسێدارەدرا.<ref name=":0" /> دوای لەسێدارەدانی میری سۆران، ھەولێر درا بە [[حوسێن بەگی داسنی]] کە سەرکردەی میرنشینی داسنیی ئێزدی بوو و زەوییەکانی سۆران و ھەولێر بە میرنشینی داسنییەوە گرێدران.{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} == گێڕانەوەی ھەولێر == لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دووژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دووژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} == میرات و کاریگەری == سەیفەددین بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی ئەم ئەڵقەیەوە یاد دەکرێتەوە. وەرگرتنەوەی ھەولێری لە نەریتی سەرچاوەدا وەک گەڕاندنەوەی حوکمڕانی سۆران بەسەر خاکی بۆماوەییی خۆیدا دەخرێتەڕوو. بەڵام زانیارییەکی کەم لەبارەی ژیانی فراوانتر و حوکمڕانی و خێزان و مردنی ئەوەوە ھەیە. ھەر لەبەر ئەم ھۆکارە، ئاماژە مۆدێرنەکان بۆ ئەو بەزۆری لە باسەکانی حوسێن بەگی داسنی، میرنشینی داسنی، ئێزیدییەکان، یان مێژووی سەرەتاییی میرنشینی سۆراندا دەردەکەون نەک لە لێکۆڵینەوەکانی ژیاننامەی سەربەخۆدا.{{Sfn|Guest|2012}}{{Sfn|Allison|2017}}{{Sfn|Kerborani|2021}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پەراوێزەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest|یەکەم=John S.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TJUrBgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Survival+Among+the+Kurds:+A+History+of+the+Yezidis.+Routledge&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjFu7__l62UAxXhIDQIHasFLAAQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=Survival%20Among%20the%20Kurds%3A%20A%20History%20of%20the%20Yezidis.%20Routledge&f=false|سەردێڕ=Survival Among the Kurds: A History of the Yezidis|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠١٢|پەڕەکان=٤٨-٤٩|ref={{harvid|Guest|2012}}|orig-year=1993}} * {{cite encyclopedia|last=Allison|first=Christine|title=The Yazidis|encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=8|ref={{harvid|Allison|2017}}}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Gülcü |یەکەم=Erdinç |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=XVI. Yüzyılın İkinci Yarısında Bağdat Vilayeti’nde Meydana Gelen İsyanlar ve Eşkıyalık Hareketleri |ناونیشان=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/224338 |journal=A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi |زمان=tr |بەرگ=٥٧|پەڕە=١٨١٨|ref={{harvid|Gülcü|2016}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kerborani|یەکەم=Bahadin Hawar|سەردێڕ=Kurds and Yezidis in the Middle East: Shifting Identities, Borders and the Experience of Minority Communities|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ساڵ=٢٠٢١|ژپنک=٩٧٨٠٧٥٥٦٠١١٩٦|پەڕەکان=٧٣–٧٥|chapter=Paying the Price of Dasht-i Karbala: Historical Perceptions of Yezidis in the Ottoman Era|ref={{harvid|Kerborani|2021}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lescot|یەکەم=Roger|سەردێڕ=Enquête sur les Yezidis de Syrie et du Djebel Sindjār|بڵاوکەرەوە=Institut français de Damas|ساڵ=١٩٣٨|شوێن=Beyrouth|پەڕە=١٢٠|زمان=fr|ref={{harvid|Lescot|1938}}}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:میرەکانی سۆران]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٦یەم]] 43aiu0y5yf9wdbl7zc5esekpyk8da0l 0 296169 1588902 1587102 2026-06-06T04:12:01Z Bahoz ebrahimi 72394 1588902 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=حوسێن بەگی داسنی|title=|reign=|predecessor=حەسەن بەگ|successor=دیار نییە بە تەواوەتی|issue=|full name={{Script/Arabic|حوسێن کوڕی حەسەن بەگی داسنی}}|royal house=|father=حەسەن بەگ|religion=[[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]]|succession={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[میر (نازناو)|میر]]ی [[میرنشینی شێخان|داسنی]]|image=|caption=|succession2=میری بەدلیس|succession3=سنجەق‌بەگی حومس|succession1=ئەمیری مووسڵ|suc-type1=١٥٣٤ }} '''حوسێن بەگی داسنی''' ({{بە کرمانجی سەروو|Hisên Begê Dasinî}} تشرینی دووەمی ١٥٦٤ لە سنجەقی حومس)<ref name="NM2024">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mossaki |یەکەم=Nodar |دوایین٢=Pirbari |یەکەم٢=Dimitri |ساڵ=٢٠٢٤|سەردێڕ=Ezidis, Power, and Authority in the Ottoman Period |ناونیشان=https://yezidistudies.org/wp-content/uploads/2024/12/06_Nodar-Mossaki_Dimitri-Pirbari-_International-Journal-of-Yezidi-Studies_Vol-1.pdf |journal=International Journal of Yezidi Studies |زمان=en |بڵاوکەرەوە=Yezidi Studies |بەرگ=١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="NEVD2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gulî|یەکەم=Nizar Eyub|سەردێڕ=Mîrnişîna Dasin û Şêxan li Serdema Osmanîyan (1515–1750): Vekolîneke Dokûmentarî|زمان=ku|ساڵ=<!-- |translator=Dawud Murad Xetarî -->|ناونیشان=https://archive.org/details/Mirnisinen_Dasin__Sexan_li_Serdeme_Osma|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> فەرماندەیەکی سەربازیی [[ئێزیدییەکان|ئێزیدیی]] [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]] بووە (کە بە میرنشنی شێخانیش ناسراوە). کەسایەتییەکی دیار بووە لە نێو [[ئێزیدییەکان]] و ھەروەھا لە نێو [[شانشینی عوسمانی|عوسمانییەکان]] و [[کورد|کوردەکاندا]]. ھاوپەیمانی عوسمانییەکان بووە و لە ماوەی ژیانیدا چەند جارێک سەفەری بۆ [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] کردووە؛ بەڵام ڕۆژی مردنی نادیارە.<ref name="SJA2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://s-j-a.org/blog/herrschaftsbereich-des-hussein-beg-dasini/|سەردێڕ=Herrschaftsbereich des Hisên Begê Dasinî (1534) |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=s-j-a.org |زمان=de}}</ref><ref name="NM2024" /> == بنەچە و بنەماڵە == زانیارییەکی کەم لەبارەی ژیانی حوسێن بەگی داسنییەوە ھەیە؛ تاکە سەرچاوەی نووسراو دەربارەی ئەو، [[شەرەفنامە|شەڕەفنامەیە]] لە ساڵی ١٥٩٧. حوسێن بەگی داسنی لە کۆمەڵەی شێخی قەتانییەوە ھاتووە و کوڕی حەسەن بەگ بووە کە بە سوڵتان حەسەن بەگ ناسراوە. حەسەن بەگ لە ڕێگەی سیاسی و دیپلۆماسیی لێھاتووەوە دەسەڵاتی بەدەستھێنا و دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥٢٠ خۆی ھاوپەیمانیی لەگەڵ عوسمانییەکان کرد و بەمەش مووسڵ کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئەوەوە. دەسەڵاتی خۆی بۆ ئارامکردنەوەی ناوچەکە و باشترکردنی بارودۆخی ژیان بەکارھێنا. لە ساڵی ١٥٣٤ەوە کوڕەکەی حەسەن بەگ شوێنی گرتەوە. لە ژێر دەسەڵاتی ئەودا میرنشینەکەی بووژانەوەیەکی گەورەی ئابووریی بەخۆیەوە بینی کە لە دەرەوەی سنوورەکانی خۆی ناسرا و یارمەتیی ئێزیدییەکانی دا بۆ گەیشتن بە لووتکەی دەسەڵاتی سیاسیی خۆیان. لەگەڵ ئەوەشدا دووژمنی زۆریشی دروست کرد، بەتایبەتی شازادە و حاکمە کوردە موسڵمانەکان.<ref name="SJA2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://s-j-a.org/blog/herrschaftsbereich-des-hussein-beg-dasini/|سەردێڕ=Herrschaftsbereich des Hisên Begê Dasinî (1534) |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=s-j-a.org |زمان=de}}</ref> == میری مووسڵ == لە نیسان/ئایاری ١٥٣٤دا، حوسێن بەگ داسنی وەک میری عوسمانیی مووسڵ دامەزرا. دامەزراندنی بۆ سەنجەق پێدەچێت لە ئەنجامی خزمەتە بەرچاوەکانی بۆ دەوڵەت بووبێت، ھەرچەندە سەرچاوە ھاوچەرخەکان بە ڕاشکاوی ئاماژە بەمە ناکەن. حوسێن بەگ بەپێی ڕاپۆرتەکان بە تەواوی ئاشنای بەڕێوەبردنی دەوڵەت و دابونەریتەکانی مامەڵەکردن لەگەڵ بەرپرسان بووە. بەپێی یاداشتەکانی ماموون بەگ، میری میرنشینی ئەردەڵان، باوکی، بیکە بەگ، ھەوڵی داوە پەیوەندی لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا دروست بکات، بەڵام «نە ئاشنای دابونەریتەکانی کۆیلایەتی بووە و نە ئاشنای دابونەریتەکانی ماستاوچییەتی و سووکایەتی». بۆیە نێردراوێکی بۆ لای میر حوسێن بەگ داسنی ناردووە، کە وەک کەسێکی شارەزا و لێھاتوو بۆ پێدانی ڕاوێژ لەم جۆرە بابەتانەدا دەبینرا. == دەستبەسەرداگرتنی سۆران و ھەولێر == [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمانی یەکەم]] لە ساڵی ١٥٣٤دا ناوچەکانی [[میرنشینی سۆران|میرنشینی سۆرانی]] لەگەڵ [[ھەولێر]] بەخشی بە حوسێن بەگی داسنی. پێشتر میری کورد [[عیززەددین شێری سۆران|عیززەددین شێر]]، کە میری سۆران بوو، فەرمانڕەواییی سۆرانی دەکرد، بەڵام بە ھۆی تۆمەت بۆ ھەڵبەستنێکەوە لەلایەن سوڵتان سلێمانی یەکەمەوە لەسێدارەدرا. دامەزراندنی میرە ئێزیدییەکە وەک فەرمانڕەوای سۆران ڕووبەڕووی بەرگرییەکی تووندی بووەوە. ئەندامێکی دیکەی بنەماڵەی سۆران، [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]]، فەرمانڕەواییی حوسێن بەگی داسنیی قبووڵ نەبوو. ئەو چەندین جار ھێرشی کردە سەر داسنییەکان، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا، بۆیە میر سەیفەددین چوو بۆ لای بێگە بەگی میری ئەردەڵان، بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەربگرێتەوە و داوای پشتگیریی لە بێگە بەگ کرد. بەڵام بێگە بەگ لە ترسی داسنییەکان و سوڵتان سلێمان پشتگیریی نەکرد، بۆیە میر سەیفەددین ئەردەڵانی بەجێھێشت. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگی داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil}}</ref> میر سەیفەدین تووانی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر و لەو شەڕەی کە بە [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|شەڕی ھەولێر]] ناسراوە، داگیری کرد و ھەموو خاکی ھەولێر و سۆرانی گەڕاندەوە و حوسێن بەگی داسنیی شکستپێھێنا. == میری بەدلیس == دوای ماوەی خزمەتکردنی لە ھەولێر، میر حوسێن بەگی داسنی بەردەوام بوو لە وەرگرتنی چەندین پایەی کارگێڕی لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا. بەپێچەوانەی بانگەشەکانی ناو شەرەفنامە کە گوایە لە ئەستەمبووڵ لە سێدارە دراوە، بەڵگەنامە عوسمانییەکان دەیسەلمێنن کە دواتر وەک میری بەدلیس کاری کردووە. ئاماژە بەمە لە تۆمارەکانی ساڵانی ١٥٥٦–١٥٥٨دا دەبینرێت. ئەم ماوەیە ھاوکات بوو لەگەڵ کاتی دوای پەیمانی ئاماسیا (١٥٥٥)، کاتێک پەیوەندییەکانی نێوان ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و سەفەوییەکان تا ڕادەیەکی زۆر ئاشتییانە بوون. == فەرمانڕەوای سەنجەقی حومس == میر حوسێن بەگ دواتر فەرمانڕەواییی سەنجەقی حومسی کرد، لەوێ سەرپەرشتیی کارگێڕیی ناوخۆیی دەکرد، ڕاپەڕینی ھۆزە عەرەب و تورکمانەکانی سەرکوتکرد و ڕێسا ئاینییەکانی جێبەجێکرد، لەوانەش داخستنی مەیخانە و قاوەخانەکان. لە ١٤ی ئاداری ١٥٦٠دا، گوازرایەوە بۆ سەنجەقی دێر ئەلڕەحبە (دێرەزووری ئێستا). ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوە ساڵی مردنی بە ١٥٦٤ دیاری دەکەن، بەڵام تۆمارە عوسمانییەکان دەیسەلمێنن کە ئەو ھێشتا لە تشرینی دووەمی ١٥٦٤دا چاڵاک بووە، کێشەکانی نێوان فەرمانڕەوا ناوخۆیییەکانی چارەسەر کردووە و بەشداریی لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دژی ھۆزە عەرەبە کۆچەرییەکان کردووە. دیارە دواتر لە ھەمان ساڵدا کۆچی دواییی کردووە و چەندین کوڕی لەپاش خۆی جێھێشتووە: سەعید بەگ، داوود بەگ، عەلی بەگ، عومەر بەگ، یووسف و ئەحمەد بەگ، کە ھەندێکیان پایەی کارگێڕییان لە سەنجەقە عوسمانییەکاندا ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gulî|یەکەم=Nizar Eyub|ناونیشان=https://archive.org/details/Mirnisinen_Dasin__Sexan_li_Serdeme_Osma|سەردێڕ=Mîrnişîna Dasin û Şêxan li Serdema Osmanîyan (1515–1750)|زمان=ku <!-- |translator=Dawud Murad Xetarî -->|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == دوای شکانی == دوای شکانی حوسێن بەگی داسنی لە ھەولێر و لەدەستدانی دەسەڵاتیان، دۆخی ئێزیدییەکان بە شێوەیەکی بەرچاو خراپ بوو. بەتایبەتی دووژمنایەتییەکی گەورە لە نێوان ئێزیدییەکان و ھۆزە کوردییەکان یان موسڵمانانی سۆران دروست بوو و پێکدادانی سەربازی زیادی کرد. ئێزیدییەکان ھەرچەندە توانییان لە شەڕەکاندا باڵادەست بن، بەڵام دوای [[فەتوا]] بەناوبانگەکەی [[ئەبووسەعوود ئەفەندی|محەممەد ئەبوو سعوود ئەفەندی]] لە ساڵی ١٥٤٥دا، کە کوشتن و بەکۆیلەکردنی ئێزیدییەکانی لە ڕووی ئایینییەوە ڕەوا کردبوو، ڕووبەڕووی شەپۆلێکی گەورەی چەوساندنەوە بوونەوە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٦یەم]] <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:ئێزیدییەکان]] iek1hnkpeipp3bc915550q8ugytmqnl 0 296172 1588867 1587038 2026-06-05T19:34:30Z Ari Qasm 57423 /* پێشینە */ 1588867 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی ھەولێر|width=|partof=[[شەڕی سۆران و داسنی]]|image=Old houses around the Citadel of Erbil.jpg|caption=[[قەڵای ھەولێر]]|date=١٥٣٤، بەرواری ورد بە تەواوەتی دیار نییە|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=میر سەیفەددین ھەموو ناوچەکانی ھەولێری گەڕاندەوە ژێر دەسەڵاتی سۆران و موسڵمانان|result=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] سۆران سەرکەوتنی بەدەستھێنا|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میرنشینی سۆران]]|combatant2={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]]|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]]|commander2={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگ]]|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=بە ھێزێکی زۆر دادەنرێت لە دەقەکان|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=٥٠٠|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''شەڕی ھەولێر''' شەڕێک بوو لە نێوان [[ئێزیدی|ئێزیدییەکانی]] [[داسنی|میرنشینی داسنی]] بە سەرکردایەتیی [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگ داسنی]] و ھێزە کوردییەکانی [[میرنشینی سۆران]] بە سەرکردایەتیی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]]. شەڕەکە دوای ساڵی ١٥٣٤ ڕوویدا، ساڵی وردی دیار نییە. تاکە سەرچاوەی نووسراو دەربارەی شەڕەکە [[شەرەفنامە|شەڕەفنامەیە]] لە ساڵی ١٥٩٧. == پێشینە == لە ساڵی ١٥٣٤دا، [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمانی قانوونی]] [[میر عیززەددین شێری سۆران|میر عیززەددین شێری سۆرانی]] لەسێدارەدا و [[میرنشینی سۆران]] و [[ھەولێر|ھەولێری]] دا بە میر [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی ئێزیدی]]. دامەزراندنی میرە ئێزیدییەکە وەک فەرمانڕەوای سۆران ڕووبەڕووی بەرگرییەکی گەورە بووەوە. ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددین پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil}}</ref><ref name="NEVD">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gulî|یەکەم=Nizar Eyub|سەردێڕ=Mîrnişîna Dasin û Şêxan li Serdema Osmanîyan (1515–1750): Vekolîneke Dokûmentarî|زمان=ku|ساڵ=<!-- |translator=Dawud Murad Xetarî -->|ناونیشان=https://archive.org/details/Mirnisinen_Dasin__Sexan_li_Serdeme_Osma|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> میر سەیفەدین توانی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و ھێرشی کردە سەر [[ھەولێر]].<ref name=":0" /><ref name="NEVD" /> == ڕەوتی شەڕەکە == کاتێک حوسێن بەگی داسنی لەم ھێرشە ئاگادار کرایەوە، لەگەڵ شەڕکەرەکانیدا بەرەو ھەولێر بەڕێ کەوت. میر سەیفەددین پێشتر ژمارەیەکی زۆر شەڕکەری کۆ کردبووەوە و شەڕێکی سەخت لە نێوان ھەردوو بەرەکەدا ڕووی دا. بەپێچەوانەی پێشتر، ئەمجارەیان میر سەیفەددین توانی باڵادەست بێت و حوسێن بەگی داسنی پاشەکشە پێ بکات. ٥٠٠ شەڕکەری ئێزیدی لە کاتی شەڕەکاندا کوژران. == سەرچاوەکان == <references /> == پەراوێزەکان == * John S. Guest: ''Survival Among the Kurds. A History of the Yezidis.'' Routledge, London/New York 1993, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9780710304568|ISBN 978-0-7103-0456-8]]. * Mehmet Emin Zeki Bey: ''Kürd ve Kürdistan Ünlüleri.'' Apec, Spånga 1998, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9789189014459|ISBN 978-91-89014-45-9]]. * [[:de:François_Bernard_Charmoy|François Bernard Charmoy]] (Hrsg., Übers.): ''Chèref-nâmeh, ou Fastes de la nation kourde.'' St. Petersburg 1868–1875. * Birgul Acikyildiz: ''The Yezidis. The History of a Community.'' I.B. Tauris, London 2014, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9781784532161|ISBN 978-1-78453-216-1]]. {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان}} [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی شێخان]] [[پۆل:١٥٣٤]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] hixwrq49jlbo5p8wsve2b724b491bi6 0 296248 1588882 1588042 2026-06-05T21:15:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1588882 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{Infobox political party|name=کەرکووک ھێز و ئیرادەمانە|native_name={{native name|ku|کەرکووک ھێز و ئیرادەمانە}} / {{native name|ar|تحالف كركوڬ قوتنا وإرادتنا}}|logo=|logo_size=|country=عێراق|leader=[[ڕێبوار تەھا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Rebwar Taha: I Will be Governor of All Kirkuk Communities Without Bias |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/EN/Details/76805 |وێبگە=pukmedia.com|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref>|chairman=[[ئاسۆ مامەند]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Candidates of "Kirkuk is Our Strength & Will Coalition" Introduced in a Carnival in Kirkuk |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/EN/Details/76136 |وێبگە=pukmedia.com|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref>|founder=|founded=|spokesperson=|seats1_title=کورسی لە [[ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک|ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک]]|seats1={{Infobox political party/seats|5|16|hex=#3cb371}}|colorcode=|ideology=|position=|slogan=|logo_alt=|affiliation1_title=پارتە ئەندامەکان|affiliation1={{ubl| |[[File:PUK Logo.svg|PUK_Logo|25px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|ی.ن.ک]] |[[File:Kurdistan Communist Party Logo.svg|Kurdistan_Communist_Party_Logo|25px]] [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حشکع]]}}}}'''کەرکووک ھێز و ئیرادەمانە''' ھاوپەیمانییەک بوو کە لە نێوان [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حیزبی شیووعیی کوردستان]] بۆ ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ٢٠٢٣ لە [[پارێزگای کەرکووک]] پێکھاتبوو. == ئەنجامی هەڵبژاردنەکان == ھاوپەیمانییەکە زۆرترین دەنگی بەدەستھێناوە لە ھەڵبژاردنەکاندا بە ١٥٧ ھەزار و ٦٤٩ دەنگ (١٥٧،٦٤٩) و ٢٨،٢٠١%ی کۆی دەنگەکانی بەدەستھێناوە. و بردنەوەی ٥ کورسی لە کۆی ١٦ کورسیی ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک. ''سەرچاوە:'' [https://ihec.iq/wp-content/uploads/2024/01/القوائم.pdf ماڵپەڕی فەرمی IHEC لاپەڕە 13] == زۆربەی کاندیدە تاکەکەسییە سەرکەوتووەکان == جگەلەوەی کە ھاوپەیمانییەکە زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا لە پارێزگاکەدا، دوو کاندید توانییان لە ٣ کاندیدی سەرەکی زۆرترین دەنگدراوی تاکەکەسیدا بن. نەشئەت شاھوێز کە کاندیدی ژمارە ٣ بوو بۆ ھاوپەیمانییەکە زۆرترین دەنگی تاکەکەسیی بەدەستھێنا کە بریتی بوو لە ٤٢ ھەزار و ١٦٦ دەنگ. وە سەرۆکی لیستەکە [[ڕێبوار تەھا]] دووەم کاندیدی زۆرترین دەنگی لە پارتەکەدا و سێیەمین کاندیدی تاکەکەسی بوو کە زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا لە سەرتاسەری پارێزگاکەدا بە ٢٩ ھەزار و ٨٦١ دەنگ. دواتر وەک پارێزگاری پارێزگای کەرکووک ھەڵبژێردرا. ''سەرچاوە:'' [https://ihec.iq/wp-content/uploads/2024/01/%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%83.pdf ماڵپەڕی فەرمی IHEC لاپەڕە 1] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کوردی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:پارێزگای کەرکوک]] [[پۆل:کەرکووک]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] 3bnb6zomqru92ic8b6810ofhifm6p6c 0 296301 1588827 1588246 2026-06-05T12:04:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588827 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''یاریگای ئارۆھێد''' یاریگایەکی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێی ئەمریکییە]] لە [[کانزاس ستی، میزوری|کانزاس سیتی لە ویلایەتی میزۆری]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بڕیارە یاریگاکە میوانداری یارییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|جامی حیھانیی ٢٠٢٦]] بکات. ھەروەھا میوانداری یارییەکانی تری [[تۆپی پێ]] و یارییەکانی تۆپی پێی کۆلێژەکانی بۆ تیپە ناوچەییەکان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Arrowhead Stadium, Kansas City Chiefs football stadium - Stadiums of Pro Football |ناونیشان=https://www.stadiumsofprofootball.com/stadiums/arrowhead-stadium/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Stadiums of Pro Football - Your Ticket to Every NFL Football Stadium |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/usa/kansas-city|سەردێڕ=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/usa/kansas-city |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.fifa.com}}</ref>یاریگاکە لە ساڵی ٢٠١٠دا بە بڕی ٣٧٥ ملیۆن دۆلار نۆژەنکرایەوە. شوێنی دانیشتنی ٧٦ ھەزار و ٤١٦ کەسی ھەیە. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} {{کۆلکە|وەرزش}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Arrowhead Stadium}} [[پۆل:شوێنە وەرزشییەکان لە ساڵی ١٩٧٢ تەواو بوون]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 4cz5lm5p6z04j51hx9sklvaev858rrl 0 296358 1588868 1588733 2026-06-05T19:48:35Z Aza 86 /* */ 1588868 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} '''ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی''' [[ڕێباز|ڕێبازێکی فەلسەفییە]] دەرحەق بە [[زانست]] و [[سروشت]] کە لە کۆتایییەکانی سەدەی ۱۹یەمدا و لە ڕێگەی نووسراوەکانی [[کارڵ مارکس]] و [[فریدریش ئێنگڵس|فریدریش ئەنگڵسەوە]] پەرەی گرتووە. بەکورتی، کارێ کە ئەم ڕێبازە دەیکا ئەوەیە کە «[[دیالێکتیک]]»ەکەی [[فریدریش ھێگڵ|گیۆرگ ڤیلھێلم فریدریش ھێگڵ]] دێنێ و پاشان «[[ماتریاڵیزم|ماددەباوەڕیی فەلسەفی]]»ی لەگەڵ تێکەڵ دەکا. لە ئاکامی ئەم تێکەڵبوونەدا، [ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی] وای بۆ دەچێ کە جیھان یەکسەر ماددییە (= ماتریاڵە) و، ھەموو [[دیاردە|دیاردەکان]] ئاکامی جموجووڵی ماددەن و، بەرەوپێشچوونی جیھان بەرھەمی پرۆسەیەکی دیالێکتیکییە کە [[ناتەبایی|ناتەبایییە ناوەکییەکان]] بەڕێوەی دەبەن. ھەروەھا، کۆمەڵێ قانوونی گشتیشی دیاری کردووە. لە ھەمووان گرنگتر، شێوەگۆڕکێی چەندایەتی بۆ چۆنایەتی، تێکھەڵکێشراویی دژەکان و، ڕەتدانەوەی ڕەتدانەوە. لاشی وایە کە ئەم قانوونانە بە سەر سروشت و کۆمەڵگا و ھزری ئینساندا حوکم دەکەن. لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و وڵاتانی [[مارکسیست-لێنینیست|مارکسیست-لێنینیستی]] تردا فەلسەفەکە بوو بە فەلسەفەی ڕەسمیی دەوڵەت.<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Dialectical materialism |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ئیش=Wikipedia |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dialectical_materialism&oldid=1357154752 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> دەتوانرێ سەرچاوە فکرییەکانی ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی بۆ [[ئیدیالیزمی ئەڵمانی|ئیدیالیزمی ئەڵمانیی]] سەدەی ۱۹یەم بگەڕێنرێتەوە، بە تایبەت بۆ تیۆرییەکەی ھێگڵ کە دەیوت دیالێکتیک پرۆسەی لۆژیکیی بەرەوپێشچوون و گەشەکردنی ھەمووشتێکە. مارکس و ئەنگڵس سیستمە ئیدیالیستییەکەی ھێگڵیان ھەڵگەڕاندەوە و، وتیان دیالێکتیک پرۆسەی [[تێگەیشتە]] یا [[ئیدیا]] نییە، بەڵکوو ھیی دنیای ماددی و [[واقیع|واقیعە]]. مارکس خۆی ھیچ کات زاراوەی «ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی»ی نەھاتووەتە سەر زار، ھەرچەند، لە تیۆرییە مێژوویییەکەی خۆیدا‌، واتە [[ماتریاڵیزمی مێژوویی]] و، لە ڕەخنەگرتنەکەی لە [[ئابووری سیاسی]]، ھەندێ لە بنەواشەکانی بە کار بردووە. دوای مردنی مارکس، ئەنگڵس میتۆدە دیالێکتیکییەکەی پەرە پێ دا بۆ ئەوەی [[زانستە سروشتییەکان|زانستە سروشتییەکانیش]] لە خۆ بگرێت. ھەروەھا، یاسا گشتییەکانیشی دەسنیشان کرد. دواتر، لە ۱۸۹۰ەکاندا، مارکسیستی ڕووس [[گۆرگی پلێخانۆڤ|گیۆرگی پلیخانۆڤ]] شێوەی فەرمیی دا بە فەلسەفەکە و زاراوەی «ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی»ی داھێنا. لە سەدەی ۲۰ەمدا، [[ڤلادیمیر لێنین]] ماتریاڵیزمی دیالێکتیکیی لەگەڵ پرۆژە سیاسی و شۆڕشگێڕانەکەی خۆیدا خونجاند و، گەشەی زیاتری پێ دا. ئەو لە کتێبی [[ماتریاڵیزم و ئیمپیریۆکریتیزم|ماتریاڵیزم و ئیمپیریۆکریتیزمدا]]، بە زاراوەگەلی بەتەواوی [[ئیپیستیمۆلۆژی|ئیپیستیمۆلۆژیک]]، سەرلەنوێ، ماتریاڵ یا ھەمان «ماددە»ی لە گوێن «واقیعی عەینی» پێناسە و دیاری کردەوە. ھەروەھا، بنەواشەی «پارتیزانی»شی تێی ترنجاند کە دەیوت فەلسەفە خۆی لە خۆیدا سیاسییە و بەستراوە بە [[ململانێی چینایەتی|ململانێی چینایەتییەوە]]. [[ستالین]] ساڵی ۱۹۳۸ لە وتاری «ماتریاڵیزمی مێژوویی و دیالێکتیکی»دا ڕێبازەکەی ڕێک خستەوە و کردی بە چوارچێوەیەکی ئایدیۆلۆژیکی و زۆرەملانە بۆ ھەموو لێکۆڵینەوە فەلسەفی و زانستییەکان لە یەکێتیی سۆڤیەتدا. ئەو چوارچێوەیە وەکوو جیھانبینیی ڕەسمیی سۆڤیەت فێر دەکرا و ھەموو سیاسەتەکانی دەوڵەتی پێ پاساو دەدرا. پاش مەرگی ستالین، سەردەمێکی [[دیستالینیزاسیۆن]] (ستالین سڕینەوە، لە ستالینی دەرھێنان، ھەڵکڕاندنی ھەرچی کە ستالینی بووە) دەستی پێ کرد و تۆزێ کۆمەڵگا زۆرتر کرایەوە و ڕەخنەگرتن لە [[دۆگماتیزم|دۆگماتیزمی]] ڕۆژگاری ستالین ئاسانتر بووەوە. ماتریاڵیزمی دیالێکتیکی لە درێژەی ساڵاندا بەر ڕەخنەگەلی زۆر قورس کەوتووە. زۆرتر بەو بۆنەوە کە لە ژێر فەرمانی یەکێتیی سۆڤیەتدا بەرەبەرە لە پرۆژەیەکی فەلسەفییەوە گۆڕدرا و بوو بە گەردوونناسییەکی سیاسی و نیمچەدینی و، وەکوو ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵ و زاڵبوون بە کار ھێنرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|سۆشیالیزم}} [[پۆل:دیالێکتیک]] [[پۆل:ئایدۆلۆژیای حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:تیۆریی مارکسیستی]] t8f5916onnzmhq712mc9w77aw7nn7gz 0 296365 1588826 1588720 2026-06-05T12:04:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588826 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕێدمۆند''' شارێکە لە کەرتی کینگ، واشینگتن، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە دەکەوێتە {{Convert|15|mi}} لە ڕۆژھەڵاتی [[سیاتڵ]]. ژمارەی دانیشتووانی ٧٣٬٢٥٦ کەس بوو لە [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)|سەرژمێریی ٢٠٢٠دا]].<ref name="2020 Census (City)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data.census.gov/profile/Redmond_city,_Washington?g=160XX00US5357535|سەردێڕ=Explore Census Data |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ڕێدمۆند زیاتر وەک مۆڵگەی [[مایکرۆسۆفت]] و [[نینتێندۆ|نینتێندۆی ئەمریکا]] ناسراوە. شارەکە خاوەنی پیشەسازییەکی تەکنەلۆژیی گەورەیە، جگە لەوەی ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە بۆ ئەو کەسانەی لە سیاتڵ کار دەکەن، کە لە ئەوبەری دەریاچەی واشینگتن لەسەر ڕێڕەوی ویلایەتی ٥٢٠ ھەڵکەوتووە. بەھۆی پێشبڕکێیەکی ساڵانەی پاسکیل لەسەر شەقامەکانی شارەکە و بوونی تاقە ڤێلۆدرۆمی (گۆڕەپانی پاسکیلسواری) ویلایەتەکە، ڕێدمۆند ھەروەھا بە «پایتەختی پاسکیلی باکووری ڕۆژاوا» ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.epodunk.com/slogans/sports.html|سەردێڕ=Community slogans about sports - ePodunk |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150519001923/http://www.epodunk.com/slogans/sports.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="AboutRedmond">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.redmond.gov/840/About-Redmond|سەردێڕ=About Redmond {{!}} Redmond, WA |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Redmond, Washington}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5kpembfmnhoa8x8yr8gkne9wb1xg1q5 0 296375 1588824 1588750 2026-06-05T12:03:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588824 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''فالح فەیسەڵ فەھد فەیاز''' ({{Langx|ar|فالح الفیاض}} ; لەدایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٥٦) سیاسەتمەدارێکی [[عێراق|عێراقییە]]، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_115192.htm|سەردێڕ=National Security Advisor from Iraq visits NATO |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Nato.int}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hoover.org/news/iraqi-national-security-adviser-falih-al-fayyadh-visits-hoover|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Falih al-Fayyadh Visits Hoover |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Hoover.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.intelligenceonline.com/government-intelligence_organizations/2016/06/15/faleh-al-fayad,108170156-bre|سەردێڕ=IRAQ • Faleh Al Fayad - 15/06/2016 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Intelligenceonline.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/iraq-national-security-advisor-interview.html|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Says Terrorism Linked to Havens in Syria - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> و سەرۆکی ئێستای [[حەشدی شەعبی|ھێزەکانی حەشدی شەعبیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/05/iran-iraq-iraq-basij-forces.html|سەردێڕ=Comparing Iraq's Shiite forces to Iran's Basij - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> ھەروەھا دامەزرێنەری [[بزووتنەوەی عەتا|بزووتنەوەی عەتایە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.youtube.com/watch?v=kcd0glpFRqM وتارەکەی فالح فەیاز لە کاتی دامەزراندنی بزووتنەوەی عەتا] - [[یووتیووب|یوتیوب]] {{حەشدی شەعبی}} [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] o8o14onvjkcejd9vwql60k8d74nhona 1588835 1588824 2026-06-05T16:00:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Falih Al-Fayyadh}} 1588835 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''فالح فەیسەڵ فەھد فەیاز''' ({{Langx|ar|فالح الفیاض}} ; لەدایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٥٦) سیاسەتمەدارێکی [[عێراق|عێراقییە]]، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_115192.htm|سەردێڕ=National Security Advisor from Iraq visits NATO |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Nato.int}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hoover.org/news/iraqi-national-security-adviser-falih-al-fayyadh-visits-hoover|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Falih al-Fayyadh Visits Hoover |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Hoover.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.intelligenceonline.com/government-intelligence_organizations/2016/06/15/faleh-al-fayad,108170156-bre|سەردێڕ=IRAQ • Faleh Al Fayad - 15/06/2016 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Intelligenceonline.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/iraq-national-security-advisor-interview.html|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Says Terrorism Linked to Havens in Syria - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> و سەرۆکی ئێستای [[حەشدی شەعبی|ھێزەکانی حەشدی شەعبیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/05/iran-iraq-iraq-basij-forces.html|سەردێڕ=Comparing Iraq's Shiite forces to Iran's Basij - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> ھەروەھا دامەزرێنەری [[بزووتنەوەی عەتا|بزووتنەوەی عەتایە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.youtube.com/watch?v=kcd0glpFRqM وتارەکەی فالح فەیاز لە کاتی دامەزراندنی بزووتنەوەی عەتا] - [[یووتیووب|یوتیوب]] {{حەشدی شەعبی}} {{پۆلی کۆمنز|Falih Al-Fayyadh}} [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] fqls1i485znmrvl53f3endd3k8krnts 1588847 1588835 2026-06-05T17:01:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1588847 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''فالح فەیسەڵ فەھد فەیاز''' ({{Langx|ar|فالح الفیاض}} ; لەدایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٥٦) سیاسەتمەدارێکی [[عێراق|عێراقییە]]، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_115192.htm|سەردێڕ=National Security Advisor from Iraq visits NATO |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Nato.int}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hoover.org/news/iraqi-national-security-adviser-falih-al-fayyadh-visits-hoover|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Falih al-Fayyadh Visits Hoover |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Hoover.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.intelligenceonline.com/government-intelligence_organizations/2016/06/15/faleh-al-fayad,108170156-bre|سەردێڕ=IRAQ • Faleh Al Fayad - 15/06/2016 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Intelligenceonline.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/iraq-national-security-advisor-interview.html|سەردێڕ=Iraqi National Security Adviser Says Terrorism Linked to Havens in Syria - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> و سەرۆکی ئێستای [[حەشدی شەعبی|ھێزەکانی حەشدی شەعبیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/05/iran-iraq-iraq-basij-forces.html|سەردێڕ=Comparing Iraq's Shiite forces to Iran's Basij - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Al-monitor.com}}</ref> ھەروەھا دامەزرێنەری [[بزووتنەوەی عەتا|بزووتنەوەی عەتایە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.youtube.com/watch?v=kcd0glpFRqM وتارەکەی فالح فەیاز لە کاتی دامەزراندنی بزووتنەوەی عەتا] - [[یووتیووب|یوتیوب]] {{حەشدی شەعبی}} {{پۆلی کۆمنز|Falih Al-Fayyadh}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] aa7kwzk9mzomtrx3dvd1xi39j8lvahv 0 296376 1588822 1588761 2026-06-05T12:02:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588822 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Allah Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|وێنۆک|نووسراوەی «ﷲ» لە مزگەوتی پێغەمبەر محەممەد (مەسجید نەبەوی)]] '''ئەڵڵا''' یان '''ﷲ''' ({{Langx|ar|ﷲُ}}) زاراوەیەکی [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]] بۆ [[خوا]]، بە شێوەیەکی سەرەکی خوای [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرستیی]] [[خوا لە دینە ئیبراھیمییەکان|ئیبراھیمی]]. لە دەرەوەی زمانە عەرەبییەکان، بە شێوەیەکی بنەڕەتی پەیوەستە بە [[خوا لە ئیسلامدا|ئیسلامەوە]] (کە تێیدا بە ناوی ڕاستەقینەش دادەنرێت)، ھەرچەندە ئەم زاراوەیە لە [[عەرەبستانی پێش ئیسلام|عەرەبستانی پێش ئیسلامیشدا]] بەکارھاتووە و تا ئێستاش بەردەوامە لە بەکارھێنانی لەلایەن شوێنکەوتووە عەرەبزمانەکانی ھەریەکێک لە [[دینە ئیبراھیمییەکان]]، لەوانەش [[خوا لە جوویەتیدا|جوویەتی]] و [[خوا لە مەسیحییەتدا|مەسیحییەت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html|سەردێڕ=PBS - Islam: Empire of Faith - Faith - God |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327034958/http://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=Islam: Empire of Faith}}</ref><ref>"Islam and Christianity", ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allāh''.</ref><ref name="gardet-allah2">{{cite encyclopedia|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/allah-COM_0047|title=Allah|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online|first=L.|last=Gardet|access-date=2 May 2007|editor1-first=P.|editor1-last=Bearman|editor2-first=Th.|editor2-last=Bianquis|editor3-first=C.E.|editor3-last=Bosworth|editor4-first=E.|editor4-last=van Donzel|editor5-first=W.P.|editor5-last=Heinrichs|publisher=Brill Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Allah|dictionary=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420121231/http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|archive-date=20 April 2014|author=Merriam-Webster}}</ref> وا بیر دەکرێتەوە کە لە وشەی ''[[ئیلاھ|ئەلئیلاھ]]'' ({{Lang|ar|الالە}} وەرگیرابێت، {{دەقاودەق|خوداکە}}) و لە ڕووی زمانەوانییەوە پەیوەندیی بە ناوەکانی تری خواوە ھەیە لە [[زمانە سامییەکان]]، وەک [[زمانی ئارامی]] ({{Lang|arc|ܐܲܠܵܗܵܐ}} {{Transliteration|arc|ʼAlāhā}}) و [[زمانی عیبری]] ({{Lang|he|אֱלוֹהַּ}} {{Transliteration|he|ʾĔlōah}}).<ref>{{cite encyclopedia|year=2006|title=Allah|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&q=ilah|editor=Oliver Leaman|page=34|isbn=978-0-415-32639-1|author=Zeki Saritoprak}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=Vincent J. Cornell|title=God: God in Islam|editor=Lindsay Jones|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=MacMillan Reference USA|volume=5|year=2005|page=724}}</ref>[[پەڕگە:Allah-green.svg|چەپ|وێنۆک|وشەی 'ﷲ' بە [[خۆشنووسیی ئیسلامی|خۆشنووسی]] بە خەتتی ''[[خەتی سولوس|سولوس]]'']]وشەی «ﷲ» ئێستا باڵادەستی یان تاکایەتی و [[یەکتاپەرستی|یەکخودایی]] دەگەیەنێت،<ref name="Robin304">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Christian Julien Robin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|بڵاوکەرەوە=OUP USA|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١|پەڕەکان=٣٠٤–٣٠٥}}</ref> بەڵام لە نێو [[دین لە عەرەبستانی پێش ئیسلامدا|عەرەبەکانی پێش ئیسلامدا]]، ئەڵڵا، [[خواوەندی بەدیھێنەر|خواوەندی باڵادەست و خوڵقێنەر]] بووە و شانبەشانی خواوەندە بچووکەکان لە پانسیۆنێکدا (نێوان کۆمەڵە خواوەندێک) دەپەرسترا.<ref name="auto2">{{cite encyclopedia|author=Anthony S. Mercatante & James R. Dow|title=Allah|encyclopedia=The Facts on File Encyclopedia of World Mythology and Legend|publisher=Facts on File|year=2004|page=53|isbn=978-1-4381-2685-2}}</ref> زۆرێک لە جوولەکەکان و مەسیحییەکان و [[موسڵمانانی سەرەتایی]] لە [[عەرەبیی کلاسیکی|زمانی عەرەبیی کلاسیکدا]] «ﷲ» و «ئەلئیلاھ»یان بە ھاوواتا بەکارھێناوە. ئەم وشەیە لە پێشووشدا، زۆرجار، لەلایەن [[دینی بابی|بابییەکان]]، [[دینی بەھایی|بەھایییەکان]]، ماندانییەکان، مەسیحییەکانی ئەندەنووسیا، و مەسیحییەکانی ماڵتا و جوولەکە سێفاردییەکان،<ref name="Britannica2">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref name="Britannica">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref>Willis Barnstone, Marvin Meyer ''The Gnostic Bible: Revised and Expanded Edition'' Shambhala Publications 2009 {{ISBN|978-0-8348-2414-0}} page 531</ref> و ھەروەھا لەلایەن [[گاگائوزەکان|گەلی گاگائوزەوە]] بەکاردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carl Skutsch|سەردێڕ=Encyclopedia of the World's Minorities|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕە=٤٨٠}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|زمانی عەرەبی|ئیسلام|دین}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:خوداکانی عەرەب]] [[پۆل:خوا لە ئیسلامدا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:زاراوە عەرەبییەکان]] [[پۆل:زاراوە دینییەکان]] [[پۆل:خوا]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] d43935froyclfix1eesqel7u8ro4454 1588836 1588822 2026-06-05T16:00:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Allah in calligraphy}} 1588836 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Allah Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|وێنۆک|نووسراوەی «ﷲ» لە مزگەوتی پێغەمبەر محەممەد (مەسجید نەبەوی)]] '''ئەڵڵا''' یان '''ﷲ''' ({{Langx|ar|ﷲُ}}) زاراوەیەکی [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]] بۆ [[خوا]]، بە شێوەیەکی سەرەکی خوای [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرستیی]] [[خوا لە دینە ئیبراھیمییەکان|ئیبراھیمی]]. لە دەرەوەی زمانە عەرەبییەکان، بە شێوەیەکی بنەڕەتی پەیوەستە بە [[خوا لە ئیسلامدا|ئیسلامەوە]] (کە تێیدا بە ناوی ڕاستەقینەش دادەنرێت)، ھەرچەندە ئەم زاراوەیە لە [[عەرەبستانی پێش ئیسلام|عەرەبستانی پێش ئیسلامیشدا]] بەکارھاتووە و تا ئێستاش بەردەوامە لە بەکارھێنانی لەلایەن شوێنکەوتووە عەرەبزمانەکانی ھەریەکێک لە [[دینە ئیبراھیمییەکان]]، لەوانەش [[خوا لە جوویەتیدا|جوویەتی]] و [[خوا لە مەسیحییەتدا|مەسیحییەت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html|سەردێڕ=PBS - Islam: Empire of Faith - Faith - God |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327034958/http://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=Islam: Empire of Faith}}</ref><ref>"Islam and Christianity", ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allāh''.</ref><ref name="gardet-allah2">{{cite encyclopedia|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/allah-COM_0047|title=Allah|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online|first=L.|last=Gardet|access-date=2 May 2007|editor1-first=P.|editor1-last=Bearman|editor2-first=Th.|editor2-last=Bianquis|editor3-first=C.E.|editor3-last=Bosworth|editor4-first=E.|editor4-last=van Donzel|editor5-first=W.P.|editor5-last=Heinrichs|publisher=Brill Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Allah|dictionary=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420121231/http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|archive-date=20 April 2014|author=Merriam-Webster}}</ref> وا بیر دەکرێتەوە کە لە وشەی ''[[ئیلاھ|ئەلئیلاھ]]'' ({{Lang|ar|الالە}} وەرگیرابێت، {{دەقاودەق|خوداکە}}) و لە ڕووی زمانەوانییەوە پەیوەندیی بە ناوەکانی تری خواوە ھەیە لە [[زمانە سامییەکان]]، وەک [[زمانی ئارامی]] ({{Lang|arc|ܐܲܠܵܗܵܐ}} {{Transliteration|arc|ʼAlāhā}}) و [[زمانی عیبری]] ({{Lang|he|אֱלוֹהַּ}} {{Transliteration|he|ʾĔlōah}}).<ref>{{cite encyclopedia|year=2006|title=Allah|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&q=ilah|editor=Oliver Leaman|page=34|isbn=978-0-415-32639-1|author=Zeki Saritoprak}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=Vincent J. Cornell|title=God: God in Islam|editor=Lindsay Jones|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=MacMillan Reference USA|volume=5|year=2005|page=724}}</ref>[[پەڕگە:Allah-green.svg|چەپ|وێنۆک|وشەی 'ﷲ' بە [[خۆشنووسیی ئیسلامی|خۆشنووسی]] بە خەتتی ''[[خەتی سولوس|سولوس]]'']]وشەی «ﷲ» ئێستا باڵادەستی یان تاکایەتی و [[یەکتاپەرستی|یەکخودایی]] دەگەیەنێت،<ref name="Robin304">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Christian Julien Robin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|بڵاوکەرەوە=OUP USA|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١|پەڕەکان=٣٠٤–٣٠٥}}</ref> بەڵام لە نێو [[دین لە عەرەبستانی پێش ئیسلامدا|عەرەبەکانی پێش ئیسلامدا]]، ئەڵڵا، [[خواوەندی بەدیھێنەر|خواوەندی باڵادەست و خوڵقێنەر]] بووە و شانبەشانی خواوەندە بچووکەکان لە پانسیۆنێکدا (نێوان کۆمەڵە خواوەندێک) دەپەرسترا.<ref name="auto2">{{cite encyclopedia|author=Anthony S. Mercatante & James R. Dow|title=Allah|encyclopedia=The Facts on File Encyclopedia of World Mythology and Legend|publisher=Facts on File|year=2004|page=53|isbn=978-1-4381-2685-2}}</ref> زۆرێک لە جوولەکەکان و مەسیحییەکان و [[موسڵمانانی سەرەتایی]] لە [[عەرەبیی کلاسیکی|زمانی عەرەبیی کلاسیکدا]] «ﷲ» و «ئەلئیلاھ»یان بە ھاوواتا بەکارھێناوە. ئەم وشەیە لە پێشووشدا، زۆرجار، لەلایەن [[دینی بابی|بابییەکان]]، [[دینی بەھایی|بەھایییەکان]]، ماندانییەکان، مەسیحییەکانی ئەندەنووسیا، و مەسیحییەکانی ماڵتا و جوولەکە سێفاردییەکان،<ref name="Britannica2">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref name="Britannica">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref>Willis Barnstone, Marvin Meyer ''The Gnostic Bible: Revised and Expanded Edition'' Shambhala Publications 2009 {{ISBN|978-0-8348-2414-0}} page 531</ref> و ھەروەھا لەلایەن [[گاگائوزەکان|گەلی گاگائوزەوە]] بەکاردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carl Skutsch|سەردێڕ=Encyclopedia of the World's Minorities|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕە=٤٨٠}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|زمانی عەرەبی|ئیسلام|دین}} {{پۆلی کۆمنز|Allah in calligraphy}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:خوداکانی عەرەب]] [[پۆل:خوا لە ئیسلامدا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:زاراوە عەرەبییەکان]] [[پۆل:زاراوە دینییەکان]] [[پۆل:خوا]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] a0c5o2kecdziqa5geufnv9pye8ps6wi 1588846 1588836 2026-06-05T17:01:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئایین|ئایین]] 1588846 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Allah Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|وێنۆک|نووسراوەی «ﷲ» لە مزگەوتی پێغەمبەر محەممەد (مەسجید نەبەوی)]] '''ئەڵڵا''' یان '''ﷲ''' ({{Langx|ar|ﷲُ}}) زاراوەیەکی [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]] بۆ [[خوا]]، بە شێوەیەکی سەرەکی خوای [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرستیی]] [[خوا لە دینە ئیبراھیمییەکان|ئیبراھیمی]]. لە دەرەوەی زمانە عەرەبییەکان، بە شێوەیەکی بنەڕەتی پەیوەستە بە [[خوا لە ئیسلامدا|ئیسلامەوە]] (کە تێیدا بە ناوی ڕاستەقینەش دادەنرێت)، ھەرچەندە ئەم زاراوەیە لە [[عەرەبستانی پێش ئیسلام|عەرەبستانی پێش ئیسلامیشدا]] بەکارھاتووە و تا ئێستاش بەردەوامە لە بەکارھێنانی لەلایەن شوێنکەوتووە عەرەبزمانەکانی ھەریەکێک لە [[دینە ئیبراھیمییەکان]]، لەوانەش [[خوا لە جوویەتیدا|جوویەتی]] و [[خوا لە مەسیحییەتدا|مەسیحییەت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html|سەردێڕ=PBS - Islam: Empire of Faith - Faith - God |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327034958/http://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=Islam: Empire of Faith}}</ref><ref>"Islam and Christianity", ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allāh''.</ref><ref name="gardet-allah2">{{cite encyclopedia|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/allah-COM_0047|title=Allah|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online|first=L.|last=Gardet|access-date=2 May 2007|editor1-first=P.|editor1-last=Bearman|editor2-first=Th.|editor2-last=Bianquis|editor3-first=C.E.|editor3-last=Bosworth|editor4-first=E.|editor4-last=van Donzel|editor5-first=W.P.|editor5-last=Heinrichs|publisher=Brill Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Allah|dictionary=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420121231/http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|archive-date=20 April 2014|author=Merriam-Webster}}</ref> وا بیر دەکرێتەوە کە لە وشەی ''[[ئیلاھ|ئەلئیلاھ]]'' ({{Lang|ar|الالە}} وەرگیرابێت، {{دەقاودەق|خوداکە}}) و لە ڕووی زمانەوانییەوە پەیوەندیی بە ناوەکانی تری خواوە ھەیە لە [[زمانە سامییەکان]]، وەک [[زمانی ئارامی]] ({{Lang|arc|ܐܲܠܵܗܵܐ}} {{Transliteration|arc|ʼAlāhā}}) و [[زمانی عیبری]] ({{Lang|he|אֱלוֹהַּ}} {{Transliteration|he|ʾĔlōah}}).<ref>{{cite encyclopedia|year=2006|title=Allah|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&q=ilah|editor=Oliver Leaman|page=34|isbn=978-0-415-32639-1|author=Zeki Saritoprak}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=Vincent J. Cornell|title=God: God in Islam|editor=Lindsay Jones|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=MacMillan Reference USA|volume=5|year=2005|page=724}}</ref>[[پەڕگە:Allah-green.svg|چەپ|وێنۆک|وشەی 'ﷲ' بە [[خۆشنووسیی ئیسلامی|خۆشنووسی]] بە خەتتی ''[[خەتی سولوس|سولوس]]'']]وشەی «ﷲ» ئێستا باڵادەستی یان تاکایەتی و [[یەکتاپەرستی|یەکخودایی]] دەگەیەنێت،<ref name="Robin304">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Christian Julien Robin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|بڵاوکەرەوە=OUP USA|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١|پەڕەکان=٣٠٤–٣٠٥}}</ref> بەڵام لە نێو [[دین لە عەرەبستانی پێش ئیسلامدا|عەرەبەکانی پێش ئیسلامدا]]، ئەڵڵا، [[خواوەندی بەدیھێنەر|خواوەندی باڵادەست و خوڵقێنەر]] بووە و شانبەشانی خواوەندە بچووکەکان لە پانسیۆنێکدا (نێوان کۆمەڵە خواوەندێک) دەپەرسترا.<ref name="auto2">{{cite encyclopedia|author=Anthony S. Mercatante & James R. Dow|title=Allah|encyclopedia=The Facts on File Encyclopedia of World Mythology and Legend|publisher=Facts on File|year=2004|page=53|isbn=978-1-4381-2685-2}}</ref> زۆرێک لە جوولەکەکان و مەسیحییەکان و [[موسڵمانانی سەرەتایی]] لە [[عەرەبیی کلاسیکی|زمانی عەرەبیی کلاسیکدا]] «ﷲ» و «ئەلئیلاھ»یان بە ھاوواتا بەکارھێناوە. ئەم وشەیە لە پێشووشدا، زۆرجار، لەلایەن [[دینی بابی|بابییەکان]]، [[دینی بەھایی|بەھایییەکان]]، ماندانییەکان، مەسیحییەکانی ئەندەنووسیا، و مەسیحییەکانی ماڵتا و جوولەکە سێفاردییەکان،<ref name="Britannica2">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref name="Britannica">"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref>Willis Barnstone, Marvin Meyer ''The Gnostic Bible: Revised and Expanded Edition'' Shambhala Publications 2009 {{ISBN|978-0-8348-2414-0}} page 531</ref> و ھەروەھا لەلایەن [[گاگائوزەکان|گەلی گاگائوزەوە]] بەکاردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carl Skutsch|سەردێڕ=Encyclopedia of the World's Minorities|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕە=٤٨٠}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|زمانی عەرەبی|ئیسلام|دین|ئایین}} {{پۆلی کۆمنز|Allah in calligraphy}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:خوداکانی عەرەب]] [[پۆل:خوا لە ئیسلامدا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:زاراوە عەرەبییەکان]] [[پۆل:زاراوە دینییەکان]] [[پۆل:خوا]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] cvk7fycdkmtlikc21is7k6nfyru3mww 0 296377 1588851 1588763 2026-06-05T17:02:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ئایین|ئایین]] 1588851 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles>{{ئیسلام}}لە ساڵی ٦١٣ تا ٦١٩ زایینی [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا|پێغەمبەری ئیسلام]] [[محەممەد]] لە زێدی خۆی لە [[مەککە]] شوێنکەوتوویەکی کەمی ئەو کەسانەی کۆکردەوە کە پەیامی [[ئیسلام|ئیسلامەکەییان]] لەباوەشگرت و بەم شێوەیە بوون بە [[موسڵمان]]. یەکەم کەس کە دانی بە ئیسلامدا نا، ھاوسەرەکەی بوو، [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خووەیلید]]. ناسنامەی موسڵمانی دووەمی پیاو، دوای خودی محەممەد، تاڕاددەیەکی زۆر بە درێژاییی ھێڵە تائیفییەکان مشتومڕی لەسەرە، چوونکە [[شیعە]] و ھەندێک سەرچاوەی [[سوننە]] یەکەم کەس وەک [[ئیمامەت (شیعە)|ئیمامی شیعە]] [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] دەناسێنن، کە منداڵێک بوو لەو کاتەدا، کە لە ماڵی ئامۆزاکەی، محەممەد، گەورەبووە. سەرچاوەکانی تر باس لەوە دەکەن کە یەکەم پیاوی موسڵمان [[ئەبووبەکر]] بووە کە دواتر لە شوێنی محەممەد بووە یەکەم [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەی ڕاشیدین]]، یان زڕکوڕەکەی محەممەد، [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]]. [[پەڕگە:Siyer-i_Nebi_-_Muhammad_und_Chadidscha_()_führen_die_ersten_rituelle_Waschung_-wudhu-_durch.jpg|چەپ|وێنۆک|وێناکردنێکی پەیامبەر [[محەممەد]] و [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی]] ھاوسەری، کاتێک کە پەیامبەر یەکەم [[دەستنوێژ|دەستنوێژی]] گرت. لەلایەن سیەر نەبییەوە]] == یەکەم ژنەموسڵمان == [[پەڕگە:Khadija_tomb.jpg|وێنۆک|گۆڕستانی خەدیجە لە مەککە، پێش ڕووخاندنی لەلایەن ئالو سعوودەوە لە ساڵانی ١٩٢٠]] پەیامبەر [[محەممەد]] بۆ یەکەمجار بانگەشەی ئەوەی کرد کە یەکەم وەحیی لە دەوروبەری ساڵی ٦١٠ی زایینی بۆ ھاتووە، کە سەرەتا تەنھا لەگەڵ ھاوسەرەکەی، [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خووەیلید،]] ھاوبەشیی پێکرد. بە تێپەڕبوونی کات، لە زێدی خۆی لە [[مەککە]]، محەممەد شوێنکەوتوویەکی کەمی ئەو کەسانەی کۆکردەوە کە پەیامی [[ئیسلام|ئیسلامی]] ئەویان لەباوەشگرتبوو ( {{دەقاودەق|تەسلیمبوون}} بۆ خودا) و بوون بە [[موسڵمان]]. ئەمەش تادێت تووڕەییی گەورەکانی مەککەی بەدوای خۆیدا دەھێنا، کە موسڵمانە سەرەتایییەکانیان دەچەوساندەوە و گۆشەگیرییان لەسەر دانابوون، بەتایبەتی کۆیلە و دەرکراوانی کۆمەڵایەتی.{{Sfn|Haider|2014}} لە کاتێکدا خەدیجە بە شێوەیەکی گشتگیر وەک یەکەم مێینەی موسڵمان ناسراوە، ناسنامەی دووەمی پیاوی موسڵمان، دوای خودی محەممەد، مشتومڕی لەسەرە.{{Sfn|Watt|1953}} == دووەم پیاوی موسڵمان == ناکۆکییەکی بەردەوام پەیوەندیی بە ناسنامەی دووەمی پیاوی موسڵمانەوە ھەیە، واتە یەکەم نێر کە فێرکارییەکانی محەممەدی قبوڵکردبێت.{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012}}{{Sfn|Watt|1953}} [[شیعە]] و ھەندێک سەرچاوەی [[سوننە]]، ئامۆزای محەممەد، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] دەناسێنن وەک دووەم پیاوی موسڵمان، کە ئەو کاتە تەمەنی لە نێوان نۆ بۆ یازدە ساڵان بووە؛{{Sfn|Gleave|2008}} بۆ نموونە لەلایەن مێژوونووسی سوننە [[ئیبن ھیشام]] (کە لە ٨٣٣ مردووە) لە پێداچوونەوەی خۆیدا بۆ ئەسسیرەتول نەبەوییە، بەرھەمی ژیاننامەیی مێژوونووسی مەیلە شیعە [[ئیبن ئیسحاق]] (کە لە ٧٦٧ مردووە).''{{Sfn|Poonawala|1985}}''{{Sfn|Abbas|2021}} ڕاپۆرتی ھاوشێوە لە بەرھەمەکانی نووسەرانی سوننە [[ئیبن سەعد]] (کە لە ٨٤٥ مردووە) و [[جەلالەدین سیوتی|سیووتی]] (کە لە ١٥٠٥ مردووە).{{Sfn|Poonawala|1985}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019}} عەلی خۆی ئیدیعای کردووە کە دووەم موسڵمانی پیاوە.{{Sfn|Shah-Kazemi|2019}} لە نێو نووسەرانی ھاوچەرخدا، ئەمە ھەروەھا بۆچوونی [[حەسەن عەبباس (زانا)|حەسەن عەبباس]]،{{Sfn|Abbas|2021}} جۆن ئێسپۆزیتۆ،{{Sfn|Esposito|2003}} کلیمنت ھوارت،{{Sfn|Huart|2012}} بێتی کێلین،{{Sfn|Kelen|1975}} جۆن مەکھوگۆ،{{Sfn|McHugo|2017}} موجان مۆمێن،{{Sfn|Momen|1985}} [[سەید حوسێن نەسر|حوسێن نەسر]] و ئەسما ئەفسارەددین،{{Sfn|Nasr|Afsaruddin|2022}} و ڕەزا شا-کازمیشە.{{Sfn|Shah-Kazemi|2007}} سەرچاوە سوننییەکانی تر دیاریدەکەن کە یەکەم پیاو کە ئیسلامی وەرگرتبێت یەکەم [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەی ڕاشیدین]] بێت، [[ئەبووبەکر]]، یان زڕکوڕی محەممەد، [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]].{{Sfn|Gleave|2008}} بە تایبەتی مێژوونووسی سوننە [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەڕی]] (کە لە ٩٢٣ مردووە) چەندین نەریتی سوننەی دژبەیەک دەخاتە ڕوو سەبارەت بە یەکەمایەتیی ڕێژەییی عەلی و ئەبووبەکر و زەید، بەڵام - خۆی لە حوکمدان لەسەر ئەو بابەتە - خوێنەر جێدەھێڵێت کە بڕیاربدات کام لە گێڕانەوەکان باشترە.{{Sfn|Watt|1953}} پێدەچێت سەرەتاییترین تۆمارەکانی ئێستا عەلی بخەنە پێش ئەبووبەکرەوە، بەپێی ئیسلامناس ڕۆبەرت گلیڤ؛{{Sfn|Gleave|2008}} سەرەڕای ئەوەش، ناکۆکیی سوننە و شیعەکان لەسەر ئەم بابەتە ڕەھەندێکی مشتومڕی ئاشکرای ھەیە،{{Sfn|Haider|2014}}{{Sfn|Gleave|2008}} و ڕەنگە پێگەی بەرزی دواتری ئەبووبەکر لە تۆمارە سەرەتایییەکانی ئیسلامیدا ڕەنگدانەوەی ھەبووبێت.{{Sfn|Watt|1953}}{{Sfn|Watt|2012}} [[پەڕگە:Al-Mazār_al-Janūbī_(Zayd_ibn_Ḥārithah_Shrine).jpg|وێنۆک|391x391پیکسڵ|مەزارگەی زەیدی کوڕی حاریسە- زڕکوڕی محەممەد و موسڵمانێکی سەرەتایی- کە دەکەوێتە [[ئوردن|ئوردنی]] ئێستا]] == موسڵمانە سەرەتایییەکانی تر == لە نێو [[بەنوو ھاشم|بەنوو ھاشمەکاندا]]، کە خێڵی محەممەد بوو، [[جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب|جەعفەری کوڕی ئەبووتاڵیب]] و [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتتەڵیب]] دوو موسڵمانی سەرەتایی بوون.{{Sfn|Watt|1953}} عوبەیدەی کوڕی حاریس کە چەند ساڵێک لە محەممەد گەورەتر بوو، خزمێکی دیکەی ئەو بوو کە لە سەرەتاوە ئیسلامی وەرگرت.{{Sfn|Watt|1953}} جگە لە ئەبووبەکر، [[تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا|تەڵحەی کوڕی عوبەیدوڵڵای]] گەنج یەکێکی تر بوو لە خێڵی بەنوو تەیم.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو بەنوو زوھرەدا، کە خێڵێکی تری مەککەیی بوو، [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف|عەبدولڕەحمانی کوڕی عەوف]]، [[سەعد کوڕی ئەبوو وەقاس|سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس]] و براکانی، [[عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود]]، ئەلموتتەڵیبی کوڕی ئەزھەر و براکەی، و خەببابی کوڕی ئەرت ھەموویان موسڵمانی سەرەتایی بوون. میقدادی کوڕی ئەسوەد و مەسعوودی کوڕی ڕەبیعە کە ھەردووکیان موسڵمانی سەرەتایی بوون.{{Sfn|Watt|1953}} موسڵمانە سەرەتایییەکان لە نێو خێڵی مەککەییی بەنوو عەدیدا بریتی بوون لە [[سەعید کوڕی زەید|سەعیدی کوڕی زەید]] و نوعەیم کوڕی عەبدوڵڵا و [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] کە دواتر شوێنی ئەبووبەکری گرتەوە وەک خەلیفە.{{Sfn|Watt|1953}} [[ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح|ئەبوو عوبەیدەی کوڕی جەڕڕاح]] و سوھەیلی کوڕی بەیداع لە ڕیزەکانی بەنوو حەریس کە خێڵێکی تری مەککە بوون موسڵمانبوون.{{Sfn|Watt|1953}} موسڵمانانی سەرەتایی لە خێڵی مەککەی بەنوو ئەمیر بریتی بوون لە [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوم مەکتوم]] و سوھەیلی کوڕی عەمر و براکانی.{{Sfn|Watt|1953}} ڕەنگە [[زوبێر کوڕی عەوام|زوبەیری کوڕی عەووام]] تاکە کەس بێت کە ناوی ھاتووە لە بەنوو ئەسعەدەوە، کە خێڵێکی دیکەی مەککەیە.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو خێڵە کاریگەرەکانی [[عەبدولشەمس کوڕی عەبدولمەنناف|عەبدولشەمس]] لە مەککە، [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەففان]]، [[ئەبوو حوزەیفە کوڕی عوتبە|ئەبوو حوزەیفەی کوڕی عوتبە]]، [[خالید کوڕی سەعد]] و بنەماڵەی جاحشی کۆنفیدڕاڵی لە سەرەتاوە ئیعتیرافیان بە ئیسلام کرد.{{Sfn|Watt|1953}} [[بەنی مەخزوم|بەنوو مەخزووم]] کە دیارە خێڵی باڵادەستی سیاسی بوو لە مەککە، ھەندێک موسڵمانی سەرەتایییان ھەبووە، لەوانە [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد|ئەبوو سەلامە]]، [[ئەڕقەم کوڕی ئەبوو ئەڕقەم|ئەلئەڕقەم]]، شەمس کوڕی عوسمان و [[عەمار کوڕی یاسر|عەمماڕی کوڕی یاسر]].{{Sfn|Watt|1953}} [[خونەیس کوڕی حوزافە|خونەیسی کوڕی حوزافە]] تاکە کەسە کە ناوی ھاتووە لە موسڵمانانی سەرەتایی لە بەنوو سەحمەوە، کە خێڵێکی دیکەی مەککەیە.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو [[بەنوو جومەح|بەنوو جومەحدا]]، عوسمانی کوڕی مەزعوون و ھەندێک لە خزمە نزیکەکانی لە ڕیزبەندی موسڵمانە سەرەتایییەکاندا ھاتووە.{{Sfn|Watt|1953}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئایین}} [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:موسڵمانان]] [[پۆل:موسڵمان]] 65b5knmuzk729akht763l66jg9rhnv5 1588871 1588851 2026-06-05T20:00:30Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1588871 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles>{{ئیسلام}}لە ساڵی ٦١٣ تا ٦١٩ زایینی [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا|پێغەمبەری ئیسلام]] [[محەممەد]] لە زێدی خۆی لە [[مەککە]] شوێنکەوتوویەکی کەمی ئەو کەسانەی کۆکردەوە کە پەیامی [[ئیسلام|ئیسلامەکەییان]] لەباوەشگرت و بەم شێوەیە بوون بە [[موسڵمان]]. یەکەم کەس کە دانی بە ئیسلامدا نا، ھاوسەرەکەی بوو، [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خووەیلید]]. ناسنامەی موسڵمانی دووەمی پیاو، دوای خودی محەممەد، تاڕاددەیەکی زۆر بە درێژاییی ھێڵە تائیفییەکان مشتومڕی لەسەرە، چوونکە [[شیعە]] و ھەندێک سەرچاوەی [[سوننە]] یەکەم کەس وەک [[ئیمامەت (شیعە)|ئیمامی شیعە]] [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] دەناسێنن، کە منداڵێک بوو لەو کاتەدا، کە لە ماڵی ئامۆزاکەی، محەممەد، گەورەبووە. سەرچاوەکانی تر باس لەوە دەکەن کە یەکەم پیاوی موسڵمان [[ئەبووبەکر]] بووە کە دواتر لە شوێنی محەممەد بووە یەکەم [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەی ڕاشیدین]]، یان زڕکوڕەکەی محەممەد، [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]]. [[پەڕگە:Siyer-i_Nebi_-_Muhammad_und_Chadidscha_()_führen_die_ersten_rituelle_Waschung_-wudhu-_durch.jpg|چەپ|وێنۆک|وێناکردنێکی پەیامبەر [[محەممەد]] و [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی]] ھاوسەری، کاتێک کە پەیامبەر یەکەم [[دەستنوێژ|دەستنوێژی]] گرت. لەلایەن سیەر نەبییەوە]] == یەکەم ژنەموسڵمان == [[پەڕگە:Khadija_tomb.jpg|وێنۆک|گۆڕستانی خەدیجە لە مەککە، پێش ڕووخاندنی لەلایەن ئالو سعوودەوە لە ساڵانی ١٩٢٠]] پەیامبەر [[محەممەد]] بۆ یەکەمجار بانگەشەی ئەوەی کرد کە یەکەم وەحیی لە دەوروبەری ساڵی ٦١٠ی زایینی بۆ ھاتووە، کە سەرەتا تەنھا لەگەڵ ھاوسەرەکەی، [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خووەیلید،]] ھاوبەشیی پێکرد. بە تێپەڕبوونی کات، لە زێدی خۆی لە [[مەککە]]، محەممەد شوێنکەوتوویەکی کەمی ئەو کەسانەی کۆکردەوە کە پەیامی [[ئیسلام|ئیسلامی]] ئەویان لەباوەشگرتبوو ( {{دەقاودەق|تەسلیمبوون}} بۆ خودا) و بوون بە [[موسڵمان]]. ئەمەش تادێت تووڕەییی گەورەکانی مەککەی بەدوای خۆیدا دەھێنا، کە موسڵمانە سەرەتایییەکانیان دەچەوساندەوە و گۆشەگیرییان لەسەر دانابوون، بەتایبەتی کۆیلە و دەرکراوانی کۆمەڵایەتی.{{Sfn|Haider|2014}} لە کاتێکدا خەدیجە بە شێوەیەکی گشتگیر وەک یەکەم مێینەی موسڵمان ناسراوە، ناسنامەی دووەمی پیاوی موسڵمان، دوای خودی محەممەد، مشتومڕی لەسەرە.{{Sfn|Watt|1953}} == دووەم پیاوی موسڵمان == ناکۆکییەکی بەردەوام پەیوەندیی بە ناسنامەی دووەمی پیاوی موسڵمانەوە ھەیە، واتە یەکەم نێر کە فێرکارییەکانی محەممەدی قبوڵکردبێت.{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012}}{{Sfn|Watt|1953}} [[شیعە]] و ھەندێک سەرچاوەی [[سوننە]]، ئامۆزای محەممەد، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] دەناسێنن وەک دووەم پیاوی موسڵمان، کە ئەو کاتە تەمەنی لە نێوان نۆ بۆ یازدە ساڵان بووە؛{{Sfn|Gleave|2008}} بۆ نموونە لەلایەن مێژوونووسی سوننە [[ئیبن ھیشام]] (کە لە ٨٣٣ مردووە) لە پێداچوونەوەی خۆیدا بۆ ئەسسیرەتول نەبەوییە، بەرھەمی ژیاننامەیی مێژوونووسی مەیلە شیعە [[ئیبن ئیسحاق]] (کە لە ٧٦٧ مردووە).''{{Sfn|Poonawala|1985}}''{{Sfn|Abbas|2021}} ڕاپۆرتی ھاوشێوە لە بەرھەمەکانی نووسەرانی سوننە [[ئیبن سەعد]] (کە لە ٨٤٥ مردووە) و [[جەلالەدین سیوتی|سیووتی]] (کە لە ١٥٠٥ مردووە).{{Sfn|Poonawala|1985}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019}} عەلی خۆی ئیدیعای کردووە کە دووەم موسڵمانی پیاوە.{{Sfn|Shah-Kazemi|2019}} لە نێو نووسەرانی ھاوچەرخدا، ئەمە ھەروەھا بۆچوونی [[حەسەن عەبباس (زانا)|حەسەن عەبباس]]،{{Sfn|Abbas|2021}} جۆن ئێسپۆزیتۆ،{{Sfn|Esposito|2003}} کلیمنت ھوارت،{{Sfn|Huart|2012}} بێتی کێلین،{{Sfn|Kelen|1975}} جۆن مەکھوگۆ،{{Sfn|McHugo|2017}} موجان مۆمێن،{{Sfn|Momen|1985}} [[سەید حوسێن نەسر|حوسێن نەسر]] و ئەسما ئەفسارەددین،{{Sfn|Nasr|Afsaruddin|2022}} و ڕەزا شا-کازمیشە.{{Sfn|Shah-Kazemi|2007}} سەرچاوە سوننییەکانی تر دیاریدەکەن کە یەکەم پیاو کە ئیسلامی وەرگرتبێت یەکەم [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەی ڕاشیدین]] بێت، [[ئەبووبەکر]]، یان زڕکوڕی محەممەد، [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]].{{Sfn|Gleave|2008}} بە تایبەتی مێژوونووسی سوننە [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەڕی]] (کە لە ٩٢٣ مردووە) چەندین نەریتی سوننەی دژبەیەک دەخاتە ڕوو سەبارەت بە یەکەمایەتیی ڕێژەییی عەلی و ئەبووبەکر و زەید، بەڵام - خۆی لە حوکمدان لەسەر ئەو بابەتە - خوێنەر جێدەھێڵێت کە بڕیاربدات کام لە گێڕانەوەکان باشترە.{{Sfn|Watt|1953}} پێدەچێت سەرەتاییترین تۆمارەکانی ئێستا عەلی بخەنە پێش ئەبووبەکرەوە، بەپێی ئیسلامناس ڕۆبەرت گلیڤ؛{{Sfn|Gleave|2008}} سەرەڕای ئەوەش، ناکۆکیی سوننە و شیعەکان لەسەر ئەم بابەتە ڕەھەندێکی مشتومڕی ئاشکرای ھەیە،{{Sfn|Haider|2014}}{{Sfn|Gleave|2008}} و ڕەنگە پێگەی بەرزی دواتری ئەبووبەکر لە تۆمارە سەرەتایییەکانی ئیسلامیدا ڕەنگدانەوەی ھەبووبێت.{{Sfn|Watt|1953}}{{Sfn|Watt|2012}} [[پەڕگە:Al-Mazār_al-Janūbī_(Zayd_ibn_Ḥārithah_Shrine).jpg|وێنۆک|391x391پیکسڵ|مەزارگەی زەیدی کوڕی حاریسە- زڕکوڕی محەممەد و موسڵمانێکی سەرەتایی- کە دەکەوێتە [[ئوردن|ئوردنی]] ئێستا]] == موسڵمانە سەرەتایییەکانی تر == لە نێو [[بەنوو ھاشم|بەنوو ھاشمەکاندا]]، کە خێڵی محەممەد بوو، [[جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب|جەعفەری کوڕی ئەبووتاڵیب]] و [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتتەڵیب]] دوو موسڵمانی سەرەتایی بوون.{{Sfn|Watt|1953}} عوبەیدەی کوڕی حاریس کە چەند ساڵێک لە محەممەد گەورەتر بوو، خزمێکی دیکەی ئەو بوو کە لە سەرەتاوە ئیسلامی وەرگرت.{{Sfn|Watt|1953}} جگە لە ئەبووبەکر، [[تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا|تەڵحەی کوڕی عوبەیدوڵڵای]] گەنج یەکێکی تر بوو لە خێڵی بەنوو تەیم.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو بەنوو زوھرەدا، کە خێڵێکی تری مەککەیی بوو، [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف|عەبدولڕەحمانی کوڕی عەوف]]، [[سەعد کوڕی ئەبوو وەقاس|سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس]] و براکانی، [[عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود]]، ئەلموتتەڵیبی کوڕی ئەزھەر و براکەی، و خەببابی کوڕی ئەرت ھەموویان موسڵمانی سەرەتایی بوون. میقدادی کوڕی ئەسوەد و مەسعوودی کوڕی ڕەبیعە کە ھەردووکیان موسڵمانی سەرەتایی بوون.{{Sfn|Watt|1953}} موسڵمانە سەرەتایییەکان لە نێو خێڵی مەککەییی بەنوو عەدیدا بریتی بوون لە [[سەعید کوڕی زەید|سەعیدی کوڕی زەید]] و نوعەیم کوڕی عەبدوڵڵا و [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] کە دواتر شوێنی ئەبووبەکری گرتەوە وەک خەلیفە.{{Sfn|Watt|1953}} [[ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح|ئەبوو عوبەیدەی کوڕی جەڕڕاح]] و سوھەیلی کوڕی بەیداع لە ڕیزەکانی بەنوو حەریس کە خێڵێکی تری مەککە بوون موسڵمانبوون.{{Sfn|Watt|1953}} موسڵمانانی سەرەتایی لە خێڵی مەککەی بەنوو ئەمیر بریتی بوون لە [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوم مەکتوم]] و سوھەیلی کوڕی عەمر و براکانی.{{Sfn|Watt|1953}} ڕەنگە [[زوبێر کوڕی عەوام|زوبەیری کوڕی عەووام]] تاکە کەس بێت کە ناوی ھاتووە لە بەنوو ئەسعەدەوە، کە خێڵێکی دیکەی مەککەیە.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو خێڵە کاریگەرەکانی [[عەبدولشەمس کوڕی عەبدولمەنناف|عەبدولشەمس]] لە مەککە، [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەففان]]، [[ئەبوو حوزەیفە کوڕی عوتبە|ئەبوو حوزەیفەی کوڕی عوتبە]]، [[خالید کوڕی سەعد]] و بنەماڵەی جاحشی کۆنفیدڕاڵی لە سەرەتاوە ئیعتیرافیان بە ئیسلام کرد.{{Sfn|Watt|1953}} [[بەنی مەخزوم|بەنوو مەخزووم]] کە دیارە خێڵی باڵادەستی سیاسی بوو لە مەککە، ھەندێک موسڵمانی سەرەتایییان ھەبووە، لەوانە [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد|ئەبوو سەلامە]]، [[ئەڕقەم کوڕی ئەبوو ئەڕقەم|ئەلئەڕقەم]]، شەمس کوڕی عوسمان و [[عەمار کوڕی یاسر|عەمماڕی کوڕی یاسر]].{{Sfn|Watt|1953}} [[خونەیس کوڕی حوزافە|خونەیسی کوڕی حوزافە]] تاکە کەسە کە ناوی ھاتووە لە موسڵمانانی سەرەتایی لە بەنوو سەحمەوە، کە خێڵێکی دیکەی مەککەیە.{{Sfn|Watt|1953}} لە نێو [[بەنوو جومەح|بەنوو جومەحدا]]، عوسمانی کوڕی مەزعوون و ھەندێک لە خزمە نزیکەکانی لە ڕیزبەندی موسڵمانە سەرەتایییەکاندا ھاتووە.{{Sfn|Watt|1953}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئایین}} [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:موسڵمانان]] [[پۆل:موسڵمان]] 5gr5e5aedxem51boy00tb6ivebcrafu 0 296379 1588821 1588774 2026-06-05T12:02:31Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588821 wikitext text/x-wiki '''ساعید وەتەندۆست''' چالاکی سیاسی و نووسەری کوردە و یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێرانه]]. == ژیاننامە == ساعید وەتەندۆست ساڵی 1953 لە شاری [[سنە]] لە دایکبووە، سەرەتای خوێندنی لە شاری سنە وەرگرتووە. ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی تەکنەلۆجیای تاران خوێندوویەتی. لەم ماوەیەدا بەلای بیرۆکەی کۆمۆنیستیدا سەرنجی ڕاکێشاوە.یەکێک لە یازدە دامەزرێنەرانی ڕەسەنی کۆمەڵە بوو لە ساڵی ١٩٦٩ و بە هۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە چەندین جار لەلایەن ڕژیمی ئیمپراتۆرییەوە دەستبەسەر و ئەشکەنجە درا. ناوبراو یەکێک بوو لە بەشداربووانی یەکەمین کۆنگرەی کۆمەڵە لە ساڵی ١٩٧٩ و هەمیشە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حیزب بووە. لە ساڵی 2009 لەگەڵ چەند کەسێکی تر [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] دامەزراند، بەڵام لە ساڵی 2022 پەیوەندی بە [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=درەو |سەردێڕ=Draw Media {{!}} كۆمەڵە لەبەردەم پەرتبوونێكی نوێدا |ناونیشان=https://drawmedia.net/report/13171-komele-leberdem-pertbuneki-nweda |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=درەو میدیا |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 4l2k23itxgh4e5l24s7r96ficnb9cs5 1588876 1588821 2026-06-05T20:01:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1588876 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} '''ساعید وەتەندۆست''' چالاکی سیاسی و نووسەری کوردە و یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێرانه]]. == ژیاننامە == ساعید وەتەندۆست ساڵی 1953 لە شاری [[سنە]] لە دایکبووە، سەرەتای خوێندنی لە شاری سنە وەرگرتووە. ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی تەکنەلۆجیای تاران خوێندوویەتی. لەم ماوەیەدا بەلای بیرۆکەی کۆمۆنیستیدا سەرنجی ڕاکێشاوە.یەکێک لە یازدە دامەزرێنەرانی ڕەسەنی کۆمەڵە بوو لە ساڵی ١٩٦٩ و بە هۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە چەندین جار لەلایەن ڕژیمی ئیمپراتۆرییەوە دەستبەسەر و ئەشکەنجە درا. ناوبراو یەکێک بوو لە بەشداربووانی یەکەمین کۆنگرەی کۆمەڵە لە ساڵی ١٩٧٩ و هەمیشە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حیزب بووە. لە ساڵی 2009 لەگەڵ چەند کەسێکی تر [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] دامەزراند، بەڵام لە ساڵی 2022 پەیوەندی بە [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=درەو |سەردێڕ=Draw Media {{!}} كۆمەڵە لەبەردەم پەرتبوونێكی نوێدا |ناونیشان=https://drawmedia.net/report/13171-komele-leberdem-pertbuneki-nweda |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=درەو میدیا |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} 4qu89z6yaklkjx8vxs1nmda6yzxzs4z 0 296382 1588817 1588803 2026-06-05T12:01:11Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588817 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، [[مایکرۆسۆفت]] نیازی خۆی بۆ کڕینەوەی [[ئاکتیڤیژن بڵیزارد]] بە بڕی ٦٨٫٧ ملیار دۆلار ڕاگەیاند. کڕینەوەکە لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ تەواو بوو، کە تێچووی گشتیی گەیشتە ٧٥٫٤ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=SECURITIES AND EXCHANGE COMMISSION |یەکەم=UNITED STATES |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://microsoft.gcs-web.com/node/32336/html}}</ref> لەژێر مەرجەکانی ڕێککەوتنەکەدا، مایکرۆسۆفت ئاکتیڤیژن بڵیزاردی خستە ژێر یەکەی بازرگانیی [[مایکرۆسۆفت گەیمینگ]] وەک بەشێکی خوشک بۆ [[ئێکس بۆکس گەیم ستۆدیۆز]] و [[زێنیماکس میدیا]]. بەو ھۆیەوە، مایکرۆسۆفت خاوەندارێتیی چەندین فرانچایزی لەژێر [[ئاکتیڤیژن]]، [[بڵیزارد ئینتەرتەینمێنت]]، و [[کینگ (کۆمپانیا)|کینگ]] بەدەستھێنا، لەوانە ''[[کۆڵ ئۆڤ دیووتی]]''، ''کراش باندیکووت''، ''سپایرۆ''، ''وارکرافت''، ''ستارکرافت''، ''دیابڵۆ''، ''ئۆڤەروۆچ''، و ''[[کەندی کراش ساگا|کەندی کراش]]''. ئەمە گەورەترین کڕینەوەی کایەی ڤیدیۆیییە لە مێژوودا لە ڕووی بەھای مامەڵەکردنەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مێژووی مایکرۆسۆفت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5gbsetihq320ktqrkdr6eketsywb8ju 1588848 1588817 2026-06-05T17:01:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:کایەی ڤیدیۆیی|کایەی ڤیدیۆیی]] و [[دەروازە:کۆمپانیا|کۆمپانیا]] 1588848 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، [[مایکرۆسۆفت]] نیازی خۆی بۆ کڕینەوەی [[ئاکتیڤیژن بڵیزارد]] بە بڕی ٦٨٫٧ ملیار دۆلار ڕاگەیاند. کڕینەوەکە لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ تەواو بوو، کە تێچووی گشتیی گەیشتە ٧٥٫٤ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=SECURITIES AND EXCHANGE COMMISSION |یەکەم=UNITED STATES |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://microsoft.gcs-web.com/node/32336/html}}</ref> لەژێر مەرجەکانی ڕێککەوتنەکەدا، مایکرۆسۆفت ئاکتیڤیژن بڵیزاردی خستە ژێر یەکەی بازرگانیی [[مایکرۆسۆفت گەیمینگ]] وەک بەشێکی خوشک بۆ [[ئێکس بۆکس گەیم ستۆدیۆز]] و [[زێنیماکس میدیا]]. بەو ھۆیەوە، مایکرۆسۆفت خاوەندارێتیی چەندین فرانچایزی لەژێر [[ئاکتیڤیژن]]، [[بڵیزارد ئینتەرتەینمێنت]]، و [[کینگ (کۆمپانیا)|کینگ]] بەدەستھێنا، لەوانە ''[[کۆڵ ئۆڤ دیووتی]]''، ''کراش باندیکووت''، ''سپایرۆ''، ''وارکرافت''، ''ستارکرافت''، ''دیابڵۆ''، ''ئۆڤەروۆچ''، و ''[[کەندی کراش ساگا|کەندی کراش]]''. ئەمە گەورەترین کڕینەوەی کایەی ڤیدیۆیییە لە مێژوودا لە ڕووی بەھای مامەڵەکردنەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا}} [[پۆل:مێژووی مایکرۆسۆفت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6b5ndugbvf7ty8otvbzfmw6k5zk9dhp 1588873 1588848 2026-06-05T20:00:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1588873 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، [[مایکرۆسۆفت]] نیازی خۆی بۆ کڕینەوەی [[ئاکتیڤیژن بڵیزارد]] بە بڕی ٦٨٫٧ ملیار دۆلار ڕاگەیاند. کڕینەوەکە لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ تەواو بوو، کە تێچووی گشتیی گەیشتە ٧٥٫٤ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=SECURITIES AND EXCHANGE COMMISSION |یەکەم=UNITED STATES |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://microsoft.gcs-web.com/node/32336/html}}</ref> لەژێر مەرجەکانی ڕێککەوتنەکەدا، مایکرۆسۆفت ئاکتیڤیژن بڵیزاردی خستە ژێر یەکەی بازرگانیی [[مایکرۆسۆفت گەیمینگ]] وەک بەشێکی خوشک بۆ [[ئێکس بۆکس گەیم ستۆدیۆز]] و [[زێنیماکس میدیا]]. بەو ھۆیەوە، مایکرۆسۆفت خاوەندارێتیی چەندین فرانچایزی لەژێر [[ئاکتیڤیژن]]، [[بڵیزارد ئینتەرتەینمێنت]]، و [[کینگ (کۆمپانیا)|کینگ]] بەدەستھێنا، لەوانە ''[[کۆڵ ئۆڤ دیووتی]]''، ''کراش باندیکووت''، ''سپایرۆ''، ''وارکرافت''، ''ستارکرافت''، ''دیابڵۆ''، ''ئۆڤەروۆچ''، و ''[[کەندی کراش ساگا|کەندی کراش]]''. ئەمە گەورەترین کڕینەوەی کایەی ڤیدیۆیییە لە مێژوودا لە ڕووی بەھای مامەڵەکردنەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا}} [[پۆل:مێژووی مایکرۆسۆفت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 9g9x5cr3a1m4f6hmalljpybylwc4w5g 0 296383 1588850 1588805 2026-06-05T17:02:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئابووری|ئابووری]] و [[دەروازە:چین|چین]] 1588850 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فەرمانگەی دەوڵەتی بۆ ڕێکخستنی بازاڕ''' ('''ئێس ئەی ئێم ئاڕ'''؛ 国家市场监督管理总局؛ Guójiā Shìchǎng Jiāndū Guǎnlǐ Zǒngjú) ئاژانسێکی ئاست-وەزارییە کە بەشێک نییە لە کابینە و ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی ئەنجومەنی دەوڵەتی کۆماری گەلی چیندایە، و بەرپرسە لە سەرپەرشتیکردن و بەڕێوەبردنی بازاڕ. ئێس ئەی ئێم ئاڕ لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزراوە و ڕێکخەری سەرەکیی دژە-قۆرخکاریی چینە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|چین}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] oharyo56rwsreogp9kjhif8m45wmtiw 1588872 1588850 2026-06-05T20:00:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1588872 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''فەرمانگەی دەوڵەتی بۆ ڕێکخستنی بازاڕ''' ('''ئێس ئەی ئێم ئاڕ'''؛ 国家市场监督管理总局؛ Guójiā Shìchǎng Jiāndū Guǎnlǐ Zǒngjú) ئاژانسێکی ئاست-وەزارییە کە بەشێک نییە لە کابینە و ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی ئەنجومەنی دەوڵەتی کۆماری گەلی چیندایە، و بەرپرسە لە سەرپەرشتیکردن و بەڕێوەبردنی بازاڕ. ئێس ئەی ئێم ئاڕ لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزراوە و ڕێکخەری سەرەکیی دژە-قۆرخکاریی چینە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|چین}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} fvhduylvrikcsg9wc39sh5jx0qgavbh 0 296384 1588838 1588807 2026-06-05T16:00:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|State Council of the People's Republic of China}} 1588838 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەنجومەنی دەوڵەتی کۆماری گەلی چین'''، کە ھاوواتای '''حکوومەتی ناوەندیی گەلە'''، باڵاترین دەستەی کارگێڕیی دەزگای یەکگرتووی دەوڵەتی وڵاتەکەیە و دەستەی جێبەجێکردنی کۆنگرەی نیشتمانیی گەلە (ئێن پی سی)، کە باڵاترین دەستەی دەسەڵاتی دەوڵەتە. لە سەرۆک وەزیران، جێگرانی سەرۆک وەزیران، ڕاوێژکارانی دەوڵەت، وەزیرەکان، سەرۆکی کۆمیسیۆنەکان، وردبینکەری گشتی، پارێزگاری بانکی گەلی چین، و سکرتێری گشتی پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|State Council of the People's Republic of China}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] 5za1c0f17rno1u8n3wg94pj9tdujrka 1588844 1588838 2026-06-05T17:00:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:چین|چین]]، [[دەروازە:کۆمپانیا|کۆمپانیا]] و [[دەروازە:زانستی سیاسەت|زانستی سیاسەت]] 1588844 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەنجومەنی دەوڵەتی کۆماری گەلی چین'''، کە ھاوواتای '''حکوومەتی ناوەندیی گەلە'''، باڵاترین دەستەی کارگێڕیی دەزگای یەکگرتووی دەوڵەتی وڵاتەکەیە و دەستەی جێبەجێکردنی کۆنگرەی نیشتمانیی گەلە (ئێن پی سی)، کە باڵاترین دەستەی دەسەڵاتی دەوڵەتە. لە سەرۆک وەزیران، جێگرانی سەرۆک وەزیران، ڕاوێژکارانی دەوڵەت، وەزیرەکان، سەرۆکی کۆمیسیۆنەکان، وردبینکەری گشتی، پارێزگاری بانکی گەلی چین، و سکرتێری گشتی پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|State Council of the People's Republic of China}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|چین|کۆمپانیا|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] k0olhi0p323aounvdu9mea5ziqup0kn 1588875 1588844 2026-06-05T20:01:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1588875 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئەنجومەنی دەوڵەتی کۆماری گەلی چین'''، کە ھاوواتای '''حکوومەتی ناوەندیی گەلە'''، باڵاترین دەستەی کارگێڕیی دەزگای یەکگرتووی دەوڵەتی وڵاتەکەیە و دەستەی جێبەجێکردنی کۆنگرەی نیشتمانیی گەلە (ئێن پی سی)، کە باڵاترین دەستەی دەسەڵاتی دەوڵەتە. لە سەرۆک وەزیران، جێگرانی سەرۆک وەزیران، ڕاوێژکارانی دەوڵەت، وەزیرەکان، سەرۆکی کۆمیسیۆنەکان، وردبینکەری گشتی، پارێزگاری بانکی گەلی چین، و سکرتێری گشتی پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|State Council of the People's Republic of China}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|چین|کۆمپانیا|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} bl6tbr9uujd5h04iz63xa8e7yvyru03 0 296385 1588816 1588811 2026-06-05T12:00:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1588816 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەمازۆن فایەر تی ڤی''' زنجیرەیەکە لە لێدەرە میدیایییە دیجیتاڵییەکان و [[مایکرۆ کۆنسڵ|مایکرۆ کۆنسڵەکان]] کە لەلایەن [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]]ەوە لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٤وە پەرەی پێدراوە.<ref name="Johnson19">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Johnson |یەکەم=Dave |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-amazon-fire-tv|سەردێڕ=Not sure which Fire TV to buy? Here's how the models actually compare. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Solomon |یەکەم=Kate |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.techradar.com/news/television/amazon-fire-tv-is-amazon-s-streaming-box-1239265?src=rss&attr=all |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tam |یەکەم=Donna |ناونیشان=https://www.cnet.com/uk/news/amazon-unveils-streaming-video/|سەردێڕ=Amazon unveils $99 Amazon Fire TV for streaming video |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://screencloud.com/hardware/beginners-guide-amazon-fire-tv-stick|سەردێڕ=A Beginner’s Guide to the Amazon Fire TV Stick - ScreenCloud |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=screencloud.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Whelton |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://businessandfinance.com/november-2014-tech-update/|سەردێڕ=November 2014 Tech Update |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Business & Finance}}</ref> ئامێرەکان کەرەستەی تۆڕی بچووکن کە ناوەڕۆکی دەنگی و ڤیدیۆیی دیجیتاڵیی [[میدیای ستریمینگ|ستریمینگکراو]] لەڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] بۆ تەلەڤیزیۆنێکی کوالێتی بەرز (High-definition) دەگوازنەوە. ھەروەھا ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدەن دەستیان بە ناوەڕۆکی ناوخۆیی بگات و [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]] بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی ھاوپێچ یان کۆنتڕۆڵکەرێکی تری کایە ئەنجام بدەن، یان بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی [[ئەپڵیکەیشنی مۆبایل]] لەسەر ئامێرێکی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مایکرۆ کۆنسڵەکان]] rno4esyk0rk4v03j6n0sxst22v06v7n 1588837 1588816 2026-06-05T16:00:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Amazon Fire TV}} 1588837 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەمازۆن فایەر تی ڤی''' زنجیرەیەکە لە لێدەرە میدیایییە دیجیتاڵییەکان و [[مایکرۆ کۆنسڵ|مایکرۆ کۆنسڵەکان]] کە لەلایەن [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]]ەوە لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٤وە پەرەی پێدراوە.<ref name="Johnson19">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Johnson |یەکەم=Dave |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-amazon-fire-tv|سەردێڕ=Not sure which Fire TV to buy? Here's how the models actually compare. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Solomon |یەکەم=Kate |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.techradar.com/news/television/amazon-fire-tv-is-amazon-s-streaming-box-1239265?src=rss&attr=all |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tam |یەکەم=Donna |ناونیشان=https://www.cnet.com/uk/news/amazon-unveils-streaming-video/|سەردێڕ=Amazon unveils $99 Amazon Fire TV for streaming video |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://screencloud.com/hardware/beginners-guide-amazon-fire-tv-stick|سەردێڕ=A Beginner’s Guide to the Amazon Fire TV Stick - ScreenCloud |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=screencloud.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Whelton |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://businessandfinance.com/november-2014-tech-update/|سەردێڕ=November 2014 Tech Update |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Business & Finance}}</ref> ئامێرەکان کەرەستەی تۆڕی بچووکن کە ناوەڕۆکی دەنگی و ڤیدیۆیی دیجیتاڵیی [[میدیای ستریمینگ|ستریمینگکراو]] لەڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] بۆ تەلەڤیزیۆنێکی کوالێتی بەرز (High-definition) دەگوازنەوە. ھەروەھا ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدەن دەستیان بە ناوەڕۆکی ناوخۆیی بگات و [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]] بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی ھاوپێچ یان کۆنتڕۆڵکەرێکی تری کایە ئەنجام بدەن، یان بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی [[ئەپڵیکەیشنی مۆبایل]] لەسەر ئامێرێکی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Amazon Fire TV}} [[پۆل:مایکرۆ کۆنسڵەکان]] r40jw1qi7n07cl0l2imiw5zxz2yzzvg 1588845 1588837 2026-06-05T17:00:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:کایەی ڤیدیۆیی|کایەی ڤیدیۆیی]]، [[دەروازە:ئینتەرنێت|ئینتەرنێت]]، [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:تەکنۆلۆژیا|تەکنۆلۆژیا]] و [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]] 1588845 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەمازۆن فایەر تی ڤی''' زنجیرەیەکە لە لێدەرە میدیایییە دیجیتاڵییەکان و [[مایکرۆ کۆنسڵ|مایکرۆ کۆنسڵەکان]] کە لەلایەن [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]]ەوە لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٤وە پەرەی پێدراوە.<ref name="Johnson19">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Johnson |یەکەم=Dave |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-amazon-fire-tv|سەردێڕ=Not sure which Fire TV to buy? Here's how the models actually compare. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Solomon |یەکەم=Kate |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.techradar.com/news/television/amazon-fire-tv-is-amazon-s-streaming-box-1239265?src=rss&attr=all |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tam |یەکەم=Donna |ناونیشان=https://www.cnet.com/uk/news/amazon-unveils-streaming-video/|سەردێڕ=Amazon unveils $99 Amazon Fire TV for streaming video |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://screencloud.com/hardware/beginners-guide-amazon-fire-tv-stick|سەردێڕ=A Beginner’s Guide to the Amazon Fire TV Stick - ScreenCloud |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=screencloud.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Whelton |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://businessandfinance.com/november-2014-tech-update/|سەردێڕ=November 2014 Tech Update |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Business & Finance}}</ref> ئامێرەکان کەرەستەی تۆڕی بچووکن کە ناوەڕۆکی دەنگی و ڤیدیۆیی دیجیتاڵیی [[میدیای ستریمینگ|ستریمینگکراو]] لەڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] بۆ تەلەڤیزیۆنێکی کوالێتی بەرز (High-definition) دەگوازنەوە. ھەروەھا ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدەن دەستیان بە ناوەڕۆکی ناوخۆیی بگات و [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]] بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی ھاوپێچ یان کۆنتڕۆڵکەرێکی تری کایە ئەنجام بدەن، یان بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی [[ئەپڵیکەیشنی مۆبایل]] لەسەر ئامێرێکی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Amazon Fire TV}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:مایکرۆ کۆنسڵەکان]] 08ferw2pptihuu16uxyvz36v2zfzype 1588874 1588845 2026-06-05T20:01:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1588874 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئەمازۆن فایەر تی ڤی''' زنجیرەیەکە لە لێدەرە میدیایییە دیجیتاڵییەکان و [[مایکرۆ کۆنسڵ|مایکرۆ کۆنسڵەکان]] کە لەلایەن [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]]ەوە لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٤وە پەرەی پێدراوە.<ref name="Johnson19">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Johnson |یەکەم=Dave |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-amazon-fire-tv|سەردێڕ=Not sure which Fire TV to buy? Here's how the models actually compare. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Solomon |یەکەم=Kate |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.techradar.com/news/television/amazon-fire-tv-is-amazon-s-streaming-box-1239265?src=rss&attr=all |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tam |یەکەم=Donna |ناونیشان=https://www.cnet.com/uk/news/amazon-unveils-streaming-video/|سەردێڕ=Amazon unveils $99 Amazon Fire TV for streaming video |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://screencloud.com/hardware/beginners-guide-amazon-fire-tv-stick|سەردێڕ=A Beginner’s Guide to the Amazon Fire TV Stick - ScreenCloud |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=screencloud.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Whelton |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://businessandfinance.com/november-2014-tech-update/|سەردێڕ=November 2014 Tech Update |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Business & Finance}}</ref> ئامێرەکان کەرەستەی تۆڕی بچووکن کە ناوەڕۆکی دەنگی و ڤیدیۆیی دیجیتاڵیی [[میدیای ستریمینگ|ستریمینگکراو]] لەڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] بۆ تەلەڤیزیۆنێکی کوالێتی بەرز (High-definition) دەگوازنەوە. ھەروەھا ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدەن دەستیان بە ناوەڕۆکی ناوخۆیی بگات و [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]] بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی ھاوپێچ یان کۆنتڕۆڵکەرێکی تری کایە ئەنجام بدەن، یان بە بەکارھێنانی [[ڕیمۆت کۆنتڕۆڵ]]ی [[ئەپڵیکەیشنی مۆبایل]] لەسەر ئامێرێکی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Amazon Fire TV}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:مایکرۆ کۆنسڵەکان]] lbbnboy5llr9fee4myh0iw6pxol5fzh 3 296386 1588833 2026-06-05T14:06:38Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1588833 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٠٦، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 10wtquwr1ubxg0fnlfa96jenbrpe7mn 0 296387 1588855 2026-06-05T18:11:34Z Sarshiw.Ibrahym 76887 پەڕەی دروست کرد بە «# ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]]»ەوە 1588855 wikitext text/x-wiki # ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]] 9g2j7z54x0o2wkqfj6eeb57f2zcxed4 1588861 1588855 2026-06-05T18:37:19Z Mashkhal Ibrahym 76216 1588861 wikitext text/x-wiki # [[پەڕگە:BoLinkKolezh.jpg]]ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]] 81im5c5lei3eq47dbl5d6pbxt774mgd 1588862 1588861 2026-06-05T18:38:35Z Mashkhal Ibrahym 76216 1588862 wikitext text/x-wiki # [[پەڕگە:BoLinkKolezh.jpg|255x255پیکسڵ]]ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]] 87s5t7xyx6p5xg58whp0lla0p9mdtha 1588863 1588862 2026-06-05T18:39:08Z Mashkhal Ibrahym 76216 1588863 wikitext text/x-wiki # ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]] [[پەڕگە:BoLinkKolezh.jpg|255x255پیکسڵ]] 6qy2f7cvxprst2jkubz0urdepcpirwa 1588870 1588863 2026-06-05T20:00:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1588870 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} # ڕەوانەکردن [[کۆلێژی ئەرکان]] [[پەڕگە:BoLinkKolezh.jpg|255x255پیکسڵ]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} p67omgmtrmib7rtj0mx9xuqthunll5i 0 296388 1588856 2026-06-05T18:11:41Z Ari Qasm 57423 دروستکردنی وتارێکی نوێ 1588856 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|میرەکەی سۆران|میرەکەی [[میرنشینی حەکاری|ھەکاری]]|عیززەددین شێری ھەکاری}} {{Infobox royalty|name=میر عیززەددین شێر{{ھن}} میر عیززەددین|title={{Script/Arabic|[[میر (نازناو)|میر]]}}|reign=؟–١٥٣٤|predecessor=[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]]|successor=[[میر سەیفەددینی سۆران]]|issue=قوولی بەگ{{ھن}}میر عیسا{{ھن}}میر سەیفەددین|full name={{Script/Arabic|میر عیززەددین کوڕی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ کوڕی میر عیسا}}|royal house=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|father=[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]]|religion=[[ئیسلام]]|succession={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میر (نازناو)|میر]]ی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]|image=NiniveNabiYunisOutside.jpg|caption=<small>باس لەوە دەکرێت کە میر عیززەددین چەند مزگەوت و مەدرەسەیەک (فێرگەیەک)یشی لە شاری [[کەرکووک]] دروست کردبێت، بە ھەمان شێوە لە [[ھەولێر]]یش، بەڵام دیار نییە کامە مەدرەسە و مزگەوتانەن بە تەواوەتی. ھەروەھا باس لەوە دەکرێت کە قوببەی [[مزگەوتی نەبی یوونس]]یشی نوێ کردبێتەوە.<small/>|death_date=١٥٣٤|death_place=ھەولێر (؟)}} '''میر عیززەددین کوڕی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ'''، ناسراو بە '''میر عیززەددین''' یان '''میر عیززەدین شێر''' یەکێک بوو لە میرەکانی [[میرنشینی سۆران]] لە سەدەی ١٦یەم، کە بە نزیکەیی لە دەیەی ١٥٣٠ لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] حکومڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|url=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|title=شەڕەفنامە|pages=٣٤٠–٣٤١}}</ref> میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حکومڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حکومڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد ئەمین زەکی بەگ|url=https://books.vejin.net/ck/text/28485|title=کورد و کوردستان، میرنشینی سۆران|year=١٩٣١|volume=٢|chapter=}}</ref> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد.<ref name=":1" /> زۆربەی سەرنجەکان لەسەر میر عیززەددین شێری سۆران بۆ ١٥٣٤ دەگەڕێتەوە کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]. کاتێک کە سوڵتان سولەیمانی قانوونی دەگەڕایەوە، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":2" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{Cite journal |last=Guli |first=Nizar |date=2025-01-01 |title=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |url=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study |journal=Peywend |pages=}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٥، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی کرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا، کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1" /><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} == پاشھات == ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de}}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":0" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دووژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دووژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:میرەکانی سۆران]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٥٣٤]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:لەدایکبووانی ?]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٦یەم لە ئاسیا]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد]] 16fgs6te3f1a18vx24j7x6sy9ln1nfi 0 296389 1588893 2026-06-05T23:57:12Z MeerFarhad97 74793 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]:(いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکان...»ەوە 1588893 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]:(いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * [http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] moz38btqaaezdcpf3s783qx3pwnlddx 1588894 1588893 2026-06-06T00:03:14Z MeerFarhad97 74793 1588894 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]:(いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * [http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] p6zpr6nhk8fl2bhrql6x94xrx2kuq1r 1588895 1588894 2026-06-06T00:04:28Z MeerFarhad97 74793 1588895 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]: (いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * [http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] llm6u6mov6sfyztskygvjj3sgj3qak8 1588897 1588895 2026-06-06T00:11:03Z MeerFarhad97 74793 1588897 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]]، [[ڕیالیزمی جادوویی]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]: (いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * [http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] dm06yv7d56dvyz05ph95lxy881jqcs8 1588900 1588897 2026-06-06T01:53:23Z MeerFarhad97 74793 1588900 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]]، [[ڕیالیزمی جادوویی]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }} '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]: (いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. [[پەڕگە:1Q84.jpg|چەپ|210x210پیکسڵ]] == سەرچاوەکان == * [http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] rs03iiyz0lczmgutc2novge37e51o5i 1588901 1588900 2026-06-06T01:54:09Z MeerFarhad97 74793 1588901 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:1Q84.jpg|چەپ|210x210پیکسڵ]] '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]: (いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]]، [[ڕیالیزمی جادوویی]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }}[http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] obsub3oayaeepwkme8eif4ubvuj8xzs 1588923 1588901 2026-06-06T09:00:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1588923 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:1Q84.jpg|چەپ|210x210پیکسڵ]] '''١Q٨٤''' بە زمانی [[ژاپۆنی]]: (いちきゅうはちよん) ڕۆمانێکی ژاپۆنییە لە نوسینی [[هاروکی موراکامی]]، کە لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۹ بۆ ۲۰۱۰ بە سێ بەش لە چاپ دراوە. کتێبەکە فۆکەس دەخاتە سەر ساڵی ۱۹۸٤ێکی خەیاڵی و بەراوردی دەکات بە ڕاستییەکان. == سەرچاوەکان == * {{Infobox book | name = ۱Q۸٤ | author = [[هاروکی موراکامی]] | language = ژاپۆنی | genre = [[مێژووی جێگرەوە]]، [[جیهانی جیاواز]]، [[ڕیالیزمی جادوویی]] | isbn = 978-0-307-59331-3 | published = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ }}[http://1q84.shinchosha.co.jp/ Official site] {{in lang|ja}} * [http://www.randomhouse.com/features/murakami/site.php?id=xml/books/1q84/about.xml Random House's site for the American edition] * [https://www.youtube.com/watch?v=ICjVqeKw10g Book trailer for American edition] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|سیاسەت|ژاپۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|1Q84}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ]] [[پۆل:پڕوپاگەندە لە خەیاڵدا]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکانی ٢٠١٠]] 66k1wx6ubsf9h6o7e13padv4e2qdkbu 0 296390 1588898 2026-06-06T01:42:08Z MeerFarhad97 74793 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:KurdishTranslationOfPedroParamo.jpg|چەپ|251x251پیکسڵ|alt=پێدرۆ پارامۆ|بەرگی پێدرۆ پارامۆ بە وەرگێڕدراوی کوردی کە لەلایەن دەزگای ماڵی وەفاییەوە چاپ کراوە. ]] {{زانیاریی کتێب|نووسەر=خوان ڕۆڵفۆ|ناونیشانی سەرەکی=پێدرۆ پارامۆ|وڵات=[[مەکسیک]]|زمان=ئیسپانی|ڕێکەوتی دەرچو...»ەوە 1588898 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:KurdishTranslationOfPedroParamo.jpg|چەپ|251x251پیکسڵ|alt=پێدرۆ پارامۆ|بەرگی پێدرۆ پارامۆ بە وەرگێڕدراوی کوردی کە لەلایەن دەزگای ماڵی وەفاییەوە چاپ کراوە. ]] {{زانیاریی کتێب|نووسەر=خوان ڕۆڵفۆ|ناونیشانی سەرەکی=پێدرۆ پارامۆ|وڵات=[[مەکسیک]]|زمان=ئیسپانی|ڕێکەوتی دەرچوون=۱۹٥٥|لاپەڕەکان=۱۳٦ لاپەڕە}} '''پێدرۆ پارامۆ''' ڕۆمانێکی نووسەری مەکسیکی خوان ڕۆڵفۆیە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٥دا چاپ و بڵاوکرایەوە. ئەم ڕۆمانە ڕەگ و ڕیشەی کولتووری مەکسیکی و بیروباوەڕەکانی لەسەر ژیانی دوای مردن لە ڕێگەی کارەکتەرە قووڵە ئاڵۆزەکان و ڕۆحانیەت و گواستنەوەی بەردەوام لە نێوان کایە/ڕەهەندەکاندا پیشان دەدات کە کرۆنۆلۆژییەکی ناهێڵی لەخۆدەگرێت. == سەرچاوەکان == *{{cite book |chapter=The Ghosts of Comala: Haunted Meaning in Pedro Páramo (Introduction) |publication-place=[[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]], United States of America |translator=Margaret Sayers Peden |publisher=[[University of Texas Press]] ([[University of Texas at Austin]]) |year=2002 |title=Pedro Páramo |first=Danny J. |last=Anderson |editor1-first=Juan |editor1-last=Rulfo |url=http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/rulped-intro.html |format=PDF |archive-date=1 December 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021201224709/http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/rulped-intro.html |isbn=978-0-292-77121-5 }} *Zepeda, Jorge. [http://clubcultura.com/clubliteratura/clubescritores/juanrulfo/especial_recep.htm ''La recepción inicial de Pedro Páramo (1955–1963)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203055047/http://www.clubcultura.com/clubliteratura/clubescritores/juanrulfo/especial_recep.htm |date=2007-02-03 }}. México: Fundación Juan Rulfo / Editorial RM, 2005. 378 pp.&nbsp;{{ISBN|968-5208-44-1}}. == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb title|qid=Q7159883|id=tt0062108|title=Pedro Páramo (1967)}} *{{IMDb title|qid=Q129715009|id=tt0329492|title=Pedro Páramo (1978)}} *{{IMDb title|qid=Q129715023|id=tt0341516|title=Pedro Páramo (1981)}} *{{IMDb title|qid=Q127850160|id=tt27717667|title=Pedro Páramo (2024)}} *''[https://archive.today/20240524155501/https://www.webcitation.org/5knv4yZb5?url=http://www.geocities.com/paribartakss/TFP/pp/pp.html Pedro Páramo (2004)]'' the theatre by [https://archive.today/20240524155425/https://www.webcitation.org/5knv4nq1e?url=http://www.geocities.com/paribartakss/TFP/index.html Theatre Formation Paribartak] of India * [http://alextorio.bandcamp.com/album/ghosts-of-comala ''Ghosts of Comala (2012)''], Alex Torío studio album inspired by the novel *[https://archive.org/details/sim_boston-phoenix_1981-02-03_10_5/page/n68/mode/1up ''Pedro Páramo'' (1979)] Review of 1981 Boston stage production, adapted by [[Sidney Goldfarb]] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|مەکسیک|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Pedro Paramo}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:ڕۆمانە مەکسیکییەکان]] 6bh53nrzn7pewc6m4xa6j7dpdzxc18c 1588924 1588898 2026-06-06T09:01:20Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1588924 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:KurdishTranslationOfPedroParamo.jpg|چەپ|251x251پیکسڵ|alt=پێدرۆ پارامۆ|بەرگی پێدرۆ پارامۆ بە وەرگێڕدراوی کوردی کە لەلایەن دەزگای ماڵی وەفاییەوە چاپ کراوە. ]] {{زانیاریی کتێب|نووسەر=خوان ڕۆڵفۆ|ناونیشانی سەرەکی=پێدرۆ پارامۆ|وڵات=[[مەکسیک]]|زمان=ئیسپانی|ڕێکەوتی دەرچوون=۱۹٥٥|لاپەڕەکان=۱۳٦ لاپەڕە}} '''پێدرۆ پارامۆ''' ڕۆمانێکی نووسەری مەکسیکی خوان ڕۆڵفۆیە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٥دا چاپ و بڵاوکرایەوە. ئەم ڕۆمانە ڕەگ و ڕیشەی کولتووری مەکسیکی و بیروباوەڕەکانی لەسەر ژیانی دوای مردن لە ڕێگەی کارەکتەرە قووڵە ئاڵۆزەکان و ڕۆحانیەت و گواستنەوەی بەردەوام لە نێوان کایە/ڕەهەندەکاندا پیشان دەدات کە کرۆنۆلۆژییەکی ناهێڵی لەخۆدەگرێت. == سەرچاوەکان == *{{cite book |chapter=The Ghosts of Comala: Haunted Meaning in Pedro Páramo (Introduction) |publication-place=[[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]], United States of America |translator=Margaret Sayers Peden |publisher=[[University of Texas Press]] ([[University of Texas at Austin]]) |year=2002 |title=Pedro Páramo |first=Danny J. |last=Anderson |editor1-first=Juan |editor1-last=Rulfo |url=http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/rulped-intro.html |format=PDF |archive-date=1 December 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021201224709/http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/rulped-intro.html |isbn=978-0-292-77121-5 }} *Zepeda, Jorge. [http://clubcultura.com/clubliteratura/clubescritores/juanrulfo/especial_recep.htm ''La recepción inicial de Pedro Páramo (1955–1963)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203055047/http://www.clubcultura.com/clubliteratura/clubescritores/juanrulfo/especial_recep.htm |date=2007-02-03 }}. México: Fundación Juan Rulfo / Editorial RM, 2005. 378 pp.&nbsp;{{ISBN|968-5208-44-1}}. == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb title|qid=Q7159883|id=tt0062108|title=Pedro Páramo (1967)}} *{{IMDb title|qid=Q129715009|id=tt0329492|title=Pedro Páramo (1978)}} *{{IMDb title|qid=Q129715023|id=tt0341516|title=Pedro Páramo (1981)}} *{{IMDb title|qid=Q127850160|id=tt27717667|title=Pedro Páramo (2024)}} *''[https://archive.today/20240524155501/https://www.webcitation.org/5knv4yZb5?url=http://www.geocities.com/paribartakss/TFP/pp/pp.html Pedro Páramo (2004)]'' the theatre by [https://archive.today/20240524155425/https://www.webcitation.org/5knv4nq1e?url=http://www.geocities.com/paribartakss/TFP/index.html Theatre Formation Paribartak] of India * [http://alextorio.bandcamp.com/album/ghosts-of-comala ''Ghosts of Comala (2012)''], Alex Torío studio album inspired by the novel *[https://archive.org/details/sim_boston-phoenix_1981-02-03_10_5/page/n68/mode/1up ''Pedro Páramo'' (1979)] Review of 1981 Boston stage production, adapted by [[Sidney Goldfarb]] {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|مەکسیک|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Pedro Paramo}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:ڕۆمانە مەکسیکییەکان]] [[پۆل:‌ڕۆمانەکانی ١٩٥٥]] nlyombbh8443ayfzp7tx5m5lfcw8v6h 118 296392 1588904 2026-06-06T04:25:41Z Thehamazebari 76897 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیارینامە کەسایەتی سەربازی | ناو = سابیر نامق زێباری | وێنە = <!-- لێرە ناوی ئەو وێنەیە بنووسە کە باری دەکەیت، بۆ نموونە: Sabir Namig Zebari.jpg --> | شیکردنەوەی وێنە = عەقید سابیر نامق | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران، باشووری کوردستان | نیشتەجێ...»ەوە 1588904 wikitext text/x-wiki {{زانیارینامە کەسایەتی سەربازی | ناو = سابیر نامق زێباری | وێنە = <!-- لێرە ناوی ئەو وێنەیە بنووسە کە باری دەکەیت، بۆ نموونە: Sabir Namig Zebari.jpg --> | شیکردنەوەی وێنە = عەقید سابیر نامق | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران، باشووری کوردستان | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = [[شەڕی داعش]] (2014 - 2017) }} a1w9qmje485bwcjsdjg95dcec868oq3 1588905 1588904 2026-06-06T04:26:57Z Thehamazebari 76897 1588905 wikitext text/x-wiki '''سابیر نامق زێباری''' ناسراو بە '''سابیر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەر و فەرماندەیەکی سەربازیی هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە بە پلەی عەقید لە وەزارەتی پێشمەرگە (یەکەی 80). ناوبراو یەکێکە لە کەسایەتییە کۆمەڵایەتییە ناسراوەکانی دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]]. == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] a7lloa1zj17lle02ntve4vuz0sqp5b2 1588906 1588905 2026-06-06T04:27:30Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588906 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەر و فەرماندەیەکی سەربازیی هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە بە پلەی عەقید لە وەزارەتی پێشمەرگە (یەکەی 80). ناوبراو یەکێکە لە کەسایەتییە کۆمەڵایەتییە ناسراوەکانی دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]]. == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] 6m1orrf5du2bqf8k6aq0j6puwp86ph3 1588907 1588906 2026-06-06T04:37:57Z Thehamazebari 76897 1588907 wikitext text/x-wiki {{زانیارینامە کەسایەتی سەربازی | ناو = صابر نامق زێباری | وێنە = Sabir Namig Zebari.jpg | شیکردنەوەی وێنە = عەقید سابیر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان. | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران، باشووری کوردستان | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (وەزارەتی پێشمەرگە - یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = ڕووداوەکانی دوای ڕاپەڕین، [[شەڕی داعش]] (2014 - 2017) }} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی ڕژێمی بەعس بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پڕۆسەی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] k1y0p3wbfb38wpmuu7lblvdz8u0347u 1588908 1588907 2026-06-06T04:40:07Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588908 wikitext text/x-wiki [https://www.facebook.com/share/1LDrcdp2Es/?mibextid=wwXIfr]{{زانیارینامە کەسایەتی سەربازی | ناو = صابر نامق زێباری | وێنە = Sabir Namig Zebari.jpg | شیکردنەوەی وێنە = عەقید سابیر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان. | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران، باشووری کوردستان | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (وەزارەتی پێشمەرگە - یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = ڕووداوەکانی دوای ڕاپەڕین، [[شەڕی داعش]] (2014 - 2017) }} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی ڕژێمی بەعس بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پڕۆسەی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] fudmcaoescnswe62p2wc2qi345208uy 1588909 1588908 2026-06-06T04:48:13Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588909 wikitext text/x-wiki [https://www.facebook.com/share/1LDrcdp2Es/?mibextid=wwXIfr]{{زانیارینامە کەسایەتی سەربازی {{زانیارینامەی کەسایەتی سەربازی | ناو = سابیر نامق زێباری | وێنە = Sabir Namig Zebari.jpg.jpg | ژێربنووس = عەقید سابیر نامق زێباری | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = [[شەڕی داعش]] }} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی ڕژێمی بەعس بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پڕۆسەی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] 48mc5fi0627ff5bkdqmak4wneu9s2nq 1588910 1588909 2026-06-06T04:50:34Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588910 wikitext text/x-wiki {{زانیارینامەی کەسایەتی سەربازی | ناو = سابیر نامق زێباری | وێنە = Sabir Namig Zebari.jpg.jpg | ژێربنووس = عەقید سابیر نامق زێباری | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = [[شەڕی داعش]] }} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی ڕژێمی بەعس بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پڕۆسەی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] kzsao6v6dttrvqp1q7i88de0ndlcb70 1588911 1588910 2026-06-06T04:55:35Z Thehamazebari 76897 1588911 wikitext text/x-wiki {{زانیارینامەی کەسایەتی سەربازی | ناو = سابیر نامق زێباری | وێنە = Sabir Namig Zebari.jpg.jpg | ژێربنووس = عەقید سابیر نامق زێباری | لەدایکبوون = 1962 | شوێنی لەدایکبوون = گوندی جێبران | نیشتەجێبوون = کۆمەڵگای چرە، شێخان | دڵسۆزی = {{اڵا|کوردستان}} | لقی سەربازی = [[پێشمەرگە]] (یەکەی 80) | ساڵانی خزمەت = 1991 - ئێستا | پلە = عەقید | فەرماندەیی = فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 | شەڕەکان = [[شەڕی داعش]] }} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی ڕژێمی بەعس بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پڕۆسەی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] == ژیاننامە == سابیر نامق زێباری لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران لە بناری چیای مەقلوب لەدایکبووە. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی تەعریبی حکوومەتی ئەوکاتی عێراق، خێزانەکەی ناچار بە کۆچکردن کران بۆ کۆمەڵگای گوندی چرە. ئێستاش ناوبراو نیشتەجێی کۆمەڵگای چرەیە و وەک کەسایەتییەکی جڤاکی و کۆمەڵایەتی خەریکی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی ناوچەکەیە. == خزمەتی سەربازی == دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی 1991]]، پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. لە ماوەی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوامیدا، لە چەندین هێز و قۆناغی جیاوازدا ئەرکی ڕاپەڕاندووە، لەوانە وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە. === بەرزبوونەوەی پلەکان === * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم»ی وەرگرتووە. * دواتر بەهۆی لێهاتوویی و خزمەتەکەیەوە بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی «عەقید». == شەڕی دژی داعش == عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی هێزەکانی پێشمەرگە، بەشدارییەکی کارای لە شەڕەکانی دژی ڕێکخراوی تیرۆریستی کورتکراوەی [[داعش]] (2014–2017) کردووە بۆ پاراستنی خاکی کوردستان. ناوبراو لە چەندین میحوەری گرنگ و مەترسیداردا ئامادەیی هەبووە، لەوانە: * میحوەری [[تلسقوف]] * میحوەری [[زوممار]] و ڕەبیعە * میحوەری [[سنونێ]] و [[شنگال]] * میحوەری [[باشیک]] * میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] 1hred4cgatoa8owehq6otbpabec8x40 1588912 1588911 2026-06-06T05:01:03Z Thehamazebari 76897 1588912 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Sabir Namig Zebari.jpg.jpg|thumb|left|260px|عەقید سابیر نامق زێباری]] '''سابیر نامق زێباری''' ناسراو بە '''سابیر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == سابیر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید سابیر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] dedmi3vi7g8uibf0xlohimzll0qarts 1588913 1588912 2026-06-06T05:03:13Z Thehamazebari 76897 1588913 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] gti3mrtwaygpiox0xmklprno9lfdndp 1588914 1588913 2026-06-06T05:04:43Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588914 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Sabir Namig Zebari.jpg.jpg|thumb|left|260px|عەقید سابیر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] jxivk4d6vr71s63uwwu9knvygglce3n 1588915 1588914 2026-06-06T05:08:28Z Thehamazebari 76897 1588915 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Sabir Namig Zebari.JPG|thumb|left|260px|عەقید سابیر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] p4lrxyikwlmee9gsaxqqj2wsrxzltvn 1588916 1588915 2026-06-06T05:10:43Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588916 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] iqtarypjxrnn86ohouoc9337l6hzdgn 1588917 1588916 2026-06-06T05:13:26Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588917 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] f06zk6xp6gwbabtz1urx9ymff2wjmgp 1588918 1588917 2026-06-06T05:13:56Z Thehamazebari 76897 /* */ 1588918 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''عقید صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید سابیر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] 6jjb0vjyxnx7ntkgbl8o3gol8sgwki9 1588919 1588918 2026-06-06T05:21:21Z Thehamazebari 76897 /* پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی */ 1588919 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''عقید صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ وەک فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە و سەرپەرشتی ڕێکخستنەوەی هێزەکانی کردووە. == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید صابر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] 9gz70z68avjzyl6db9p5o9apkzmqzpe 1588920 1588919 2026-06-06T05:23:10Z Thehamazebari 76897 /* ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی */ 1588920 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''عقید صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هذر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ لە فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە . == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید صابر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] o4bhe96bxv821nhr33z4yfqnd1rvbs8 1588921 1588920 2026-06-06T05:23:54Z Thehamazebari 76897 /* پاشخان و سەرەتای ژیان */ 1588921 wikitext text/x-wiki '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''عقید صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ لە فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە . == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید صابر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] cuc0r47e3rmhys61o10rksn6tsdlhjb 1588926 1588921 2026-06-06T11:26:03Z Sakura emad 42467 داواکردنی سڕینەوەی خێرا ([[وپ:پسخ#و٧|پسخ و٧]]). 1588926 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧|ئاگاداری=بەڵێ}} '''صابر نامق زێباری''' ناسراو بە '''عقید صابر نامق جێبرانی''' (لەدایکبووی [[1962]] لە گوندی جێبران، [[باشووری کوردستان]]) ئەفسەرێکی باڵا و فەرماندەیەکی مەیدانیی دیاری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. ناوبراو بە پلەی عەقید لە چوارچێوەی هێزەکانی یەکەی 80ی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە خزمەت دەکات. جگە لە پێگە سەربازییەکەی، وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی، ماقوڵ و ڕیشسپی لە ناو عەشیرەتی زێباری و دەڤەری [[ئاکرێ]] و [[شێخان (قەزا)|شێخان]] ناسراوە و خاوەن پێگەیە. [[پەڕگە: Sabir Namig Zebari.jpg⁠.jpg |. عەقید صابر نامق زێباری لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە]] == پاشخان و سەرەتای ژیان == صابر نامق لە ساڵی 1962 لە گوندی جێبران، کە دەکەوێتە بناری چیای ستراتیژیی مەقلوب، لەدایکبووە. قۆناغی منداڵی و سەرەتای ژیانی هاوکات بوو لەگەڵ ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی 1975، لە ئەنجامی سیاسەتی کۆچی زۆرەملێ (تەعریب)، خێزانەکەی هاوشێوەی سەدان خێزانی تری ناوچەکە ناچار بە جێهێشتنی گوندەکەیان کران و بۆ کۆمەڵگای زۆرەملێی چرە گواسترانەوە. ئەم قۆناغە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر دروستبوونی هزر و بیروباوەڕی نیشتمانیی ناوبراو هەبوو. == ژیانی سەربازی و خەباتی پێشمەرگایەتی == دوای سەرکوتکردنی ڕژێم و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی مەزنی گەلی کوردستان لە بەهاری ساڵی [[ڕاپەڕین|1991]]، سابیر نامق بڕیاری دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی قەوارەی هەرێمی کوردستان. ناوبراو بە درێژایی زیاتر لە 33 ساڵ خزمەتی بەردەوام، لە ناوچە و هێزە جیاوازەکانی پێشمەرگە لە سنووری ئاکرێ و مەقلوب ئەرکی جۆراوجۆری فەرماندەیی و سەربازیی ڕاپەڕاندووە. بەهۆی لێهاتوویی و ئەزموونە مەیدانییەکەیەوە، پلە سەربازییەکانی بڕیوە: * لە ساڵی [[2014]] پلەی سەربازیی «موقەدەم» (Lieutenant Colonel)ی پێبەخشرا. * دواتر بەهۆی بەردەوامی لە خزمەت و سەرکردایەتیکردنی سەرکوتووانەی هێزەکان، بەرزکرایەوە بۆ پلەی «عەقید» (Colonel). * ناوبراو بۆ ماوەیەکی درێژ لە فەرماندەی سپیلکی هێزی 2 خزمەتی کردووە . == بەشداری لە شەڕی دژی داعش (2014–2017) == لە هاوینی ساڵی 2014، کاتێک چەکدارانی ڕێکخراوی تیرۆریستی [[داعش]] هێرشیان کردە سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان، عەقید صابر نامق وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ئامادەیی هەبوو لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕ بۆ بەرگریکردن لە خاک و هاوڵاتیانی کوردستان. ناوبراو بەشدارییەکی کارای لە پڕۆسە سەربازییەکان و ڕزگارکردنەوەی ناوچە داگیرکراوەکاندا کرد لە چەندین میحوەری جیاواز و گرنگدا، لەوانە: * '''میحوەری تلسقوف و باشیک:''' بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوییەکانی داعش بەرەو سنووری پارێزگای دهۆک. * '''میحوەری زوممار و ڕەبیعە:''' بەشداریکردن لە شەڕە قورسەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچە ستراتیژییەکانی هاوسنوور لەگەڵ سووریا. * '''میحوەری سنونێ و شنگال:''' پێشکەشکردنی پشتگیری سەربازی بۆ ڕزگارکردنی خوشک و برایانی ئێزدی و پاککردنەوەی چیای شنگال. * '''میحوەری سحێلا، کەسکێ، و عیونات:''' پاراستنی هێڵە سنوورییەکان و تێکشکاندنی هێرشە خۆکوژییەکانی دوژمن. == پێگەی کۆمەڵایەتی و جڤاکی == عەقید صابر نامق، هاوشانی کارە سەربازییەکانی، هەمیشە وەک کەسایەتییەکی کۆمەڵایەتی خاوەن متمانە لە نێو دانیشتووانی ناوچەی شێخان و ئاکرێ و لەناو عەشیرەتی زێباریدا ناسراوە. لە ئێستادا کە لە کۆمەڵگای چرە نیشتەجێیە، کاتەکانی تەرخان کردووە بۆ خزمەتکردنی خەڵک و بەشداریکردنی کارا لە چارەسەرکردنی کێشە عەشایەری و کۆمەڵایەتییەکان، نزیککردنەوەی لایەنەکان و چەسپاندنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی، کە بەهۆی ئەم کارانەیەوە وەک ڕێدین‌سپی (ڕیشسپی)یەکی جێگەی ڕێز سەیر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پۆلێنەکان == [[پۆل:لەدایکبووانی 1962]] [[پۆل:خەڵکی ئاکرێ]] [[پۆل:خەڵکی شێخان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕی داعش]] [[پۆل:ئەفسەرانی پێشمەرگە]] 9569sx6d8f37j4me90scnevfb8a5fb7 0 296393 1588922 2026-06-06T06:21:34Z Bahoz ebrahimi 72394 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox royalty|name=عەلی بەگ داسنی |title=|reign=|predecessor=میر حەسەن بەگ|successor=دیار نییە بە تەواوەتی|issue=|full name={{Script/Arabic|حوسێن کوڕی حەسەن بەگی داسنی}}|royal house=|father=حەسەن بەگ|religion=[[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]]|succession={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[میر (نازناو)|میر]]ی میرنشینی شێخان|...»ەوە 1588922 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=عەلی بەگ داسنی |title=|reign=|predecessor=میر حەسەن بەگ|successor=دیار نییە بە تەواوەتی|issue=|full name={{Script/Arabic|حوسێن کوڕی حەسەن بەگی داسنی}}|royal house=|father=حەسەن بەگ|religion=[[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]]|succession={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[میر (نازناو)|میر]]ی [[میرنشینی شێخان|داسنی]]|image=|caption=|succession2=|succession3=|succession1=|suc-type1=١٥٣٤ }} '''عەلی بەگ داسنی''' میرێکی کوردی ئێزیدی بوو و دوایین ئەمیری [[میرنشینی شێخان]] بوو لە ساڵی ١٨٠٩ تا لەسێدارەدانی لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەمەد سۆران]] لە ساڵی ١٨٣٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-01-03 |سەردێڕ=ناوی گەلی عەلی بەگ لە چییەوە هاتووە؟ |ناونیشان=https://ku.964media.com/261805/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-06 |وێبگە=+964}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} jfbi3scaxccgtk11zc284p53zv6ycs5 3 296394 1588927 2026-06-06T11:26:04Z Sakura emad 42467 ئاگادارکردنەوە: پاڵاوتنی سڕینەوەی خێرای [[:صابر نامق زێباری]]. 1588927 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو، Thehamazebari، و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون، وەک [[::صابر نامق زێباری]]، لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٦، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == [[:صابر نامق زێباری]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:صابر نامق زێباری]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:صابر نامق زێباری|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%B1+%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%82+%D8%B2%DB%8E%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٦، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 47981p9d8ke8poz09edbi8wdg67ruya 1588929 1588927 2026-06-06T11:28:29Z Sakura emad 42467 ئاگادارکردنەوە: پاڵاوتنی سڕینەوەی خێرای [[:سابٱر نامق زۋباری]]. 1588929 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو، Thehamazebari، و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون، وەک [[::صابر نامق زێباری]]، لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٦، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == [[:صابر نامق زێباری]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:صابر نامق زێباری]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:صابر نامق زێباری|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%B1+%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%82+%D8%B2%DB%8E%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٦، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:سابٱر نامق زۋباری]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:سابٱر نامق زۋباری]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:سابٱر نامق زۋباری|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%B1%D8%B1+%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%82+%D8%B2%DB%8B%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) scxbhiaf2b54nocgugj0vjom70ufo2y