ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 36 1592444 1583971 2026-06-20T18:18:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592444 wikitext text/x-wiki {{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|سەردەشت|‏سەردەشت (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەردەشت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = سردشت | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = چەند دیمەنێک لە سەردەشت.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = لە چەپەوە بۆ ڕاست، لەسەرەوە: دیمەنی سەردەشت لە ڕێگای دەرەوەی شار، سەردەشت لە ڕێگای دەروەی شار، شەقامی ھیرۆشیما، کۆتاییی شەقامی کوردستان، گەڕەکی ئازادەگان، مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕ، ڕووبەڕووی پارکی ڕەزی جۆڵای | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = بەھەشتی کوردستان،<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ" /><ref name="تەبیان" /> شاری ئاشتی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 |سەردێڕ=چالاکانی مەدەنیی کورد خوازیاری ناساندنی شاری سەردەشت وەکوو \"شاری ئاشتی\"ـن |بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108113341/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/دوای-ساڵ-کیمیاباران/-داوا-دەکرێت-سەردەشت-وەکوو-شاری-اشتی-بناسرێت |سەردێڕ=دوای ٢٨ساڵ کیمیاباران/ داوا دەکرێت سەردەشت وەکوو شاری ئاشتی بناسرێت |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=11 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''سەردەشت''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran#Middle East#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا##جێگەی لە [[ئێران]]دا##جێگەی سەردەشت لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا##جێگەی لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.1568| 45.4764 |region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی سەردەشت|ناوەندی]] | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = مێژوویی | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = شاری لەدایکبوونی [[زەردەشت]] یان شوێنک کە لەسەر دەشت ھەڵکەتووە <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = سەرۆکی شارەوانی | ناوی_سەرۆک = محەممەدڕەزا سەعیدزادە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/4161493/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%A8-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=شهردار جدید سردشت منصوب شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری دەنگ و ڕەنگ|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> | سەرناوی_سەرۆک١ = ئەندامانی ئەنجومەنی شار | ناوی_سەرۆک١ = لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤ەوە بەبێ ئەندام<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1811202429|سەردێڕ=ئەندامانی ئەنجوومەنی شاری سەردەشت بە زیندانیکردن و لێدانی قامچی سزادران|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = |کورسی = ١ کورسی لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|پەرلەمان]] بە ھاوبەشی لەگەڵ [[پیرانشار]]{{تێبینی|شارستانەکانی [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]]، [[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] و [[شارستانی میراوە|میراوە]] خاوەنی یەک کورسین لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] (پەرلەمانی ئێران).}} <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٧٫٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٦،٤١٢ کەس<ref name="ئامار">[https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04_r.xlsx سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325163822/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04_r.xlsx |date=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ }}</ref>{{ھن}}({{سەوز|+١٠٫٠٧٪}}) | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٦٤٠٠ | مەزندەی_دانیشتووان = دەوروبەری ٥٠،٠٠٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17988|سەردێڕ=آمار جمعیتی آذربایجان غربی به تفکیک شهرها در سال 1400 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاژە|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17988 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref>{{تێبینی|بەپێی ئەو بەراوردە، ژمارەی دانیشتووانی چوار شاری سەردەشت، [[ڕەبەت]]، [[نەڵاس]] و [[میراوە]]؛ ٨٤،٥٠٠ کەس بووە کە بە دەرکردنی ژمارەی بەراوردکراوی ئەو سێ شارەی دیکە و ھاوسەنگکردنیان لەگەڵ سەرژمێریییەکانی ساڵانی پێشوو، ژمارەی دانیشتووانی شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١، دەوروبەری ٥٠،٠٠٠ کەس دەردەکەوێت.}} | مەزندەی_دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = سەردەشتی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی ستانداردی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = کۆدی پۆستەی ١ | کۆدی_پۆستە = ٥٩٨٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan|سەردێڕ= کد پستی استان آذربایجان غربی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= asandid|ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210919052217/https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = کۆدی پۆستەی ٢ | کۆدی_پۆستە٢ = ٥٩٦١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://pishro-sms.ir/%DA%A9%D8%AF%D9%BE%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C/%DA%A9%D8%AF%D9%BE%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7/|سەردێڕ= کدپستی آذربایجان غربی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= pishro-sms|ڕێکەوت= ١ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}} </ref> | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- زانیاریی زیاتر --------> | ناوی_بەشی١_بەتاڵ = پلاکی ئۆتۆمۆبیل | زانیاریی_بەشی١_بەتاڵ = ٢٧ م [[پەڕگە:Non-EU-section-with-IR.svg|10px]] | ناوی_بەشی٢_بەتاڵ = [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی ئاووھەوا]] | زانیاریی_بەشی٢_بەتاڵ = [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار|Dsa (کیشوەریی شێدار و ھاوینی وشک)]] <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index# فەرمانداریی سەردەشت] | پەراوێزەکان = }} '''سەردەشت''' شارێکە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]] کە لە باشووری ڕۆژاوای [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھەڵکەوتووە. ئەو شارە ناوەندی [[شارستانی سەردەشت]]ە و وەک یەکێک لە شارەکانی ناوچەی [[موکریان]] ھەژمار دەکرێت. سەردەشت لە نزیکی [[سنووری ئێران و عێراق]]دا ھەڵکەوتووە و لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان]] ھاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 |سەردێڕ=گەشتێک لە بەهەشتێکی بزربوو بەناوی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122005517/https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی ئەو شارە لە ساڵی ٢٠١٦، بەرامبەر لەگەڵ ٤٦٬٤١٢ کەس لە ١٢٬٥٥١ خێزاندا بووە.<ref name="ئامار" /> شارەکە لە سەردەمی [[کۆماری کوردستان]] و ھەروەھا لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]] بۆ ماوەیەک لەژێر دەستەڵاتی کورداندا بووە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /><ref name="گۆڤاری تیشک" /> سەردەشت بەپێی ژمارەی دانیشتووان، ١١ەمین شاری پارێزگای ورمێ، ٢٣ەمین شاری ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ١٩٧ەمین شاری ئێرانە. خەڵکی سەردەشت [[کورد]]ن و بە [[زمانی کوردی|کوردی]]ی [[سۆرانی]] و شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. ھەروەھا زۆربەی خەڵکی شارەکە پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] و مەزھەبی [[سوننە]]ی [[شافعی]]ن.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/178176/1/شهرستان-سردشت در مورد سردشت در ویکی تابناک بیشتر بخوانید (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107164118/https://www.tabnak.ir/fa/tags/178176/1/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA |date= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ }}</ref> سەردەشت لە تەنیشتی کێوی [[کێوی گردەسوور|گردەسوور]]، لەسەر زنجیرەچیاکانی [[زاگرۆس]] و لە نزیکی سەرچاوەیەکی ئاوی ھەڵکەوتووە. بەشێکی زۆری [[ئاوی خواردنەوە]] و ئاوی جووتیاریی شار لەو سەرچاوەیە دابین دەبێت کە ئاوەکەی لە کێوی گردەسوور و کێوە سنوورییەکانەوە دێتە خوار.<ref>ئیبراھی ئەفخەمی، مێژوو و ئەدەب و فەرھەنگی موکریان-بەشی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٤، ١٣٧٣ی ھەتاوی</ref> سەردەشت خاوەنی ژینگە و سروشتێکی بەرچاوە کە بووەتە ھۆی ئەوەی کە نازناوی ''بەھەشتی کوردستان''ی پێبدرێت.<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ" /><ref name="تەبیان" /> ئەو شارە بە کەشوھەوایەکی تاڕادەیەک سارد و فێنک، لە درێژەی ساڵدا بەفر و بارانبارینێکی زۆر دەیگرێتەوە و زۆر جاران لە ڕیزی یەکەمی بارینی پارێزگادا جێ دەگرێت.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١" /> سەردەشت خاوەنی مێژووێکی کۆن و دێرینە کە کۆنترین ئاسەواری دۆزراو لەو شارە، مێژووکەی بۆ ٦ ھەزار ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە.<ref name="مێژوو١ (ک. ک)" /><ref name="مێژوو٢ (ک. ک)" /><ref name="مێژوو٣ (ک. ک)" /> ئەو شارە لە ساڵی ١٩٨٧ی زایینی لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ەوە کیمیاباران کرا. شاری سەردەشت کەوتووەتە باشووری شارەکانی [[پیرانشار]] و [[مەھاباد]] و ھەروەھا دەکەوێتە ڕۆژاوای [[بانە]] و باشووری ڕۆژاوای [[بۆکان]]. ھەروەھا سەردەشت دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[قەڵادزێ]] و [[پارێزگای سلێمانی]] لە ھەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raprsi.com/so/shar/sardasht |سەردێڕ=سەردەشت |بڵاوکەرەوە=ڕاپرسی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> شاری سەردەشت ١٢٠ کیلۆمەتر لە مەھاباد، ٢٢٥ کیلۆمەتر لە ورمێ، ٧٤٠ کیلۆمەتر لە [[تاران]]، ١٨٩ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر]] و ٣٥ کیلۆمەتر لە قەڵادزێ دوورە.<ref>ئیبراھی ئەفخەمی، مێژوو و ئەدەب و فەرھەنگی موکریان-بەشی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٦، ١٣٧٣ی ھەتاوی</ref> سەردەشت سەرەتا وەکوو ناوەندی ناوچەی سەردەشت بەشێک لە [[شارستانی مەھاباد]] بوو، بەڵام دواتر بەھۆی ھەندێک بواری سیاسی و سەربازییەوە لە ساڵی ١٩٤٣ و ھاوکات لەگەڵ [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، چووە ناو سنوورەکانی [[شارستانی سنە]] لە [[پارێزگای کوردستان]]. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا، ناوچەی سەردەشت لە شارستانی سنە جیا کرایەوە و خۆی بووە شارستانێکی سەربەخۆ کە ناوەندەکەی ھەتا ئێستا شاری سەردەشتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF|سەردێڕ=مورد مهاباد در ویکی تابناک بیشتر بخوانید (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تابناک|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == وشەڕەتناسی == لەلایەن ھەندێک سەرچاوە دەگوترێت کە سەردەشت شوێنی لەدایکبوونی [[زەردەشت]]ە و لەو ناوەوە وەرگیراوە و دوای ھێرشی عەرەبە موسڵمانەکان لە زەردەشتەوە بۆ سەردەشت گۆڕاوە.<ref>ئیبراھیم ئەفخەمی، ساڵی ١٣٧٣ی ھەتاوی، مێژووی فەرھەنگ و وێژەی موکریان–بەرگی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٦</ref><ref name="ایسنا ۲">[https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16429841014661&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8209-07642%2F%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2585-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D8%25A7-%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2587-%25D8%25B2%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D9%2585%25D9%258A-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2586%25D8%25AF خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''مردم كردستان سردشت را زادگاه زرتشت مي‌دانند'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۹ آذر ۱۳۸۲؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220124003313/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16429841014661&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8209-07642%2F%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2585-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D8%25A7-%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2587-%25D8%25B2%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D9%2585%25D9%258A-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2586%25D8%25AF |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ بهمن ۱۴۰۰.</ref> ھەندێکی دیکەش پێیان وایە ناوی سەردەشت لە دوو بەشی «سەر» و «دەشت» وەرگیرابێت، کە بە مانای دەشتێکە ھەتا [[زێی بچووک]] درێژەی ھەیە.<ref name="Bukan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشان=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |سەردێڕ=ناساندنی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=بۆکان موکری |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|fa}} |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ایسنا ۲" /> == مێژوو == === سەردەمی دێرین === سەردەشت لە سەردەمی پێش ئیسلامدا، لە باکووری ڕۆژاوای شوێنی ئێستای ھەڵکەوتبوو و نزیک بە سەرچاوەیەکی گەورە بوو. ناوێکی تری ئەم شارە ''نێزەڕۆ'' بوو کە خاوەنی پێنج بورج بوو. سەردەشت ناوچەیەکی مێژوویییە کە کۆمەڵێک شوێنی دێرینی پێش ئیسلام، ئێستاش لە ناوچەکە بوونیان ھەیە. لە نزیکی سەردەشت قەڵایەکی لێیە کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy |ناونیشان=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> بەپێی ئاسەوارە دۆزراوەکان، سەردەشت و ناوچەکانی دەوروبەری لەژێر حوکمڕانیی [[مانناکان]]دا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767|سەردێڕ=دۆزرانەوەی خشتی ڕووکێش‌داری مانایی لە سەردەشت|بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240115095735/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نزیک چەند گوندی سەر بە سەردەشت، چەندین ئاسەواری مێژوویی دۆزراونەوە کە کۆنترینیان ئاسەواری دەستھاتوو لە پێنج ناوچەی پشکنینکراو لە تەپۆڵکەی باغی سەر بە سەردەشت بووە کە مێژووەکەی بۆ ٦ ھەزار ساڵی پێش زایین دەگەڕێتەوە.<ref name="مێژوو١ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=11536 |سەردێڕ=دۆزرانەوە هەندێ بەڵگە و ئاسەواری هەزارەی یەکەمی پێش زایین لە ناوچەی باڵانی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=11536 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="مێژوو٢ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=5551 |سەردێڕ=لە سەردەشت ئاسەواری ٦ هەزار ساڵ لەوە پێش دۆزرایەوە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220410112537/https://kurdistanukurd.com/?p=5551 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="مێژوو٣ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=5575 |سەردێڕ=دۆزرانه‌وه‌ی شوێنەواری ٨ هەزار ساڵە له سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=5575 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === ھێرشی عوسمانییەکان === [[پەڕگە:Kurdistan-mukri-Jacques de Morgan-1893-map.jpg|وێنۆک|نەخشەی کوردستانی موکری لەلایەن [[ژاک دێ مۆرگان]] لە ساڵی ١٨٩٣، کە سەردەشت (سردشت) لە باشووری ڕۆژاوای نەخشەکەدا ھەڵکەوتووە.]] [[پەڕگە:Osmanli Ortadogu (Mukrian).jpg|وێنۆک|نەخشەی ناوچەی موکریان لە ساڵی ١٨٩٣، سەردەشت (سردشت) لە باشووری نەخشەکە و لە نزیکی سنووری دەوڵەتی عوسمانیدا ھەڵکەوتووە.]] [[پەڕگە:Ottoman Middle East in 1900, Edward Stanford (Ardalan).jpg|وێنۆک|نەخشەی [[میرنشینی ئەردەڵان]] لە ساڵی ١٩٠٠، سەردەشت (Sardasht) لە باکووری ڕۆژاوای نەخشەکەدا ھەڵکەوتووە.]] لە ساڵی ١٩٠٦ ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] سەردەشتیان داگیرکرد و دواتر لە تشرینی دووەمی ١٩١٢، دوای [[ھێرشی عوسمانی بۆ سەر وڵاتی فارس (١٩٠٦)|داگیرکارییەکی شەش ساڵە]] لە شارەکە چوونە دەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=File 3154/1912 Pt 1-2 'Turco-Persian frontier: the position of Hawizeh; miscellaneous prints' |ناونیشان=https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Qatar Digital Library |زمان=English |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220501204402/https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خەڵکی سەردەشت ھەر وەک سەرجەم کوردەکان بەھۆی بیروڕای مەزھەبییەوە پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ عوسمانییەکان ھەبووە، بەڵام پێیان خۆش نەبووە شارەکەیان بچێتە ژێر خاکی دەوڵەتی عوسمانی. بۆیە ھەندێک لە خەڵکی ئەو شارە نامەیەکیان بۆ ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی نووسی کە دژایەتیی خۆیان بۆ چوونە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی دەردەبڕی.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١" /> === ھێرشی ڕووسەکان === [[پەڕگە:M 115 carte de la Perse front Caucase (Mukrian Region).jpg|وێنۆک|زۆرترین پێشڕەویی بەرەی ڕووسەکان لە جەنگی جیھانیی یەکەم بە ھێڵی سەوز نیشان دراوە کە سەردەشت (Serdecht) دەگرێتەوە.]] لە دەستپێکی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] ئەگەرچی دەوڵەتی ئێران بێلایەنیی خۆی ڕاگەیاند، بەڵام بەھۆی لاوازیی سیستەمی حوکمڕانی و ھێزی دەوڵەتی دانی پێنەدرا. لە دوای [[ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی|ڕێککەوتننامەی سەنت پیتەرزبورگ]]، ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]ا و [[شانشینی یەکگرتوو]] وڵاتی ئێرانیان لە باکوور، باشوور و ڕۆژاواوە داگیر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/29174/تنها-مقبره-برجامانده-از-حمله-روس-ها-به-سردشت-در-وادی-فراموشی-عثمان-عباسی/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی/عثمان عباسی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھێرشی ڕووسەکان [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و بەشێک لە [[کوردستان]]ی گرتەوە کە یەکێک لەو شوێنانەی لەلایەن ڕووسەکانەوە داگیر کرا، سەردەشت بوو. ھێرش بۆ سەر ناوچەی سەردەشت لە دەوروبەری ساڵی ١٩١٦ ڕوویدا. ئەگەرچی لە ناوچەکانی [[وەتماناوێ]] و [[نەڵاس]] ھەندێک بەرگری لە بەرامبەر ڕووسەکانەوە کرا، بەڵام سەرئەنجام ھێزە ڕووسەکان دەگەنە ناو شار و داگیری دەکەن. ژمارەیەک لە خەڵکی شار بە گومانی ئەوەی کە شەڕێکی نێوان ڕووسەکان و عوسمانییەکانە و ئەوان لە کوشتاری ڕووسەکان بەدوورن، شارەکەیان بەجێنەھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://avaymarz.ir/تنها-مقبره-برجامانده-از-حمله-روس-ها-به-س/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئاوای مەرز |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://avaymarz.ir/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ڕووسەکان کە ئەو کات لە ناوچەدا بە «عەرووس» ناسرابوون، کاتی چوون بۆ شار ٥١ کەس لە خەڵکی ئاسایییان کوشت. یەکێک لەو کەسانە بە ناوی ''عەبدولکەریم قازی'' کە دادوەر بوو، لەلایەن ڕووسەکانەوە لەبەردەم ماڵەکەی بە شێوەیەکی نالەبار کوشترا. ئێستا گۆڕی عەبدولکەریم قازی تەنیا گۆڕە کە لەو کارەساتەوە ماوەتەوە و مەترسیی لەناوچوونی بەھۆی بیناسازی لەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://sardashtpress.ir/2022/04/03/تنها-مقبره-برجامانده-از-حمله-روس-ها-به-س/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=سەردەشت پرێس |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://sardashtpress.ir/2022/04/03/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === ھێرشی پشدەرییەکان === [[پەڕگە:خارطة المملكة العراقية.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[شانشینی عێراق]] لە ساڵی ١٩٢١، لە سەرەوەی [[پارێزگای سلێمانی]] (السليمانيه) لە باکووری ڕۆژھەڵاتی نەخشەکەدا ناوی سەردەشت (سردشت) نووسراوە.]] لە سەرەتای حکومڕانی [[ڕەزا شا]]، کاتێک کە ھۆزەکان تووشی بەڕێوەچوونی یاسای توند لەلایەن حکوومەتەوە بوون، دژایەتییان کرد و لە بەڕێوەبردنی یاساکان کشانەوە. ھەندێک لە ھۆزەکان لەبەر ڕاوەستان لە بەرامبەر حکوومەتدا، داوای یارمەتییان لە [[پشدەر]]ییەکان ویست. لە ساڵی ١٩١٩، ژمارەیەک لە مەنگوڕەکان بە یارمەتی و پاڵپشتیی پشدەرییەکان بە بیانووی خاوەن قەرزی لە ھەندێکان، ھاتنە شاری سەردەشت. لەو کاتدا ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی سەردەشت کوشتران، بریندار بوون و شارەکە بە تەواوی لە ئاگردا سووتا. فەرماندەی سەربازیی ئەو کاتی سەردەشت، ''عەلی ئەسغەرخانی پزیشکیان'' بوو کە نەیتوانی لە بەرامبەر پشدەرییەکاندا بەرگری بکات و ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە سەربازییەکان کوشتران و ئەوانەی زیندووش مانەوە ناچار بە بەجێھێشتنی شارەکە بوون. لەو شەڕەدا لە ناوچەی مەرگی لە باشووری کوردستان ھەتا ناوچەی ئالانی سەردەشت بەشدارییان ھەبوو. پشدەرییەکان نزیکی یەک مانگ سەردەشتیان لەژێر دەستدا بوو. دوای ماوەیەک ڕەزا شا زانی کە بە زۆرەملی ناتوانێت پشدەرییەکان بدۆڕێنێت، بۆیە ڕێگای دانوستانی ھەڵبژارد کە پشدەرییەکان قبووڵیان کرد و ڕەزا شاش ''جێنەراڵ سەرتیپ سەیف ئەفشار''ی بە نوێنەرایەتیی خۆی ناردە ناوچەکە. دوای چەند ڕۆژان وتووێژ، حکوومەتی ئێران لە بەرامبەر زەوی و گوندەکانی پشدەرییەکان لە ئێران، پارەیەکی زۆری لیرە دانێ و مافی بەکارھێنانییان لە کوێستانەکانی ئێران لە ھاویندا پێدرا.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /> === ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦)}} [[پەڕگە:Map of the Simko Shikak Revolt (1918–1922).png|وێنۆک|نەخشەی پێشڕەوییەکانی ھێزەکانی سمکۆی شکاک کە لە باشووری ڕۆژاواوە سەردەشت (Sardasht) دەگرێتەوە.]] دوای ئەوەی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] کۆتایی ھات، [[سمکۆی شکاک]] وەکوو سەرکردەیەکی سیاسی ناوی دەرکرد و لەپێناو دامەزراندنی ئیدارەیەکی کوردی لە ساڵی ١٩١٨ توانی ھێز و دەسەڵاتی خۆی لە ھەرێمی ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]]دا زیاتر بکات<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=W. G. |دوایین=Elphinston |سەردێڕ=The Kurdish Question |journal=International Affairs |بەرگ=٢٢|issue=1 |پەڕەکان=٩١–١٠٣ [p. ٩٧]|ساڵ=١٩٤٦|doi=10.2307/3017874 |jstor=3017874}}</ref> و شۆڕشێک دەست پێ بکات کە ھەتا ١٩٢٢ درێژەی ھەبوو.<ref name=cornell>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Smith |یەکەم=B. |سەردێڕ=Land and Rebellion: Kurdish Separatism in Comparative Perspective |ناونیشان=http://government.arts.cornell.edu/assets/psac/sp09/Smith_Kurdish_Separatism_Feb09_PSAC.pdf |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Working Paper}}</ref> سمکۆ سوپایەکی بەھێزی کوردی ڕێکخست کە زۆر بەھێزتر لە ھێزەکانی حکوومەتی ئێران بوو. لەبەر ئەوەیکە حکوومەتی ناوەندی نەیتوانی چالاکییەکانی سمکۆ کۆنتڕۆڵ بکات، ئەو بە پەرەپێدانی ھەرێمەکانی ژێر کۆنتڕۆڵی خۆی درێژەی دا و ھەتا ساڵی ١٩٢٢ شارەکانی [[بانە]] و سەردەشت ھاتنە ژێر کۆنتڕۆڵی.<ref>F. Koohi-Kamali, "Nationalism in Iranian Kurdistan" in ''The Kurds: A Contemporary Overview'', ed. P.G. Kreyenbroek, and S. Sperl, 252 pp., Routledge, 1992, {{ISBN|0-415-07265-4}} pp. 175, 176</ref> ھەرەوەھا لە کانوونی دووەمی ١٩٢٩ و ھاوکات لەگەڵ گرتنی [[مەھاباد]] لەلایەن کوردە [[مەنگوڕ]]ەکانەوە، شۆڕشگێڕە کوردەکان لە سەردەشت توانیان گەمارۆ بخەنە سەر ھێزە ئێرانییەکان. لە مانگی ئازاری ھەمان ساڵ، ھێزێکی نوێی سوپای ئێران نێردرانە سەردەشت و بە کوشتنی ٩٠ کەس لە شۆڕشگێڕە کوردەکان کە ٥ کەس لە سەرکردەکانیان لەخۆدەگرێت، توانیان گەمارۆکە تێکبشکێنن و کوردەکان ناچار بە کشانەوە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/06/294853/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=آغاز جنگ رضاخان علیه عشایر کردستان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تەسنیم|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> === ڕاپەڕینی مەلا خەلیل === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی مەلا خەلیل}} [[پەڕگە:Image of the mangur tribe in sardasht 1929.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی چەکدارانی ھۆزی مەنگوڕ لە سەردەشت، پاش گرتنی شارەکە لە سەردەمی ڕاپەڕینی مەلا خەلیل.]] [[پەڕگە:هێزی مەنگوڕ و مامەش.jpg|وێنۆک|ھێزێک لە ھۆزەکانی سەر بە مەلا خەلیل گۆڕەمەری.]] لە ساڵەکانی ١٩٢٨ بۆ ١٩٢٩، کەسێک بە ناوی [[مەلا خەلیل گۆڕەمەری]] لە دژی قەدەغە و گۆڕینی [[جلی کوردی]] لەلایەن حکوومەتی ڕەزا شاوە ڕاپەری. ئەو لە ساڵی ١٨٨٠ لەدایکبوو و دواتر بووبە یەکێک لە دژبەرانی حکوومەتی ڕەزا شا. لە کۆتایییەکانی ١٩٢٨ لە دژی سیاسەتەکانی ڕەزا شا ڕاپەری و فتوای دەرکرد. ڕەزاشای پەھلەوی دەیھەویست لە چوارچێوەی سیاسەتی یەکنەتەوەکردن و مۆدێرنسازی، سەرجەم جلوبەرگی نەتەوەکانی ئێران یەک بخات و جۆرە جلوبەرگێکی دیاریکرد و سەپاندی، بەڵام لە کوردستاندا دژایەتیی ئەم سیاسەتە کولتوورییە کرا و مەلا خەلیل کە زانایەکی ئایینیی ناوچەی موکریان و سەردەشت بوو، بە فتوایەک دژایەتیی ئەو سیاسەتەی ڕاگەیاند و بە [[حەرام]] و کوفری لە قەڵەمدا و بەرەنگاربوونی ئەو [[سیاسەت]]ەی بە واجب ڕاگەیاند. ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٢٨، ڕاپەڕینێکی لێکەوتەوە و چەندین ناوچەی کوردستان لە موکریان کەوتنە دەستی ڕاپەڕیوەکان کە سەرکردەکەی خودی مەلا خەلیل بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sites.google.com/univsul.edu.iq/kurdistan-car/documents/فەتوای-مەلاخەلیل-گۆڕەمەری-لە-ساڵی-١٩٢٨-دژی-سیاسەتی-قەدەغەکردنی-جلی-کوردی-ل |سەردێڕ=فەتوای مەلاخەلیل گۆڕەمەری لە ساڵی ١٩٢٨، دژی سیاسەتی قەدەغەکردنی جلی کوردی لە ئێران |بڵاوکەرەوە=زانکۆی سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> تەواوی ھۆزەکانی [[مەنگوڕ]] و [[گەورک]]ی مەھاباد و سەردەشت لەگەڵ مەلا خەلیل لە دژی یاسای [[کەشفی حیجاب]] و [[کڵاوی پەھلەوی]] یەکیان گرت. یەکەمین ھەنگاوی ئەوان لە دەستێکی ساڵی ١٩٢٩دا بوو کە تەلەگراف و تەلەفۆنی دەوڵەتییان لە نێوان مەھاباد و سەردەشتدا بچڕاند. دواتر لە دۆڵی «ئامێد» لە نێوان ''گوڵیار'' و ''دووسەید'' ھێرشیان کردە سەر ھێزەکانی حکوومەتی ناوەندی و شکستیان پێھێنان. دوایە مەلا خەلیل بە یارمەتیی ھێزەکانی سوارە و پیادەی مەنگوڕ و گەورک [[شەڕی سەردەشت (١٩٢٩)|ھێرشی کردە سەردەشت]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=Stephanie|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books?id=Zy75pASpaHkC&pg=PA116&dq=mangur%20sauj%20bulak&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=sh/x/saves/uv/m1/5&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiGjbOpqK6OAxWvW0EAHZlOECkQ6AF6BAgGEAM&kgs=1f480c3e326c965c#v=onepage&q=mangur%20sauj%20bulak&f=false|سەردێڕ=Tribal Politics in Iran: Rural Conflict and the New State, 1921-1941|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-١٣٨٠١-٢|پەڕەکان=١١٦|زمان=en}}</ref> ھێزەکانی ئێرانی لە شارەکە دەرکرد و سەردەشتی گرتە ژێر دەست.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /><ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=على|یەکەم=رزم‌آرا، حسين|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM|سەردێڕ=عملىات اورامان|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=پردىس دانش|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٢٥٠٩-١٤-٠|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250810030808/https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM#%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%20%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ژمارەی ھێزە کوردەکانی مەلا خەلیل لەم شەڕانەدا ١٠،٠٠٠ بۆ ١٥،٠٠٠ کەس بوون.<ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=S.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=WPOADAAAQBAJ&pg=PA185&dq=mangur+sardasht+1929&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjC3bj3p9GOAxXq8gIHHTprC28Q6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=mangur%20sardasht%201929&f=false|سەردێڕ=Soldiers, Shahs and Subalterns in Iran: Opposition, Protest and Revolt, 1921-1941|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٠٩٠٣-٦|پەڕەکان=١٨٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Potts|یەکەم=D. T.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ssLADwAAQBAJ&pg=PA378&dq=mangur+sardasht+1929&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjC3bj3p9GOAxXq8gIHHTprC28Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=mangur%20sardasht%201929&f=false|سەردێڕ=Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٣٠٨٠-٥|پەڕەکان=٣٧٨|زمان=en}}</ref> کاتێک ڕەزا شا نەیتوانی لەگەڵ مەلا خەلیل ڕێک بکەوێت، ڕێککەوتنی لەگەڵ ھەندێک لە ئاغاکانی مەنگوڕ لە دژی ڕاپەڕینی مەلا خەلیل ھەڵبژارد. پاش ماوەیەک ڕاپەڕینەکە سەرکوت کرا و بنکەی ڕاپەڕیوەکان کە دەکەوێتە ناوچەی سەردەشت، کەوتە دەست سوپا و مەلا خەلیل و ھەندێک لە ھاوڕێکانی ناچار بەرەو باشووری کوردستان کشانەوە. دواتر مەلا خەلیل لە ساڵی ١٩٥٥ کۆچی دواییی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://pmnews.se/?p=29574 |سەردێڕ=ڕاپەرینی مەڵا خەلیکی میراوەو ئۆمەر پاشای قەلەرەشە، سەردار پشدەری |بڵاوکەرەوە=پی ئێم نیووز |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://pmnews.se/?p=29574 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> === ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید}} کاتێک لە ئەیلوولی ١٩٤١دا سەربازانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] ھاتنە ناو ئێرانەوە، سوپای ئێران بە خێرایی ھەڵوەشا و تەقەمەنیەکانیان لە کوردستان لەلایەن کوردەکانەوە دەستی بەسەردا گیرا. کوڕانی سەرۆک ھۆزە کوردەکان کە بۆ [[تاران]] دوورخرابوونەوە، ئەو دەرفەتەیان بەکارھێنا و خۆیان لە تاران بەرەو کوردستان ھەڵاتن. حەمە ڕەشید، سەرۆکێکی کوردی بانەیی، سەردەشت، [[بانە]] و [[مەریوان]]ی کۆنتڕۆڵ کرد و دواجار لە پاییزی ساڵی ١٩٤٤ لەلایەن سوپای ئێرانەوە ناچار بە کشانەوە لە ناوچەکە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|سەردێڕ=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development|ناونیشان=https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kurdishnationalm٠٠٠٠jwai/page/٢٤٥ ٢٤٥]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Phersu Atlas|ناونیشان=https://content.phersu-atlas.com/object/event/2214|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=content.phersu-atlas.com}}</ref><ref>{{Harvtxt|Elphinston|1946|pp=97–98}}</ref> === سەردەمی کۆماری کوردستان === {{ئەمانەش ببینە|کۆماری کوردستان}} [[پەڕگە:Map republic of mahabad and south azerbaijan 1945 topograhic.svg|وێنۆک|نەخشەی کۆماری کوردستان، سەردەشت (Sardasht) لەسەر سنووری باشووری ڕۆژاوای کۆماردا ھەڵکەوتووە.]] ھۆزەکان و خەڵکی سەردەشت بەپێی ڕووداوەکانی پێشوو، لە پێش دامەزراندنی کۆماری کوردستان ئامادە بوون ھەتا دەست بە شۆڕش بکەن و بچنە ناو ھێزەکانی دژی دەوڵەتی ناوەندی. زۆربەی گەورەکانی گەل و سەرکردەکانی ھۆزەکان بێجگە لە چەند بوارێکی تایبەت، وەفاداریی خۆیان بۆ [[قازی محەممەد]] ڕاگەیاند. خەڵکی سەردەشتیش بوونە ھاوڕای کۆمار، کە ئەو سەردەمە لە سەردەشت بە «ساڵی دیموکرات» ناسراوە. ساڵی ١٩٤٦ی زایینی، ساڵی سەرھەڵدانی خەڵکی شار لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]] بوو. [[بنەماڵەی بارزانی|بارزانییەکان]] لە باشووری کوردستان لە دوای سەرنەکەوتن، لە ڕێگای سەردەشتەوە دەھاتنە ناو ڕۆژھەڵاتی کوردستان و پەیوەندییان بە قازی محەممەدەوە دەکرد. حکوومەتی ئێران نامەیەکی بۆ سەرھەنگ پزیشکیان، فەرماندەی ئەو کاتی سەردەشت نووسی کە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە بیری یەکگرتن لەگەڵ کۆماری کوردستان دڵسارد بکاتەوە، بەڵام بە پێچەوانە مەلا مستەفا خۆی بە شاری [[مەھاباد]] و قازی محەممەد گەیاند.<ref>قازی محەممەد و کۆمار لە ئاوێنەی بەڵگەکان - بێھزاد خۆشحاڵی - ٢٠٠١</ref> لە یەکەمین کۆنگرەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] لە مەھاباد لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥، سەردەشت ھیچ نوێنەرێکی نەبوو. بەڵام بەشی ھۆزەکان و خەڵکی سەردەشت، ٧٠٠ بۆ ٨٠٠ کەس لە سوپای ١٢،٧٥٠ کەسیی کۆماری کوردستاندا بوو، لەوانە ھێزی گەورکی سەردەشت بە سەرکردایەتیی کاکەڵڵا لە ٢٠٠ سوار و ھێزی تێکەڵاوی خێڵەکانی سەردەشت لە ٥٠٠ سوار پێکھاتبوون.<ref>Eaglton william.jr . The Kurdish Republic of 1946, London, 1963. P.91-92</ref><ref>حکوومەتی کوردستان - نۆشیروان مستەفا، سلێمانی ٢٠٠٧، ل ١٨٢-١٨٣</ref> ھێزەکانی بنکەی سەربازیی سەردەشت بە توندی لە بەرامبەر ھێزەکانی سەر بە کۆماری کوردستان بەرگرییان کرد و تەسلیمی ئەوان نەبوون. ھێزەکانی کۆماری کوردستان گەمارۆی سەردەشتیان دا و ڕێگای پەیوەندیی ھێزەکانی حکوومەتی ئێرانیان لە نێوان بانە و سەردەشت پچڕاند و دواتر ئەو ناوچەیە چوو ژێر دەسەڵاتی کۆماری کوردستان. فەرماندەی ئەو شارە لە کۆماری کوردستاندا ''زێڕۆ بەگ ھەرکی'' بوو. ناوچەکانی دەوروبەری سەردەشت ھەتا کاتی ڕووخانی کۆماری کوردستان لە ئاخرەکانی ساڵی ١٩٤٦، لەژێر دەسەڵاتی ئەو کۆمارەدا بوو کە دواتر ھێزەکانی ئێران شارەکەیان داگیر کردەوە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islahweb.org/ar/node/5033 |سەردێڕ=تاریخ و جغرافیای شهرستان سردشت - بخش دوم و پایانی (به فارسی) |بڵاوکەرەوە=جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی سەردەشت |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220412180112/http://www.islahweb.org/ar/node/5033 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ھەژار]] لە [[چێشتی مجێور]]دا لەبارەی ھێزەکانی کۆماری کوردستان لە نزیک سەردەشت نووسیویەتی: «بڕیار درا سبەینێ شەو ھێرش بەرنە سەردەشت. ڕۆژێک لە بەیانییەوە ھەتا کاتی ڕۆژاوابوون بە کەڵەک چەکدارمان لە [[زێی بچووک|کەڵوێ]] پەڕاندەوە. پاش نوێژی شەوان فەرمان ھات کە دەبێ لە دەوری سەردەشت بکشێنەوە. ڕادیۆ لەندەن گوتوویەتی کوردەکان سەردەشتیان گرتووە. [[یەکێتیی سۆڤیەت|ڕووسەکان]] لەو خەبەرە نیگەرانن؛ نایانەوێ [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیزییەکان]] تووڕە کەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/22661|سەردێڕ=شەڕی کۆمەڵە و دەوڵەت|بڵاوکەرەوە=ڤەژینبووکس|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ڕاپەڕینی مەلا ئاوارە === [[مەلا ئاوارە]]، شاعیر، پێشمەرگە و خەباتکاری کورد لە کاتێکدا لەدایکبووی گوندی [[شەڵماش]] لە شارستانی سەردەشت بوو، بەڵام لە سەردەمی ڕاپەڕینی کوردانی باشووری کوردستان لە دژی [[عەبدولکەریم قاسم]] چووە شاری [[سلێمانی]]. دواتر لە ساڵی ١٩٦٤، لەگەڵ [[سمایل شەریفزادە]] و چەند کەسێکی تر گەڕانەوە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]]یان لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]] دامەزراند. ئەوان لە ناوچەی [[موکریان]]، بەتایبەت گوندەکانی [[ناوچەی ئالان]] لە دەوروبەری سەردەشت، [[بانە]] و چەند شوێنێکی تر، لە دژی دەسەڵاتی پەھلەوی چالاکیی سیاسی و خەباتی چەکدارییان ئەنجام دەدا و سەرنجی خەڵکیان بۆ خۆیان ڕادەکێشا.<ref>مێژووی ناودارانی کورد: بابە شێخ مەردۆخ ڕۆحانی "شیوا" وەرگێڕانی: ماجد مەردۆخ ڕۆحانی، بەرگی دووھەم، لاپەڕەی ٨٣١، لە کتێبەکانی [[ئەکادیمیای کوردی]]، ھەولێر، ٢٠١١ ز. چاپی یەکەم</ref> ھێزەکانی مەلا ئاوارە بۆ ماوەی چەند ساڵان خەباتیان ئەنجام دا و زۆر جاران لەگەڵ ھێزەکانی حکوومەت تووشی پێکدادان و تێکھەڵچوونی چەکداری بوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983|سەردێڕ=لە حوجرەوە ( مەلا ئاوارە)|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٦٨، ھێزەکانی حکوومەتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای ئێران]] بە ڕاسپاردنی [[ساواک]] و بەکارھێنانی بەکرێگیراوانی ناوچەکە توانیان ھێزەکانی سمایل شەریفزادە لە دەوروبەری بانە تێکبشکێنن و دواتر گەمارۆیان خستە سەر ھێزەکانی مەلا ئاوارە لە دەوروبەری سەردەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanmedia.com/farsi/idame/14840|سەردێڕ=ملا آواره، ستارهٔ درخشان جنبش 47 ـ 46 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170421023733/http://www.kurdistanmedia.com/farsi/idame/14840|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> سەرئەنجام مەلا ئاوارە لەگەڵ دوو پێشمەرگەی تر بۆ دادگایەکی سەحرایی لە بنکەی سەربازیی سەردەشت گوازرانەوە و دوای چەند مانگ [[ئەشکەنجە]]دان لە ڕۆژی ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٨ لە سەردەشت تیرباران کران.<ref>شەھید مەلا ئاوارە، ڕەحمان نەقشی، ئەیلوولی ٢٠١١</ref> === شۆڕشی ١٩٧٩ === {{ئەمانەش ببینە|شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران}} ''شۆڕشی ئیسلامیی ئێران''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 |سەردێڕ=بەنوئەزیزی: شۆڕشی ئیسلامیی ئێران |بڵاوکەرەوە=پێنووس |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230127091700/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یان ''شۆڕشی گەلانی ئێران''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/ساڵەی-شۆڕشی-گەلانی-ێران-لە-ڕاگەیاندنە-اڵمانییەکان |سەردێڕ=٤٠ ساڵەی شۆڕشی گەلانی ئێران لە ڕاگەیاندنە ئاڵمانییەکان |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بە یەکێک لە قۆناغە گرینگ و ڕووداوە مێژوویییە گەورەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوڕاست و جیھان دادەنرێت، کە بووە ھۆی گۆڕینی باری سیاسی، [[ئابووری]]، کۆمەڵایەتی و سیستەمی حکومڕانی لە مێژووی ھاوچەرخی ئەو وڵاتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 |سەردێڕ=سیاسەتی دەرەوەی ئێران لە قووڵاییی شۆڕشی ئیسلامییەوە |بڵاوکەرەوە=پێنووس |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220415164633/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پاش سەرھەڵدانی شۆڕش و دروستبوونی ناڕەزایەتیی دژی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەدڕەزا شا]]، خەڵکی ناوچەکانی سەردەشت بە شێوەی جیاجیا بەشداریی ئەم شۆڕشەیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virgool.io/pasharok/%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%B1%DB%8E-%D9%BE%DB%8E%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%98%DB%8C-%D8%B2%DB%86%DA%B5%D9%85-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%DB%86%D8%B1%DB%8C%DB%95%D8%AA-%D9%84%DB%95-%D8%B1%DB%95%D8%B2%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C-1357%D9%87%DB%95%D8%AA%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7-cpz5a5ccnfmj|سەردێڕ=یەکەم رێ پێوان ، خۆپێشاندانی شاری سەردەشت دژی زۆڵم و دیکتاتۆریەت لە رەزبەری ساڵی 1357هەتاوی دا|بڵاوکەرەوە=ویرگول|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> یەکێک لەو خۆپیشاندانە لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]]، خۆپیشاندانی ١٤ی سەرماوەز (٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨) بوو کە دوو مامۆستا بە تۆمەتی ھاندانی خەڵک لە دژی حکوومەتی پەھلەوی دەستبەسەر کران و خەڵکیش لە ناڕەزایی بە دەستبەسەرکردنی ئەو دوو مامۆستایە ڕژانە ناو شەقامەکان و بە دروشمی «دەرکەی زیندان دەشکێنین، زیندانییەکان دەردێنین» خوازیاری ئازادکردنی ئەو دوو مامۆستایە بوون.<ref name="پاشەرۆک">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virgool.io/pasharok/%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%AF%DB%95%D9%86%D8%AC-%D9%88-%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-dlw8epxy0zgn|سەردێڕ=*( - هەشت گەنج و هەشت بەهەشت - )*|بڵاوکەرەوە=ویرگول|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> تانکێک بەناو خۆپیشاندەران دەکەوێت و تەقە دەکات کە خەڵک سەرەتا وەدەزانن ئەم گوللانە مەشقی و پلاستیکین، بەڵام بە ڕژانی خوێنی ھەندێک لە خۆپیشاندەران دەزانن کە گوللەکان ڕاستین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sedayemoallem.ir/یادداشت/item/14331-14-آذر،-سردشت؛-پیشقراول-بودن-فرهنگیان-در-خلق-جنبش-های-مدنی |سەردێڕ=14 آذر، سردشت؛ پیشقراول بودن فرهنگیان در خلق جنبش های مدنی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=دەنگی مامۆستا |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> لەو خۆپیشاندانەدا ھەشت کەس بەھۆی تەقەی ڕاستەوخۆ گیانیان لەدەستدا.<ref name="پاشەرۆک"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://historydocuments.org/sanad/?page=show_document&id=c9eu8pfoa3|سەردێڕ=تاریخ سند: 14 آذر 1357 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ناوەندی لێکۆڵینەوەی بەڵگە مێژوویییەکان|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://historydocuments.org/sanad/?page=show_document&id=c9eu8pfoa3 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا لە سەردەمی شۆڕشدا حکوومەتی پەھلەوی ژمارەیەکی زۆر لە [[ئاخووند]]ە شیعەکانی بۆ کوردستان دوورخستەوە کە سەردەشتیشی دەگرتەوە. [[عەبدولڕەحیم ڕەبانی شیرازی]]، [[ھادی باریکبین]] و [[شوکروڵڵا تاھیری خوڕەمابادی]] لە ئاخووندە دوورخراوەکان بۆ سەردەشت بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://historydocuments.ir/?page=post&id=1768|سەردێڕ=اسامی و مشخصات روحانیون تبعیدی در سال 1356 و 1357 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ناوندی لێکۆڵینەوەی بەڵگە مێژوویییەکان|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://historydocuments.ir/?page=post&id=1768 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sobheqazvin.ir/news/239325/%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86-|سەردێڕ=از تبعید به سردشت کردستان تا دریافت حکم انتصاب نمایندگی ولی فقیه در قزوین (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=صبح قزوین|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> === سەرھەڵدانی ١٩٧٩ === {{ئەمانەش ببینە|سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)}} [[پەڕگە:مامۆستا ھێمن (١٩٧٩).jpg|وێنۆک|بەھاری ساڵی ١٩٧٩ (١٣٥٨ی ھەتاوی)، گەڕانەوەی خەباتکارانی رۆژھەڵات لە باشوورەوە بۆ سەردەست؛ مامۆستا [[ھێمن]] شەشەمین کەس لە ڕاستەوە.]] سەردەشت یەکێک بوو لەو ناوچانەی کە دژی دەسەڵاتی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] خەباتی چەکدرایی تێدا ئەنجامدرا. دواتر شارەکە بۆ ماوەیەک لەژێر دەسەڵاتی کورداندا بوو و لەلایەن [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] و [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] بەڕێوەدەبردرا.<ref name="گۆڤاری تیشک">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://govartishk.com/conflicts/ |سەردێڕ=کێشەی خاک لەنێوان کورد و تورکی ئازەربایجانی لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ئێراندا |بڵاوکەرەوە=گۆڤاری تیشک |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211222222913/https://govartishk.com/conflicts/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەو سەردەمەدا لە سەردەشت و ناوچەکانی دەوروبەر، ١٠،٠٠٠ پێشمەرگە بوونیان ھەبوو.<ref name=ward>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Immortal: A Military History of Iran and its Armed Forces|دوایین=Ward|یەکەم=R.S.|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕەکان=٢٣١–٢٣٣|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press |ژپنک=٩٧٨-١٥٨٩٠١٥٨٧٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160505064926/https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەروبەندی شکستی دانوستانەکانی نێوان کورد و حکوومەتی ناوەندیی ئێران، [[شێخ عێزەدین حوسێنی]] وەکوو یەکێک لە ڕێبەرانی شۆڕش لە کوردستان بە مەبەستی ھاندانی خەڵک سەردانی ئەم شارەی کرد.<ref name="شار١">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336|سەردێڕ=گفتوگۆکانی کورد و شەرخوازیی کۆماری ئیسلامی ئێران|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126153419/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھێزەکانی ''چریکەکانی فیداییی گەل'' ھێزێکی دیکە بوون کە لە سەردەشت و دەوروبەری نیشتەجێ ببوون و لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئۆپەراسیۆنیان ئەنجام دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://siahkal.com/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84/|سەردێڕ=ورود خاطرات جنگل (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=سیاھکەل|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا ھێزەکانی [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران]] لە سەردەشت بوونیان ھەبوو، ئەوان دوای ئەوەی لە شارە گەورەکانی ئێران شکستیان خوارد، ڕوویان لە سەردەشت و ناوچەکانی دیکەی کوردستان کرد و ھێزێکی تایبەت بە ناوچەکەیان بەناوی ''پێشمەرگەی موجاھیدی خەلق'' پێکھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110620_l10_30khordad60_khodabandeh|سەردێڕ=ورود سازمان مجاهدین خلق به 'فاز نظامی' و پیامدهای آن (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=بی بی سی|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> دوای ئەوەی کە [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] بەھۆی [[شەڕی پاوە]] لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، فەرمانی ناردنی ھێزی بۆ ئەو شارە دەرکرد، لە ئاکامدا شەڕێکی سێ مانگە لە سەرانسەری کوردستان ڕوویدا. بەھۆی ئەو شەڕە بەربڵاوە، زۆربەی حیزبە کوردییەکان بنکە و ھێزەکانیان بەرەو سەردەشت و ناوچە سنوورییەکانی گواستەوە. لە ٢٦ی ئابی ١٩٧٩، بنکەی سەربازیی سەردەشت بەبێ تەقەکردن لەلایەن حیزبی دێموکرات و کۆمەڵەوە دەستی بەسەردا گیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559|سەردێڕ=هەیئەتی نوێنەرایەتی گەلی كورد چۆن دامەزرا؟|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208010454/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شێخ عێزەدین حوسێنیش یەکێک لەوانە بوو کە لەبەر ئاسایشی خۆی لە گوندە سنوورییەکانی دەوروبەری سەردەشت نیشتەجێ بوو. سێ مانگ دواتر خومەینی پەیامی ئاشتی و ئاگربەستی ڕاگەیاند و دانیشتنەکان لە نێوان لایەنە کوردییەکان و لایەنی حکوومەت لە سەردەشتەوە دەستی پێکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://zagrospost.com/34087|سەردێڕ=عزالدین حسینی؛ روحانی اهل سنت که خمینی آرامش کردستان را از او خواست⁄ ھاوری یوسفی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=زاگرۆس پۆست|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان =٣ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> سەردەشت و دەوروبەری چەندین جاران شایەتی دانیشتنەکانی نێوان نێردراوانی دەوڵەتی ئێران و لایەنە کوردییەکان بوو، کە کوردەکان بەدوای چارەسەری ئاشتیخوازانەی پرسی کورد و بەدەستھێنانی بابەتی [[ئۆتۆنۆمی|خۆبەڕێوەبەری]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186|سەردێڕ=لەسەر بناغەی هەواڵێکی درۆ، چل ساڵ لەمەوبەر فەرمانی پەلاماردانی کوردستان دەرچوو|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240206230137/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جاری یەکەم لە ڕۆژی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، [[داریووش فرووھەر]] لەگەڵ چەند ئەفسەرێکی باڵا و نوێنەرێکی خومەینی ھاتنە سەردەشت و لە گوندی [[نشکۆڵان]] چاویان بە [[جەلال تاڵەبانی|مام جەلال]] و چەند عەرەبێکی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی کەوت، کە مام جەلال پێش ئەم دیدارە لەگەڵ [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]]، شێخ عێزەدین و ئەندامانی کۆمەڵە ڕاوێژی کردبوو. دواتر بۆ جاری دووەم لە ڕۆژانی ١٨ و ١٩ی تشرینی یەکەمدا، لە گوندی [[بنۆخەڵێف]]ی سەر بە سەردەشت، مام جەلال کۆبوونەوەیەکی لە نێوان داریووش فرووھەر و شێخ عێزەدین ڕێک دەخات، لە کۆبوونەوەکەدا ھەردوو لایەن داواکارییەکانی خۆیان دەخەنە ڕوو کە گرنگترینیان بابەتی ئاگربەستە لە نێوان ھێزە کوردەکان و ھێزەکانی حکوومەتی ناوەندی. دوابەدوای کۆبوونەوەی بنۆخەڵێف، جموجۆڵێکی زۆر گەرموگوڕ دەستی پێکرد بۆ پێکھێنانی «دەستەی نوێنەرانی کورد» لە نێوان شێخ عێزەدین، حیزبی دێموکرات، کۆمەڵە و لقی کوردستانی چریکەکانی فیداییی گەل. جاری سێیەم لە ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩، بە دەستپێشخەری و ئامادەبوونی مام جەلال، کۆبوونەوەیەک لە گوندی [[بێورانی خوارێ|بێوران]]ی سەردەشت لە نێوان لایەنی کوردی بە سەرۆکایەتیی شێخ عێزەدین و لایەنی حکوومەتی ناوەندی بە سەرۆکایەتیی داریووش فرووھەر ڕێکخرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=11758|سەردێڕ=فتوای جیهاد دژبە کورد، ٤٠ ساڵ لەمەوبەر درا|بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان =٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> کە داخوازییەکی ھەشت خاڵی لەلایەن لایەنی کوردییەوە پێشکەشی لایەنی ئێرانی کرا و تێیدا داوای بەدەستھێنانی خوبەڕێوەبەریی کوردستان کرابوو. ئاسایشی کۆبوونەوەی بێوران لەئەستۆی پێشمەرگەکانی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بوو و دەوترێت کە ئەوان لەو ڕۆژەدا فەرمانی مام جەلالیان پێبوو کە ڕووبەڕووی ھەڕەشەی و ھێرشی [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|ئەرتەشی ئێران]] ببنەوە.<ref name="شار١"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=43822&Jor=23|سەردێڕ=بۆ یەکەم جار.. وتووێژێك لەگەڵ مامۆستا شێخ عێزەدین حوسێنی بڵاودەبێتەوە|بڵاوکەرەوە=سپی میدیا|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان =٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> دواتر شاری سەردەشت بۆ ماوەی ١٤ مانگان لەلایەن ھێزە کوردەکانەوە گەمارۆ درابوو و تەواوی ڕێگاکانی سەردەشت بۆ مەھاباد، پیرانشار و بانە کەوتبوونە ژێر دەستی چەکدارە کوردەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/822145/%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C|سەردێڕ=اگر کردستان را از دست داده بودیم انقلاب را از دست می‌دادیم/ روایتی مستند از ۱۴ ماه محاصره طاقت فرسای شهر سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=قودس ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.qudsonline.ir/news/822145/%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھێزەکانی [[عەلی سەیاد شیرازی]] لە ڕێگەی بانەوە ڕوویان کردە شاری سەردەشت تاوەکوو کۆنتڕۆڵی شارەکە بگرنە دەست. لە نزیکی سەردەشت ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی زیانێکی بەرچاویان بەرکەوت و ژمارەیەکی زۆریان کوژران و بریندار بوون. بەوتەی لایەنی حکوومەتی ئێران، ھێزە ئێرانییەکان ٧٠ بۆ ٨٠ کوژراو و ١٠٠ بۆ ١٥٠ برینداریان لێکەوتەوە.<ref>کتێبی نەوتراوەکانی شەڕ، بیرەوەرییەکانی عەلی سەیاد شیرازی، بەشی ڕزگارکردنی سەردەشت؛ کاتێک نزیک بوو سەیاد خۆی بدۆڕێنێت</ref> ئەو پێکدادانانەی ھاوینی ١٩٨٠ لە ڕێگای بانە–سەردەشت، بە ''شەڕی [[دارساوێن]]'' ناسراوە. بەوتەی [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر]]، سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئێران لە وەڵامی پرسیارەکەی لەبارەی زیانەکانی سەردەشت و لەناوچوونی ٥٠٠ چەکداری سەر بە ئێران، سەیاد شیرازی وەڵام دەداتەوە کە ئەوان دەچنە بەھەشت و بۆ قەرەبووکردنەوەی سەرنەکەوتن خوازیاری بەکارھێنانی بۆمبی [[ناپاڵم]] دەکات کە لەگەڵ توڕەبوون و ڕەتکردنەوەی بەنیسەدر ڕووبەڕوو دەبێتەوە. ئەو ناکۆکی و کێشانە دەبێتە ھۆی ئەوەیکە دوو پلەی سەبازی لە سەیاد شیرازی بستێنرێتەوە و لە پۆستەکەی دووربخرێتەوە.<ref>نامەکانی بەنیسەر بۆ خومەینی و ئەوانەی تر، پەڕەی ١٥٧ و ٣٢١-٣</ref> بەڵام عەلی سەیاد شیرازی ھۆکارەکەی شتێکی دیکە زانیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/452973/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%D8%B1-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%85|سەردێڕ=ماجرای کسر ۲ درجه از شهید صیاد توسط بنی‌صدر/ من این جلسه را آلوده و ناپاک می‌بینم|بڵاوکەرەوە=میزان|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/452973/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%D8%B1-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%85 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> فەرماندەیەکی ئەرتەش بەناوی ''محەممەدحەسەن سادقزادە''، دوای کوژرانی ''حوسێن شەھرامفەر'' لە ڕێگای بانە–سەردەشت ئەرکی گرتنی ڕێگاکەی پێدەدرێت. سادقزادە لە بیرەوەرییەکانیدا دەڵێت سەرەتا عەلی سەیاد شیرازی ھەوڵی یەکەم بۆ ڕزگارکردنی ڕێگاکە دەدات کە لە پۆستەکەی دووردەخرێتەوە و سەرناکەوێت، بۆ جاری دووەم حوسێن شەھرامفەر دەستنیشان دەکرێت بۆ ڕزگارکردنی ڕێگاکە کە دوای گرتنی ٥ بۆ ٦ کیلۆمەتر و سازکردنی ٢ بۆ ٣ بنکەی بچووکی سەربازی لە نزیک [[بانە]] دەکوژێت.<ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٠، ١١، ١٢، ١٣ و ٥٤</ref> دواتر بۆ جاری سێیەم سادقزادە خۆی دەبێتە بەرپرسی گرتنی ڕێگای بانە–سەردەشت کە ڕووبەڕووی خۆڕاگریی قورسی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=29453|سەردێڕ=حەماسەکەی جادەی بانە ــ سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208013011/https://kurdistanukurd.com/?p=29453|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٤، ١٥ و ١٦</ref> سادقزادە دەڵێت کە کەشوھەوای سەردەشت لە نیوەی ساڵدا بۆ ھاتوچۆی ھەلیکۆپتەر خراپ بووە و پێویستیش بووە تەواوی ناوچە سنوورییەکان بەھۆی شەڕی ئێران و عێراقەوە لەژێر کۆنترۆڵی حکوومەتی ئێراندا بن، بۆیە بۆ ھێزە ئێرانییەکان پێویست بوو ڕێگای چوونە ناو شاری سەردەشت کۆنترۆڵ بکەن.<ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٣</ref> [[محەممەد برووجێردی]]، یەکێک لە دامەزرێنەران و فەرماندەیەکی [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]] لەدوای کوژرانی [[ناسر کازمی]] و [[محەممەدعەلی گەنجیزادە]] لە ڕێگای [[پیرانشار]] بۆ سەردەشت لە ئاخرەکانی ھاوینی ١٩٨٢دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: ناصر کاظمی (۱۳۳۵–۱۳۶۱) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/216626/زندگینامه-ناصر-کاظمی-۱۳۳۵-۱۳۶۱|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادکردی از شهید محمدعلی گنجی‌زاده (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98062310591/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەرپرسیارێتیی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکانی نێوان پیرانشار و سەردەشتی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: محمد بروجردی (۱۳۳۳ - ۱۳۶۲) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/185116/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B3%DB%B3-%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B2|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درباره محمد بروجردی (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84338300/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[مەحموود کاوە]] ڕۆڵێکی بەرچاوی لە گرتنی ڕێگاکەدا ھەبوو، ئەوەش دوای ئەوەی فەرماندەکانی سپای پاسداران لە ڕێگای پیرانشار–سەردەشت یەک لەدوای یەک دەکوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محمود کاوه؛ فرزند کردستان، معجزه انقلاب (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/310106/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|بڵاوکەرەوە=ئیبنا|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھێزەکانی ئێران بەگشتی لە ئایاری ١٩٨٢ لە پیرانشارەوە بەرەو سەردەشت ئۆپەراسیۆنێکیان دەست پێکرد کە ھەتا تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ بۆ ماوەی ٦ مانگان درێژەی ھەبوو و سەرئەنجام مەودای ١٠٠ کیلۆمەتری نێوان پیرانشار و سەردەشتیان گرتە دەست کە کوژراو و بریندارێکی زۆر لە ھەر دوو لایەن کەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732|سەردێڕ=چەند وێستگەیەکی مێژوویی حیزبی دێموکرات لە دوای هاتنەسەرکاری کۆماری ئیسلامی (٣ـ٢)|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عبور از جاده ۱۰۰ کیلومتری در ۶ ماه! (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/968434/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B6-%D9%85%D8%A7%D9%87|بڵاوکەرەوە=جەوان ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: محمود کاوه (۱۳۴۰-۱۳۶۵) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/219749/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B0-%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B5|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھری ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەوتەی سەرچاوەیەکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، زیانەکان و قوربانییەکان لە ھەر دوو لادا بەرچاو بوو و تەنیا لە ڕۆژێکدا لە ڕێگاکە زیاتر لە ٥٥ پێشمەرگە کوژراو و بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://giareng.com/?p=19609|سەردێڕ=یادێک لە قارەمانەکانی لکی١ی هێزی ئاوارە (قەندیل). سەید عەلی هاشمی|بڵاوکەرەوە=گیاڕەنگ|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> [[حەسەن ڕەستگار]]، بەرپرسی ئەوکاتی کۆمیتەی سەردەشتی سەر بە حیزبی دێموکرات، لە لێدوانێکدا ڕای گەیاند کە ڕێگای سەردەشت–پیرانشار بۆ ھێزە کوردەکان گرنگییەکی تایبەتی ھەبوو و زۆربەی یارمەتییەکانی حکوومەتی عێراق لەوێوە دەھاتن، بۆیە بۆ ڕاگرتنی ڕێگاکە یارمەتییان لە ھێزی پشتیوانیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=LF7-a1PMTzg|سەردێڕ=Pencemor- (5) پەنجەمۆر- چیرۆکی وێنەیەکی دکتۆر قاسملو و سەدام حوسێن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> [[زیندانی دۆڵەتوو]] ھەڵکەوتوو لە باکووری شارستانی سەردەشت کە شوێنی بەندکرانی ھێزەکانی سەر بە کۆماری ئیسلامی بوو، لە ٦ی ئایاری ١٩٨١دا لەلایەن ھێزی ئاسمانیی عێراقی بەعسەوە بە دوو فڕۆکە بۆردوومان کرا. ئەو زیندانە کە شوێنی بەندکرانی زیاتر لە ٢٠٠ کەسی سەر بە حکوومەتی کۆماری ئیسلامی بوو، لەلایەن حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە بەڕێوە دەبردرا. میدیاکانی سەر بە حکوومەتی ئێران ھەر لە سەرەتای بۆردوومانکردنی زیندانەکەوە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە حیزبی دێموکرات ھاوکاریی ڕژێمی بەعسی کردووە و پێشتر ئاگاداری ھێرشەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/1012934/%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=دموکرات‌ها گرای بمباران «دوله‌تو» را به بعثی‌ها داده بودند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=جەوان ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> بەڵام حیزبی دێموکرات تەواوی بانگەشەکانی کۆماری ئیسلامی ھەر وەکوو [[ئەشکەنجەدان]]ی زیندانییەکان و بەشداریی بۆردوومانکردنی زیندانەکەی ڕەت کردووەتەوە و لە کاتی ھێرشەکەدا سەرکۆنەی بۆردوومانەکەی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=75569|سەردێڕ=عەبدوڵڵا حەسەن‌زادە: پێوەندیی حیزبی دێموکرات لەگەڵ دەوڵەتی عێڕاق پێوەندییەکی سەربەرزانە بوو|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240507021539/https://kurdistanukurd.com/?p=75569|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئاکامدا زیاتر لە ٤٠ زیندانی کوژران، زیاتر لە ٥٠ زیندانی بریندار بوون و ھەروەھا ٦ پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتیش گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://peshmergekan.com/?p=50705|سەردێڕ=بۆمبارانی زیندانی دۆڵەتوێی سەردەشت و هەڵوێستی حیزبی دێمۆکڕات|بڵاوکەرەوە=پێشمەرگەکان|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === {{ئەمانەش ببینە|شەڕی ئێران و عێراق}} سەردەشت یەکێک لەو شوێنانەی نێوان شەڕی ٨ ساڵەی ئێران و عێراق بوو کە شارەکە و دەوروبەری زیانێکی زۆری بەرکەوت و ھەتا ئێستاش شوێنەوارەکانی ماوەتەوە. ئێران ئۆپەراسیۆنەکانی [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٤|نەسری ٤]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98033114858/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B4/|سەردێڕ=مروری بر عملیات «نصر ۴» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|تاریخ =٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی فەتحی ٥|فەتحی ٥]]،<ref name="فارسنیوز" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=%D8%A7%D8%B2%20%251%24s&aoh=16548456130992&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13990805001107%2F%25D8%25A8%25D9%2588%25D9%2584%25D8%25AD%25D8%25B3%25D9%2586-%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25A2%25D9%2588%25D8%25B1-%25D8%25B1%25D8%25B4%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25AA%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25B1%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AF%25D9%2581%25D8%25A7%25D8%25B9-%25D9%2585%25D9%2582%25D8%25AF%25D8%25B3-%25D8%25AA%25D8%25B5%25D8%25A7%25D9%2588%25DB%258C%25D8%25B1|سەردێڕ= «بولحسن» یادآور رشادت‌های مردانه رزمندگان در دفاع مقدس+تصاویر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری فارس|ڕێکەوت= ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی کەربەلای ١٠|کەربەلای ١٠]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/84050188/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=%D8%A7%D8%B2%20%251%24s&aoh=16548452032651&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fphoto%2F84050188%2F%25D8%25B9%25D9%2585%25D9%2584%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AA-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25A8%25D9%2584%25D8%25A7%25DB%258C-%25DB%25B1%25DB%25B0|سەردێڕ= عملیات کربلای ۱۰ (بە فارسی)| بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری کۆماری ئیسلامی (ئیرنا)|ڕێکەوت= ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٢|بەیتولموقەدەسی ٢]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html|سەردێڕ= بیت المقدس ۲ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ihuo|ڕێکەوت= ٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٣|بەیتولموقەدەسی ٣]]<ref name="فارسنیوز" /> و [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٦|بەیتولموقەدەسی ٦]]<ref name="فارسنیوز" /> لە ناوچەکانی نێوان سەردەشت و بانە بە ئامانجی گرتنی بەشێک لە خاکی [[قەزای ماوەت]] لە [[پارێزگای سلێمانی]] ئەنجامدا، کە ھەتا ئاستێکی کاتی ھێزە ئێرانییەکان سەرکەوتن. ھێزە عێراقییەکان لە ھەوڵی گرتنی سەردەشت سەرکەوتوو نەبوون، بەڵام توانیان ھەتا کێوی سنووریی بوڵفەت لە کێلێ پێشڕەوی بکەن و لەوێوە بە بەکارھێنانی تۆپخانە چەندین جار ناوەندی شاریان بۆردوومان کرد. بە ئامانجی گرتنەوەی ناوچە سنووریەکانی سەردەشت، ھێزەکانی ئێران ئۆپەراسیۆنی [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٥|نەسری ٥]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.isna.ir/news/99050100004/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%B5|سەردێڕ= مروری بر دستاوردهای عملیات «نصر۵» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت= ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> و [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٧|نەسری ٧]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|سەردێڕ=آشنایی با عملیات نصر ۷ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231221153820/https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400051409812/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|سەردێڕ=مروری بر نتایج عملیات «نصر ۷» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەنجامدا و توانیان ھەتا ڕادەیەک سەرکەون. ھەروەھا [[کیمیابارانی سەردەشت]] لە درێژەی ئەو شەڕەدا ڕوویدا کە زیانێکی زۆر بە سەردەشت و خەڵکی شارەکە کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95|سەردێڕ= برینەکانی سەردەشت پاش ٣٣ ساڵ سارێژ نەبوونەتەوە|بڵاوکەرەوە= ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوت= ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20211026120436/https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مین]]ە چێنراوەکانی سەردەمی شەڕ لە سنووری سەردەشت ساڵانە دەبنە ھۆی کوژران و برینداربوونی خەڵکی ئاسایی و ھەتا ئێستاش ئەو کێشەیە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1819|سەردێڕ=شەڕی عێراق _ ئێران لە کوردستان هێشتا کۆتایی نەهاتووە‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> === کیمیابارانی ١٩٨٧ === {{ئەمانەش ببینە|کیمیابارانی سەردەشت}} لە ٧ی پووشپەڕی ساڵی ١٣٦٦ی ھەتاوی بەرامبەر بە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٧ی زایینی، کاتژمێری ٤:٣٠ سەر لە ئێوارە ھێزە ئاسمانییەکانی [[ڕژێمی بەعس]] و فرۆکەوانەکانی ئەو سوپایە، بە گازی کیمیاوی شاری سەردەشت و گوندی [[ڕەشەھەرمێ]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشان=http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |سەردێڕ=دۆسیەی کیمیابارانکردنی سەردەشت |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کیمیاباران کرد. بەپێی ئەو کارەساتە، سەرەتا ١٠ مەدەنی گیانیان لە دەستدا و ٦٥٠ کەسیش بریندار بوون.<ref name="nti_sardasht_attack">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Iran Profile – Chemical Chronology 1987 |ناونیشان=http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070416101720/http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html <!-- Bot retrieved archive --> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Nuclear Threat Initiative |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ڕاپۆرە فەرمییەکان، لە ١٢٬٠٠٠ دانیشتوو، ٨٬٠٠٠ کەس تووشی مەترسی بوون. لە ٤٬٥٠٠ کەس کە پێویستیان بە ئاگادارییە پزیشکییەکان ھەبووە، ١٬٥٠٠ کەس بەستەری کران کە ٦٠٠ کەسیان بۆ تاران بردران. ٣٬٠٠٠ کەسی دیکە بە سەرپێیی درمان کران، کە زۆر یەکیان دواتر شاریان بەرەو گوندەکان بەجێھێشت و بە بەکارھێنانی دەرمانە خۆماڵییەکان ھەوڵی چاککردنەوەی خۆیان دا. سەرئەنجام دواتر ١٣٠ کەس گیانیان بەخت کرد.<ref>[http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 هشت‌هزار و 24مصدوم شيميايي سردشت در آمار بنياد شهيد نيستند] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125054707/http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 |date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشان=http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |سەردێڕ=کردستان آزمایشگاه سلاحهای شیمیایی |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/3070|سەردێڕ=كورد لە جەنگی عێراق و ئێراندا چی بۆمایەوە؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ئێستاش لەو شارەدا بەھۆی کیمیابارانەوە، ژمارەیەکی زۆر تووشی نەخۆشییە کیمیایییەکان بوون<ref>[http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html Iranian Chemical Attacks Victims<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522023927/http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html |date=٢٢ی ئایاری ٢٠١١ }}</ref> و کێشەی خزمەتگوزاریی پزیشکییان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1409202318|سەردێڕ= بەرکەوتووی چەکی کیمیایی لە سەردەشت سێ مانگە چاوەڕێی ئەنجامی پشکنینەکانیانن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لەناو ئەو ٤٬٥٠٠ نەخۆشەی کە پێویستیان بە ئاگادارییە پزیشکییەکان ھەبوو، ھەندێکیش لە ڕزگارکەران بوونیان ھەبوو.<ref>فرووتەن، عەباس. پێداچوونەوەی پزیشکیی شەڕی کیمیاییی عێراق. تاران، ئێران: زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی بەقییەتوڵڵا، ٢٠٠٣، پەڕەی ١٨٣</ref> [[پەڕگە:محل اصابت بمب شیمیایی.jpg|وێنۆک|شوێنی کیمیابارانکراوی شاری سەردەشت لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٧]] [[پەڕگە:Photo18 2.jpg|وێنۆک|وێنەی چەند بەرکەوتووی کیمیایی لە شاری سەردەشت]] [[پەڕگە:Photo18 3.jpg|وێنۆک|چەند بەرکەوتووی کیمیایی لە سەردەشت]] [[پەڕگە:Sardashttt.jpg|وێنۆک|شوێنی ڕاگرتنی بەرکەوتووانی کیمیاباران لە سەردەشت]] [[پەڕگە:Sardasht 01.jpg|وێنۆک|بنەماڵەیەکی بەرکەوتووی کیمیایی لە سەردەشت]] دادگای گشتیی تاران لە نیسانی ٢٠٠٤دا، حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی بە پشتگیریکردن لە حکوومەتی [[سەددام حوسێن]]، بەرپرسی ئەو ھێرشە ناساند. لە ئەنجامی دادگاکەدا، حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە پێدانی ٦٠٠ ملیۆن دۆلار بە قوربانییەکان سزا درا.<ref name="tehrancourtruling">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html |سەردێڕ=Iran: Tehran's Public Court issues $600 million verdict against US to pay to Sardasht residents |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Payvand |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709181342/http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاش ئەم ڕووداوە، ئێران شاری سەردەشتی بە «یەکەمین شاری بەرکەوتووی چەکی کیمیایی لە جیھان» ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150427063810/http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشان=http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 |سەردێڕ=هفتم تير، سالروز بمباران شیمیایی سردشت |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |سەردێڕ=سازمان منع سلاح‌هاي شيميايي براي قربانيان سردشت پيام صادر مي‌كند |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83368686/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=سردشت نخستین شهر قربانی سلاح شیمیایی در جهان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401040704336/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=نخستین شهر قربانی جنگ‌افزارهای شیمیایی در جهان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا ھەندێک لایەنی تر ئەو کارەساتەیان وەکوو «کۆمەڵکوژی» ناساندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/3666|سەردێڕ=كورد چەند جار كۆمەڵكوژ كراوە؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> لەو جێیەوە کە سەردەشت ئامانجێکی سەربازی ھەژمار نەدەکرا، خەڵکی شارەکەش بۆ ھێرشەکە ئامادە نەبوون. خەڵکی شارەکە بە ژیان لە سنوور و بەرەی شەڕ، لەگەڵ بۆردوومانەکانی عێراق ڕاھاتبوون. بەو جۆرە خەڵک دواتر بە پزیشکەکانیان ڕادەگەیاند کە نەیاندەزانی ئەوە بۆردوومانێکی کیمیایییە. بەھۆی وەشانی با، تەنانەت نەخۆشخانە و ناوەندە دەرمانییەکانیش ئاڵوودە بوون و ئەو ژمارە کەمە لە پزیشکان و پەرستارانەی لەوێ کاریان دەکرد، ناچار بوون کە شارەکە بەجێبھێڵن. دوو حەمامی گشتی بۆ دەرمانی قوربانییەکان بەکاردەھێنران و یاریگایەکی بچووک کرایە ناوەندێکی پزیشکیی ١٥٠ تەختی. لە چەند سەعاتی یەکەمدا نزیکی ٣٠ کەس کە زۆربەیان منداڵانی کەمتەمەن و بەساڵاچووان بوون، بەھۆی کێشەکانی توندیی ھەناسەیی گیانیان بەخت کرد. ھەتا ساڵی ٢٠٠٧، سەرجەم ١٣٠ کەس (١٠٩ خەڵکی مەدەنی، ٢١ چەکدار و ھتد) لە [[کیمیابارانی سەردەشت]] لە حوزەیرانی ١٩٨٧ گیانیان لە دەستدا. بیست کەس لە چەند سەعاتی یەکەم، دە کەس لە کاتی بردن بۆ شارەکانی دیکە و نزیکی ١٠٠ کەسی تر لە نەخۆشخانەکانی ئێران و ئەورووپا لە درێژەی مانگێک دواتر گیانیان بەخت کرد. لە نێوان ئەو خەڵکە مەدەنییەی کە گیانیان بەخت کرد، ٣٩ کەس تەمەنیان ژێر ١٨ ساڵ بوو، کە ١١ کەسیان ژێر ٥ ساڵ بوون. ھەروەھا سی و چوار ژن و کچ گیانیان لە دەستدا.<ref>Khateri S, Wangerin R. Denied Truths, the story of victims of chemical weapons in Iran, center for women and family affairs. 2008 , {{ISBN|978-600-5201-13-0}}</ref><ref>Khateri S. Victims of chemical weapons in Iran – an evaluation on health status of 45,000 Iranian victims of chemical warfare agents. Society for Chemical Weapons Victims Support (SCWVS) (www.scwvs.org), April 2003, {{ISBN|964-93602-5-5}}</ref> خەردەل وەکوو ھۆکارێک لێکنادرێتەوە کە ببێتە ھۆی مردن، بەڵکوو ھۆکارێکی لاوازکردنە و تەنیا ٣٪ بۆ ٥٪ دەبێتە ھۆی مردن. زۆر یەک لەو ٩٥٪ی لە کیمیابارانی سەردەشت زیندوو مانەوە، لە درێژەی چەند ساڵی دواتر بە توندی تووشی کێشە و نەخۆشی جۆراوجۆر، وەکوو کێشەکانی توندی ھەناسەیی، ئازارەکانی چاو، کێشەکانی پێست و ھەروەھا ھەندێک کێشە لە سیستەمی بەرگریی لەشی خۆیان بوون.<ref>Khateri S, Ghanei M, Soroush MR, Haines D. Effects of mustard gas exposure in paediatric patients. Long-term health status of mustard-exposed children, 14 years after chemical bombardment of Sardasht. J Burns & Wound Care [serial online] (http://www.journalofburnsandwounds.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180326201400/http://journalofburnsandwounds.com/ |date=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨ }}), 2003;2(1):11</ref><ref>Ghanei M, Aslani J, Khateri S, Hamadanizadeh K. Public Health Status of the Civil Population of Sardasht 15 Years Following Large−Scale Wartime Exposure to Sulfur Mustard. J Burns &Surg Wound Care [serial online] 2003;2(1):7. Available from: URL: http://www.journalofburns.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421014815/https://journalofburns.com/ |date=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢ }} . Published March 11, 2003</ref> ئەو کێشانە ھەتا ئێستاش بۆ بەرکەوتووانی ھێرشە کیمیایییەکە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2009202012|سەردێڕ=رزگاربووانی کیمیابارانی سەردەشت داوادەکەن رووداوەکە بە "کۆمەڵکوژی" بناسێنرێت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەتا ئاخرین جار ژمارەی بریندارانی تۆمارکراو تەنیا ١،٥٠٠ کەس بووە، لە کاتێکدا ١٣،٠٠٠ کەس پێیان وایە بەرکەوتووی کیمیابارانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2757589/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=آمار جانبازان شیمیایی احراز شده سردشت چرا تغییر نمی کند؟ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا ھەندێک ڕاپۆرت باس لە گەندەڵی لە تۆمارکردنی بریندارانی نوێ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%95%D8%B3%DB%95%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%DA%AF%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%95%DA%B5%DB%8C-%D9%84%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=پەرەسەندنی گەندەڵی لەتۆمارکردنی ناوی بەرکەوتووانی کیمیایی شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە کاتێکدا [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی کیمیابارانی سەردەشتدا ئەو کارەساتە سەرکۆنە دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.kurdpress.com/news/6300/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%86%DA%AF%DB%95%DA%95%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=پەیامی وەزیری دەرەوەی ئێران لە ساڵۆگەڕی کیمیابارانی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="M1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86|سەردێڕ=هۆکارانی جەنایەتی سەردەشت نە لەبیر دەکەین و نە لێیان خۆش دەبین|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213507/https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95|سەردێڕ=یادی قوربانیانی کیمیابارانی سەردەشت کرایەوە|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213509/https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و وڵاتانی ڕۆژاوا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907|سەردێڕ=نقش کشور‌های غربی در بمباران شیمیایی سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ستافی مافەکانی مرۆڤی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240109094503/https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401040805906/%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C|سەردێڕ=همدستی قدرت‌های جهانی بیشترین نقش را در جسارت رژیم بعث در بکارگیری سلاح شیمیایی علیه سردشت داشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4338781/%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%AF|سەردێڕ=غریب آبادی: سهم و مسئولیت کشورهای دخیل در جنایت بمباران شیمیایی سردشت باید تعیین شود (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری میزان|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4338781/%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%AF |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و بەتایبەتی ئەڵمانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/2407/|سەردێڕ=ئێران: ئەم وڵاتە چەكی كیمیایی دابووە سەدام حسێن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی خەڵک|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95|سەردێڕ=جەنابی مایکڵ کلۆر سەردانی سەردەشت بکە|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213510/https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C|سەردێڕ=بابەتی کیمیایی سەردەشت بیانووی ناڕەزایەتی دەربڕین بە وەزیری دەرەوەی ئاڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108214731/https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="M1"/> بە بەرپرسیاری ئەو ھێرشە دەزانێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/5725|سەردێڕ=سەردەشت لە نێوان ستەمی بەعس و بێویژدانی نێو دەوڵەتیدا‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> بەڵام زۆر سەرچاوە ڕایانگەیاندووە کە حکوومەت پرۆپاگەندە دەکات و لە ئاکامدا ھیچ کردەوەیەکی پێویست بۆ بەرکەوتووانی کیمیابارانەکە ناکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84|سەردێڕ=سەردەشت، جەستەیەکی پڕ لە ئازار (یادێک لە شارێکی لەبیرکراو لەپووشپەرێکی سووتاودا )|بڵاوکەرەوە=دواڕۆژ|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213509/https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%8C%D9%85%DB%8C-%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%86-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C|سەردێڕ=ڕێژیمی ئێران بۆ چارەسەرنەکردنی بەرکەوتووانی کیمیابارانی سەردەشت، ئامریکای بە تاوانبار زانی|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%DB%95-%D9%84%DB%95-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|سەردێڕ=یەکێکی دیکە لە بەرکەوتووانی کیمیابارانی سەردەشت کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dengekan.info/archives/7467|سەردێڕ=شاری سەردەشت قوربانیەكی دیكەی شەڕی كۆنەپەرستانە … عەلی مەحمود محەمەد|بڵاوکەرەوە=دەنگەکان|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا چەندین فیلم لەبارەی کیمیابارانی سەردەشتدا ساز کراون کە ناسراوترینیان فیلمی [[دارگوێز (فیلم)|دارگوێز]]ە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بڵاو کراوەتە و بەپێی چیرۆکی پیاوێک بەناوی مام قادر ساز کراوە کە بێجگە لەخۆی تەواوی خێزانەکەی بەھۆی کیمیابارانەوە دەکوژرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشوازی کوردەکان لە "داری گوێز"/ لە سەردەشت نمایش نەکراوە|ناونیشان=http://ku.mehrnews.com/news/30964|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٠}}{{بەستەری مردوو|url=http://ku.mehrnews.com/news/30964 |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}</ref> === سەردەمی دوای شەڕ === [[پەڕگە:Sardasht Border Guard (46).jpg|وێنۆک|وێنەی چوار کوژراوی ھێزەکانی پاسەوانی سنووری لە دووپەزەی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢٠]] سەردەشت لە سەدەی ٢١دا چەندین ڕووداو و نائارامی بەخۆیەوە بینیوە. ئەو شارە بووەتە شوێنێک بۆ تێکھەڵچوون و پێکدادان لە نێوان [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|چەکدارە ئۆپۆزیسیۆنە کوردەکان]] و [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|چەکدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]، کە لەو چەندین ساڵانەدا چەندین تێکھەڵچوون لە سنووری سەردەشتدا ڕوویداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/سەردەشت/-لەەنجامی-تەقەی-کەسانی-نەناسراودا-ەندامی-سپای-پاسداران-کوژران |سەردێڕ=سەردەشت/ لەئەنجامی تەقەی کەسانی نەناسراودا ٤ ئەندامی سپای پاسداران کوژران |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/شوناسی-وژراو-و-بریندارانی-شەڕی-سەردەشت-روون-بۆوە |سەردێڕ=شوناسی كوژراو و بریندارانی شەڕی سەردەشت ڕوون بۆوە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%DA%98%D8%B1%D8%A7%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%86%D9%88%DB%95 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=19687&jor=1 |سەردێڕ=سەردەشت… پێکدادانێکی دیكه لە نێوانی پێشمەرگەکانی دیموکرات و سوپای پاسداران ڕوویدا |بڵاوکەرەوە=وێستگەنیووز |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 |سەردێڕ=لە پێکدادانێکدا لە سەردەشت پاسدارێک کوژرا |بڵاوکەرەوە=ناس نیووز |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://esta.krd/104275/ |سەردێڕ=پێکدادانی چەکداری لەنێوان سوپای پاسداران و حزبێکی کوردیدا ڕوویداوە |بڵاوکەرەوە=ئێستا |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211029060808/https://esta.krd/104275/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦، لە نێوان چەکدارانی ئێران و پژاک لە سەردەشت تێکھەڵچوونێک ڕوویدا، کە بەوتەی میدیا ئێرانییەکان لە چەکدارانی پژاک لانیکەم ٣٠ کەس کوژران و ٤٠ کەسی دیکەش بریندار بوون. بەو ھۆیەوە پژاک ئاگربەستی یەکلایەنەی ڕاگەیاند کە لەلایەن سپای پاسدارانەوە ڕەت کرایەوە.<ref name="bbc0509">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان= https://www.theguardian.com/world/2011/sep/05/iran-kurdish-rebels-iraq-border| سەردێڕ=Iranian forces kill Kurdish rebels near Iraq border |یەکەم=David |دوایین=Batty |ئیش=The Guardian | ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ''بەرزایییەکانی جاسووسان'' لە نزیکی سنووری سەردەشت بۆ ماوەیەکی زۆر لەژێر دەستی پژاکدا بوو، کە لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١١دا، ھێزەکانی [[یەکینەی تایبەتی سابیرین|سابیرین]] کە سەر بە ھێزی وشکانیی سپای پاسدارانن، ئۆپەراسیۆنێکیان بۆ گرتنەوەی دەست پێکرد کە بەھۆیەوە ١٣ چەکداریان لێ کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/06/13/1509483/%D9%82%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%A8-13-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1|سەردێڕ=قله‌ای که سکوی پرتاب ۱۳ تکاور سپاه شد+تصاویر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تەسنیم|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە سەردەشت ھەندێک کەس بەھۆی نەبوونی کاری گونجاو و ھەژاری، ڕوو لە کۆڵبەری دەکەن و ساڵانە سەدان [[کۆڵبەر]] لە سنوورەکانی سەردەشت گیانیان لەدەست دەدەن، بریندار دەبەن یان تووشی ڕووداوی نەخوازراو دەبن کە بریتین لە تەقەکردن لەلایەن ھێزەکانی ئێران، بەربوونەوە لە بەرزایییەکان، کەوتنە ژێر ڕنوو، ڕەقبوون لە سەرمادا و چەندین ڕووداوی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/ku/?p=7478 |سەردێڕ=کوژران و برینداربوونی سێ کۆڵبەر لە سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/برینداربوونی-کۆڵبەر-لە-سنووری-شاری-سەردەشت |سەردێڕ=کۆڵبەرێکی گەنج لە ناوچە سنوورییەکانی سەردەشت کوژرا |بڵاوکەرەوە=تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/سەردەشت-دوو-کۆڵبەر-لە-سنووری-بێتووش-بەهۆی-بەربوونەوە-لە-بەرزایی-و-تەقەی-هێزە-نیزامییەکانی-حکوومەتی-بریندار-بوون |سەردێڕ=سەردەشت؛ دوو کۆڵبەر لە سنووری "بێتووش" بەهۆی بەربوونەوە لە بەرزایی و تەقەی هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی بریندار بوون |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rojikurd.net/mirovayeti/23859/ |سەردێڕ=کۆمەڵێک کۆڵبەر لە سەردەشت کەوتنە ژێر ڕنوو و یەکیان گیانی لە دەست داوە |بڵاوکەرەوە=ڕۆژی کورد |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا یەکێک لە کێشەکانی دیکەی سەردەشت، بازرگانیی ماددە ھۆشبەرەکان بەتایبەتی [[مێتامفتامین|شیشە]]یە کە بە ڕێژەیەکی بەرچاو بەرز بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5939143/%DB%B4%DB%B5-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۴۵ کیلوگرم ماد مخدر شیشه در سردشت کشف شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=مێھر|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85267774/%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۱۹۷ کیلوگرم ماده مخدر شیشه در مرز سردشت کشف شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/18281/%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۵۰۰ کیلوگرم ماریجوانا در سردشت کشف شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان، [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ھەواڵگری]] تۆمەتبار دەکەن کە لە بازرگانیی ماددە ھۆشبەکارندا ڕۆڵی ھەیە و لەو ڕێگایەوە پارە بەدەست دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/news/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|سەردێڕ=تولید شیشه در سردشت، سه میلیارد دلار برای سپاه درآمدزایی دارد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.avatoday.net/fa/node/11420|سەردێڕ=گزارش ویژه: چگونه مقامات اطلاعاتی سردشت مولتی میلیاردر شدند؟ (بە فارسی)|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=ئاواتودەی}}</ref> بەڵام میدیاکانی نزیک لە حکوومەتی ئێران، بەگشتی ھەر جۆرە بەشداریکردنی سپایان لەو بازرگانییەدا ڕەت کردووەتەوە و ھەمیشە ڕایانگەیاندووە کە ھێزەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕووبەڕووی قاچاخی ماددە ھۆشبەرەکان دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1|سەردێڕ=جزئیات درگیری سردشت و قربانیان طرفین + عکس و آمار (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەنگاو|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو بازرگانییە لە سەردەشت و دەوروبەر بووەتە ھۆی ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی ئەو شارە بەتایبەتی لاوان، تووشی بەکارھێنانی جۆرە جیاوازەکانی ماددە ھۆشبەرەکان ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1602201712|سەردێڕ=لە رۆژهەڵاتی کوردستان ماددەی هۆشبەر بەڕێژەیەکی زۆر بڵاوبووەتەوە|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ٩ی ئایاری ٢٠١٥، خەڵکی سەردەشت لە دوای ڕووداوی ھۆتێلی تارای مەھاباد کە بوو ھۆی خۆکوژیی [[فەریناز خوسرەوانی]]، لە پاڵپشتیکردنی خەڵکی مەھاباد و ناڕەزایی لە بەرامبەر ئەو کارەساتەی ڕوویداوە خۆپیشاندانیان بەڕێوەبرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/راپۆرت/-پشتیوانیی-هاووڵاتییانی-کورد-لە-ناڕەزایەتییەکانی-شاری-مەهاباد-وێنه |سەردێڕ=راپۆرت/ پشتیوانیی هاووڵاتییانی کورد لە ناڕەزایەتییەکانی شاری مەهاباد +وێنه |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B1%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA/-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%DB%8E%D9%86%D9%87 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> کە دواتر ھێزە ئەمنییەکان بڵاوەیان بە خۆپیشاندەران کرد و زیاتر لە ٣٠ کەسیان دەستبەسەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16500539125657&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rudaw.net%2Fsorani%2Fkurdistan%2F100520152 |سەردێڕ=لە سەردەشت ٣٠ کەس دەستگیرکراون |بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223161542/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16500539125657&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rudaw.net%2Fsorani%2Fkurdistan%2F100520152 |url-status=dead }}</ref> لە شەوی ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامە سەرەتایییەکانی [[ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان]]، سەردەشت یەکێک لەو شارانەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە خەڵکەکەی بە مەبەستی پشتگیریکردن و خۆشحاڵی دەڕبرینی خۆیان لە سەرکەوتنی ئەنجامەکان ھاتنە شەقامەکان و دواتر ھێزە ئەمنییەکان ھەندێک لە کەسانی بەشداریان دەستبەسەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 |سەردێڕ=ژمارەیەک هاووڵاتیی کورد، بە بۆنەی پشتگیریکردن لە گشتپرسی بۆ سەربەخۆیی کوردستان دەستبەسەر کراون |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308120312/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە ڕۆژی ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧، دوو فڕۆکەی ئێرانی بە مەبەستی دژایەتیی ڕێفراندۆم و ترساندنی خەڵک، بەسەر ھێڵی سنووریی نێوان ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا فڕیبوون کە ئاسمانی سەردەشتیشی دەگرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/fa/?p=4198 |سەردێڕ=خبر فوری: پرواز جنگنده‌های ارتش ایران در امتداد مرزهای اقلیم کُردستان/ همراه با تصویر (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨، سەردەشت یەکێک لە شارەکانی بەشداری [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|مانگرتنی گشتیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوو کە دوکانداران و کاسبکارانی ئەو شارە شوێنی کاسبییەکان داخست.{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} ھەر وەک شارەکانی دیکە ھێزە ئەمنییەکان لە دوکاندارانی ئەو شارە بە شێوەی جۆراوجۆر ھەڕەشەیان کرد و ھەندێکیان دەستبەسەر کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/مانگرتن-لە-دەیان-شاری-کوردستان-بەڕێوە-چوو-و-دەیان-کەسیش-دەسبەسەر-کران |سەردێڕ=مانگرتن لە دەیان شاری کوردستان بەڕێوە چوو و دەیان کەسیش دەسبەسەر کران |بڵاوکەرەوە=ھەنگاو |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> === خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ === {{ئەمانەش ببینە|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران}} لە ڕۆژی ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، کۆمەڵێک لە گەنجانی شاری سەردەشت لە ناڕەزاییی بەرامبەر بە کوشتنی [[ژینا ئەمینی]] و لە درێژەی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] ڕژانە سەر شەقامەکان و لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان لە شەقامە سەرەکییەکانی ئەو شارە تووشی پێکدادان و تێکھەڵچوون بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‎تلویزیون منوتو on Instagram: ". تجمع اعتراضی مردم سردشت #مهسا_امینی #mahsaamini #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar …⁣ WhatsApp/Telegram: +44 7590 899 999"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CixXUf5IEsI/|بڵاوکەرەوە=Instagram|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لەو خۆپیشاندانەدا خەڵک بە بەرد ھێرشیان کردە سەر ھێزە دژەشۆڕشەکان و لە بەرامبەریشدا ھێزەکان بە بەکارھێنانی چەک، تەقەی ھەوایی، باتۆم و گازی فرمێسکڕێژ ھەوڵی بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەرانیان دا. ھەروەھا ھەندێک لە ھێزەکان لە سەربانە بەرزەکانی دەوروبەر تەقەیان لە خەڵک کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/sardasht-iran-protest-mahsa-amini/6756899.html|سەردێڕ=استقرار مامور امنیتی با سلاح روی پشت بام همزمان با اعتراضات چهارشنبه سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=دەنگی ئەمریکا|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە ئەنجامدا ژمارەیەک لە خۆپیشاندەران و ھێزەکانی دژەشۆڕش بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.balatarin.com/permlink/2022/9/24/5868965|سەردێڕ=مردی که یک تنه با چوب در سردشت به سمت ماموران می‌رود و آنها را فراری می‌دهد! (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=بالاترین|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> خۆپیشاندەرانی سەردەشتی دروشمی «[[ژن، ژیان، ئازادی]]»، «مردن بۆ دیکتاتۆر» و ھەندێک دروشمی دیکەیان بەکارھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‎تلویزیون منوتو on Instagram: ". «مرگ بر دیکتاتور» #سردشت #mahsaamini #مهسا_امینی #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar …⁣ WhatsApp/Telegram: +44 7590 899 999"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CixXy3IIfzu/|بڵاوکەرەوە=Instagram|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لە درێژەی خۆپیشاندانەکان و مانگرتنە سەرتاسەرییەکان، بەپێی باگھێشتەکان لەلایەن [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] و ڕێکخراوەکانی دیکە، کاسبکاران و دوکاندارانی سەردەشت لە زۆربەی ڕۆژان دەستیان بە مانگرتن کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/so/zhan/gh-33840|سەردێڕ=مانگرتنی کاسبکاران لە شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لەوانەش بانگھێشتی ١٩ی ئەیلوول بەمەبەستی سەرکۆنەی کوشتنی ژینا ئەمینی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=.kurdistanmedia.com https://kurdistanmedia.com/fa/news/2022/09/44|سەردێڕ="سردشت، دیولان و دیواندرە" جزء شهرهای پیشگام اعتصاب امروز بودند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> و ١ی تشرینی یەکەم بەمەبەستی دژایەتیکردنی [[ھێرشەکانی ٢٠٢٢ی ئێران بۆ سەر ھەرێمی کوردستان|ھێرشەکانی سپای پاسداران بۆ سەر حیزبە کوردییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=www.iranintl.com https://www.iranintl.com/202210015835|سەردێڕ=شنبه اعتراض؛ دومین اعتصاب سراسری در کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئێران ئینتەرنەشناڵ|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، لە گوندی [[بێورانی خوارێ]] کاسبکارێک بەناوی ''ھێمن حەمزە'' لەلایەن ھێزەکانی حکوومەتەوە دەکوژرێت، بەھۆیەوە ڕۆژی دواتر بەرامبەر لەگەڵ ١٢ی تشرینی دووەم، بەشێک لە خەڵک خۆپیشاندانیان بەڕێوە برد و تەواوی ڕۆژەکە کاسبکاران و دوکارندارانی سەردەشت بە داخستنی دوکانەکانیان مانیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://test.jinhaagency.com/fa/rwzanh/atsab-bazaryan-srdsht-dr-adamh-qyam-mrdmy-34749|سەردێڕ=اعتصاب بازاریان سردشت در ادامه قیام مردمی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ڕۆژی ٦٥ەمی خۆپیشاندانەکان بەرامبەر بە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ژمارەیەک لە خۆپیشاندەران بەمەبەستی پاڵپشتیکردنی مەھاباد و دژایەتیی سەرکوتەکانی ئەو شارە، چەندین خۆپیشاندانی ناڕەزایەتییان لە کۆمەڵێک شەقام و کۆڵانی شار بەڕێوەبرد، ڕێگاکانیان داخست و لە مزگەوتەکان دروشمی شۆڕشگێڕییان بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/|سەردێڕ=حمله همه جانبه حکومت، کردستان مقاومت می کند، اعتراض در شهرهای ديگر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئەخباری ڕووز|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221121011836/https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل === {{ئەمانەش ببینە|شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران}} لە بەرەبەیانی ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە دەستپێکی [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] لە [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی دوازدە ڕۆژە]]دا، بنکەکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] لە ناو شاری سەردەشت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/28569|سەردێڕ=ئیسرائیل سنووری باشوور و ڕۆژ‌هەڵاتی کوردستان بۆردوومان دەکات: پێنج کەس کوژراون|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و سەر سنوور لەلایەن [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل]]ەوە کرانە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://farhikhtegandaily.com/news/208561/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/|سەردێڕ=حمله اسرائیل به هنگ مرزی سردشت (بە فارسی)|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=ڕۆژنامەی فەرھیختێگان}}{{بەستەری مردوو|url=https://farhikhtegandaily.com/news/208561/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئەنجامدا چەندین سەرباز کوژران و بریندار بوون، بەڵام حکوومەتی ئێران تەنیا کوژرانی سەربازێکی پشتڕاست کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84|سەردێڕ=شەهادەتی سەربازێک لە سنووری سەردەشت بە هێرشی ئیسڕائیل|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]}}{{بەستەری مردوو|url=https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> لە درێژەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]] لە بەیانیی ٤ی ئازاری ٢٠٢٦، لە ھێرشێکی ئاسمانیدا بە چەندین بۆمب بنکەی سەربازیی ''جندوڵڵا''ی سەر بە سوپای پاسداران لە ڕۆژاوای شاری سەردەشت کرایە ئامانج و بەشێکی بەتەواوی خاپوور کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/45280|سەردێڕ=سوپای پاسداران لە چەندین ناوچەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هاتووچۆی قەدەغە کردووە|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ھەر لە ھەمان شەودا ھێرش کرایە سەر باڵەخانەی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ھەواڵگری]]ی سەردەشت و لە ئەنجامدا بەشێکی باڵەخانەکە و دەوروبەری زیانی بەرچاوی بەرکەوت. ھەرچەندە دواتر شارەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە نەکرایە ئامانج، بەڵام بەگشتی شەڕەکە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ژیانی خەڵکی شار ھەبوو، بۆ نموونە لە کاتی شەڕدا شەپۆلێکی تری گرانی و ھەڵاوەسان سەری ھەڵدایەوە و ھەروەھا ھەر لە یەکەم ڕۆژی دەستپێکی شەڕ لە ٢٨ی شوباتەوە ئینتەرنێت بەتەواوی پچڕا.<ref name="AVA44968">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44968|سەردێڕ=ڕۆژهەڵاتی کوردستان باجێکی قورس دەدات و جەنگی نان دەستی پێکردووە|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> بەوتەی [[ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ]] و شایەتحاڵان، ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی لە سەردەشت و شارەکانی تری ڕۆژهەڵاتی کوردستان، شوێنە مەدەنییەکانی وەک ھۆڵی وەرزشی،<ref name="hengaw03"/> قوتابخانە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44424|سەردێڕ=بنکەکانی سوپای پاسداران لە شنۆ و پاوە بۆردوومان دەکرێت|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و مزگەوتیان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44433|سەردێڕ=ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشی چڕیان کردە سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> بۆ مەبەستی چالاکیی سەربازی یان شوێنی نیشتەجێبوونی کاتیی خۆیان و خێزانەکانیان بەکاردەھێنا، ئەمەش بە مەبەستی بەکارھێنانی شوێنە مەدەنییەکان وەک [[قەڵغانی مرۆیی]] بۆ ڕێگریکردن لە ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ھێزەکانی حکوومەت.<ref name="hengaw03">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/ku/reports-and-statistics/2026/03/article-5|سەردێڕ=ڕاپۆرتی تایبەت: میلیتاریزەکردنی شوێنە گشتییەکان و زیادبوونی کەشی ئەمنی و سەربازی لە کوردستان|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا ھەندێک سەرچاوە ئاماژەیان بەوە کرد کە سەردەشت ببوو بە شوێنێکی ھەڵدانی درۆن و مووشەک لەلایەن سوپای پاسدارانەوە بەرەو [[ھەرێمی کوردستان]].<ref name="AVA44968"/> == جوگرافیا == سەردەشت لە تەنیشت کێوی گردەسوور و لەسەر [[زاگرۆس|زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] ھەڵکەوتووە. کێوەکانی [[قەندیل]] لە باکووری ڕۆژاوای ئەم شارەن. سەردەشت لە باکوور لەگەڵ [[نەڵاس]]، [[میراوە]] و [[پیرانشار]]، لە باکووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[مەھاباد]]، لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[ڕەبەت]] و [[بۆکان]]، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بانە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[قەڵادزێ]] و [[پارێزگای سلێمانی]] ھاوسنوورە. ھەروەھا سەردەشت ١٠٠ کیلۆمەتر سنووری لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان]] ھەیە. ھەرێمی کوێستانی سەردەشت بە گەورەیی ١٦٦٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە دەبێت. ھەندێک لە کێوە بەرزەکانی سەردەشت لەخوارەوە نووسراون:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بوڵفەت * ھەوینە ماڵ (لە باشووری گوندی [[قەڵاتەڕەشێ]]) * زەردکە (لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالان]]) * سەری گۆم (لە پشتەوەی شاری [[میراوە]]) * تەرخان * ئیبراھیم جەلال * کێوی نستان * لەندی شێخان * داشان قەڵا * کاسە بەردین * حاجی ئیبراھیم * بەردە سپیان {{Geographic location |ناوی شار = شاری سەردەشت |باکوور = [[مەھاباد]] و [[پیرانشار]] |باکووری ڕۆژھەڵات = [[بۆکان]] |ڕۆژھەڵات = [[سەقز]] |باشووری ڕۆژھەڵات = [[کامیاران]] و [[قوروە]] |باشوور = [[بانە]] و [[مەریوان]] |باشووری ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |باکووری ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |پەڕگە = Sardasht County.png }} == ھەرێم == سەردەشت بەپێی ھەرێمی جوگرافی، لە ھەرێمی سارد و کوێستانیدا ھەڵکەوتووە و بە بەرزایی ١٤٨٠ مەتر (٤٬٨٦٠ پێ)، ھەتا ڕادەیەک کەشوھەوایەکی ساردی لە درێژەی ساڵدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.azmet.ir/in/page/climate.htm |سەردێڕ=کەشوھەوا، ھەرێم و سەرچاوە ئاوییەکانی پارێزگای ورمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢ |قاڵب=ئێکسڵ |بڵاوکەرەوە=کەشوھەواناسی پارێزگای ورمێ |زمان=فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.azmet.ir/in/page/climate.htm |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەردەشت یەکێک لە شارە پڕبارینەکانی پارێزگای ورمێیە و زۆر جاران زیاترین ئاستی بارینی لە ئاستی پارێزگا و تەنانەت لە وڵاتدا بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85157639/%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=بیشترین بارش سال زراعی جاری آذربایجان‌غربی در سردشت ثبت شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/39844/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=سردشت بارانی‌ترین شهر ایران شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85022325/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=سردشت پربارش‌ترین شهر آذربایجان‌غربی شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> بارستەکانی ھەوا لەلای ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاواوە، ئەو شارە ھەر وەک ناوچەکانی تری پارێزگا دەگرێتەوە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islahweb.org/ar/node/5016 |سەردێڕ=تاریخ و جغرافیای شهرستان سردشت-بخش نخست (به فارسی) |بڵاوکەرەوە=جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی سەردەشت |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.islahweb.org/ar/node/5016 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ھەرچەندە سەردەشت بەگشتی خاوەنی کەشوھەوایەکی فێنک و بارانی لە درێژەی ساڵدایە، بەڵام ھەندێک جاران بەتایبەت لە ھاویناندا کەشوھەوای گەرمی تێدا تۆمار کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85074311/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C|سەردێڕ=سردشت پربارش‌ترین و گرمترین شهر آذربایجان‌غربی در سال آبی جاری شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> کەشوھەوای سەردەشت لە مانگەکانی ساڵدا بەم شێوەیە: {{Weather box |location = سەردەشت |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = ١٦ |Feb record high C = ١٣.٨ |Mar record high C = ٢١.١ |Apr record high C = ٢٧.٢ |May record high C = ٣٢.٠ |Jun record high C = ٣٥.٢ |Jul record high C = ٣٩.٦ |Aug record high C = ٣٨.٢ |Sep record high C = ٣٤.٤ |Oct record high C = ٢٩.٦ |Nov record high C = ٢٠.٠ |Dec record high C = ١٨.٠ |Jan high C = ١.٢ |Feb high C = ٢.٣ |Mar high C = ٧.٦ |Apr high C = ١٤.٨ |May high C = ٢٠.٥ |Jun high C = ٢٧.٠ |Jul high C = ٣١.٢ |Aug high C = ٣١.٠ |Sep high C = ٢٦.٦ |Oct high C = ١٩.٤ |Nov high C = ١٠.٤ |Dec high C = ٤.٨ |year high C = ١٦.٤٠ |Jan low C = &minus;٣.٥ |Feb low C = &minus;٣.١ |Mar low C = ١.٣ |Apr low C = ٧.١ |May low C = ١١.٨ |Jun low C = ١٧.٤ |Jul low C = ٢١.٢ |Aug low C = ٢٠.٨ |Sep low C = ١٧.١ |Oct low C = ١١.٥ |Nov low C = ٤.٣ |Dec low C = ٠.٥&minus; |year low C = ٨.٧٨ |Jan record low C = ٢٥&minus; |Feb record low C = ١٩.٦&minus; |Mar record low C = ١٦.٦&minus; |Apr record low C = ٢.٤&minus; |May record low C = ١.٨&minus; |Jun record low C = ٧.٨ |Jul record low C = ١٣.٠ |Aug record low C = ١١.٤ |Sep record low C = ٥.٨ |Oct record low C = ٢.٦ |Nov record low C = ٩.٢&minus; |Dec record low C = ١٢.٨&minus; |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = ١٣٤.٦ |Feb precipitation mm = ١٠٨.٣ |Mar precipitation mm = ١٢٨.٢ |Apr precipitation mm = ١٢٤.٣ |May precipitation mm = ٥٠.٧ |Jun precipitation mm = ٤.٨ |Jul precipitation mm = ١.٨ |Aug precipitation mm = ١.١ |Sep precipitation mm = ٢.٨ |Oct precipitation mm = ٤١.٤ |Nov precipitation mm = ١١٨.٥ |Dec precipitation mm = ١٤٩.٥ |Jan precipitation days = ١١.٣ |Feb precipitation days = ٩.٩ |Mar precipitation days = ١٠.٨ |Apr precipitation days = ١٠.١ |May precipitation days = ٥.٩ |Jun precipitation days = ١.١ |Jul precipitation days = ٠.٥ |Aug precipitation days = ٠.٤ |Sep precipitation days = ٠.٧ |Oct precipitation days = ٤.٧ |Nov precipitation days = ٧.٨ |Dec precipitation days = ١٠.٢ |unit precipitation days = ١.٠ میلیمەتر |Jan humidity = ٧٣ |Feb humidity = ٦٨ |Mar humidity = ٦٢ |Apr humidity = ٥٤ |May humidity = ٤٤ |Jun humidity = ٣١ |Jul humidity = ٣١ |Aug humidity = ٢٩ |Sep humidity = ٢٩ |Oct humidity = ٤٤ |Nov humidity = ٥٩ |Dec humidity = ٦٨ |Jan sun = ١٣٣.٠ |Feb sun = ١٣٨.٤ |Mar sun = ١٨٤.٠ |Apr sun = ٢١٩.٢ |May sun = ٢٨٨.٣ |Jun sun = ٣٥٢.٨ |Jul sun = ٣٦٧.٧ |Aug sun = ٣٥٧.٥ |Sep sun = ٣١٢.٠ |Oct sun = ٢٤٨.٠ |Nov sun = ١٨٠.٧ |Dec sun = ١٢٩.٨ |source 1 = [http://irimo.ir/english/monthly&annual/admin2.asp?CODE=127 ئاماری وێستگەکانی سینۆپتیک] |date= تشرینی دووەمی ٢٠١١ }} == دانیشتووان == [[ژاک دێ مۆرگان]]، شوێنەوارناس و زەویناسی فەڕەنسی لە ساڵی ١٩٠٧ لە گەشتێکدا بۆ شاری سەردەشت، ئەو شارەی بە دانیشتووانی ١٬٥٠٠ کەسی ناساندووە. لە یەکەمین سەرژمێری لە ساڵی ١٩٥٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەو شارە ٢٬٦٤٥ کەس بووە و لە ساڵی ١٩٧٦دا، ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ١٠٬٢٠٧ کەس کە لەچاو جاری پێشدا ٨٩٫٥ لە سەد زیادی کردبوو. بەپێی سەرژمێریی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، بە چوونە سەری ٨١٫١ لە سەدی ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ٤٢٬١٦٧ کەس لە ١٠٬٤٩١ خێزاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sardashtcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4805&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR |سەردێڕ=جمعیت سردشت در گذشته و حال (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=شارەوانیی سەردەشت |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150105015731/http://www.sardashtcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4805&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی سەرژمێرییەکانی [[ناوەندی ئاماری ئێران]]، ژمارەی دانیشتووانی سەردەشت بەپێی ساڵ بەم شێوەیە بووە: {| class="wikitable" '''ئاماری دانیشتووان''' |- ! ساڵ{{ھن}}(زایینی) || ژمارەی دانیشتووانی شار !! ژمارەی خێزانەکانی شار !! ژمارەی دانیشتووانی شارستان !! ژمارەی خێزانەکانی شارستان |- | ١٩٥٦ || ٢،٦٤٥{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٦٫٣٣٪}}){{تێبینی|بە ھەڵسەنگاندن لەگەڵ بەراوردی [[ژاک دێ مۆرگان]] لە ساڵی ١٩٠٧.}} || – || – || – |- | ١٩٦٦ || ٥،٧٥٩{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١١٧٫٧٣٪}}) || – || ٣٩،١٧٧ || – |- | ١٩٧٦ || ١٠،٢٠٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٧٫٢٤٪}}) || – || ٥٤،٤٣٨ || – |- | ١٩٨٦ || ١٧،٨٧٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٥٫١٤٪}}) || ٣،١٩٠ || ٧٥،٠٨٦ || ١٢،٢٥٠ |- | ١٩٩٦ || ٣٠،٩٠٤{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٢٫٨٧٪}}) || – || – || – |- | ٢٠٠٦ || ٣٧،١١٥{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٢٠٫١٠٪}}) || ٨،٢٢٤ || ١٠٤،١٤٦ || ٢٠،٤١٤ |- | ٢٠١١ || ٤٢،١٦٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١٣٫٦١٪}}) || ١٠،٤٩١ || ١١١،٥٩٠ || ٢٦،٥٦١ |- | ٢٠١٦ || ٤٦،٤١٢{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١٠٫٠٧٪}}) || ١٢،٥٥١ || ١١٨،٨٤٩ || ٣١،٠٤٩ |} بەپێی ئاماری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، شاری سەردەشت ٣٧٬١١٥ کەس دانیشتووی ھەبووە، بەڵام بە سەرجەم شارۆچکە و گوندەکانەوە دەگەیشتە ١٠٤٬١٤٦ کەس.<ref>{{IranCensus2006|04}}</ref> لە نوێترین سەرژمێری لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شاری سەردەشت بەرامبەر لەگەڵ ٤٦٬٤١٢ کەس لە ١٢٬٥٥١ خێزاندا بووە.<ref name="ئامار" /> {{ھەرەمی دانیشتووان |width=50% |maxvalue=١١٠٠٠ |bg=rgb(100%,100%,100%) |border=0 |caption=ھەرەمی دانیشتووانی سەردەشت لە ساڵی ٢٠١٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/population-urban-95.xlsx|سەردێڕ=نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵ (بە فارسی)|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> |barcolor=rgb(100%,0%,0%) |+٦٥|٩٦٩|١١٨٦ |٦٠-٦٤|٥٦٤|٥٧٠ |٥٥-٥٩|٦٨٩|٧٤٢ |٥٠-٥٤|٩٧٥|٩٤٩ |٤٥-٤٩|١٤٣٣|١٢٨٨ |٤٠-٤٤|١٣٥٤|١٣١٩ |٣٥-٣٩|٢٠٧٢|١٩٦٨ |٣٠-٣٤|٢٤٢٥|٢٢٥١ |٢٥-٢٩|٢٧٠٧|٢٧٠٠ |٢٠-٢٤|٢٠٨٠|٢١٥٦ |١٥-١٩|١٦٩١|١٧١٤ |١٠-١٤|١٨٦٠|١٧٤٩ |٥-٩|٢١٥٢|٢٠١٢ |٠-٤|٢٥٤٦|٢٢٩١ }} == مرۆڤناسی == === زمان === {{نەخشەی کوردیی ناوەندی}} دانیشتووانی شاری سەردەشت ھەموویان لە خەڵکی [[کورد]] پێکدێن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/5806|سەردێڕ=بۆچی كورد له‌ سه‌رانسه‌ری ئێراندا په‌رش و بڵاوبوونه‌ته‌وه‌؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> کە بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]] و شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی]] و زاری [[موکریانی]] دەدوێن.<ref>https://anfpersian.com/znn/مرگ-ناخواسته-یک-دختر-کرد-در-سردشت-39362 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029001832/https://anfpersian.com/znn/%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-39362 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>[https://www.visitiran.ir/fa/destination/سردشت سردشت، ویزیت ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107184139/https://www.visitiran.ir/fa/destination/سردشت |date= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ھەڵبەت خەڵکی سەردەشت بە شێوەزارێکی ھەندێک جیاوازی موکریانی دەدوێن، کە نزیکایەتی لەگەڵ سۆرانیی ھەولێری و سۆرانیی بابانی لە باشووری کوردستاندا ھەیە. ھەروەھا ناوچەکانی ڕانیە و قەڵادزێش بەپێی زمان و فەرھەنگ لە سەردەشت و موکریان نزیکن.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> === ئایین === خەڵکی ئەم شارە [[موسڵمان]]ن و لە [[سوننە|ئیسلامی سوننە]] و مەزھەبی [[شافعی]] پەیڕەوی دەکەن. ھەر چەند ھەندێک پێیان وایە سەردەشت شوێنی لەدایکبوونی زەردەشتە، بەڵام لە ئێستادا ھیچ کەسی ئەو شارە لە ئایینی [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] پەیڕەوی ناکات.<ref name="ایسنا ۲" /> ھەروەھا لە مێژوودا کەمینەیەک لە پەیڕەوانی [[مێژووی جووەکان لە کوردستان|جوویەتی]] لە سەردەشت ژیانیان بەسەر دەبرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan (بە ئینگلیزی)|ناونیشان=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kurdistan|بڵاوکەرەوە=کتێبخانەی مەجازیی جوویەتی|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> کە دواتر بوونە موسڵمان و یان لە دوای دامەزراندنی [[ئیسرائیل]] کۆچیان کردە ئەو وڵاتە. لە بەھاری ١٩٤٩، کۆمەڵێک لە جوولەکەکانی سەردەشت بەرەو ئیسرائیل کۆچیان کرد.{{ژێدەر پێویستە}} === ھۆزەکان === زۆربەی ھۆزەکانی ناوچەی سەردەشت لە ھۆزە [[موکری]]یەکان پێکدێن، کە بریتین لە: [[میراودەلی]]، [[گەورک]]، [[مەنگوڕ]]، [[بەریاجی]]، [[مڵکاری]]، [[مامش]]، [[بیگزادە]] و [[باپیرئاقایی]]. [[پەڕگە:Gawerk Lords in iranian kurdistan - urmia - sardasht-آغایان ایل گورک در سردشت و مهاباد 1900 میلادی.jpg|وێنۆک|پیاوەکانی ھۆزی [[گەورک]] و ھەواڵنێرە ئینگلیزییەکان لە سەردەشت و مەھاباد پێش جەنگی جیھانیی یەکەم لە ساڵە یەکەمەکانی سەدەی ١٩٠٠]] بەربڵاویی ھۆزەکانی سەردەشت بەم جۆرەیە:<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> * ھۆزی گەورک: شاری [[ڕەبەت]]، دەوروبەری پاراستان، سیسێر، ھەنداوێ، مەکڵاوێ، بریسوێ و دەوروبەری ڕێگای مەھاباد و بۆکان. * ھۆزی مەنگوڕ: ناوچەی [[میراوە]]، ئاڵوەتان، دۆڵەتوو، دارمەکەون، ئاڵاوان، سۆستان، گەرۆر، نێزێ و دەشتی وەزنێ. * ھۆزی بەریاجی و مڵکاری: سەردەشت، [[نەڵاس]]، بێوران، قەڵاتەڕەشێ، بێزیلە، بێشاسب، مەلاشێخ و مەزرا. * ھۆزی میراودەلی: ئالان، بێژوێ و بێتووش. * ھۆزی بیگزادە و باپیرئاقایی: سەردەشت، ئالان و شەڵماش. == ئابوور == === بازرگانی و سنوورەکان === [[پەڕگە:Kele, Sardasht.jpg|وێنۆک|دەروازەی سنووریی کێلێ]] سەردەشت سێ دەروازەی چالاکی سنووریی قاسمەڕەش، [[دەروازەی سنووریی کێلێ|کێلێ]] و بێژوێی لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالاندا]] ھەیە. ھەروەھا سەردەشت لە ڕێگای سنووری کێلێوە لەگەڵ ھەرێمی کوردستان پەیوەندی ھەیە کە بڕیار وایە ببێتە سنووری نێونەتەوەیی. سەردەشت بە ڕێگای ئاسفاڵتەوە ١٤ کیلۆمەتر و بە ڕێگای ئاسمانییەوە ٨ کیلۆمەتر لە ھێڵی سنووریی کێلێوە دوورە. بە کردنەوەی سنووری نێونەتەوەییی کێلێ، سەردەشت دەبێتە دەروازەی پەیوەندیی ئێران لە باکووری ڕۆژاوا و بە ھەرێمی کوردستان، تورکیا، سووریا و ھەرێمی دەریای ناوینەوە دەبەسترێتەوە.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 |سەردێڕ=معرفی شهرستان سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ڕێگا و شارسازی سەردەشت |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140710142905/http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢١، سەرۆکی دەروازەی سنووریی کێلێ ئاماژەی بەوە کرد کە لە سەرەتای بەھارەوە ھەناردەکردنی شتومەکەکان لەو سنوورەوە گەیشتووەتە ٧٥ ملیۆن دۆلار و لە چاو ساڵی پێشوو ٢٠٪ بەرز بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 |سەردێڕ=هەناردە کردنی کاڵا لە دەروازەی سنووریی کێلەی سەردەشتەوە گەیشتە 75 ملیۆن دۆلار |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210926080113/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڕێوەبەری گومرگی سەردەشت لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣دا ڕایگەیاند کە لە شەش مانگی بەھار و ھاوینی ئەو ساڵەدا، دەوروبەری ٢٧٤ ھەزار تۆن کەلوپەل بە بەھای زیاتر لە ٩٤ ملیۆن دۆلار لە ڕێگای دەروازەی سنووریی کێلێ ھەناردە کراوە، کە لە ڕووی نرخەوە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو ٨٠٪ی زیاد کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/261020238|سەردێڕ=هەناردەی دەروازەی کێلێ نزیکدەبێتەوە لە 100 ملیۆن دۆلار|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە چوار مانگی ئەو ساڵەدا، بە بەھای ٥٤ ملیۆن دۆلار کەلوپەل ھەناردەی ھەرێمی کوردستان کراوە و لە مانگی ئازار ھەتا مانگی ئابی ٢٠٢٣، تەنیا بەھای ٨٧٦ ھەزار دۆلار کەلوپەل لە سنووری کێلێوە ھاوردە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/business/090820234|سەردێڕ=گومرکی سەردەشت: لە 4 مانگدا بە بەهای 54 ملیۆن دۆلار کاڵا هەناردەی هەرێمی کوردستان کراوە|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئامارەکانی ھەناردەکردن لە سنووری کێلێ لە کۆتاییی ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (لە ئازاری ٢٠٢٣ەوە ھەتا ئازاری ٢٠٢٤) گەیشتە ٤٦١ ھەزار تۆن کەلوپەل بە بەھای ٢٢٨ ملیۆن دۆلار کە لەچاو ساڵی پێشوو ٦٥٪ زیاتر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85516439/%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=رشد صادراتی؛ چشم انداز دست یافتنی مرز کیله سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا لە ڕێگەی سنووری کێلێوە ١٢٧ ھەزار گەشتیار لە ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (٢٠٢٣ی زایینی) ھاتوچۆیان کردووە کە لەچاو ساڵی پێشوو، زیاتر لە ١٠ ھێندە بووە.<ref name="ئیرنا (شوباتی ٢٠٢٤)">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85402154/%DB%B1%DB%B2%DB%B7-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=۱۲۷ هزار مسافر از مرز کیله سردشت تردد کردند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> === ڕێژەی بێکاری و کۆچکردن === خەڵکی سەردەشت بە پیشە جۆراوجۆرەکانەوە سەرقاڵن، بەڵام ئەو شارە بە ٢٣٪ زۆرترین ڕێژەی بێکاری لە ئاستی پارێزگای ورمێدا ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-آذربایجان-غربی-83/990844-سردشت-با-درصد-بالاترین-نرخ-بیکاری-را-در-آذربایجان-غربی-دارد |سەردێڕ=سردشت با ۲۳درصد بالاترین نرخ بیکاری ڕا در آذربایجان غربی دارد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیلنا |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99081408714/سردشت-بالاترین-نرخ-بیکاری-آذربایجان-غربی-را-به-خود-اختصاص-داد |سەردێڕ=سردشت بالاترین نرخ بیکاری آذربایجان غربی را به خود اختصاص داد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیسنا |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> کە داخستنی سنوورەکان بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بەرزبوونەوەی بێکاری لەو شارە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=15180&Jor=1 |سەردێڕ=انسداد مرزها در سردشت موجب افزایش نرخ بیکاری در این شهرستان شده است (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئاسۆی ڕۆژھەڵات |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=15180&Jor=1 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی نەبوونی ھەلی کار و کێشەکانی ئابووری، ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵکی سەردەشت ڕوویان کردووەتە کۆڵبەری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400101208541/حسین-پور-چرا-باید-جوانان-سردشتی-کولبری-کنند |سەردێڕ=انسدادحسین پور: چرا باید جوانان سردشتی کولبری کنند؟ (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیسنا |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> یان بەرەو دەرەوەی وڵات کۆچیان کردووە،<ref name="asriran">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/753801/نماینده-سردشت-در-مجلس-در-شهر-من-مردم-خانوادگی-مهاجرت-می-کنند-از-5-ماه-پیش-بیش-از-1000-نفر-مهاجرت-کرده-اند |سەردێڕ=انسدادنماینده سردشت در مجلس: در شهر من مردم خانوادگی مهاجرت می کنند/ از 5 ماه پیش بیش از 1000 نفر مهاجرت کرده اند (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=عەسری ئێران |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەجۆرێک کە کۆچکردنی خەڵکی سەردەشت بۆ دەرەوەی وڵات بووەتە یەکێک لە گەورەترین و سەرەکیترین کێشەکانی ئەو شارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0811202319|سەردێڕ=بێکاری بەرۆکی گەنجانی رۆژهەڵاتی کوردستانی گرتووە؛ ناچاری کردوون کۆچ بۆ وڵاتانی رۆژئاوا بکەن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> نوێنەری سەردەشت و پیرانشار لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|پەرلەمان]] لە کۆتاییی ساڵی ٢٠٢٣دا، ڕایگەیاند کە کۆچکردنی سەردەشتییەکان بەرەو دەرەوەی وڵات بووەتە «کارەسات» و خەڵکی ئەو شارە لەگەڵ تەواوی خێزانەکەیان و بەکۆمەڵ کۆچ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2764953/%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=فاجعه مهاجرت در سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەو ھەروەھا پێشتر ڕایگەیاندبوو کە لە پێنج مانگی ساڵی ٢٠٢٠دا، زیاتر لە ھەزار کەس لە شارستانی سەردەشت بەرەو ئەورووپا کۆچیان کردووە.<ref name="asriran"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/30922430.html|سەردێڕ=نماینده سردشت: مردم هرچه دارند می‌فروشند تا قاچاقی خودشان را به اروپا برسانند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dw.com/fa-ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-55451941|سەردێڕ=مهاجرت‌های پرخطر ایرانیان؛ "وقتی که راه دیگری نمانده است" (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=دۆیچە ڤێڵی فارسی|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2762929/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|سەردێڕ=مهاجرت در سردشت به یک داستان خانوادگی تبدیل شده است (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> بەپێی ھەندێک لە ئامارە نافەرمییەکان، لە ساڵی ٢٠١٨ ھەتا ٢٠٢٣ لە شارستانی سەردەشت، دەوروبەری ١٤ ھەزار کەس بۆ دەرەوەی وڵات کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/fa/ajtmay/mwj-mhajrt-shhrwndan-srdsht-bh-kshwrhay-arwpayy-1-40900|سەردێڕ=موج مهاجرت شهروندان سردشت به کشورهای اروپایی - ١ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری ژن|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> زۆربەی کۆچبەرە سەردەشتییەکان بەرەو وڵاتی [[بەریتانیا]] کۆچ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.balatarin.com/permlink/2023/12/22/6091340|سەردێڕ=بریده از همه‌جا؛ مستقیم از روستا به بریتانیا؛ زنگ خطری درباره اوضاع وخیم ایران (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=باڵاترین|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> زۆر جاران ئەو کەسانەی بە ڕێگای قاچاخدا کۆچ دەکەن، لە ڕێگادا تووشی ڕووداوە نەخوازراو و جۆراوجۆرەکان دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/23719|سەردێڕ=کۆچبەرەکانی کەنداوی ئینگلیز ڕزگار کران|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> === کشتوکاڵ و بەرھەمەکان === [[پەڕگە:ترێ ڕەشە (انگور سیاه) سەردەشت.jpg|وێنۆک|باخێکی ترێ ڕەشە لە سەردەشت]] بەرھەمە سروشتییەکانی سەردەشت بریتین لە: [[ترێ ڕەشە]]،<ref name="ترێی ڕەشی سەردەشت (ک. ک)" /> [[ھەنگوین]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508812200022&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F3988046 |سەردێڕ=تولید سالانه 500تن عسل مرغوب در سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێرانی گەنج |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220602234719/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508812200022&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F3988046 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ھەنجیر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/83446330/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508810470881&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fnews%2F83446330%2F%25D8%25A8%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AC%25DB%258C%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25BA-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A2%25D8%25BA%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25B4%25D8%25AF |سەردێڕ=برداشت انجیر از باغ‌های سردشت آغاز شد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیرنا |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> [[گوێز]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508805379259&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F6665551 |سەردێڕ=سردشت رتبه اول تولید گردو در آذربایجان غربی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێرانی گەنج |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220425101610/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508805379259&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F6665551 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[سماق]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/84478771/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508814597034&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fnews%2F84478771%2F%25D8%25B3%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25B4%25D8%25AF |سەردێڕ=سماق سردشت روانه بازار شد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیرنا |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> [[سێو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://srusht.ir/?p=1285 |سەردێڕ=باغی سێو – باغ سیب |بڵاوکەرەوە=سروشت |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://srusht.ir/?p=1285 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و [[مێوژ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://piranshahrrudaw.ir/?p=2356 |سەردێڕ=جشنواره انگور سیاه در سردشت آغاز بکار کرد |بڵاوکەرەوە=پیرانشار ڕووداو |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://piranshahrrudaw.ir/?p=2356 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەردەشت ناوەندی بەرھەمھێنانی ترێ ڕەشەیە، نزیک بە ٥ ھەزار و ٥٠٠ ھێکتار باخی [[ترێ]] لە شاری سەردەشت بوونیان ھەیە کە بەشێوەی سروشتی ڕواون. ساڵانە ٣٥ ھەزار تۆن ترێ واتا ٩ لەسەدی ترێی پارێزگای ورمێ لەو شارە بەرھەم دەھێندرێت.<ref name="ترێی ڕەشی سەردەشت (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/ترێی-ڕەشی-سەردەشت-بەختی-وەرزێڕانی-ڕەشتر-کردووە |سەردێڕ=ترێی ڕەشی سەردەشت بەختی وەرزێڕانی ڕەشتر کردووە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢١، پێشبینی کرا کە بەرھەمھێنانی ترێ ڕەشەی ئەو شارە گەیشتووەتە ٥٠ ھەزار تۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=122454&Jor=3 |سەردێڕ=بەرهەمی ئەمساڵی ترێی سەردەشت دەگاتە 50 هەزار تۆن |بڵاوکەرەوە=وشە |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەپێی وتەی بەڕێوەبەری کشتوکاڵی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١دا، ٥٠ لەسەدی دانیشتووانی سەردەشت بەشێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ڕیزی بەرھەمھێنەرانی [[ترێ ڕەشە]] دان و جۆرەکانی نەمامی ترێ ڕەشەی سەردەشت ڕەوانەی شار و پارێزگاکانی دیکەی ئێران و تەنانەت دەرەوەی وڵاتیش بۆ وێنە فەڕەنسا کراوە. ترێ ڕەشەی سەردەشت جیا لەوەی بەشێوەی خاو بەکار دەھێندرێت، ھاوکات بەرھەمەکانی وەک مێوژ، شیرە، دۆشاو، باسووق، ئاوی ترێ، دروستکردنی ڕۆن لە ناوکەکەی و ھەروەھا بۆ بەرھەمی دیکەش بەکار دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=15467 |سەردێڕ=ترێ ڕەشە، بەختی جووتیارانی سەردەشتی ڕەشتر کردووە |بڵاوکەرەوە=ھاژە |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=15467 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەرۆکی جیھادی کشتوکاڵیی سەردەشت لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣دا ڕایگەیاند کە لەو شارە ساڵانە زیاتر لە ٧٠٠ تۆن سماق بەرھەم دەھێنرێت و لە ئاستی پارێزگای ورمێدا پلەی یەکەمی پێیە، کە زیاتر لە ٩٠٪ی ئەو بەرھەمانە بۆ پارێزگاکانی تری ئێران ھەناردە دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=رتبه نخست سردشت در تولید سماق در آذربایجان غربی (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاناخەبەر|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231124114013/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == گەشتیاری == بەھۆی ژینگە و سروشتی سەردەشت، ئەو شارە لەگەڵ دەوروبەری بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری و زۆر جاران وەکوو «بەھەشتی کوردستان» ناوی لێدەبەن.<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wswakl-hawal.lima-city.de/سەردەشت-بەهەشتی-کوردستان/ |سەردێڕ=سەردەشت بەھەشتی کوردستان |بڵاوکەرەوە=وەسوەکەل ھەواڵ |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="تەبیان">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 |سەردێڕ=سەردەشت بەھەشتی کوردستان |بڵاوکەرەوە=تەبیان |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211107111324/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/39113/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16499363871740&csi=1&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fku.mehrnews.com%2Fnews%2F39113%2F%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A8%25DB%2595%25D9%2587%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA%25DB%258C-%25DA%25A9%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B4%25D9%2588%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258E%25DA%25A9-%25DA%25A9%25DB%2595-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AC%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AF%25DB%2595%25D9%2586%25DB%2595%25D8%25AE%25D8%25B4%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258E |سەردێڕ=سەردەشت، بەهەشتی کوردەواری/ شوێنێک کە سروشت جوانیی دەنەخشێنێ |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/39113/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی لێدوانی فەرمانداری پێشووی سەردەشت، لە دەستپێکی بەھاری ٢٠١٩ ھەتا سەرەتای ھاوینی ھەمان ساڵ، دەوروبەری ١٧٠،٠٠٠ گەشتیار ھاتوونەتە سەردەشت کە ئەو ڕێژەیە لە چاو ساڵی پێشوو دوو ھێندە بووە و زۆربەی گەشتیارانیش خەڵکی ھەرێمی کوردستان و شوێنە جۆراوجۆرەکانی ئێران بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/2475615/بازار-سردشت-گرم-از-حضور-گردشگران |سەردێڕ=بازار سردشت، گرم از حضور گردشگران (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری دەنگ و ڕەنگ |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا بەپێی وتەی سەرۆکی ڕێکخراوەی میراتی فەرھەنگی، گەشتیاری و کەلوپەلە دەستییەکانی سەردەشت، لە نەورۆزی ٢٠٢٢دا، سەردەشت میوانداری لە ١٢،٧٥٠ گەشتیار کردووە کە ٣،٠٤٥ کەسیان بۆ ماوەیەک لە شوێنە نیشتەجێبووەکانی شارستان گیرسانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/29797/بازدید-بیش-از-١٢-هزار-نفر-از-جاذبه‌های-گردشگری-سردشت/ |سەردێڕ=بازدید بیش از ١٢ هزار نفر از جاذبه‌های گردشگری سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەوتەی فەرمانداری ئەوکاتی سەردەشت لە نەورۆزی ٢٠٢٣، بە دوو ھێندەبوونی ئاماری گەشتەکان بۆ سەردەشت لەچاو نەورۆزی ساڵی پێشوو،<ref name="کوردپرێس٢٣"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85069317/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA|سەردێڕ=آمار گردشگران نوروزی سردشت ۲ برابر افزایش یافت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> سەرجەم زیاتر لە ٧٠ ھەزار کەس سەردانی شارستانی سەردەشتیان کردووە کە ٥،٥٠٠ کەسیان لە ناوەندە نێشتەجێبووەکان گیرسانەوە و لەچاو نەورۆزی پێشوو ٢٠٪ زۆرتر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=بازدید بیش از ۵۳ هزار نفر از جاذبه‌های طبیعی سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاناخەبەر|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230520173354/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="کوردپرێس٢٣">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2754055/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%A2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=آمار بازدید گردشگران نوروزی در سردشت ٢ برابر شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> لە ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (٢٠٢٣–٢٠٢٤ی زایینی)، سەرجەم ١٢٧ ھەزار گەشتیار لە ڕێگەی [[سنووری کێلێ]]ەوە ھاتوچۆیان کردووە کە بەشێکی بەرچاوی ئەو کەسانە بوون کە لە باشووری کوردستانەوە سەردانی سەردەشتیان کردووە. ئەو ئامارە لەچاو ساڵی پێشوو زیاتر لە دە ھێندە بووە.<ref name="ئیرنا (شوباتی ٢٠٢٤)"/> === تاڤگەی شەڵماش === {{ئەمانەش ببینە|تاڤگەی شەڵماش}} [[پەڕگە:(((آبشار شلماش))) - panoramio.jpg|وێنۆک|دیمەنێکی تاڤگەی شەڵماش]] تاڤگەی شەڵماش یەکێک لە گرنگترین تاڤگەکانی پارێزگای ورمێیە کە لە شارستانی سەردەشت ھەڵکەوتووە. ئەم تاڤگەیە کە لە دۆڵێکی ئاوەدان و بە گژ و گیا و لە ناو دارستانێکی پڕ و سەرسەوزی نزیک شاری سەردەشتە و یەکێک لە لقەکانی ڕووباری [[زێی بچووک]] ھەژمار دەکرێت.<ref name="Daily">[http://www.iran-daily.com/News/122305.html "سەردەشت شارێکی دیمەنی"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517085956/http://www.iran-daily.com/News/122305.html |date=١٧ی ئایاری ٢٠٢١ }}، ''ڕۆژنامەی ئێران'' (١٣ی تەممووزی ٢٠١٥)</ref><ref>[http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=1878 "تاڤگەی شەڵماش"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821171243/http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=1878 |date=٢١ی ئابی ٢٠١٦ }}، گەشتیاریی ئێران و گەشتیاریی جیھان ئۆنڵاین. (٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦)</ref> ئەم تاڤگەیە کە لە ڕاستیدا لە سێ تاڤگە پێکھاتووە، ئێستا وەکوو ھاوینەھەوار و سەیرانگەی لێھاتووە کە لە وەرزی گەرمادا ھەزران کەس ڕووی تێدەکەن. سێ تاڤگەکە لە دوای یەکن و یەکەمیان نزیکی ڕێگای سەرەکییە، بەڵام دووانی تر مەودایەکی زۆرتریان ھەیە و دەبێت بۆ بینینیان بەرەو خوارەوە بەڕێکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش شاری سه‌رده‌شت |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250223161816/https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێگای سەردەشت ھەتا تاڤگەی جوان و سەرنجڕاکێشی شەڵماش، ڕێگایەکی جوان و پڕ لە سەوزایی و دارستانە. ئەو ڕیگایە قیر کراوە و لە شاری سەردەشت بە ئۆتۆمۆبیلەوە ١٥ کیلۆمەتر دوورە کە دەکاتە ٢٠ خولەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش+وێنە |بڵاوکەرەوە=خاک تیڤی |ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220701021721/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨دا، تاڤگەی شەڵماش خرایە ناو ڕیزی ئاسەوارە سروشتییەکانی ئێران و وەکوو ٥ەمین ئاسەواری نیشتمانیی پارێزگای ورمێ تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hawler.in/index.php/2017-12-28-23-20-20/item/4075-2018-06-26-06-45-35 |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش چووە ڕیزی ئاسەوارە سروشتییەکانەوە |بڵاوکەرەوە=سایتی ھەولێر |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ساڵانە گەشتیارانێکی زۆر لە کوردستان، ئێران و تەنانەت جیھانیش ڕوو لەو تاڤگەیە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/27019/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16499334225973&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fku.mehrnews.com%2Fnews%2F27019%2F%25D8%25AA%25D8%25A7%25DA%25A4%25DA%25AF%25DB%2595%25DB%258C-%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25DB%2595%25D9%2586%25D8%25AC%25DA%2595%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258E%25D8%25B4%25DB%258C-%25D8%25B4%25DB%2595%25DA%25B5%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B4-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B4%25D8%25AA%25DB%258C-%25D8%25AF%25DA%25B5%25DA%2595%25D9%2581%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258C-%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA |سەردێڕ=تاڤگەی سەرەنجڕاکێشی شەڵماش/ سروشتی دڵڕفێنی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/27019/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === تاڤگەی ڕەزگە === {{ئەمانەش ببینە|تاڤگەی ڕەزگە}} تاڤگەی ڕەزگە لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالان]] لە ١٣ کیلۆمەتری باشووری شاری سەردەشت و لە قەراخ شەقامی نێوان سەردەشت و [[ڕەزگە، سەردەشت|ڕەزگە]] ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/so/nujinha-tv/fd-38102|سەردێڕ=تاڤگەی "ڕەزگە" لە ناوچەی ئالان لە شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەم تاڤگەیە لە بەرزایی ١١٥٠ کیلۆمەتری لە [[ئاستی دەریا]] ھەڵکەوتووە و بە جۆری دوو پلیکانی لە سەرەوەی تەختەبەردە بەرزەکان دێتە خوار. لە باکووری تاڤگەی ڕەزگە و لە نزیک گوندی شەڵماش، ''تاڤگەی شەڵماش'' جێی گرتووە.<ref>[https://seeiran.ir/آبشار-رزگه/ آبشار رزگه | جاهای دیدنی ایران - سیری در ایران (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210629032852/https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%A8%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%B2%DA%AF%D9%87/ |date=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}. سەردان لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> تاڤگەکە زیاتر لە ١٥ مەتر بەرزە<ref>[https://kurdpress.com/fa/news/29246/سردشت؛-قطعه-ای-از-بهشت-خیال-انگیز-زمین/ سردشت؛ قطعه ای از بهشت خیال انگیز زمین - کردپرس (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220501204403/https://kurdpress.com/fa/news/29246/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D8%9B-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86/ |date= ١ی ئایاری ٢٠٢٢ }}. سەردان لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> و لە وەرزی بەھاردا لە پڕئاوترین بارودۆخی خۆی دایە، بەڵام بەھۆی ساردی ھەوا باشترین کات بۆ سەردانی، کۆتایییەکانی بەھار ھەتا ناوەندەکانی پاییزە.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/26365-razageh-waterfall/ آبشار رزگه کجاست | عکس + آدرس و هر آنچه پیش از رفتن باید بدانید - کجارو (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624204426/https://www.kojaro.com/attraction/26365-razageh-waterfall/ |date=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}. سەردان لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> === چۆمی کەڵوێ === {{ئەمانەش ببینە|زێی بچووک|بەنداوی سەردەشت}} [[پەڕگە:گومه شین - panoramio.jpg|وێنۆک|دیمەنێکی چۆمی کەڵوێ لە ناوچەی گۆمەشین]] [[پەڕگە:Sardasht Dam.jpg|وێنۆک|بەنداوی سەردەشت]] چۆمی کەڵوێ بەشێک لە [[زێی بچووک]]ە بە درێژیی ٤٠٠ ھەتا ٤٤٠ کیلۆمەتر، کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە بەرەو باشووری کوردستان دەڕوات و دواتر دەڕژێتە ناو [[بەنداوی دووکان]] و لەوێشەوە لەگەڵ [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]] و [[کەنداوی فارس]] تێکەڵ دەبێتەوە. بەشێک لە سەرچاوەی ئاویی چۆمی کەڵوێ لە کێوەکانی باکووری ڕۆژاوای [[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] دابین دەبێت و لە چەندین سەرچاوەوە وەکوو لاوێن و بادین کە دەڕژێنە ناو تەنگەی گڕژاڵ، ئاو وەردەگرێت و بەرەو دەشتی کەڵوێ لە نزیکی سەردەشت درێژەی دەبێت، ھەروەھا دواتر ئاوی ھەندێک سەرچاوەی دیکە وەکوو شەڵماش و ڕەزگە دەڕژێنە ناو ڕووبارەکە و دوای پێکھێنانی بەشێک لە ھێڵی [[سنووری ئێران و عێراق]] لە [[ناوچەی ئالان]]دا، دەچێتە ناو خاکی ھەرێمی کوردستان و لەگەڵ ئاوی بەنداوی دووکان تێکەڵ دەبێتەوە.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> ھەروەوھا [[بەنداوی سەردەشت]] لەسەر ئەم ڕووبارە ساز کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/your-rudaw-19092021/19092021105620|سەردێڕ=دیمەنی بەنداوی کۆڵەسە لە سەردەشت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو ڕووبار و بەنداوە بەھۆی ژینگە و سرووشتی دەوروبەرەوە بووەتە یەکێک لە ناوچە گەشتیارییەکانی شارستانی سەردەشت و ساڵانە ژمارەیەکی بەرچاو لە گەشتیاران سەردانی دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/your_rudaw_20122018|سەردێڕ=سەردانی گەشتیاران بۆ بەنداوی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەرچەندە ئێستاش جێگای پەرەسەندنی زیاتری گەشتیاری و کشتوکاڵی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/37736/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C|سەردێڕ=ظرفیت سد سردشت؛ ارتقای پتانسیل کشاورزی و گردشگری/ عثمان عباسی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەتا ئێستا لە دەریاچەی بەنداوی سەردەشتدا تەرمی ژمارەیەکی زۆر لە کەسانێک دۆزراوەتەوە کە بەمەبەستی مەلەکردن، خۆکوژی و ھەندێک ھۆکاری تر تێیدا خنکاون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=18408|سەردێڕ=گەڕان بەدوای تەرمی۲ لاوی قوومبوو لە بەنداوی سەردەشت بەردەوامە|بڵاوکەرەوە=ھاژە|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=18408 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و ھەروەھا بووەتە شوێنێک بۆ شاردنەوە و نوقمکردنی تەرمی ئەو کەسانەی کە کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhan/fg-39305?page=8|سەردێڕ=ناسنامەی تەرمی کچە کوژراوەکەی بەنداوی سەردەشت ئاشکرا کرا|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژنان|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> === کانیاوی گڕاوان === {{ئەمانەش ببینە|کانیاوی گڕاوان}} [[پەڕگە:کانی گراوان (1).jpg|وێنۆک|کانیاوی گڕاوان]] [[پەڕگە:گراوان لای ره به ت gravan - panoramio.jpg|وێنۆک|کانیاوی گڕاوان لە زستاندا]] کانیاوی گڕاوان سەرچاوەیەکی ئاوی لە [[ناوچەی ڕەبەت]] لە شارستانی سەردەشتە کە بەھۆی تایبەتمەندیی دەرمانی و سروشتی سەرسەوزی دەوروبەری ناوبانگی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 |سەردێڕ=کانیاوێکی سه‌رسوڕهێنه‌ر له شاری سه‌رده‌شت |بڵاوکەرەوە=تەبیان |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122010113/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گڕاوان لە دەشتێکی یەکدەست سەوز و سەرنجڕاکێش لە نزیک گوندی [[کانی گوێز (ڕوونکردنەوە)|کانی گوێز]] لە مەودای دوو کیلۆمەتریی شاری [[ڕەبەت]] و لە دوازدە کیلۆمەتریی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری سەردەشت ھەڵکەوتووە کە خاوەن ئاوی کانیاوییە. ڕووباری [[زێی بچووک]] لە تەنیشت ئەو کانیاوە تێدەپەڕێت کە لە وەرزی بەھاردا یەکێک لە پڕئاوترین ڕووبارەکانی ناوچەیە. ئاوی ئەو کانیاوە دەڕژێتە ناو ڕووباری کەڵوێ کە بەشێک لە زێی بچووک دێتە ھەژمار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/فەرهەنگی_هونەری_وەرزشی-i347141 |سەردێڕ=گڕاوانی ڕەبەت، سێحری سروشتی دڵڕفێن |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i347141 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا گڕاوان کانیاوێکە ئاوەکەی کانزانییە و ھەڵگری خوێیە. ئەو کانیاوە ١٢٠٦ مەتر بەرزە لە [[ئاستی دەریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang |سەردێڕ=کانی گڕاوان+وێنە |بڵاوکەرەوە=خاک تیڤی |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211107104052/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕۆژانە ژمارەیەکی زۆر گەشتیار لە شارەکانی ئێران، ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ھەروەھا باشووری کوردستان سەردانی ئەو کانیاوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/180920197 |سەردێڕ=كانیی گڕاوان لە سەردەشت |بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === حەمامی کۆن === {{ئەمانەش ببینە|حەمامی کۆن}} [[پەڕگە:حمام کهنه سردشت.jpg|وێنۆک|سەرەوەی حەمامی کۆنی سەردەشت]] حەمامی کۆن یان حەمامی بێستوون حەمامێکی مێژوویی لە سەردەشتە کە لە نزیکی پارکی شار لە ناوەندی ئەو شارەدا ھەڵکەوتووە. [[عەزیزخان موکری]] لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا فەرمانی سازکردنی ئەو حەمامەی دەرکرد. حەمامی کۆن لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٨٨، وەکوو یەکێک لە ''ئاسەوارە نیشتمانییەکانی ئێران'' بە ژمارەی تۆمارکردنی ٢٠٦٠ ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://seeiran.ir/حمام-بیستون-سردشت/ |سەردێڕ=حمام بیستون سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=seeiran |ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kojaro.com/attraction/43924-bistoun-historical-bath/ |سەردێڕ=حمام تاریخی بیستون (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=kojaro |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو حەمامە وەک شوێنێکی گەشتیاریی سەردەشت دادەنرێت و بڕیار وایە بکرێتە مۆزەخانەی مرۆڤناسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ctmehr.com/News/Index/4550 |سەردێڕ=حمام تاریخی بیستون سردشت استان آذربایجان غربی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ctmehr |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ctmehr.com/News/Index/4550 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == شوێنەکان == === مزگەوتەکان === سەردەشت خاوەنی زیاتر لە ٢٠ مزگەوتە کە بێجگە لە یەکیان، ھەموو مزگەوتی سوننەکانن. سەرۆکی ئەوقاف و کاروباری خێرخوازیی سەردەشت لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٩دا ڕایگەیاند کە ئەو شارە دوو ھێندە زیاتر لەچاو ئاستی شارەکانی دیکەی ئێران خاوەنی مزگەوتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83449527/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|سەردێڕ=سردشت، ۲ برابر میانگین کشور مسجد دارد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> مزگەوتەکانی شاری سەردەشت بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://behtarino.com/r/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=مزگەوتەکانی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=behtarino|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> * مزگەوتی سوور (جامیعە) * مزگەوتی نوور * مزگەوتی حاجی ڕەسووڵ * مزگەوتی خانەقا * مزگەوتی چواریاری نەبی * مزگەوتی حەزرەتی ئیبراھیم خەلیل * مزگەوتی میعراج * مزگەوتی شێوەبرایم * مزگەوتی دارولسەلام * مزگەوتی حەزرەتی مەلاسەیدڕەزا * مزگەوتی قیبلە * مزگەوتی حەزرەتی عەلی * مزگەوتی سەرچاوێ * مزگەوتی سەڵاحەددینی ئەییووبی * مزگەوتی محەممەد ڕەسووڵئەڵڵا * مزگەوتی حەزرەتی عوسمان * مزگەوتی بیلالی حەبەشی * مزگەوتی حەزرەتی عائیشە * مزگەوتی ئیمام شافعی * مزگەوتی کانی خان * مزگەوتی شێخ مەولانا * مزگەوتی ھەنگی مەرزیی سەردەشت{{تێبینی|ئەم مزگەوتە تاکە مزگەوتی شیعەکانە لە سەردەشت کە لە ناو بنکەی سەربازیی ئەم شارەدا ھەڵکەوتووە و لەلایەن نیشتەجێبووانی بنکەکە بەکاردەھێنرێت.}} === پارکەکان === سەردەشت خاوەنی ١٠ پارکی سەرەکییە کە بەپێی گەورەییی ڕووبەر بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=10 بهترین پارک در سردشت|ناونیشان=https://behtarino.com/r/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|بڵاوکەرەوە=behtarino|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> * ھەواری شار * [[پارکی گوڵان (سەردەشت)|گوڵان]] * لالە * ڕەزی جۆڵا * مەشاھیر * کارگەر * شار * وەنەوشە * فەرھەنگیان * وەیسی قەرەنی === ھۆتێلەکان === * ھۆتێلی مروارید * ھۆتێلی واحیدی === زانستگاکان === * زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی سەردەشت * زانستگای پەیامی نووری سەردەشت === گۆڕستانەکان === * گۆڕستانی گردەسوور * گۆڕستانی مەلاپیرە == ئاسایش == فەرماندەی جێبەجێکردنی یاسای پارێزگای ورمێ لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا ڕایگەیاند کە بەھۆی کەمبوونەوەی ١٣٪ی دزی و زۆربوونی ١٨٪ی دۆزینەوە و دەستبەسەرکردنی دزەکان لە سەردەشت، ئەو شارە لە ئەو بوارانەوە لە ڕیزبەندی پارێزگادا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84790059/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%82%D8%AA-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=سردشت در رتبه نخست پیشگیری از سرقت آذربایجان غربی (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == ڕێگاکان == شاری سەردەشت لەگەڵ شارەکانی [[بۆکان]]، [[ورمێ]]، [[مەھاباد]]، [[بانە]] و [[پیرانشار]] ڕیگای ھەیە. ھەروەھا شاری سەردەشت لە ڕێگای قەڵادزێوە لەگەڵ شارەکانی [[باشووری کوردستان]] پەیوەندیی ھەیە. ڕێگاکانی شاری سەردەشت لەگەڵ ھەندێک لە شارەکانی کوردستان و ئێران بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://behrah.com/map.php |سەردێڕ=نقشه راهها و جاده های - ایران (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=behrah |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221101050902/https://behrah.com/map.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{div col|3}} {| class="wikitable" |- ! شار!! وڵات/ھەرێم!! ڕێگا (کیلۆمەتر) |- | [[ورمێ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٢٥ |- | [[سێرۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٤٠ |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٥ |- | [[ڕەبەت]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٥ |- | [[ماکۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٤٠ |- | [[مەھاباد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٠ |- | [[شنۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٠ |- | [[پیرانشار]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٨٥ |- | [[نەغەدە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٥ |- | [[بانە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٧ |- | [[سەقز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٥ |- | [[بیجاڕ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٦٥ |- | [[سنە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٣١٦ |- | [[کرماشان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٥٠ |- | [[ئیلام]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٠٨ |- | [[تەورێز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٣٤٠ |- | [[زەنگان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٢٨ |- | [[ھەمەدان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٤٣ |- | [[ئەردەوێڵ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٥٤٧ |- | [[قەزوین]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٥٥١ |- | [[ئەراک]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦١٢ |- | [[ڕەشت]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦١٨ |- | [[خوڕەماوە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٢٠ |- | [[کەرەج]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٥٣ |- | [[تاران]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٩٢ |- | [[قوم]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٧٠٦ |- | [[شەھری کورد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٠٨ |- | [[ئەھواز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٣٥ |- | [[ئەسفەھان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٣٧ |- | [[سمنان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٤٠ |- | [[ساری]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٨٠ |- | [[گورگان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١١٣٤ |- | [[یەزد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١١٨٥ |- | [[یاسووج]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٤٦ |- | [[بووشێھر]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٠٠ |- | [[شیراز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٢٠ |- | [[بوژنۆرد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٤٥ |- | [[کرمان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٥٥٠ |- | [[مەشھەد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٦١٢ |- | [[بیرجەند]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٧٠٠ |- | [[بەندەر عەباس]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٨٤٠ |- | [[زاھیدان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٠٥٥ |- | [[قەڵادزێ]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٣٥ |- | [[ڕانیە]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٦٥ |- | [[سەنگەسەر]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٥٠ |- | [[ژاراوە]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٤٥ |- | [[ھەولێر]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ١٨٩ |- | [[دھۆک]]|| {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٣٠٥ |- | [[سلێمانی]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ١٧٧ |- | [[کەرکووک]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٢١٨ |- | [[حاجی ئۆمەران]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٩٤ |} {{div col end}} تێرمیناڵی سەردەشت ھەموو ڕۆژێک لەگەڵ شارەکانی [[بۆکان]]، [[سەقز]]، [[بانە]]، [[ورمێ]]، [[مەھاباد]]، [[نەغەدە]]، [[پیرانشار]]، [[شنۆ]]، [[تەورێز]] و [[تاران]] ھاتوچۆی ھەیە. == کەسانی ناودار == ژمارەیەک لە کەسانی بەناوبانگی سەردەشت لە خوارەوە نووسراون: * [[ئەحمەد بازگر]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[بەرزین حەمزەزادە]] * [[خلە دەرزی]] * [[دێبا حیکمەت]] * [[شێرکۆ فایقی]] * [[بێتووشی]] * [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە]] * [[عەزیزخان موکری]] * [[فەرەیدوون حەکیمزادە]] * [[مەلا ئاوارە]] * [[مەلا خەلیل گۆڕەمەری]] * [[مەلا کەریم فیدایی]] * [[یووسف عەباسزادە]] * [[کاوان محەمەدپوور]] * [[ھاوڕێ ڕەحیمی]] * جەلال حاجیزادە * کەریم حەداد * کەریم مەعرووفزادە * محەممەد کەریمیان * مستەفا نەقیب [[پەڕگە:Azizkhan Mukri Qajar.jpg|وێنۆک|عەزیزخان موکری]] == گەڕەکەکان == گەڕەکانی شاری سەردەشت بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&data=9/N/wVnkDjO0FX/0/n1VqsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNowrccDggPvwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLiXz1qGIdZer5WEU5hzAJAUDsw+PYVdYhxeCoTiaF0zRMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNfKMgyW65wxBUzU5myJiLyB6eVdGTwYJmTcoHgoaNtGHqDXKuaz63yHuUe0q9kAM5NkmWXghd4t7+yhs5DSU+hz4ECp9iGp13sqzmbhXrho7xU/Zzbjz0wJsHtJv8NcvwVM1OZsiYi8iFZGbBEMRP0NalvG1lE7IsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuLomzZT7zgFW4c82gUSuR9WHuUe0q9kAM5NkmWXghd4tv/VCkjHQxJ5+MME49Q5Uwm6EIqDVtOsjwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4pHAs1aLMvlT0oOQb2vFREsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNLaOL3J2697T6/S+m/V2m7rgFBs4s47TuWhi9ahXlnCwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLgM6tVAjKNsY+oewqP/VNZ1R8rRafWseIUqDpPFuGKU5AVM1OZsiYi8JLZacNSSFWt5iUJ13YEp67zWQ0pwBTJYh7lHtKvZADOTZJll4IXeLb/1QpIx0MSe3Xe4XbxpEC7rgFBs4s47TkJk4rdtAWJashcGi4WY3+vCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjyCtDxXi9/OpWEU5hzAJAU5BOUz0GW5NqFvkpeU9WRoTocBx/CZ1roqioIEfzDCMHM3PjnD4ICUcIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuDyXlttCRMHv |سەردێڕ=سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردیپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> {{div col|3}} * کانی مەڕێ * بەردەقووچێ * دۆڵتانچک * بەری کەریزەی * ئاشان * ژێروو * بیمارستان * پادگان * سەرچاوێ * حەسارێ * داربەڕوو * سەر قەبران * گردەسوور * کوورپە * سابڵاغیان * نێزەڕۆ * مزگەوتی حاجی ڕەسووڵ شێخانی * تێرمیناڵ * مزگەوتی سوور * بەری کەوەنەی * خانەی فەقیران * شیرکەتی نەوت * سەر سەدێ * ئاشی موباشیری * کانی ساردێ * حەمامی کەوسەر * سەر سازمانێ * خانی حوسێن کەتیرە * شێر و خوورشید * فەرمانداری * ڕەزی جۆڵای * فەتعەلی زادە * چاکە چکۆلە * کانی خانی * کوورەخانەی میرزا وەھاب * شەبەکەی دوو * تەکیەی مەلامینە * جانبازان * فەدەک * ئازادەگان * فەرھەنگیان * شێوەبرایمە {{div col end}} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === [[پەڕگە:17 avril 2017 07.jpg|وێنۆک|[[ئیپر]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] [[پەڕگە:Night views from Mount Kogane01.jpg|وێنۆک|[[ھیرۆشیما]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] [[پەڕگە:Halabja.jpg|وێنۆک|[[ھەڵەبجە]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] سەردەشت لەگەڵ سێ شاران دەستەخوشکە کە بریتین لە: {|class="wikitable" |- !style="background: #E4AE30; color:#000000" | ئاڵا !style="background: #E4AE30; color:#000000" |شار !style="background: #E4AE30; color:#000000" |وڵات !style="background: #E4AE30; color:#000000" |ساڵی دەستەخوشکایەتی |-style="background: #FFFFFF; color:#000000" |[[پەڕگە:Flag of Belgium (civil).svg|25px]]||[[ئیپر]]||[[بەلجیکا]]||٢٠٠٥{{تێبینی|لە ساڵی ٢٠٠٥دا لە کۆبوونەیەکی باڵیۆزی ئێران لەگەڵ شارەوانی ئیپر، بەھۆی ئەوەی کە ھەر دوو شاری سەردەشت و ئیپر بوونەتە قوربانی چەکە کیمیایییەکان، پێشنیار کرا ببنە دەستەخوشکی یەکتری کە ئەم پێشنیارە لەلایەن شارەوانیی ئیپرەوە پێشوازی لێ کرا، بەڵام ھەتا ئێستاش بە فەرمی ئەو دوو شارە نەبوونە دەستەخوشک.}}<ref name="ایرنا ۲">[https://irna.ir/news/6324935/ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''استقبال شهردار "ایپر" بلژیک از خواهرخواندگی با شهر سردشت ایران'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="مهر ۱">[https://www-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.mehrnews.com/amp/192686/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.mehrnews.com%2Fnews%2F192686%2F%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA خبرگزاری مهر: ''استقبال شهردار "ايپر" بلژيك از خواهرخواندگي با شهر سردشت'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.mehrnews.com/amp/192686/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.mehrnews.com%2Fnews%2F192686%2F%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="ایسنا ۱">[https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8403-07675%2F%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''شهردار ايپر بلژيك از خواهر خواندگي با شهر سردشت استقبال كرد'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8403-07675%2F%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref> |- |[[پەڕگە:Flag of Japan.svg|25px]]||[[ھیرۆشیما]]||[[ژاپۆن]]||٢٠٠٥<ref name="استانداری ۱">[https://www.ostan-ag.gov.ir/fa/news/print/2f829879-eb29-e911-9c14-000c29ce98b8/سردشت-وارث-تمدن-های-کهن-و-تاریخی-منطقه-با-قاب استانداری آذربایجان غربی: ''سردشت وارث تمدن‌های کهن و تاریخی منطقه با قابلیت‌های جهانی است'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۱۶ بهمن ۱۳۹۷؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325163824/https://www.ostan-ag.gov.ir/fa/news/print/2f829879-eb29-e911-9c14-000c29ce98b8/سردشت-وارث-تمدن-های-کهن-و-تاریخی-منطقه-با-قاب |date=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref><ref name="سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ۱">[https://www.air.ir/ZrqN3Rq سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی: ''شركت دانش‌آموزان ایرانی در مراسم یادبود صلح هیروشیما'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۰ مرداد ۱۳۹۶؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.air.ir/ZrqN3Rq |date=حوزەیرانی ٢٠٢١}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref><ref name="شعار سال ۱">[https://shoaresal.ir/fa/news/68875/سردشت-نخستین-شهر-قربانی-سلاح-شیمیایی-در-جهان سایت خبری-تحلیلی شعار سال: ''سردشت نخستین شهر قربانی سلاح شیمیایی در جهان'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۱ تیر ۱۳۹۶؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525122011/https://shoaresal.ir/fa/news/68875/سردشت-نخستین-شهر-قربانی-سلاح-شیمیایی-در-جهان |date=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> |- |[[پەڕگە:Flag of Kurdistan.svg|25px]]||[[ھەڵەبجە]]||[[ھەرێمی کوردستان|کوردستان]]||٢٠١١{{تێبینی|لە سەرەتای کیمیابارانی سەردەشت و ھەڵەبجە، بەھۆی ھاوشێوەیان بە شێوەیەکی نافەرمی وەک دەستە خوشکی یەکتری داندران، بەڵام لە ساڵی ٢٠١١دا لە سەردانێکی شاندی ھەڵەبجەیی بۆ ساڵیادی کیمیابارانی سەردەشت بە ئەو شارە، شەقامێکی سەردەشت ناوی ھەڵەبجەی لەسەر داندرا و ھەروەھا بە فەرمی ئەو دوو شارە وەک دەستە خوشک دەستنیشان کران.}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rwmal.net/19424/ |سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ایران اینترنشنال ۱">[https://old.iranintl.com/فرهنگ-و-زندگی/پس-از-سه‌دهه-آژیر-خطر-همچنان-طنین‌انداز-است ایران اینترنشنال: ''پس از سەدھە آژیر خطر ھمچنان طنینانداز است'' (بە فارسی)، نوشتەشدە در ٦ تیر ١٣٩٧؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122184331/https://old.iranintl.com/فرهنگ-و-زندگی/پس-از-سه‌دهه-آژیر-خطر-همچنان-طنین‌انداز-است |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ٢ بھمن ١٤٠٠.</ref><ref name="فارس ۱">[https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941216001439?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428496522787&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941216001439%2F%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25A8%25DB%258C%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2587-%25D9%2586%25D8%25AE%25D8%25B3%25D8%25AA%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2582%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25A8%25D9%2585%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B4%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C%25D8%25A7%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA خبرگزاری فارس: ''بچه‌های بی‌گناه نخستین قربانیان بمباران شیمیایی حلبچه و سردشت'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۱۶ اسفند ۱۳۹۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182612/https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941216001439?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428496522787&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941216001439%2F%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25A8%25DB%258C%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2587-%25D9%2586%25D8%25AE%25D8%25B3%25D8%25AA%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2582%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25A8%25D9%2585%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B4%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C%25D8%25A7%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref> |} ڕۆژی سێشەممەی ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ (بەرامبەر لەگەڵ ٧ی پووشپەڕی ٢٧٠٥) بە بەشداریکردنی کۆمەڵێک ژاپۆنی لە شارەکانی [[ھیرۆشیما]] و [[ناگاساکی]]، شەقامێک لە شاری سەردەشت بە ناوی ''شەقامی ھیرۆشیما'' کرایەوە.<ref name="ایرنا ۱">[https://irna.ir/news/6324935/ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''یکی از خیابان‌های سردشت به نام «هیروشیما» نام‌گذاری شد'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۷ تیر ۱۳۸۴؛] بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> دواتر لە شاری ھیرۆشیماش شەقامێک بە ناوی ''شەقامی سەردەشت'' کرایەوە.<ref name="ایران ۱">[https://www.magiran.com/article/3684760 ''خیابانی در سردشت خیابانی در هیروشیما'' (به فارسی)، نوشته‌شده در روزنامۀ ایران، دوشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۶، شمارۀ ۶۶۸۱؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220501204409/https://www.magiran.com/article/3684760 |date= ١ی ئایاری ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> ھەروەھا شەقامێکی دیکە لە سەردەشت بە ناوی ''شەقامی ھەڵەبجە'' بوونی ھەیە و لە ھەڵەبجەش قوتابخانە و شەقامێک ناوی ''سەردەشت''ی لەسەر داندرا.<ref name="فارس ۲">[https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941225001049?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428756557003&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941225001049%2F%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25AA%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AD-%25D9%2586%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25AE%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3 خبرگزاری فارس: ''افتتاح نمادین مدرسه و خیابان سردشت در حلبچه عراق+عکس'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۲۵ اسفند ۱۳۹۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182612/https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941225001049?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428756557003&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941225001049%2F%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25AA%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AD-%25D9%2586%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25AE%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3 |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="دانا ۱">[https://www.dana.ir/news/264447.html/نامگذاری-یکی-از-خیابان-های-حلبچه-به-نام-سردشت-دعوتنامه شبکه اطلاع‌رسانی دانا: ''نامگذاری یکی از خیابان های حلبچه به نام سردشت+دعوتنامه'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۲۲ اسفند ۱۳۹۳؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182613/https://www.dana.ir/news/264447.html/نامگذاری-یکی-از-خیابان-های-حلبچه-به-نام-سردشت-دعوتنامه |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref> لە ڕۆژی ٢٥ی شوباتی ٢٠٢١، شەقامێک لە [[تاران]] ھەڵکەوتوو لە شاڕێگەی شەھید چەمران و سەرتر لە شەقامی باقرخان، ناوەکەی کرای ''شەقامی سەردەشت''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 |سەردێڕ=شەقامێک لە تاران بە ناوی "سەردەشت" دەکرێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122202350/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/ku/news/2120/شەقامێکی-تاران-ناوی-%22سەردەشت%22ی-لێنرا/ |سەردێڕ=شەقامێکی تاران ناوی سەردەشتی لێنرا |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس}}</ref> == پێشانگا == <gallery> Sardasht City.jpg|سەردەشت لە ساڵی ٢٠٠٥ سەردەشت.jpg|شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سەردەشت١.jpg|دیمەنی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سردشت - panoramio.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕ Sardasht1.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕی سەردەشت لە ڕۆژدا Sardashtnature4.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕی سەردەشت لە شەودا Spring Nature of Sardasht - March 2007 (3 8601100100 L600).jpg|سەردەشت لە بەھاری ٢٠٠٧ Sardashtkurdishlocaldress.jpg|ڕۆژێکی بارانیی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سەردەشت، زستانی ٢٠٢٢.jpg|سەردەشت لە زستانی ٢٠٢٢ بمب شیمیایی.jpg|شوێنی کیمیاباران کراوی شاری سەردەشت شاخەکانی سەردەشت.jpg|شاخەکانی دەوروبەری سەردەشت </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ورمێ]] * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] * [[شارستانی سەردەشت]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Sardasht}} * [https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index وێبگەی فەرمانداریی سەردەشت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index |date= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ }} (بە فارسی) * {{ئینستاگرام|shahremasardasht|ھەژماری شارەوانیی سەردەشت}} {{شارستانی سەردەشت}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٩٤٣٨٤٥|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|موکریان|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:سەردەشت| ]] [[پۆل:شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] d34jwbp9m57aptg7ob7y3dpdnpfe6v8 0 162 1592644 1586583 2026-06-21T09:09:38Z Slashzanyar 51055 /* ناوی گەڕەکە بەناوبانگەکان */ زانیاری زیاتر زیاد کرا 1592644 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = سەقز | ناوی_خۆماڵی = Seqiz (Saqqez) | ناوەکانی_تر = سقز | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = {{Photomontage |border=0 |size=230 |spacing=2 |color=black | photo1a = Saqqez-Kurdistan 2014 - Spring.JPG | photo2a = Do Menareh Mosque 2019-10-06 20.jpg | photo2b = HajSalehBath4.jpg | photo3a = تپه باستانی زیویه سقز.jpg }} | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = لە سەرەوە بۆ خوارەوە: پارکی کەوسەر لە ساڵی ٢٠١٣، [[مزگەوتی دوومنارە|مزگەوتی دوو منارە]]، [[حەمامی حاج ساڵە|حەمامی مێژوویی حاجی ساڵە]]، [[قەڵای زێویە]] {{Infobox mapframe |shape-fill-opacity=0.1 |zoom=12 |frame-height=300 | stroke-width=1 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | وێنەی_نەخشە =Saqqez Manucipality.png | قەبارەی_نەخشە = 130px | شرۆڤەی_نەخشە = نیشانی شارەداری سەقز | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی سەقز|سەقز]] | سەردێڕی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = ھۆکاری مێژوویی | بەرزایی_بە_م = ١٤٣٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٦٬٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] |government_type = [[شارەوانی]] |leader_title = پارێزگار |leader_name = عەزیز حەیدەریان | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ | وێبگە =[https://saqqez.ir/ شارەوانی سەقز] }} '''سەقز''' یەکێک لە شارەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە و یەکێک لە کونترین و مێژویی ترین ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]ە کە زۆر گەنجینە و گۆزە و شتی مێژوویی و ئەنتیکی دیکە بە تەمەنی ھەزاران ساڵ لەو ناوچەیە دۆزراوتۆ و لە مووزەخانە گەورە و بە ناوباگەکانی جیھان کۆ کراوەتۆ و دەپارێزرێن. [[شارستانی سەقز]] چوار ناوچەی لە خۆ گرتووە کە بریتین لە [[ناوچەی ناوەندی شارستانی سەقز|ناوچەی ناوەندی]]، [[ناوچەی زێویە]]، [[ناوچەی ئیمام]] و [[ناوچەی سرشیو]]. لە ناوچەکانی دەوروبەری سەقز دەیان شوێنی مێژوویی و کۆنی وەک [[ئەشکەوتی کەرەفتوو]] و [[قەڵای زێویە]] و گۆڕە بەردینەکانی [[قەپڵانتوو]] ھەن کە دەگەڕینەوە بۆ سەردەمی پێش ھاتنی ئارییایییەکان. لە دوای دامەزراندنی حکوومەت بە شێوازی مۆدێرن لە [[ئێران]]دا بەھۆی پێنە‌گەیشتن و نەدانی کەل‌وپەلی پێویست لەلایەن ڕژێمی حاکمەوە گوندنشینەکان بۆ گوزەرانی ژیانیان زۆرتر ڕوویان کردووتە شاری سەقز. == ناو == {{سەرەکی|ساکز}} ناوی ئەمڕۆی سەقز لە ناوی ھۆزی سەکە، یان [[سەکاکان|سەکا]]، یان سێکز، بە خەڵات بۆ ئێمە ماوەتەوە و سەقز ھەمان [[ساکز]]ە. ئەم شارە بۆ ماوەی سەدان سال پایتەختی [[سەکاکان]] و [[ماد]]ەکان و [[مانناکان]] بووە. لە کاتی دەسەڵاتی ماناکان ناوی ئەم شارە [[ئیزیرتا]] بووە بەڵام دوای ھێرشی [[سەکاکان]] و گرتنی ناوچەکە بە [[ساکز]] یان سەکاکز ناونرا. دوای ھێرشی [[ھەڤەخشترە]] پاشای [[ماد]]، کە توانی [[سەکاکان]] بھێنێتە ژێر دەسەڵاتی خۆی و سەکاکان ببنە بەشێک لە مادەکان ، ئەم شارە بە ناوی سەقز مایەوە. شاری سەقز ھەروەھا پایتەختی «مانایییەکان» (دەوڵەتێ لە دەوڵەتەکانی [[ماد]]) پێش سەکاکان بووە.<ref>[http://www.lib.ir/book/65316166/نظری-به-تاریخ-و-فرهنگ-سقز-کردستان/ ن‍ظری‌ ب‍ە ت‍اری‍خ‌ و ف‍رھن‍گ‌ س‍ق‍ز ک‍ردس‍ت‍ان‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211224203445/http://www.lib.ir/book/65316166/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D9%82%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |date=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}، [[عومەر فارووقی]]، ١٩٩٠</ref> == ھەواناسی و نەخشە == سەقز لە شوێنێکی کوێستاناوی ھەلکەوتووە و بەم ھۆیە کژو ھەوای کوێستانی ھەیە و لە ھاویندا ڕۆژانی گەرم و شەوانی فێنکی ھەیە. بەلام لە زستاندا ھەوایێکی ساردی ھەیە و رۆژانێک دێ کە دەبێتە ساردترین شاری ناوچەکە. سەقز لە باکوور بۆ [[بۆکان]] و [[مەھاباد]]، لە ڕۆژھەڵات بۆ [[بیجاڕ|بیجار]] و [[زەنگان|زەنجان]]، لە ڕۆژاوا بۆ [[بانە]] و [[باشووری کوردستان]] و لە باشوور بۆ [[دیواندەرە]] و [[سنە]] ڕێگای ھەیە. ژمارەی دانیشتووانی سەر جەم شار و گوندەکانی سەقز بەپێی دوایین سەرژمێری فەرمی ٢٣٦/٠٠٠ کەس و ژمارەی دانیشتووانی ناوەندی شارەکە ١٧٠٠٠٠ کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en|سەردێڕ=ژماردنی فەرمیی ساڵی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120919073150/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120919073150/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en |date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢ }}، سەرچاوەی ویکیپیدیا بۆ وەرگرتنی ئامارەکان</ref> == کوێستان و ڕووبارەکان == دەرووبەری شاری سەقز چەن کێوی بەرزی لێیە، کە دەتوانین لە ناویاندا [[نەکەرۆز]]، [[وەزەنە]]، [[رووش]]، [[کێوی وەنەوشە|وەنەوشە]]، [[ئاڵمەڵوو]] و [[کێوی مێرگەنەخشینە|مێرگەنەخشینە]] و زنجیرە چیای [[چلچەمە]] نزیک گوندەکانی [[ئیساقاوا]] و [[کانامەت]] ناو بەرین. کێوەکانی شاری سەقز ھەر وەکوو بەشەکانی تری [[کوردستان]] دەوری سەرەکی لە شێوەی ژیانی ئاژەڵداری و [[وەرزێری|کشت‌وکاڵ]] ھەیە. چۆمێک کە بە ناو شاری سەقز تێپەڕ دەبێت یەکیک لە سەرچاوە و لقە گرینگەکانی [[ڕووباری جەغەتوو|چۆمی زێڕینە]]یە و بە [[چەم سەقز|چەمی سەقز]] ناوی لێ‌ دەبەن کە بەھۆی گەورە بوونەوەی شار دەورووبەری چەمەکە پر بووە لە پارک و ماڵ و شەقام. ئەو چەمە شار دەکات بە دوو لەتەوە. ڕۆژانی پشوودان جێگای سەیران و شادی و [[ھەڵپەڕکێی کوردی|ھەڵپەڕکێ]] و یاری خەڵک بووە. ھەروەھا بۆ بەربەرەکانێ لە بەرامبەر داگیرکەراندا چیاکانی سەقز سەنگەڕێکی پۆڵاین بووە بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی مرۆڤی ئەم ناوچە. لە ڕووبارەکانی سەقز ماسی سپی و قزەل‌ئالا دەژین. ماوەیەکە لە چۆمەکانی ئەم ناوچە گەڕای ماسییە جۆراوجۆرەکان پەروەردە دەکەن، کە ئەمە دەبێتە ھۆی دروست بوونی جۆری زیاتری ماسییەکان. == سەقز لە ئاوێنەی مێژوودا == === مێژووی پێش ئیسلام === [[پەڕگە:Gold Rhyton in the form of a Ram's Head - Reza Abbasi Museum - Tehran, Iran.jpg|وێنۆک|200px|right|رایتۆن بە وێنەی سەری بەرانێک دۆزراوە لە قەڵای زێویە لە مۆزەخانەی شاعەباسی ئێران]] بی گۆمان سەقز بە ناوەکانی ئیزیرتا و ئسکیت و دواجار ساکز، شار و ناوەندی ھەرە گرینگی حکومەتکانی مانا و سکا و مادەکان بووە و ھێرشی دوژمنان بۆ ئەم حکومەتانە دەبووە ھۆی ئەوی کە سقز ببێتە ناوەندی شەر و تێکھەلچوون. بەلام ئەم شارە بە درێژایی میژو ئاوەدان ماوە و تا بە ئیمروش جێگەی ژیان و ناوەندی کلتور و [[سیاسەت]] و بازەرگانی ماوەتەوە. لە دەورانی دەسەڵاتداری مادەکاندا، [[سەکاکان]] بە بەردەوامی ھێرشیان دەکردە ھەرێمی دەسەڵاتدارییان و شەڕیان پێدەفرۆشتن. سکاکان ھەندێک جار لە گەڵ ئاشوورییەکان دەبوون بە ھاوپەیمان، و ھەندێک جاریش لە گەڵ مادەکان ھاوپەیمانیان دەبەست و بە دژی [[ئاشوورییەکان]] شەڕیان دەکرد. پاش ھێرش کردنی سەر لە نوێی ئاشوورەکان بۆ سەر مادەکان، خشتیرییە بۆ کۆتایی ھێنان بە ھێرشەکانی ئاشوورییەکان، پەیمانێکی گەورەی ھاوپەیمانی لە گەڵ مانایییەکان و سەکاکان بەست و بە کرەوە بەرەێکی گەورەی [[شەڕ]]ی دژ بە ئاشوورییەکان کردەوە. مێژووی سەقز لە دەوروبەری ساڵی ٦٥٠، دەسەڵاتی پاشایەتی [[ماد]]ەکان، دەوڵەتێکی گەورە و بە ھێز و ھاوسەنگ لە گەڵ مانایییەکان و ئورارتوو و عیلامییەکاندا بوو. پاش سەکاکان، کیمێرییەکان کە یەکێکی دیکە لە ھۆزە سەحرا نشینەکانی باکووری [[قەوقاز]] (قەفقاز) بوون، ھێرشیان کردە سەر ئەم ناوچەیە کە ئێستا بە [[کوردستان]] دەناسرێت و لەسەر ڕێگەی خۆیان دە‌سەڵاتی دەوڵەتی ئورارتوویان، لە ڕۆژئاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلی، لە نێو برد. ھووخشترە، گەورەترین پاشای [[ماد]]ەکان لە ١٠ ساڵی یەکەمی فەرمانڕەواییدا، توانی پەیوەندی خۆی لە گەڵ پاشای سەکاکان بە نێوی (پڕۆتۆسیس)، بە ھاوپەیمانیێکی گەورە پەرە پێبدات. ھووخشترە، سپاکەی بە دوو بەشی پیادەی چەکدار کراو بە نێزە، و سواری چەکدار کراو بە تیروکەمان، دابەش بکات و دەوڵەتێکی بە ھێز بنیات بنێت. (شیاوی باسە کە ناوبراو ئەم شێوازە لە سەکاکانەوە فێر ببوو). مێژووی سەقز لە دەورانی حوکمڕانی ھووخشترە، پاش ئاگادار بوون لە بەستنی ھاوپەیمانەتی لە نێوان سکاکان و مادەکاندا، کۆمەڵێکی بەرچاو لە سەکاکانی بۆ ڕۆژئاوای دەوڵەتی ماد، بە زۆر کۆچێندران و ئەم ناوچە بە نێوی ئەوانەوە بە ساکز یان سێکز نێوبانگی دەرکرد و ھەنووکەش بە سەقز نێوی لێ دەبرێت. دەگوترێت کە ئەم شارە بە نێوی (ئیزیرتا)، لە یەکەمین یەکگرتنی مادەکاندا، پێتەختی [[ماد]] بووە. سەرکردەکانی ماد لە دەروبەری شاردا کۆمەڵێک قەڵا وسەنگەریان، ساز کردبوو کە گرینگترینیان زێویە و ئادامائیت ھەڵکەوتوو لە گوندی قەپڵانتووە. ھەر وەک پێشتریش ئاماژەمان پێدا لەو دەورانەدا سارگێنی دووھەم، پاشای ئاشوورییەکان ھێرشی کردە سەر مادەکان و پاش سەرکەوتن بە سەریاندا ئیزیرتا، زێویە و ئادامیت بە دەستی [[سوپا]]کەی وێران کران. [[پەڕگە:National Museum of Iran Darafsh (852).JPG|وێنۆک|200px|left|گۆزەیێک دۆزراوە لە قەڵای زێویە لە مووزەخانە مللی ئێران]] ناوچەی سەقز بێ‌گومان یەکێکە لە کۆنترین و مێژوویترین شوێنەکان. لە زەمانی مادەکاندا سقز ناوی «ئەسکیت» بووە. دوای ھێرشی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریەکان]] بۆ سەر [[ماد]]ەکان و داگیرکردنی سەقز، ناوی ئەو ناوچە دەگۆڕن بە «ساکز» یان «سەکاکز». دوای ماوەی ٣٠ ساڵ [[ھەڤەخشترە|ھووەخشترە]] پاشای [[ماد]] توانی ھێرش کاتە سەر لەشکری دۆژمنان و وڵاتە داگیرکراوەکان بگەڕێنێتەوە سەر حکوومەتی ماد؛ بەڵام ناوی سەقز ھەر وەک خۆی دەمێنێتەوە. ئەمڕۆکە لە ھەموان ڕوونە کە سەقز پایەتەختی [[مانناکان|ماناییەکان]] بووە و «مانا» یەکێک بووە لە تایفەکانی ماد. حکوومەتی [[ماد]]ەکان بە شێوەی پێکھاتە بووە؛ واتە لە نزیکی ٣٠ وڵات کە سیستمێکی حکوومی وەک [[فێدراڵیزم|فیدراڵی]] ئەمڕۆژی لە نێوانیان دا بوو. شوێنی مێژووی شاری سەقز، لە ڕۆژھەڵاتی ئێستای شاردایە کە بە زەحمەت بڕێک لە نیشانەکانی ئەدۆزرێتەوە. گەورەترین بە جێ‌ماوی سەردەمی [[مانناکان|ماناییەکان]]، [[قەڵای زێویە]]یە و بە بڕوای ھەندێک لە مێژووناسەکان [[ھەگمەتانە|ھگمەتانەی]] بەناوبانگ نەک لە [[ھەمەدان]]ی ئەمڕۆ بەڵکوو لە [[زێویە، سەقز|زێویە]]دا بووە. ئایینی خەڵکی ناوچەی سەقز، ھەروەک زۆرینەی وڵاتەکانی [[ماد]]، [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] بووە ھەتا [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|پارتەکان]] و پاش ئەو [[عەرەب]]ەکان ھێرشیان کردە سەر ناوچەکە. خەڵکی زۆرێ لە شاران بۆ بەرگری لە شەڕ، ئایینی [[عەرەب]]ەکان واتە [[ئیسلام]] وەر دەگرن، بەڵام خەڵکی شاری سەقز بۆ وەرنەگرتنی [[ئیسلام]] شارەکەیان جێ ھێشت و بەرەو کوێستان ڕی کەوتن. ڕۆژگارێکی ناخۆشیان بووە لەو سەردەمەدا ھەر بۆیە لە ناو چیرۆک و گۆرانییەکانی ئەو ناوچەدا یادگارەکانی ئەبینرێتوە: {{شیعر}} {{ب|ھەناسەی ساردم سەنگی تاوانو|گەوڕی سەر کێوان منی لاوانو}} {{کۆتاییی شیعر}} گەوڕەکان، زانایانی ئایینی [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] بوون. === مێژووی دوای ئیسلام === دوای ھاتنی [[ئیسلام|ئایینی ئیسلام]] بۆ ناوچەکە، لە سەرەتادا [[کوردستان]] لە نێوان چەن ئاغا دابەش کرا و دەسەڵاتیان بەدەست ئەوان بوو. یەکێک لە تایفەکانی وا بۆ ماوەیەکی زۆر و بەسەر بەشێکی زۆری [[کوردستان]] حۆکمڕانیان کردە ئەردەڵانەکان بوون. ھەر چەن شاری سەقز کەمتر لەژێر دەسەڵاتی ئەردەڵانەکاندا بوو بەڵام [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵان]] یەکێک لە تایفە ھەرە گرینگەکانی [[کوردستان]] بووە کە ئێستاش لەو بنەماڵە ھەر ماوە. لە دوای ھاتنی [[ئیسلام]] لە بەر سنووری بوونی ناوچەکە ھەر دەم کەسێک لە حکوومەتێکەوە دەسەڵاتدار بووە. ماوەیەک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، ماوەیەک ئێرانییەکان. لە چەن سەد ساڵی ڕابردووشدا [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بریتانیا]] کاریگەری خۆیان ھەبووە لەسەر ناوچەکە. === مێژووی ھاوچەرخ === ==== خەباتی سیاسی لە سەقز ==== [[پەڕگە:MasjedOmarbenkhatab Saqqez.jpg|وێنۆک|ڕاست|200px|مزگەوتی حەزرەتی عومەر لە گەڕەکی شاناز]] ئەگەر لە مێژووی سەقز بڕوانین، لە خەباتی گەلی کورد بۆ ئازادی و مافە ڕەواکانی خۆی لە لاپەڕ‌ە جۆراجۆرەکانی [[مێژووی کورد]]ستان بە گشتی، شاری سەقز ڕۆڵی ھەرە گرینگی ھەبووە. بۆ وێنە لە شۆرشی [[سمکۆ]]، لە کاتی دامەزراندنی [[کۆماری کوردستان]]دا و بەتایبەت خەباتی ڕزگاری خوازانەی ساڵەکانە ١٩٧٩ تا ئیمڕۆ لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] خەڵکی شار و گوندەکانی سەقز گیانفیدایێەکی بێ وێنەیان ھەبووە. بۆ نموونە شەھید [[ھۆمایون ئەردەڵان]] خەڵکی سەقز لە [[تێرۆری میکۆنۆس|میکۆنۆس]] [[ئەڵمانیا]] لەگەڵ [[سادق شەرەفکەندی]] شەھید کرا. کۆماری کوردستان تا باکووری شاری سەقزی لە خۆ گرتە بەر. لە پێک‌ھێنان و پاراستنی ئەو کۆمارە خەباتگەرەکانی سەقز دەوری گرینگیان ھەبوو. لە ساڵانی [[١٩٦٠]] و دوای ئەوە، [[کوردستان]] بە گشتی بووە شوێنی پێک‌ھاتنی بزووتنەوە سیاسییەکان. ھەروەھا سەقزیش بەشداریێکی بێ وێنەی ھەبوو. [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]] یەکێک بوو لەو بزووتنەوانە کە ھەم لە بوار سیاسەت و ھەم خەباتی چەکداری چالاک بووە و بەشی گرینگ بووە لە خەباتی خەڵکی [[کورد]] بۆ مافە ڕەواکانیان. کاک [[محەممەد حوسێن کەریمی|حەمەحسەین کەریمی]] یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]]، خەڵکی شاری سەقز بووە. ھەروەھا [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] کە لە خەباتی گەلی کوردی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ساڵانی [[١٩٧٠]] و [[١٩٨٠]] دەورێکی گرینگی ھەبووە، لە شاری سەقز لایەنگرانی زۆری ھەیە کە لە ڕۆژانی ٢٢ پووشپەڕی ھەموو ساڵێک، کە ڕۆژی تیرۆری [[عەبدولڕەحمان قاسملوو|دوکتور قاسملوو]] سکرتێری گشتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانە]]، خەڵکی شاری سەقز، بۆ دەربڕینی ناڕەزایی خۆیان، شار بە تەواوی دادەخرێ. == شوێنەوارە مێژوویەکانی سەقز == *لە ھێرشی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریەکان]] بۆ سەر مادەکان زۆرینەی قەڵاکان و بیناکانی ئەوسەردەمە ڕووخێنران کە ئێستاش وێرانەی ھەندێکیان لە دەور و پشتی شاری سەقز ماوتەوە. [[قەڵای زێویە]] کە لە نزیکی سەقزدایە بە وتەی «گیرشمن» خەزێنەی پاشایەتی [[مانناکان|ماناییەکان]] بووە. پێش پێکھاتنی [[ئیسرائیل]] و بەڕێ کەوتنی [[جوو]]لەکەکان بۆ ئەو وڵاتە، بە سەدان بنەماڵەی [[جوو]] لە سەقز و دەور و پشتی ژیانیان ئەبردە سەر. لە چەن کتێب‌دا ھاتووە کە بە دۆزینەوەی چەن کاسە و گۆزەی بەنرخ لە بواری مێژوو ناسییەوە، بە دەیان جار لەلایەن چەن بازرگانی [[جوو]] و بە ھاوکاری دەستگا حکوومییەکانەوە ھەوڵی دۆزینەوە و بردنی ئەو نھێنییە پڕقیمەتەیان داوە و وا دیارە لەو کارەدا سەرکەوتوو بوون لە بەر ئەوەی ئێستا [[زێویە، سەقز|زێویە]] غەیری دار و دیوارەکەی چی دیکەی تێدا نەماوە. ئەو ھەوڵی بردن و دزین و نەھێشتن لە سەردەمی ئێستاش ھەر بەردەوامە و [[ئێران|کۆماری ئیسلامی]] ڕێگەی حکوومەتی پێش خۆی بەر نەداوە. *یەکێیکی تر لە شوێنە ئاسەوارە مێژوویییەکانی سەقز، [[ئەشکەوتی کەرەفتوو]]ە، کە ھەر لە نزیکی [[زێویە، سەقز|زێویە]]دایە. [[کەرەفتوو]] ئەگەرچی ئەشکەوتێکی سرووشتییە بەلام گۆڕانکارییەکانی مرۆڤی سەردەمی کۆنی تێدا ئاشکرایە. بەپێی ئەو نووسراوەی لە [[زێویە، سەقز|زێویە]]دا دۆزراوەتەوە، لە نێوان [[قەڵای زێویە]] و [[کەرەفتوو]] شەڕێک ڕووی داوە و بە زەحمەتێکی زۆر کەرەفتو داگیرکراوە. ھێندێ لە مێژووناسەکان دەڵێن کە ناوی [[کەرەفتوو]] ھەر «گرتوو» بووە و وا دیارە ناوی ئەو شوێنە لە ڕابردۆی نە زۆر دووردا، «گەرەفتوو» بووە. [[پەڕگە:Saqqez in evening.jpg|وێنۆک|200px|سەقز]] [[پەڕگە:Jewish-Bazar in Saqqez-Iran.jpg|وێنۆک|چەپ|200px|بازاڕی جووەکان لە سەقز بەشێکە لە بازاڕی سەرۆ]] *[[مزگەوتی دوومنارە]] *[[مزگەوتی شێخ مەزھەر]] *[[مزگەوتی تورجان]] *[[حەمامی حاجی ساڵە|حەمامی حاج ساڵە]] *[[کاروانسەرای تاژەوانچی]] *[[قەڵای کوڵتەپە]] *[[مزگەوتی تەمربەیگ]] *[[بازاڕی سەقز|بازاڕ سەقز]] و زورێک شوێنەوارە مێژوویی دیکە لە سەقز ھەن. == زمان== خەڵکی سەقز بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[کوردی سەقزی|زاراوەی سەقزی]] قسەدەکەن کە یەکێک لە زاراوەکانی سۆرانیە کە لە شێوازی قسەکردنی سلێمانی نزیکە. == ئابووری == ئەگەرچی سەقز وەک شارەکانی دی [[کوردستان]] دەبەر سیاسەتی تایبەتی دەسەڵاتی ناوەندی [[ئێران]]، چ لە سەردەمی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|پەھلەوی]] چ لە سەردەمی [[ئێران|کۆماری ئیسلامی]]، بەر غەزەب کەوتووە و لە نەگونجاوترین دۆخی [[ئابوور]]ی بەسەر دەبات، بەڵام بازاڕی شاری سەقز بە گەورەترین بازاڕی سەرگیراوی ڕۆژئاوای [[ئێران]] دادەنرێت. [[وەرزێری|کشت‌وکاڵ]] بەھۆی کۆچی خەڵکی لادێ بۆ شار، بەرەو نەمان دەڕوا، بەڵام لە ڕابردووی نە زۆر کۆن‌دا، بەرەی [[گەنم]]ی سەقز بەناوبانگ بووە. == ناوی گەڕەکە بەناوبانگەکان == سەقز لە دوو بەشی کۆن و تازە پێک دێت، لە ساڵانی پێش شۆڕشی ئیسلامیدا خەڵکی ناوشاری سەقز لە بەشی کۆنی ئێستادا دەژیان و پێشەیان ئاسنگەری و بازرگانی بوو، ھەروەھا ھەندێک لە [[خان]]ە دەوڵەمەندەکانیش لە بەشی کۆندا دەژیان. بەشە کۆنەکەی سەقز، ئەم چەن کۆڵانە لە خۆی دەگرێت: ناوقەڵا، بازاڕ سەرۆ، ساحلی، دەباغی، کاروانسەرای تاژەوانچی، حەمام شێخ، حەمام خان، کەوەسوار، کانی ئاشقان، کانی گەرمکاو، سەر پەچە، کانی حەمەو بەو گەڕەکە تازەکانی سەقزیش ئەمانەن: حەماڵاوا، قەوەخ، قەرەچیاوا، شەھرەک دانژگا، بەردبڕان، تەپ ماڵان، تازاوا، کەریماوا، سەرچنار، ماڵە گولان، شاناز، سەعدی، سیلۆ، ڕوودەکی، تەپەی شافێعی == پێشانگا == <gallery mode="packed" caption="وێنەکانی سەقز" heights="80px"> {{چینی ناوەند}} پول هەوایی لە سەقز.jpg|پول ھەوایی Public library of Saaqez Iran.jpg|کتێبخانەی گشتی (ژمارھی ١) Payam-e Nour university of saqqez- Iran.jpg|زانکۆی پەیام نوور پروژه مسکن مهر در سقز.jpg|پڕۆژەی خانووی مێھر لە قەرەچیاوا View of saqqez over hawaee bridge.jpg|سەقز لە پولی ھەوایییەوە Laleh Park view over the Saqqez river.jpg|پارکی لالە Old graveyard & Mosque in saqqez.jpg|گۆڕستانێکی کۆن Parkî Shar.jpg|پارکی شار (مەولەوی کورد) بەرگاراج.jpg|بەر گاراج Omar Mosque Saqqez.JPG|مزگەوتی حەزرەتی عومەر لە گەڕەکی شاناز مەیان مامۆستا هێمن.jpg|پەیکەری مامۆستا ھێمن Judgement house in Saqqez -Iran.jpg|دادخانەی سەقز Iran - Kordestan Province - Saqqez.jpg|سەقز لە تەپەی شافعییەوە Iran - Kordestan Province - Saqqez - Shanaz - Graveyard.jpg|مزگەوتی «حەزرەتی عومەر» Saqqez in evening.jpg|سەقز لە ئێوارەدا SaqqezPark.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezPark2.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezPark3.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezWinter3.jpg|شار لە زستاندادا SaqqezWinter2.jpg|شار لە زستاندا </gallery> {{کۆتایی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:Saqqez|ویکیپیدیا ئینگلیزی]] * [http://britannica.com/EBchecked/topic/322153/Kordestan زانستنامەی بریتانیکا]، ڕوانینی ٢٠٠٩ * [https://web.archive.org/web/20190829122405/http://www.sharnews.com/ شار نیوز] ڕوانینی ٢٠٠٩ * [https://web.archive.org/web/20140103033144/http://saghez.info/ ناوەندی ھەواڵنێری سەقز] {{شارەکانی کوردستان}} {{پارێزگای کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Saqqez}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:سەقز]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی سەقز]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارە کۆنەکان]] [[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]] eu86i70d90jghkwu1kzjpb7rankavxn 1592647 1592644 2026-06-21T09:15:15Z Slashzanyar 51055 /* ناوی گەڕەکە بەناوبانگەکان */ زانیاری زیاد کرا 1592647 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = سەقز | ناوی_خۆماڵی = Seqiz (Saqqez) | ناوەکانی_تر = سقز | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = {{Photomontage |border=0 |size=230 |spacing=2 |color=black | photo1a = Saqqez-Kurdistan 2014 - Spring.JPG | photo2a = Do Menareh Mosque 2019-10-06 20.jpg | photo2b = HajSalehBath4.jpg | photo3a = تپه باستانی زیویه سقز.jpg }} | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = لە سەرەوە بۆ خوارەوە: پارکی کەوسەر لە ساڵی ٢٠١٣، [[مزگەوتی دوومنارە|مزگەوتی دوو منارە]]، [[حەمامی حاج ساڵە|حەمامی مێژوویی حاجی ساڵە]]، [[قەڵای زێویە]] {{Infobox mapframe |shape-fill-opacity=0.1 |zoom=12 |frame-height=300 | stroke-width=1 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | وێنەی_نەخشە =Saqqez Manucipality.png | قەبارەی_نەخشە = 130px | شرۆڤەی_نەخشە = نیشانی شارەداری سەقز | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی سەقز|سەقز]] | سەردێڕی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = ھۆکاری مێژوویی | بەرزایی_بە_م = ١٤٣٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٦٬٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] |government_type = [[شارەوانی]] |leader_title = پارێزگار |leader_name = عەزیز حەیدەریان | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ | وێبگە =[https://saqqez.ir/ شارەوانی سەقز] }} '''سەقز''' یەکێک لە شارەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە و یەکێک لە کونترین و مێژویی ترین ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]ە کە زۆر گەنجینە و گۆزە و شتی مێژوویی و ئەنتیکی دیکە بە تەمەنی ھەزاران ساڵ لەو ناوچەیە دۆزراوتۆ و لە مووزەخانە گەورە و بە ناوباگەکانی جیھان کۆ کراوەتۆ و دەپارێزرێن. [[شارستانی سەقز]] چوار ناوچەی لە خۆ گرتووە کە بریتین لە [[ناوچەی ناوەندی شارستانی سەقز|ناوچەی ناوەندی]]، [[ناوچەی زێویە]]، [[ناوچەی ئیمام]] و [[ناوچەی سرشیو]]. لە ناوچەکانی دەوروبەری سەقز دەیان شوێنی مێژوویی و کۆنی وەک [[ئەشکەوتی کەرەفتوو]] و [[قەڵای زێویە]] و گۆڕە بەردینەکانی [[قەپڵانتوو]] ھەن کە دەگەڕینەوە بۆ سەردەمی پێش ھاتنی ئارییایییەکان. لە دوای دامەزراندنی حکوومەت بە شێوازی مۆدێرن لە [[ئێران]]دا بەھۆی پێنە‌گەیشتن و نەدانی کەل‌وپەلی پێویست لەلایەن ڕژێمی حاکمەوە گوندنشینەکان بۆ گوزەرانی ژیانیان زۆرتر ڕوویان کردووتە شاری سەقز. == ناو == {{سەرەکی|ساکز}} ناوی ئەمڕۆی سەقز لە ناوی ھۆزی سەکە، یان [[سەکاکان|سەکا]]، یان سێکز، بە خەڵات بۆ ئێمە ماوەتەوە و سەقز ھەمان [[ساکز]]ە. ئەم شارە بۆ ماوەی سەدان سال پایتەختی [[سەکاکان]] و [[ماد]]ەکان و [[مانناکان]] بووە. لە کاتی دەسەڵاتی ماناکان ناوی ئەم شارە [[ئیزیرتا]] بووە بەڵام دوای ھێرشی [[سەکاکان]] و گرتنی ناوچەکە بە [[ساکز]] یان سەکاکز ناونرا. دوای ھێرشی [[ھەڤەخشترە]] پاشای [[ماد]]، کە توانی [[سەکاکان]] بھێنێتە ژێر دەسەڵاتی خۆی و سەکاکان ببنە بەشێک لە مادەکان ، ئەم شارە بە ناوی سەقز مایەوە. شاری سەقز ھەروەھا پایتەختی «مانایییەکان» (دەوڵەتێ لە دەوڵەتەکانی [[ماد]]) پێش سەکاکان بووە.<ref>[http://www.lib.ir/book/65316166/نظری-به-تاریخ-و-فرهنگ-سقز-کردستان/ ن‍ظری‌ ب‍ە ت‍اری‍خ‌ و ف‍رھن‍گ‌ س‍ق‍ز ک‍ردس‍ت‍ان‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211224203445/http://www.lib.ir/book/65316166/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D9%82%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |date=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}، [[عومەر فارووقی]]، ١٩٩٠</ref> == ھەواناسی و نەخشە == سەقز لە شوێنێکی کوێستاناوی ھەلکەوتووە و بەم ھۆیە کژو ھەوای کوێستانی ھەیە و لە ھاویندا ڕۆژانی گەرم و شەوانی فێنکی ھەیە. بەلام لە زستاندا ھەوایێکی ساردی ھەیە و رۆژانێک دێ کە دەبێتە ساردترین شاری ناوچەکە. سەقز لە باکوور بۆ [[بۆکان]] و [[مەھاباد]]، لە ڕۆژھەڵات بۆ [[بیجاڕ|بیجار]] و [[زەنگان|زەنجان]]، لە ڕۆژاوا بۆ [[بانە]] و [[باشووری کوردستان]] و لە باشوور بۆ [[دیواندەرە]] و [[سنە]] ڕێگای ھەیە. ژمارەی دانیشتووانی سەر جەم شار و گوندەکانی سەقز بەپێی دوایین سەرژمێری فەرمی ٢٣٦/٠٠٠ کەس و ژمارەی دانیشتووانی ناوەندی شارەکە ١٧٠٠٠٠ کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en|سەردێڕ=ژماردنی فەرمیی ساڵی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120919073150/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120919073150/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&lng=fr&des=gamelan&geo=454450628&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&men=gpro&lng=en |date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢ }}، سەرچاوەی ویکیپیدیا بۆ وەرگرتنی ئامارەکان</ref> == کوێستان و ڕووبارەکان == دەرووبەری شاری سەقز چەن کێوی بەرزی لێیە، کە دەتوانین لە ناویاندا [[نەکەرۆز]]، [[وەزەنە]]، [[رووش]]، [[کێوی وەنەوشە|وەنەوشە]]، [[ئاڵمەڵوو]] و [[کێوی مێرگەنەخشینە|مێرگەنەخشینە]] و زنجیرە چیای [[چلچەمە]] نزیک گوندەکانی [[ئیساقاوا]] و [[کانامەت]] ناو بەرین. کێوەکانی شاری سەقز ھەر وەکوو بەشەکانی تری [[کوردستان]] دەوری سەرەکی لە شێوەی ژیانی ئاژەڵداری و [[وەرزێری|کشت‌وکاڵ]] ھەیە. چۆمێک کە بە ناو شاری سەقز تێپەڕ دەبێت یەکیک لە سەرچاوە و لقە گرینگەکانی [[ڕووباری جەغەتوو|چۆمی زێڕینە]]یە و بە [[چەم سەقز|چەمی سەقز]] ناوی لێ‌ دەبەن کە بەھۆی گەورە بوونەوەی شار دەورووبەری چەمەکە پر بووە لە پارک و ماڵ و شەقام. ئەو چەمە شار دەکات بە دوو لەتەوە. ڕۆژانی پشوودان جێگای سەیران و شادی و [[ھەڵپەڕکێی کوردی|ھەڵپەڕکێ]] و یاری خەڵک بووە. ھەروەھا بۆ بەربەرەکانێ لە بەرامبەر داگیرکەراندا چیاکانی سەقز سەنگەڕێکی پۆڵاین بووە بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی مرۆڤی ئەم ناوچە. لە ڕووبارەکانی سەقز ماسی سپی و قزەل‌ئالا دەژین. ماوەیەکە لە چۆمەکانی ئەم ناوچە گەڕای ماسییە جۆراوجۆرەکان پەروەردە دەکەن، کە ئەمە دەبێتە ھۆی دروست بوونی جۆری زیاتری ماسییەکان. == سەقز لە ئاوێنەی مێژوودا == === مێژووی پێش ئیسلام === [[پەڕگە:Gold Rhyton in the form of a Ram's Head - Reza Abbasi Museum - Tehran, Iran.jpg|وێنۆک|200px|right|رایتۆن بە وێنەی سەری بەرانێک دۆزراوە لە قەڵای زێویە لە مۆزەخانەی شاعەباسی ئێران]] بی گۆمان سەقز بە ناوەکانی ئیزیرتا و ئسکیت و دواجار ساکز، شار و ناوەندی ھەرە گرینگی حکومەتکانی مانا و سکا و مادەکان بووە و ھێرشی دوژمنان بۆ ئەم حکومەتانە دەبووە ھۆی ئەوی کە سقز ببێتە ناوەندی شەر و تێکھەلچوون. بەلام ئەم شارە بە درێژایی میژو ئاوەدان ماوە و تا بە ئیمروش جێگەی ژیان و ناوەندی کلتور و [[سیاسەت]] و بازەرگانی ماوەتەوە. لە دەورانی دەسەڵاتداری مادەکاندا، [[سەکاکان]] بە بەردەوامی ھێرشیان دەکردە ھەرێمی دەسەڵاتدارییان و شەڕیان پێدەفرۆشتن. سکاکان ھەندێک جار لە گەڵ ئاشوورییەکان دەبوون بە ھاوپەیمان، و ھەندێک جاریش لە گەڵ مادەکان ھاوپەیمانیان دەبەست و بە دژی [[ئاشوورییەکان]] شەڕیان دەکرد. پاش ھێرش کردنی سەر لە نوێی ئاشوورەکان بۆ سەر مادەکان، خشتیرییە بۆ کۆتایی ھێنان بە ھێرشەکانی ئاشوورییەکان، پەیمانێکی گەورەی ھاوپەیمانی لە گەڵ مانایییەکان و سەکاکان بەست و بە کرەوە بەرەێکی گەورەی [[شەڕ]]ی دژ بە ئاشوورییەکان کردەوە. مێژووی سەقز لە دەوروبەری ساڵی ٦٥٠، دەسەڵاتی پاشایەتی [[ماد]]ەکان، دەوڵەتێکی گەورە و بە ھێز و ھاوسەنگ لە گەڵ مانایییەکان و ئورارتوو و عیلامییەکاندا بوو. پاش سەکاکان، کیمێرییەکان کە یەکێکی دیکە لە ھۆزە سەحرا نشینەکانی باکووری [[قەوقاز]] (قەفقاز) بوون، ھێرشیان کردە سەر ئەم ناوچەیە کە ئێستا بە [[کوردستان]] دەناسرێت و لەسەر ڕێگەی خۆیان دە‌سەڵاتی دەوڵەتی ئورارتوویان، لە ڕۆژئاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلی، لە نێو برد. ھووخشترە، گەورەترین پاشای [[ماد]]ەکان لە ١٠ ساڵی یەکەمی فەرمانڕەواییدا، توانی پەیوەندی خۆی لە گەڵ پاشای سەکاکان بە نێوی (پڕۆتۆسیس)، بە ھاوپەیمانیێکی گەورە پەرە پێبدات. ھووخشترە، سپاکەی بە دوو بەشی پیادەی چەکدار کراو بە نێزە، و سواری چەکدار کراو بە تیروکەمان، دابەش بکات و دەوڵەتێکی بە ھێز بنیات بنێت. (شیاوی باسە کە ناوبراو ئەم شێوازە لە سەکاکانەوە فێر ببوو). مێژووی سەقز لە دەورانی حوکمڕانی ھووخشترە، پاش ئاگادار بوون لە بەستنی ھاوپەیمانەتی لە نێوان سکاکان و مادەکاندا، کۆمەڵێکی بەرچاو لە سەکاکانی بۆ ڕۆژئاوای دەوڵەتی ماد، بە زۆر کۆچێندران و ئەم ناوچە بە نێوی ئەوانەوە بە ساکز یان سێکز نێوبانگی دەرکرد و ھەنووکەش بە سەقز نێوی لێ دەبرێت. دەگوترێت کە ئەم شارە بە نێوی (ئیزیرتا)، لە یەکەمین یەکگرتنی مادەکاندا، پێتەختی [[ماد]] بووە. سەرکردەکانی ماد لە دەروبەری شاردا کۆمەڵێک قەڵا وسەنگەریان، ساز کردبوو کە گرینگترینیان زێویە و ئادامائیت ھەڵکەوتوو لە گوندی قەپڵانتووە. ھەر وەک پێشتریش ئاماژەمان پێدا لەو دەورانەدا سارگێنی دووھەم، پاشای ئاشوورییەکان ھێرشی کردە سەر مادەکان و پاش سەرکەوتن بە سەریاندا ئیزیرتا، زێویە و ئادامیت بە دەستی [[سوپا]]کەی وێران کران. [[پەڕگە:National Museum of Iran Darafsh (852).JPG|وێنۆک|200px|left|گۆزەیێک دۆزراوە لە قەڵای زێویە لە مووزەخانە مللی ئێران]] ناوچەی سەقز بێ‌گومان یەکێکە لە کۆنترین و مێژوویترین شوێنەکان. لە زەمانی مادەکاندا سقز ناوی «ئەسکیت» بووە. دوای ھێرشی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریەکان]] بۆ سەر [[ماد]]ەکان و داگیرکردنی سەقز، ناوی ئەو ناوچە دەگۆڕن بە «ساکز» یان «سەکاکز». دوای ماوەی ٣٠ ساڵ [[ھەڤەخشترە|ھووەخشترە]] پاشای [[ماد]] توانی ھێرش کاتە سەر لەشکری دۆژمنان و وڵاتە داگیرکراوەکان بگەڕێنێتەوە سەر حکوومەتی ماد؛ بەڵام ناوی سەقز ھەر وەک خۆی دەمێنێتەوە. ئەمڕۆکە لە ھەموان ڕوونە کە سەقز پایەتەختی [[مانناکان|ماناییەکان]] بووە و «مانا» یەکێک بووە لە تایفەکانی ماد. حکوومەتی [[ماد]]ەکان بە شێوەی پێکھاتە بووە؛ واتە لە نزیکی ٣٠ وڵات کە سیستمێکی حکوومی وەک [[فێدراڵیزم|فیدراڵی]] ئەمڕۆژی لە نێوانیان دا بوو. شوێنی مێژووی شاری سەقز، لە ڕۆژھەڵاتی ئێستای شاردایە کە بە زەحمەت بڕێک لە نیشانەکانی ئەدۆزرێتەوە. گەورەترین بە جێ‌ماوی سەردەمی [[مانناکان|ماناییەکان]]، [[قەڵای زێویە]]یە و بە بڕوای ھەندێک لە مێژووناسەکان [[ھەگمەتانە|ھگمەتانەی]] بەناوبانگ نەک لە [[ھەمەدان]]ی ئەمڕۆ بەڵکوو لە [[زێویە، سەقز|زێویە]]دا بووە. ئایینی خەڵکی ناوچەی سەقز، ھەروەک زۆرینەی وڵاتەکانی [[ماد]]، [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] بووە ھەتا [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|پارتەکان]] و پاش ئەو [[عەرەب]]ەکان ھێرشیان کردە سەر ناوچەکە. خەڵکی زۆرێ لە شاران بۆ بەرگری لە شەڕ، ئایینی [[عەرەب]]ەکان واتە [[ئیسلام]] وەر دەگرن، بەڵام خەڵکی شاری سەقز بۆ وەرنەگرتنی [[ئیسلام]] شارەکەیان جێ ھێشت و بەرەو کوێستان ڕی کەوتن. ڕۆژگارێکی ناخۆشیان بووە لەو سەردەمەدا ھەر بۆیە لە ناو چیرۆک و گۆرانییەکانی ئەو ناوچەدا یادگارەکانی ئەبینرێتوە: {{شیعر}} {{ب|ھەناسەی ساردم سەنگی تاوانو|گەوڕی سەر کێوان منی لاوانو}} {{کۆتاییی شیعر}} گەوڕەکان، زانایانی ئایینی [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] بوون. === مێژووی دوای ئیسلام === دوای ھاتنی [[ئیسلام|ئایینی ئیسلام]] بۆ ناوچەکە، لە سەرەتادا [[کوردستان]] لە نێوان چەن ئاغا دابەش کرا و دەسەڵاتیان بەدەست ئەوان بوو. یەکێک لە تایفەکانی وا بۆ ماوەیەکی زۆر و بەسەر بەشێکی زۆری [[کوردستان]] حۆکمڕانیان کردە ئەردەڵانەکان بوون. ھەر چەن شاری سەقز کەمتر لەژێر دەسەڵاتی ئەردەڵانەکاندا بوو بەڵام [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵان]] یەکێک لە تایفە ھەرە گرینگەکانی [[کوردستان]] بووە کە ئێستاش لەو بنەماڵە ھەر ماوە. لە دوای ھاتنی [[ئیسلام]] لە بەر سنووری بوونی ناوچەکە ھەر دەم کەسێک لە حکوومەتێکەوە دەسەڵاتدار بووە. ماوەیەک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، ماوەیەک ئێرانییەکان. لە چەن سەد ساڵی ڕابردووشدا [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بریتانیا]] کاریگەری خۆیان ھەبووە لەسەر ناوچەکە. === مێژووی ھاوچەرخ === ==== خەباتی سیاسی لە سەقز ==== [[پەڕگە:MasjedOmarbenkhatab Saqqez.jpg|وێنۆک|ڕاست|200px|مزگەوتی حەزرەتی عومەر لە گەڕەکی شاناز]] ئەگەر لە مێژووی سەقز بڕوانین، لە خەباتی گەلی کورد بۆ ئازادی و مافە ڕەواکانی خۆی لە لاپەڕ‌ە جۆراجۆرەکانی [[مێژووی کورد]]ستان بە گشتی، شاری سەقز ڕۆڵی ھەرە گرینگی ھەبووە. بۆ وێنە لە شۆرشی [[سمکۆ]]، لە کاتی دامەزراندنی [[کۆماری کوردستان]]دا و بەتایبەت خەباتی ڕزگاری خوازانەی ساڵەکانە ١٩٧٩ تا ئیمڕۆ لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] خەڵکی شار و گوندەکانی سەقز گیانفیدایێەکی بێ وێنەیان ھەبووە. بۆ نموونە شەھید [[ھۆمایون ئەردەڵان]] خەڵکی سەقز لە [[تێرۆری میکۆنۆس|میکۆنۆس]] [[ئەڵمانیا]] لەگەڵ [[سادق شەرەفکەندی]] شەھید کرا. کۆماری کوردستان تا باکووری شاری سەقزی لە خۆ گرتە بەر. لە پێک‌ھێنان و پاراستنی ئەو کۆمارە خەباتگەرەکانی سەقز دەوری گرینگیان ھەبوو. لە ساڵانی [[١٩٦٠]] و دوای ئەوە، [[کوردستان]] بە گشتی بووە شوێنی پێک‌ھاتنی بزووتنەوە سیاسییەکان. ھەروەھا سەقزیش بەشداریێکی بێ وێنەی ھەبوو. [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]] یەکێک بوو لەو بزووتنەوانە کە ھەم لە بوار سیاسەت و ھەم خەباتی چەکداری چالاک بووە و بەشی گرینگ بووە لە خەباتی خەڵکی [[کورد]] بۆ مافە ڕەواکانیان. کاک [[محەممەد حوسێن کەریمی|حەمەحسەین کەریمی]] یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]]، خەڵکی شاری سەقز بووە. ھەروەھا [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] کە لە خەباتی گەلی کوردی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ساڵانی [[١٩٧٠]] و [[١٩٨٠]] دەورێکی گرینگی ھەبووە، لە شاری سەقز لایەنگرانی زۆری ھەیە کە لە ڕۆژانی ٢٢ پووشپەڕی ھەموو ساڵێک، کە ڕۆژی تیرۆری [[عەبدولڕەحمان قاسملوو|دوکتور قاسملوو]] سکرتێری گشتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانە]]، خەڵکی شاری سەقز، بۆ دەربڕینی ناڕەزایی خۆیان، شار بە تەواوی دادەخرێ. == شوێنەوارە مێژوویەکانی سەقز == *لە ھێرشی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریەکان]] بۆ سەر مادەکان زۆرینەی قەڵاکان و بیناکانی ئەوسەردەمە ڕووخێنران کە ئێستاش وێرانەی ھەندێکیان لە دەور و پشتی شاری سەقز ماوتەوە. [[قەڵای زێویە]] کە لە نزیکی سەقزدایە بە وتەی «گیرشمن» خەزێنەی پاشایەتی [[مانناکان|ماناییەکان]] بووە. پێش پێکھاتنی [[ئیسرائیل]] و بەڕێ کەوتنی [[جوو]]لەکەکان بۆ ئەو وڵاتە، بە سەدان بنەماڵەی [[جوو]] لە سەقز و دەور و پشتی ژیانیان ئەبردە سەر. لە چەن کتێب‌دا ھاتووە کە بە دۆزینەوەی چەن کاسە و گۆزەی بەنرخ لە بواری مێژوو ناسییەوە، بە دەیان جار لەلایەن چەن بازرگانی [[جوو]] و بە ھاوکاری دەستگا حکوومییەکانەوە ھەوڵی دۆزینەوە و بردنی ئەو نھێنییە پڕقیمەتەیان داوە و وا دیارە لەو کارەدا سەرکەوتوو بوون لە بەر ئەوەی ئێستا [[زێویە، سەقز|زێویە]] غەیری دار و دیوارەکەی چی دیکەی تێدا نەماوە. ئەو ھەوڵی بردن و دزین و نەھێشتن لە سەردەمی ئێستاش ھەر بەردەوامە و [[ئێران|کۆماری ئیسلامی]] ڕێگەی حکوومەتی پێش خۆی بەر نەداوە. *یەکێیکی تر لە شوێنە ئاسەوارە مێژوویییەکانی سەقز، [[ئەشکەوتی کەرەفتوو]]ە، کە ھەر لە نزیکی [[زێویە، سەقز|زێویە]]دایە. [[کەرەفتوو]] ئەگەرچی ئەشکەوتێکی سرووشتییە بەلام گۆڕانکارییەکانی مرۆڤی سەردەمی کۆنی تێدا ئاشکرایە. بەپێی ئەو نووسراوەی لە [[زێویە، سەقز|زێویە]]دا دۆزراوەتەوە، لە نێوان [[قەڵای زێویە]] و [[کەرەفتوو]] شەڕێک ڕووی داوە و بە زەحمەتێکی زۆر کەرەفتو داگیرکراوە. ھێندێ لە مێژووناسەکان دەڵێن کە ناوی [[کەرەفتوو]] ھەر «گرتوو» بووە و وا دیارە ناوی ئەو شوێنە لە ڕابردۆی نە زۆر دووردا، «گەرەفتوو» بووە. [[پەڕگە:Saqqez in evening.jpg|وێنۆک|200px|سەقز]] [[پەڕگە:Jewish-Bazar in Saqqez-Iran.jpg|وێنۆک|چەپ|200px|بازاڕی جووەکان لە سەقز بەشێکە لە بازاڕی سەرۆ]] *[[مزگەوتی دوومنارە]] *[[مزگەوتی شێخ مەزھەر]] *[[مزگەوتی تورجان]] *[[حەمامی حاجی ساڵە|حەمامی حاج ساڵە]] *[[کاروانسەرای تاژەوانچی]] *[[قەڵای کوڵتەپە]] *[[مزگەوتی تەمربەیگ]] *[[بازاڕی سەقز|بازاڕ سەقز]] و زورێک شوێنەوارە مێژوویی دیکە لە سەقز ھەن. == زمان== خەڵکی سەقز بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[کوردی سەقزی|زاراوەی سەقزی]] قسەدەکەن کە یەکێک لە زاراوەکانی سۆرانیە کە لە شێوازی قسەکردنی سلێمانی نزیکە. == ئابووری == ئەگەرچی سەقز وەک شارەکانی دی [[کوردستان]] دەبەر سیاسەتی تایبەتی دەسەڵاتی ناوەندی [[ئێران]]، چ لە سەردەمی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|پەھلەوی]] چ لە سەردەمی [[ئێران|کۆماری ئیسلامی]]، بەر غەزەب کەوتووە و لە نەگونجاوترین دۆخی [[ئابوور]]ی بەسەر دەبات، بەڵام بازاڕی شاری سەقز بە گەورەترین بازاڕی سەرگیراوی ڕۆژئاوای [[ئێران]] دادەنرێت. [[وەرزێری|کشت‌وکاڵ]] بەھۆی کۆچی خەڵکی لادێ بۆ شار، بەرەو نەمان دەڕوا، بەڵام لە ڕابردووی نە زۆر کۆن‌دا، بەرەی [[گەنم]]ی سەقز بەناوبانگ بووە. == ناوی گەڕەکە بەناوبانگەکان == سەقز لە دوو بەشی کۆن و تازە پێک دێت، لە ساڵانی پێش شۆڕشی ئیسلامیدا خەڵکی ناوشاری سەقز لە بەشی کۆنی ئێستادا دەژیان و پێشەیان ئاسنگەری و بازرگانی بوو، ھەروەھا ھەندێک لە [[خان]]ە دەوڵەمەندەکانیش لە بەشی کۆندا دەژیان. بەشە کۆنەکەی سەقز، ئەم چەن کۆڵانە لە خۆی دەگرێت: ناوقەڵا، بازاڕ سەرۆ، ساحلی، دەباغی، کاروانسەرای تاژەوانچی، حەمام شێخ، حەمام خان، کەوەسوار، کانی ئاشقان، دوومنارە، کانی گەرمکاو، سەر پەچە، کانی حەمەو بەو گەڕەکە تازەکانی سەقزیش ئەمانەن: حەماڵاوا، قەوەخ، قەرەچیاوا، شەھرەک دانژگا، بەردبڕان، تەپ ماڵان، تازاوا، کەریماوا، سەرچنار، ماڵە گولان، شاناز، سەعدی، سیلۆ، ڕوودەکی، شافێعی، ساڵح ئاوا، ۱۱ـی گوڵان، نەشمیلان، حاجی ئاوا == پێشانگا == <gallery mode="packed" caption="وێنەکانی سەقز" heights="80px"> {{چینی ناوەند}} پول هەوایی لە سەقز.jpg|پول ھەوایی Public library of Saaqez Iran.jpg|کتێبخانەی گشتی (ژمارھی ١) Payam-e Nour university of saqqez- Iran.jpg|زانکۆی پەیام نوور پروژه مسکن مهر در سقز.jpg|پڕۆژەی خانووی مێھر لە قەرەچیاوا View of saqqez over hawaee bridge.jpg|سەقز لە پولی ھەوایییەوە Laleh Park view over the Saqqez river.jpg|پارکی لالە Old graveyard & Mosque in saqqez.jpg|گۆڕستانێکی کۆن Parkî Shar.jpg|پارکی شار (مەولەوی کورد) بەرگاراج.jpg|بەر گاراج Omar Mosque Saqqez.JPG|مزگەوتی حەزرەتی عومەر لە گەڕەکی شاناز مەیان مامۆستا هێمن.jpg|پەیکەری مامۆستا ھێمن Judgement house in Saqqez -Iran.jpg|دادخانەی سەقز Iran - Kordestan Province - Saqqez.jpg|سەقز لە تەپەی شافعییەوە Iran - Kordestan Province - Saqqez - Shanaz - Graveyard.jpg|مزگەوتی «حەزرەتی عومەر» Saqqez in evening.jpg|سەقز لە ئێوارەدا SaqqezPark.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezPark2.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezPark3.jpg| پارکی مەلەوی کورد SaqqezWinter3.jpg|شار لە زستاندادا SaqqezWinter2.jpg|شار لە زستاندا </gallery> {{کۆتایی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:Saqqez|ویکیپیدیا ئینگلیزی]] * [http://britannica.com/EBchecked/topic/322153/Kordestan زانستنامەی بریتانیکا]، ڕوانینی ٢٠٠٩ * [https://web.archive.org/web/20190829122405/http://www.sharnews.com/ شار نیوز] ڕوانینی ٢٠٠٩ * [https://web.archive.org/web/20140103033144/http://saghez.info/ ناوەندی ھەواڵنێری سەقز] {{شارەکانی کوردستان}} {{پارێزگای کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Saqqez}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:سەقز]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی سەقز]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارە کۆنەکان]] [[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]] 95e36ebqk05299jo6ulyrah7xduju57 0 1771 1592378 1592291 2026-06-20T12:02:29Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592378 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دھۆک | ناوی_فەرمی = Duhok | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = دھوک - Dihok - ܒܝܬ ܢܘܗܕܪܐ | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = City of Duhok.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری دھۆک | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = '''<span style="color:#090;">دھۆکا داسنیا</span>''' | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=١٢ |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری دھۆک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord| 36.86709 |N| 42.98845 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دھۆک|ناوەندی قەزای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگاری دھۆک | ناوی_سەرۆک = [[عەلی تەتەر]] <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٥٧٧ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٤٤–٤٦ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٩٧،٠٢٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iauiraq.org/gp/sulaymaniyah/default.asp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110205092248/http://www.iauiraq.org/gp/sulaymaniyah/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی شوباتی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = ٢٠١٢{{ھن}}(بەپێی Gol COSIT) | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]]){{ھن}}کەمینە: [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = زۆرینە: [[ئیسلام]] ([[سوننە]]){{ھن}}کەمینە: [[مەسیحییەت]]، [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = +٣ | جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە | کاتناوچە١_DST = +٣ | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵ کۆد | کۆدی_پۆستە = ٤٢٠٠١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٦٢ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://duhok.gov.krd// پارێزگای دھۆک] | پەراوێزەکان = }} '''دھۆک''' (بە [[زمانی ئارامی|ئارامی]]: ܢܘܗܕܪܐ، خوێندنەوەی: نۆھەدرا) شارێکی [[باشووری کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای دھۆک]]ە و لە [[ناوچەی بادینان]] ھەڵکەوتووە و سێیەم گەورەترین شاری ھەرێمە لەدوای [[سلێمانی]] و [[ھەولێر]]. خەڵکەکەی بە شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کورمانجی]] (بادینی) قسە دەکەن. دانیشتووانی ئەو پارێزگایە بە گشتی بە ١٬٦٤٨٬٦١١ کەس مەزەندە دەکرێت، و ھەروەھا خەڵکی شارەکە ژمارەی دانیشتووانی ٤٩٧،٠٢٩ ھەزار کەسە بەپێی ئەنجامی دووایین سەرژمێریی گشتیی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٥. == ناوی دھۆک == لە بارەی ناوی دھۆک بۆچوونی جیاواز ھەیە، بەڵام ئەوەی کە لە ھەموویان بەناوبانگترە ئەوەیە کە (دھۆک) بە مانای (دوو چیا، یان دوو ھێلکە) دێت. ناوی ئاشوری شارەکە نوھەدرایە. == چاند == [[چاند]]ی شاری دھۆک ڕەنگدانەوەی پێکھاتە نەتەوەیی و ئایینییە جۆراوجۆرەکانی شارەکەیە، لە پاڵ کۆمەڵگە گرنگەکانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The American University of Kurdistan |ناونیشان=https://auk.edu.krd/about/life-in-duhok |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=auk.edu.krd |زمان=en-US}}</ref> === ڤیستیڤاڵ و ئاھەنگگێڕانەکان === ==== نەورۆز (سەری ساڵی کوردی) ==== [[نەورۆز]] ساڵانە لە ٢١ی ئازاردا پیرۆز دەکرێت و نیشانەی یەکەم ڕۆژی بەھارە. ڤیستیڤاڵی نەورۆز خاوەن گرنگییەکی کولتووری قووڵە بۆ [[کوردەکان|کورد]]، کە ھێمای ئازادی و بەرگرییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=President Masoud Barzani, PM Barzani to attend Newroz celebration in Akre |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/830803/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=President Masoud Barzani, PM Barzani to attend Newroz celebration in Akre |زمان=en|بڵاوکەرەوە=[[Kurdistan24]]}}</ref> لە دھۆک، نەورۆز بە کۆبوونەوە جەماوەرییە گەورەکان، [[مۆسیقای کوردی]] نەریتی (بەتایبەت گۆرانییەکانی [[حەسەن زیرەک]])، سەما فۆلکلۆرییەکانی وەک [[ھەڵپەڕکێ]]، و گەشت و سەیرانی خێزانی پیرۆز دەکرێت. دانیشتووان [[جلوبەرگی کوردی]] دەپۆشن و ژەمە جەژنەکان بۆ دابەشکردن لەگەڵ خێزان و دراوسێیەکانیان ئامادە دەکەن.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Spring gatherings: Duhok celebrates Nowruz |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Spring-gatherings-Duhok-celebrates-Nowruz |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref> ئاھەنگی نەورۆز بەستراوەتەوە بە مێژووی دھۆکەوە. لە کاتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینە کوردییەکانی ١٩٩١]]، خەڵکی دھۆک لەگەڵ [[پێشمەرگە]] شارەکەیان ڕزگار کرد و لە ١٤ی ئازاری ١٩٩١ بەسەر [[ڕژێمی بەعس]] سەرکەوتن. ئەم سەرکەوتنە ڕێگەی خۆش کرد بۆ داگیرساندنی مەشخەڵی نەورۆز حەوت ڕۆژ دواتر، لە ٢١ی ئازاری ١٩٩١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Duhok Commemorates 35th Anniversary of 1991 Uprising Against Ba'ath Rule |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/900382/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Duhok Commemorates 35th Anniversary of 1991 Uprising Against Ba'ath Rule |زمان=en}}</ref> لە ٢٠٢٥، ھەزاران کەس لە دانیشتووان نەورۆزیان پیرۆز کرد دوای ئەوەی بەھۆی ھاوکاتبوونی لەگەڵ [[ڕەمەزان]] و [[جەژنی ڕەمەزان]] دواخرابوو. خێزانەکان خێوەتیان لە دۆڵ و چیاکانی سەرانسەری شارەکەدا ھەڵدا، و بەشدارییان لە سەما، مۆسیقا و ژەمە نەریتییەکاندا کرد. قەرەباڵغییەکی زۆر لە دھۆک و پارێزگاکەدا تۆمار کرا لەکاتێکدا خەڵکی ناوچەکە پێشوازییان لە کەشوھەوای بەھار دەکرد.<ref name=":2" /> ==== ئەکیتۆ (سەری ساڵی ئاشووری) ==== دھۆک میوانداریی ئاھەنگە سەرەکییەکانی ڤیستیڤاڵی [[ئەکیتۆ]] دەکات، کە نیشانەی [[سەری ساڵی ئاشووری]]یە. ڤیستیڤاڵەکە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[ھەزارەی پێنجەمی پێش زایین]]، ساڵانە لە ١ی نیسان پیرۆز دەکرێت. ڕێپێوانی جەژنەکە لە بەردەم کڵێسای مریەمی پاکیزە لە دھۆک دەست پێ دەکات و بەشداربووان بەرەو شوێنی ئاھەنگەکە بەڕێ دەکەون. لە کاتی ڕێپێوانەکەدا، ئامادەبووان ئاڵا و پۆستەر بەرز دەکەنەوە، سەما فۆلکلۆرییەکان ئەنجام دەدەن و کەلەپوور و دابونەریتی ئاشووری نمایش دەکەن.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hanna |یەکەم=Fadi |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=A Vibrant and Defiant Start to the Assyrian New Year in Iraq |ناونیشان=https://hcef.org/790836386-a-vibrant-and-defiant-start-to-the-assyrian-new-year-in-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Holy Land Christian Ecumenical Foundation |زمان=en-US}}</ref> لە ٢٠٢٥، ھەزاران [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] لە عێراق و سەرانسەری [[ڕەوەندی ئاشووری|ڕەوەند]] بەشدارییان لە ئاھەنگەکانی دھۆکدا کرد. نینۆس ئۆدیشۆ، ئەندامی لێژنەی ڕێکخەر، ڕای گەیاند کە ئامانجی چالاکییەکە ناردنی پەیامێکی ڕوون بووە بۆ ئەو ئاشوورییانەی کە لە نیشتمانی خۆیاندا بە ڕەگ و ڕیشەوە ماونەتەوە.<ref name=":3" /> ==== ڤیستیڤاڵی پارێزگای دھۆک ==== لە ئایاری ٢٠٢٥، دھۆک میوانداریی ١١یەمین خولی ڤیستیڤاڵی ساڵانەی پارێزگاکەی کرد، کە ھەزاران کەسی لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]ەوە ڕاکێشا. ڤیستیڤاڵەکە شارەکەی گۆڕی بۆ نمایشگەیەکی کەلەپوور، چاند و شانازی. تیپە فۆلکلۆرییە ناوخۆیییەکان سەمای دەبکەی نەریتییان ئەنجام دا، لەکاتێکدا گۆرانیبێژان ئەو ئاوازانەیان دەگوتەوە کە لە میراتە فرەنەتەوەیییەکەی ناوچەکەوە سەرچاوەی گرتووە.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=More than a party: Duhok festival reaffirms province's evolving identity |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/More-than-a-party-Duhok-festival-reaffirms-province-s-evolving-identity |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref> ڤیستیڤاڵەکە ھەروەھا ڕێزی لە فۆلکلۆری دەوڵەمەندی ناوچەکە گرت، بە بەشداریی دەیان گرووپ کە دیمەنەکانی ژیانی ڕۆژانە، زەماوەند و ڕێوڕەسمەکانی کۆمەڵگە جیاوازەکانی دھۆکیان پێشکەش کرد. [[فەرمانگە حکوومییەکان]]، [[ڕێکخراوە ناحکوومییەکان]]، و کۆمپانیا تایبەتەکان لە گۆڕەپانی نەورۆزدا پەڤیلیۆنیان بۆ نمایشکردنی پڕۆژە و دەستپێشخەرییە ناوخۆیییەکان دانا.<ref name=":4" /> ==== ڤیستیڤاڵی خۆراکی کوردی ==== لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دھۆک میوانداریی ڤیستیڤاڵێکی کرد بۆ نمایشکردنی [[چێشتی کوردی]] نەریتی، کە ھاوکات بوو لەگەڵ [[ڕۆژی جیھانیی خۆراک]]. بەشداربووان لە سەرانسەری پارێزگای دھۆک کۆمەڵێکی بەرفراوان لە بەرھەمە خۆراکییە کوردییەکان و دەستکردەکانیان نمایش کرد کە ڕەنگدانەوەی ناسنامەی کولتووریی ناوچەکەیە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Duhok hosts Kurdish food festival |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Duhok-hosts-Kurdish-food-festival |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref> خەلیل مەحموود، [[قایمقام]]ی [[قەزای سێمێل]]، ڕای گەیاند کە «ئامانجی ڤیستیڤاڵەکە ناساندنی نەوەی نوێ بووە بە چێشتی کوردی نەریتی و پاراستنی کولتووری ناوچەکە.» بەشداربووان خواردنە نەریتییەکانی وەک [[دۆڵمە]]، [[کوبەی ترش]]، [[کوبەی ماست]]، و [[برنج]] و [[نۆک]]یان ئامادە کرد.<ref name=":5" /> === مۆسیقا === دھۆک خاوەن میراتێکی دەوڵەمەندی مۆسیقایە کە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی حەفتاکان. تیپی دھۆک بوو بە یەکێک لە بەناوبانگترین تیپەکان لە عێراقدا. گۆرانیی «نێرگز-نێرگز» لە سەرانسەری عێراقدا باو بوو.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What happened to "Nergiz-Nergiz" that charmed Iraqis' hearts |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Report/What-happened-to-Nergiz-Nergiz-that-charmed-Iraqis-hearts |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref> تیپەکە تا ساڵی ٢٠١٤ بەردەوام بوو، کاتێک بەھۆی [[شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)|شەڕ دژی داعش]]، [[حکوومەتی عێراق]] ناچار بوو بودجەی کوردستان ببڕێت، بۆیە تیپەکە ناچار بوو کارەکانی ڕابگرێت.<ref name=":6" /> مۆسیقییە دیارەکانی دھۆک بریتین لە مۆسیقاژەن و ئاوازدانەری کورد [[دڵشاد سەعید]]، ھەروەھا دەستوور (محەممەد سەڵاح)، گۆرانیبێژێکی کورد کە بە کارەکانی لە مۆسیقای [[ڕاپ]] و [[پۆپ]]دا ناسراوە و زیاتر لە ١٠٠ تراکی بەرھەم ھێناوە.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The music store that witnessed the evolution of Kurdish music |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/386981/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The music store that witnessed the evolution of Kurdish music |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dastor |ناونیشان=https://genius.com/artists/Dastor |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Genius |زمان=en}}</ref> مۆسیقا لە دھۆک بە چەندین قۆناغدا تێپەڕیوە. ماوەی ساڵی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١٣ بە سەردەمی زێڕینی مۆسیقا بۆ دھۆک دادەنرێت. سەرھەڵدانی [[داعش]] و کێشە دارایییەکان لە [[ھەرێمی کوردستان]] کاریگەری نەرێنییان لەسەر پیشەسازیی مۆسیقا ھەبوو.<ref name=":7" /> === ھونەر و پێشانگاکان === پێشانگای دھۆک لە ساڵی ١٩٩٨ لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی [[چاند]] لە دھۆک کرایەوە. پێشانگاکە کە لە ناوەندی شارەکەدا ھەڵکەوتووە، لە کاتی کرانەوەیەوە چەندین پێشانگەی گشتی و تایبەتی نمایش کردووە. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩، پێشانگاکە میوانداریی ١٤یەمین پێشانگەی ساڵانەی خۆی کرد، کە تێیدا زیاتر لە سەد پارچە ھونەری نوێ کە لەلایەن ھونەرمەندانی سەرانسەری ناوچەکە دروست کرابوون نمایش کران. ھونەرمەندان لە شارە کوردییەکانی وەک دھۆک، [[ھەولێر]]، [[سلێمانی]]، [[ھەڵەبجە]]، و [[کەرکووک]] بەشدارییان لە پێشانگەکەدا کرد. === مۆزەخانەکان === دھۆک چەندین مۆزەخانەی تێدایە کە کەلەپووری کولتووریی ناوچەکە دەپارێزن. یەکێک لەم مۆزەخانانە مۆزەخانەی کولتووریی دھۆکە، کە لە ناو تەلاری بەڕێوەبەرایەتیی کولتوور و ھونەری دھۆکدا ھەڵکەوتووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٨ لەلایەن ڕەفعەت ڕەجەبەوە دامەزراوە، کە لە پشت سەرکەوتنی بوو تا کۆچی دوایی لە ٢٠١٩. مۆزەخانەکە چەندین پارچە شوێنەوار لەخۆ دەگرێت کە نوێنەرایەتی کولتووری پێکەوەژیان لە ناوچەکەدا دەکەن. [[کوردەکان|کورد]]، ئاشووری، مەسیحی، ئێزیدی، و عەرەب ھەموویان خاوەن مێژوویەکی کولتووری بێوێنەن کە لەم پارچە شوێنەوارانەدا نوێنەرایەتی دەکرێن.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Duhok showcases its cultural wealth on World Museum Day |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/388403/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Duhok showcases its cultural wealth on World Museum Day |زمان=en}}</ref> نمایشکراوەکانی ناو مۆزەخانەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە ژیانی کۆنی کشتوکاڵی دەکەن کە لەو کاتەدا لە ناوچەکەدا ھەبووە. گیای جۆراوجۆر ھەبوون کە بۆ دەرمان و خۆراک بەکار دەھێنران، جلوبەرگی نەریتی، گۆزەگەری، دارتاشی، و کەلوپەلی ناوماڵ کە بۆ ماوەیەکی درێژ بەکار دەھاتن. زۆرێک لە کۆکەرەوەکانی پارچە کۆنەکان بە بەخشینی کەلوپەلە پارێزراوەکانیان یارمەتی مۆزەخانەکەیان داوە. ھەندێک لە کەلوپەلەکان تەمەنیان لە ٥٠٠ ساڵ زیاترە.<ref name=":8" /> لە [[خانکێ]]، شارۆچکەیەک لە باشووری دھۆک، دانیشتوویەکی ناوخۆیی بە ناوی ئیڤان حاجی بە تەنھا مۆزەخانەیەکی دامەزراند، کە زیاتر لە شەش ساڵی بەسەر برد بۆ کۆکردنەوەی ھەزاران پارچەی بەنرخ کە چیرۆکی کەلەپووری کۆمەڵگەکەی دەگێڕنەوە. مۆزەخانەکە قوماشی کوردی، کامێرای کۆن، تەلەفۆنی کۆن، ئامێری چاپکردن، ئامێرە مۆسیقییە نەریتییەکان، جانتای چنین و ئامێرە کۆنەکانی [[کشتوکاڵ]] لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=In Khanke, One Man's Dream Preserves a Community's Past |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/867577/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=In Khanke, One Man’s Dream Preserves a Community’s Past |زمان=en}}</ref> == شوێنەوارناسی == حەوت کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای دھۆک، [[ئەشکەوتی ھەلامەتا]] [[شوێنەوار|شوێنەوارێکی شوێنەوارناسییە]] کە [[نەخشەبەرجەستەکان|نەخشەبەرجەستە ئاشوورییەکانی]] تێدایە و بە نەخشەبەرجەستەکانی ماڵتای ناسراون، و بەستراونەتەوە بە سیستمی جۆگەی باکوور کە لەلایەن پاشای ئاشووری [[سەنحاریب]] (فەرمانڕەوایەتی: ٧٠٤–٦٨١ پ.ز) دروست کراوە بۆ گواستنەوەی ئاو بۆ پایتەختەکەی، شاری [[نەینەوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Maltai Rock Reliefs {{!}} Mapping Mesopotamian Monuments|ناونیشان=https://mcid.mcah.columbia.edu/art-atlas/mapping-mesopotamian-monuments/monuments/maltai-sample|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=mcid.mcah.columbia.edu|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221221143138/https://mcid.mcah.columbia.edu/art-atlas/mapping-mesopotamian-monuments/monuments/maltai-sample|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٠٢٠، توێژەران لە گردەکانی بالیۆز، دە کیلۆمەتر لە ڕۆژاوای شاری دھۆک، تابلۆیەکی کۆنیان دۆزییەوە کە [[زمانی یۆنانی|نووسینی یۆنانی]] لەسەرە و مێژووەکەی بۆ ١٦٥ پ.ز دەگەڕێتەوە. نووسینەکان ئاماژە بە [[دیمیتریۆسی یەکەم|دیمیتریۆس]] دەکەن، کە فەرمانڕەوای ناوچەکە بووە لەو سەردەمەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/383310/Researchers-in-Kurdistan%27s-Duhok-find-artifact-over-2,000-years-old#:~:text=%22After%20careful%20study%2C%20we%20found,East%20and%20spread%20Greek%20influence|سەردێڕ=Researchers in Kurdistan's Duhok find artifact over 2,000 years old}}</ref> == ئاووھەوا == بەگوێرەی [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|سیستمی پۆلێنکردنی ئاووھەوای کۆپن-گایگەر]]، دھۆک وەک زۆربەی ناوچەکانی [[مێزۆپۆتامیای سەروو]]، خاوەن [[ئاووھەوای دەریای ناوەڕاست]]ی ھاوینە گەرمە (''Csa'') کە تێیدا ھاوینان زۆر گەرم و بێ بارانە و زستانانی فێنک بۆ سارد و تەڕە.<ref name=":11">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hakgudener |یەکەم=Serhan Hakgudener, Siniša Prvanov, Dr Serhan Hakgudener, Serhan |سەردێڕ=Figure 2 - from Renewable Energy Potential of Duhok: A |ناونیشان=https://www.academia.edu/figures/41228503/figure-2-average-monthly-temperatures-and-weather-in-duhok |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Academia.edu}}</ref> [[دابارین]] لە مانگە ساردەکاندا دەبێت، و لە کۆتاییی [[زستان]] و سەرەتای [[بەھار]]دا زۆرترینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climate Dohuk: Temperature, climate graph, Climate table for Dohuk |ناونیشان=https://en.climate-data.org/asia/iraq/dohuk-2036/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> شارەکە ساڵانە نزیکەی دوو بۆ سێ ڕۆژی بەفراوی بەخۆوە دەبینێت، کە لە ناوچە بەرزەکاندا بەفرێکی زۆرتر دەبارێت. ھاوینان بە تەواوی بێ بارانن و باران لە کۆتاییی پاییزدا دەست پێ دەکاتەوە.<ref name=":11" /> {{Weather box|width=auto |metric first=yes |single line=yes |location=دھۆک، [[ھەرێمی کوردستان]] |Jan record high C=20 |Feb record high C=27 |Mar record high C=30 |Apr record high C=34 |May record high C=38 |Jun record high C=41 |Jul record high C=45 |Aug record high C=46 |Sep record high C=44 |Oct record high C=39 |Nov record high C=31 |Dec record high C=24 |Jan high C=11 |Feb high C=14 |Mar high C=19 |Apr high C=24 |May high C=32 |Jun high C=38 |Jul high C=42 |Aug high C=41 |Sep high C=37 |Oct high C=29 |Nov high C=20 |Dec high C=13 |Jan mean C=7 |Feb mean C=10 |Mar mean C=14 |Apr mean C=18 |May mean C=25 |Jun mean C=31 |Jul mean C=34 |Aug mean C=34 |Sep mean C=29 |Oct mean C=22 |Nov mean C=14 |Dec mean C=9 |Jan low C=3 |Feb low C=5 |Mar low C=9 |Apr low C=13 |May low C=18 |Jun low C=23 |Jul low C=27 |Aug low C=26 |Sep low C=21 |Oct low C=15 |Nov low C=8 |Dec low C=6 |Jan record low C=-4 |Feb record low C=-6 |Mar record low C=-1 |Apr record low C=3 |May record low C=6 |Jun record low C=10 |Jul record low C=13 |Aug record low C=17 |Sep record low C=11 |Oct record low C=4 |Nov record low C=-2 |Dec record low C=-2 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm =92.2 | Feb precipitation mm =99.3 | Mar precipitation mm =105 | Apr precipitation mm =96.4 | May precipitation mm =44.3 | Jun precipitation mm =4.9 | Jul precipitation mm =0.1 | Aug precipitation mm =0.1 | Sep precipitation mm =2.1 | Oct precipitation mm =36 | Nov precipitation mm =68.9 | Dec precipitation mm =95.8 | year precipitation mm = | Jan precipitation days =13.1 | Feb precipitation days =11.5 | Mar precipitation days =12.2 | Apr precipitation days =12 | May precipitation days =7.6 | Jun precipitation days =2.5 | Jul precipitation days =3.3 | Aug precipitation days =3.6 | Sep precipitation days =3.1 | Oct precipitation days =6.1 | Nov precipitation days =8 | Dec precipitation days =10.2 | year precipitation days = |rain colour=green |Jan snow days=1 |Feb snow days=0 |Mar snow days=0 |Apr snow days=0 |May snow days=0 |Jun snow days=0 |Jul snow days=0 |Aug snow days=0 |Sep snow days=0 |Oct snow days=0 |Nov snow days=0 |Dec snow days=0 |Jan humidity=72.4 |Feb humidity=69.4 |Mar humidity=64.5 |Apr humidity=60.2 |May humidity=46 |Jun humidity=30.5 |Jul humidity=25.8 |Aug humidity=26.7 |Sep humidity=30.6 |Oct humidity=46.8 |Nov humidity=62.9 |Dec humidity=72.9 | Jan dew point C =-0.1 | Feb dew point C =1.0 | Mar dew point C =3.8 | Apr dew point C =7.5 | May dew point C =9.2 | Jun dew point C =8.2 | Jul dew point C =9.2 | Aug dew point C =9.1 | Sep dew point C =7.6 | Oct dew point C =7.6 | Nov dew point C =5.2 | Dec dew point C =2.0 | Jan percentsun =50.1 | Feb percentsun =53.2 | Mar percentsun =56.4 | Apr percentsun =57.8 | May percentsun =70.2 | Jun percentsun =89.8 | Jul percentsun =95.2 | Aug percentsun =94.4 | Sep percentsun =90.5 | Oct percentsun =71.8 | Nov percentsun =59.5 | Dec percentsun =50.1 | year percentsun = |source 1= ''My Forecast''<ref name="My Forecast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66292&metric=true |سەردێڕ=Dahuk, Iraq Climate |بڵاوکەرەوە=My Forecast |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> |source 2 = ''Weatherbase'' (دابارین-ڕۆژانی دابارین-شێ-خاڵی شەونم-خۆر)<ref name="weatherbase">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=602776&cityname=Dahuk%2C+Dahuk%2C+Iraq&units= |سەردێڕ=Dahuk, Iraq travel weather averages |بڵاوکەرەوە=CantyMedia |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240717170733/https://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=602776&cityname=Dahuk,+Dahuk,+Iraq&units= |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} == جوگرافیا == دھۆک و ناوچەکانی ژێر کارگێڕی دھۆک زیاتر لە ١٬٦٠٠٬٠٠٠ کەسە و لەو ڕێژەیەش ٩٠٪ [[موسڵمان]] و ٥٪ [[ئێزیدی]] و ٥٪ [[مەسیحی]]. دوو چەم بەناو شاری دھۆکدا دەڕژێن، یەکەمیان چەمی دھۆکی ناوە و لە خوارووی شاری دھۆکە و لە گوندی [[خازیاڤا]] ھەڵدەقوڵێت و لەسەر چەمەکەش پێش ئەوەی بگەیت بە دھۆک [[بەنداوی دھۆک]] دروست کراوە. دووەمیان کە بچووکترە و ناوی ھیشکەرووە، ئەمیشیان لە نێزیکی دھۆک لە دەوروبەری گوندی بەرێبوھارێ دەزێت. چواردەوری ھەردوو چەکەمە ڕازاوەتەوە بە باخچە و ڕەز و باغی: ھەنار و قەیسی و ئالوبالوو و سێو و ترێ و ھەرمێ و ھی تریش. === گەڕەکانی دھۆک === {| class="wikitable" |+پێڕستی گەڕەکەکان |نزارکێ |بەرۆشکێ |- |سەرھلدان |سەربەستی |- |مەھاباد |مازی |- |دیاری |ئاشتی |- |ڕەزا |گرێ باسێ |- |شۆڕش |برایەتی |- |گەلی |مەزار |- |ڕۆناھی |کانی محەممەدکێ |- |بازاڕ |شەھیدان |- |شاخکێ |بن تکە |- |ماسیکێ (زرکا) |بۆتان |- |کانی خشمەنا |شێلێ |- |نوھەدرا |سێ گرکا |- |مالتا ژۆر |مالتا ژێر |- |شندۆخا |ئازادی |- |گەڤەرکێ |خەبات |} == دەستە خوشکەکان == * {{ھێمای ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} [[گاینسڤایڵ]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]<ref>[https://www.kurdistan24.net/ckb/story/202255-دهۆک-دەبێتە-دەستەخوشکی-شاری-گاینسڤایڵ-لە-ویلایەتی-فلۆریدا دهۆک دەبێتە دەستەخوشکی شاری گاینسڤایڵ لە ویلایەتی فلۆریدا]</ref> == پێشانگا == <gallery> I love Duhok.jpg|ھێمای خۆشمدەوێی دھۆک لەناو بازاڕی دھۆک Newroz Cinema, Duhok.jpg|سینەما نەورۆز، یەکێک لە سینەما کۆنەکانی دھۆک کە ئێستا لەکار کەوتووە Dream City, Duhok.jpg|دریم ستی، یەکێک لەشوێنە گەشتیاری و خێزانییەکان لە دھۆک Iraqi Kurdistan, Duhok Dam.jpg|[[بەنداوی دھۆک]] </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[کاتنامەی دھۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Dohuk}} [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:ئاشوور]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:دھۆک]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] khz98dvqb6tbq4ydmob36k5jqzpdw3m 0 3046 1592410 1505930 2026-06-20T13:40:22Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592410 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Crushed by elephant.png|وێنۆک|سزادانی کەسێ بە مەرگ بەھۆی فیل]] [[پەڕگە:Mexican execution, 1914.jpg|وێنۆک|گوولە بارانکردنی کەسێ لە مەکسیک ساڵی ١٩١٤]] '''سزای مەرگ'''، '''لەسێدارەدان'''، '''ئیعدام'''، یا '''کوشتن بەپێی یاسا''' واتە کوشتنی کەسێک بە فەرمانی [[دادگا]] وەک سزایەکی پێشگرتنی گشتیی و قەدەغکردنی ئەو کارەی کە سزادراو ئەنجامی داوە. ئەو [[تاوان|تاوانانەش]] کە سزاکەیان کوشتنە بە تاوانی مەرگ ناو دەبرێن. سزای مەرگ گرانترین سزایەکە کە دەکرێ بۆ مرۆڤ ببڕێتەوە و زیاتر دەوڵەت بڕیارەکەی دەدا. پێویستە سزای مەرگ بەپێی یاسا جێبەجێ بکرێ. ئیعدام بۆ لەناوبردنی دژبەران ھەمیشە بەکار ھاتووە. لە [[کوردستان]] بە ھەزاران کورد، لەبەر ئەوەی کە داوای مافی خۆیان کردووە، لەلایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە سزای مەرگیان بەسەر داسەپاوە. زۆرینەی ئەو سزایانەش پێچەوانەی یاسا بوونە. بۆ نموونە، بەپێی یاسا نەدەبوو سەرۆکی کورد [[سەید ڕەزا]] لە سێدارە بدرابا، چونکوو یاسای [[تورکیا]] لەسێدارەدانی تەمەندرێژانی قەدەغە کردبوو. تەنانەت لەلایەن دەوڵەتانی نووژەنیشەوە بەسەر ئەو کەسانەی کە بە تاوانی [[سیخوڕی]] یا [[خەیانەت]] یا گوێنەدان بە فەرمان لە کاتی شەڕدا، قۆڵبەست دەکرێن، سزای مردن دەبڕێتەوە. ئێستاکەش لە زۆرێک لە وڵاتاندا سزای مردن ھەر ھەیە. لەناو دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان، لە [[عێراق|ئێراق]]، [[ئێران]] و [[سووریا]] ئیعدام بەشێوەی قانوونی بوونی ھەیە. [[تورکیا]] ساڵی ٢٠٠١ سزای مردنی نەھێڵا و لای برد. بە سەدان ساڵە کە لەسەر بوونی سزای مەرگ گوتوبێژ دەکرێ، زیاتر ھۆکەشی ئەوەیە کە لەم سزایەدا ''قەرەبوو'' بێمانایە. واتە ئەگەر ھات و کەسێک بە ھەڵە سزا درا، لەبەر ئەوەی کە ئیتر ناژی، ناکرێ بۆی قەرەبوو بکرێتەوە. == شێوەکانی جێبەجێبوونی سزای مەرگ == [[پەڕگە:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|وێنۆک|[[Cesare Beccaria]], ''Dei delitti e delle pene'']] * [[لەسێدارەدان]]، لە [[عێراق|ئێراق]]، [[ئێران]]، [[ژاپۆن]] و تا چەند ساڵ لەمەوبەر لە [[تورکیا]]. * [[گوللەبارانکردن]]: لە [[ئێران]]، [[چین]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. * [[کورسیی کارەبایی]]: لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. * [[دەرزیلێدان]]: لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. * خنکاندن بە بەند یا بە دەست: لە تورکیا گەلێک کورد بەم شێوەیە بەدەستی [[ژیتەم]] لەناوچوون. * [[سەرقرتاندن]]: ئەمڕۆکەش لە [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سەعوودیدا]] ھەیە. * [[بەچوارمێخەکێشان]]: ئیتر باو نییە. * [[برسیھێشتن]]: لە شەڕی دووەمی جیھانیدا، دەوڵەتی [[ئەڵمانیا]] بۆ کوشتنی جوولەکەکان ئەو شێوەیەی بەکار ھێناوە. * [[ژووری گاز]]: لە شەڕی دووەمی جیھانیدا، دەوڵەتی [[ئەڵمانیا]] بۆ کوشتنی جوولەکەکان ئەو شێوەیەی بەکار ھێناوە. * [[گیۆتین]]: لە ئەورووپا، بەتایبەت لە [[فەڕەنسا]] زۆرجار بەکار ھاتووە. * [[ڕەجم]] یا [[بەردلێدان]]: لە [[ئێران]] و لە [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سەعوودیدا]]. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html نەخشە و پێڕست] * [https://web.archive.org/web/20081011062214/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng ڕێکخراوەی ناونەتەوەییی عەفوو] * [http://www.deathpenaltyinfo.org/ Death Penalty Information Center] {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|مەرگ|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Death penalty}} [[پۆل:مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:سزای مەرگ]] [[پۆل:سزا]] [[پۆل:دادگا]] ekovv4gp01znjocuxq7zw229pcsg2lm 1592510 1592410 2026-06-20T21:03:46Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592510 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Crushed by elephant.png|وێنۆک|سزادانی کەسێ بە مەرگ بەھۆی فیل]] [[پەڕگە:Mexican execution, 1914.jpg|وێنۆک|گوولە بارانکردنی کەسێ لە مەکسیک ساڵی ١٩١٤]] '''سزای مەرگ'''، '''لەسێدارەدان'''، '''ئیعدام'''، یا '''کوشتن بەپێی یاسا''' واتە کوشتنی کەسێک بە فەرمانی [[دادگا]] وەک سزایەکی پێشگرتنی گشتیی و قەدەغکردنی ئەو کارەی کە سزادراو ئەنجامی داوە. ئەو [[تاوان|تاوانانەش]] کە سزاکەیان کوشتنە بە تاوانی مەرگ ناو دەبرێن. سزای مەرگ گرانترین سزایەکە کە دەکرێ بۆ مرۆڤ ببڕێتەوە و زیاتر دەوڵەت بڕیارەکەی دەدا. پێویستە سزای مەرگ بەپێی یاسا جێبەجێ بکرێ. ئیعدام بۆ لەناوبردنی دژبەران ھەمیشە بەکار ھاتووە. لە [[کوردستان]] بە ھەزاران کورد، لەبەر ئەوەی کە داوای مافی خۆیان کردووە، لەلایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە سزای مەرگیان بەسەر داسەپاوە. زۆرینەی ئەو سزایانەش پێچەوانەی یاسا بوونە. بۆ نموونە، بەپێی یاسا نەدەبوو سەرۆکی کورد [[سەید ڕەزا]] لە سێدارە بدرابا، چونکوو یاسای [[تورکیا]] لەسێدارەدانی تەمەندرێژانی قەدەغە کردبوو. تەنانەت لەلایەن دەوڵەتانی نووژەنیشەوە بەسەر ئەو کەسانەی کە بە تاوانی [[سیخوڕی]] یا [[خەیانەت]] یا گوێنەدان بە فەرمان لە کاتی شەڕدا، قۆڵبەست دەکرێن، سزای مردن دەبڕێتەوە. ئێستاکەش لە زۆرێک لە وڵاتاندا سزای مردن ھەر ھەیە. لەناو دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان، لە [[عێراق|ئێراق]]، [[ئێران]] و [[سووریا]] ئیعدام بەشێوەی قانوونی بوونی ھەیە. [[تورکیا]] ساڵی ٢٠٠١ سزای مردنی نەھێڵا و لای برد. بە سەدان ساڵە کە لەسەر بوونی سزای مەرگ گوتوبێژ دەکرێ، زیاتر ھۆکەشی ئەوەیە کە لەم سزایەدا ''قەرەبوو'' بێمانایە. واتە ئەگەر ھات و کەسێک بە ھەڵە سزا درا، لەبەر ئەوەی کە ئیتر ناژی، ناکرێ بۆی قەرەبوو بکرێتەوە. == شێوەکانی جێبەجێبوونی سزای مەرگ == [[پەڕگە:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|وێنۆک|[[Cesare Beccaria]], ''Dei delitti e delle pene'']] * [[لەسێدارەدان]]، لە [[عێراق|ئێراق]]، [[ئێران]]، [[ژاپۆن]] و تا چەند ساڵ لەمەوبەر لە [[تورکیا]]. * [[گوللەبارانکردن]]: لە [[ئێران]]، [[چین]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. * [[کورسیی کارەبایی]]: لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. * [[دەرزیلێدان]]: لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. * خنکاندن بە بەند یا بە دەست: لە تورکیا گەلێک کورد بەم شێوەیە بەدەستی [[ژیتەم]] لەناوچوون. * [[سەرقرتاندن]]: ئەمڕۆکەش لە [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سەعوودیدا]] ھەیە. * [[بەچوارمێخەکێشان]]: ئیتر باو نییە. * [[برسیھێشتن]]: لە شەڕی دووەمی جیھانیدا، دەوڵەتی [[ئەڵمانیا]] بۆ کوشتنی جوولەکەکان ئەو شێوەیەی بەکار ھێناوە. * [[ژووری گاز]]: لە شەڕی دووەمی جیھانیدا، دەوڵەتی [[ئەڵمانیا]] بۆ کوشتنی جوولەکەکان ئەو شێوەیەی بەکار ھێناوە. * [[گیۆتین]]: لە ئەورووپا، بەتایبەت لە [[فەڕەنسا]] زۆرجار بەکار ھاتووە. * [[ڕەجم]] یا [[بەردلێدان]]: لە [[ئێران]] و لە [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سەعوودیدا]]. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html نەخشە و پێڕست] * [https://web.archive.org/web/20081011062214/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng ڕێکخراوەی ناونەتەوەییی عەفوو] * [http://www.deathpenaltyinfo.org/ Death Penalty Information Center] {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|مەرگ|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Death penalty}} [[پۆل:مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:سزای مەرگ]] [[پۆل:سزا]] [[پۆل:دادگا]] [[پۆل:جۆرەکانی کوشتن]] [[پۆل:زانستی سزادان]] [[پۆل:سیاسەتی کۆمەڵایەتی]] 0zdaxb20dua8wkrf7gje2il8792ksct 0 3988 1592467 1592359 2026-06-20T20:02:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1592467 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=محەممەد قودسی|وێنە=[[پەڕگە:128.jpeg|وێنۆک]]|ناوی لەدایکبوون=محەممەد کوڕی مەحموود ئەفەندی ڕەسامە|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٢١|شوێنی لەدایکبوون=[[ئورشەلیم]]|ڕێکەوتی مردن= ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧|شوێنی مردن=[[بەغدا]]<ref>https://www.pukmedia.com/AR/details/?Jimare=142654</ref>|ھۆکاری مردن=لەسێدارەدان|نەتەوە=[[کورد]]|پیشە=[[سەرباز]]|ساڵانی چالاکی=١٩٣٨–١٩٤٧}} '''محەممەد قودسی''' ناوی '''محەممەد کوڕی مەحموود ئەفەندی ڕەسامە'''، ساڵی [[١٩٢١]] و کاتێک خێزانەکەیان ئاوارە و دەربەدەر بوون، لە شاری [[ئورشەلیم]] لەدایکبووە و ئەم نازناوەی پێبەخشراوە. لە تەمەنی شەش ساڵیدا لە شاری [[مووسڵ]] چووەتە [[خوێندنگە]] و ساڵی دواتر خێزانەکەیان گەڕاوەتەوە بۆ [[سلێمانی]] و لەوێ درێژەی بە خوێندن داوە. پلەی سەرەتایی و ناوەندی لە [[سلێمانی]] تەواو کرد و پاشان لە [[بەغدا]] چووە خوێندنگەی سەربازی و دوای دوو ساڵ خوێندن ساڵی [[١٩٤١]] بە پلەی (جێگری ئەفسەر) لە [[ھەولێر]] دامەزرا. ساڵی [[١٩٤٢]] بوو بە ئەفسەر و ڕەوانەی [[ڕەواندز]] کرا. لەوێ لەگەڵ ھاوڕێ نیشتمان پەروەرەکانیدا کەوتنە بڵاوکردنەوەی بیری کوردایەتی و ساڵی [[١٩٤٣]] پەیوەندی کرد بە بزووتنەوە چەکدارییەکەی ناوچەی [[بارزان|بارزانەوە]]. پاش شکستھێنانی ئەو بزووتنەوەیە خۆی گەیاندە [[مەھاباد]] و لەناو ڕیزەکانی سوپای کۆمارە خودموختارەکەی [[مەھاباد]]دا خزمەتی زۆری کرد و ئازایەتییەکی زۆری نواند، لەبەر ئازایی و دڵسۆزی ئەم ئەفسەرە تێکۆشەرە میری [[مەھاباد]] کردی بە نەقیب. شان بەشانی ئەمەش لە بواری [[ڕامیاری]] و ڕۆشنبیریدا ڕۆڵی گەورەی بینی و کرا بە سەرۆکی [[یەکێتیی لاوانی کوردستان]] لە ناوچەی [[سەقز]] و [[بانە]]. شەھید محەممەد قودسی لە وتار نووسین و وتار خوێندنەوەدا بەھرەیەکی گەورەی ھەبوو، بۆیە ناویان لێنابوو (خەتیبی شۆڕشی کوردستان) ئەم لاوە ڕۆشنبیرە لە بواری چیرۆک نوسینیشدا سەلیقەیەکی چاکی ھەبوو. چیرۆکی بڵاوکراوەی ھەیە و لە [[گۆڤاری گەلاوێژ]]دا چەند بەرھەمێکی بڵاوکراونەتەوە. پاش ئەوەی ھێزەکانی شای [[ئێران]] [[کۆماری مەھاباد]]یان خەڵتانی خوێن کرد، محەممەد قودسی و سێ ھاوڕێکەی ([[مستەفا خۆشناو]]، [[خەیروڵڵا عەبدولکەریم]]، [[عیزەت عەبدولعەزیز]]) کەوتنەدەست کاربەدەستانی [[عێراق]] و لە [[١٩ی حوزەیران]]ی ساڵی [[١٩٤٧]]دا لەسێدارەدران. گەورەترین سامانی لە پاش بەجێماوی ئەم چوار قارەمانە نامە پیرۆزەکەیانە کە ڕۆژی [[١٨ی حوزەیران]]ی ساڵی [[١٩٤٧]] نووسیوویانە و تێیدا ئامۆژگاری نەوەکانی دوای خۆیان ئەکەن کەدڵسۆزی [[کورد]] و [[کوردستان]] بن. ==ئەمانەش ببینە== *[[پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی]] *[[سلێمانی]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *[http://www.radionawa.com/NewsDetailN.aspx?id=69434&LinkID=144 ڕادیۆ نەوا] {{تد|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} {{کەسایەتییەکانی سلێمانی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:شەھیدانی کورد]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی سلێمانی]] 1yzv3wy1riwoo10zgbex695fvprtsfx 0 4090 1592422 1295628 2026-06-20T16:09:06Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1592422 wikitext text/x-wiki {{بێلایەنی}} '''پێغەمبەر''' یان '''پەیامبەر''' لە [[زمانی کوردی]]دا، بەکەسێک دەوترێت کە ھەڵگری پەیامێکی خوایی بێت، دەتوانین نێردراوی [[خوا]]، پەیامبەری خوا وەکو ھاواتای ئەم نازناوە بەکاربھێنین. لەئایینەکانیشدا ئەرکی [[پێغەمبەر]] گەیاندنی ئەو پەیامەیە کە [[خوا]] لە ڕێگەی [[وەحی|سرووش]]ەوە پێیدەگەیەنێت.<ref name=DangiIslam>[http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/158 پێغەمبەران کەسانێکی ئاسایین و لە [[مرۆڤ]]ن - دەنگی ئیسلام] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707010116/http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/158 |date= ٧ی تەممووزی ٢٠١٠ }}</ref> ئایینە جیاجیاکان تێڕوانینی جیایان ھەیە لەسەر [[پێغەمبەر]] و کاری گەیاندنی پەیامەکەی. == پێغەمبەر لە ئایینەکاندا == === ئایینی ئیسلام === لە [[ئایینی ئیسلام]]دا [[پێغەمبەران]]ی خوا ھەموویان [[مرۆڤ]] بوون و [[خوا]] لە ناو [[گەل]]ەکانی خۆیاندا ھەڵیبژاردوون و کردوونییە پێغەمبەر، ھیچیان لە [[فریشتە]] نەبوون، بەڵکو ھەموویان لە [[مرۆڤ]] بوون وەک لە [[قورئان]]دا ھاتووە:(بڵێ من تەنھا مرۆڤێکم لە ئێوەو ئەوەیە کە [[وەحی|سرووش]]م بۆ ھاتووە).<ref>قورئان - [http://www.muslimaccess.com/quraan/arabic/018.asp سورەتی الکھف ئایەتی ١١٠] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104070720/http://muslimaccess.com/quraan/arabic/018.asp |date= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }} </ref> واتە: بەوەی کە من نیگام بۆ ھاتووە و بوومە پێغەمبەر لە مرۆڤایەتی خۆم نەکەوتووم، بەڵکو کەسێکیم وەک ئێوە و لە خۆتانم.<ref name="DangiIslam" /><ref>قورئان - [http://www.muslimaccess.com/quraan/arabic/017.asp سورەتی الاسراء ئایەتی ٩٤] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115163028/http://muslimaccess.com/quraan/arabic/017.asp |date=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }} </ref> === ئایینی جوولەکە === لە [[ئایینی جوولەکە]]دا پێغەمبەر کەسێکی ھەڵبژێردراوی خوایە، کە نوێنەرایەتی خوا دەکات و قسەکانی ئەو دەڵێتەوە<ref>p.1571, Alcalay. A more accepted translation of this Hebrew word is derived from an Akkadian word "nabu," meaning to call. The Hebrew "navi" has a passive sense and means "'''the one who has been called'''" (see HALOT, p.661)</ref>، تەنانەت بە '''کەسی قسەکەر''' ناوی دەبەن.. === ئایینی خاچ پەرستی === لای [[خاچ پەرست]]ەکانیش ھاواتایە، پێغەمبەر کەسێکە کە پەیامێکی خوایی بۆ ھاتبێت و بیگەیەنێت بە خەڵکی.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=1Samuel%209:9;&version=NKJV; وەک لە Samuel 9:9 باسکراوە]</ref> ئەو پەیامە بە پەیامێکی پیرۆز ناودەبەن و کەسەکەش کە بە پێغەمبەر ناودەبرێت کەسێکی پیرۆزە. == پەراوێزەکان == {{reflist}} == سەرچاوەکان == # [http://www.thefreedictionary.com/prophet پێناسەی پێغەمبەر] # [https://web.archive.org/web/20100707010031/http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/114 پێشەکییەک لەسەر پێغەمبەران] {{پۆلی کۆمنز|Prophets}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|مەسیحییەت|جوویەتی}} [[پۆل:پێغەمبەران| ]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] 4fdxlvp6f2mjr20vc9th8pdz8oi7aqq 1592509 1592422 2026-06-20T21:03:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592509 wikitext text/x-wiki {{بێلایەنی}} '''پێغەمبەر''' یان '''پەیامبەر''' لە [[زمانی کوردی]]دا، بەکەسێک دەوترێت کە ھەڵگری پەیامێکی خوایی بێت، دەتوانین نێردراوی [[خوا]]، پەیامبەری خوا وەکو ھاواتای ئەم نازناوە بەکاربھێنین. لەئایینەکانیشدا ئەرکی [[پێغەمبەر]] گەیاندنی ئەو پەیامەیە کە [[خوا]] لە ڕێگەی [[وەحی|سرووش]]ەوە پێیدەگەیەنێت.<ref name=DangiIslam>[http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/158 پێغەمبەران کەسانێکی ئاسایین و لە [[مرۆڤ]]ن - دەنگی ئیسلام] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707010116/http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/158 |date= ٧ی تەممووزی ٢٠١٠ }}</ref> ئایینە جیاجیاکان تێڕوانینی جیایان ھەیە لەسەر [[پێغەمبەر]] و کاری گەیاندنی پەیامەکەی. == پێغەمبەر لە ئایینەکاندا == === ئایینی ئیسلام === لە [[ئایینی ئیسلام]]دا [[پێغەمبەران]]ی خوا ھەموویان [[مرۆڤ]] بوون و [[خوا]] لە ناو [[گەل]]ەکانی خۆیاندا ھەڵیبژاردوون و کردوونییە پێغەمبەر، ھیچیان لە [[فریشتە]] نەبوون، بەڵکو ھەموویان لە [[مرۆڤ]] بوون وەک لە [[قورئان]]دا ھاتووە:(بڵێ من تەنھا مرۆڤێکم لە ئێوەو ئەوەیە کە [[وەحی|سرووش]]م بۆ ھاتووە).<ref>قورئان - [http://www.muslimaccess.com/quraan/arabic/018.asp سورەتی الکھف ئایەتی ١١٠] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104070720/http://muslimaccess.com/quraan/arabic/018.asp |date= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }} </ref> واتە: بەوەی کە من نیگام بۆ ھاتووە و بوومە پێغەمبەر لە مرۆڤایەتی خۆم نەکەوتووم، بەڵکو کەسێکیم وەک ئێوە و لە خۆتانم.<ref name="DangiIslam" /><ref>قورئان - [http://www.muslimaccess.com/quraan/arabic/017.asp سورەتی الاسراء ئایەتی ٩٤] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115163028/http://muslimaccess.com/quraan/arabic/017.asp |date=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }} </ref> === ئایینی جوولەکە === لە [[ئایینی جوولەکە]]دا پێغەمبەر کەسێکی ھەڵبژێردراوی خوایە، کە نوێنەرایەتی خوا دەکات و قسەکانی ئەو دەڵێتەوە<ref>p.1571, Alcalay. A more accepted translation of this Hebrew word is derived from an Akkadian word "nabu," meaning to call. The Hebrew "navi" has a passive sense and means "'''the one who has been called'''" (see HALOT, p.661)</ref>، تەنانەت بە '''کەسی قسەکەر''' ناوی دەبەن.. === ئایینی خاچ پەرستی === لای [[خاچ پەرست]]ەکانیش ھاواتایە، پێغەمبەر کەسێکە کە پەیامێکی خوایی بۆ ھاتبێت و بیگەیەنێت بە خەڵکی.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=1Samuel%209:9;&version=NKJV; وەک لە Samuel 9:9 باسکراوە]</ref> ئەو پەیامە بە پەیامێکی پیرۆز ناودەبەن و کەسەکەش کە بە پێغەمبەر ناودەبرێت کەسێکی پیرۆزە. == پەراوێزەکان == {{reflist}} == سەرچاوەکان == # [http://www.thefreedictionary.com/prophet پێناسەی پێغەمبەر] # [https://web.archive.org/web/20100707010031/http://www.dangiislam.org/v/content/babet-0/114 پێشەکییەک لەسەر پێغەمبەران] {{پۆلی کۆمنز|Prophets}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|مەسیحییەت|جوویەتی}} [[پۆل:پێغەمبەران| ]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:بیروباوەڕە دینییەکان]] lw9clsledox6rsfvqvnr8zqvmffxptv 0 4397 1592449 1592030 2026-06-20T18:42:04Z Ari Qasm 57423 /* کولتوور */ پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1592449 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەکردایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشێک]] بکات لە دژی ھەردوو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] و بەشێکی گەورەی خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە ھەودیان لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەستی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}} [[پەڕگە:NUSRETNAME,_fol.43b._Kurds_visiting_Lala_Mustafa_Pasha,_in_1581.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێنای کوردەکانی سەردەمی عوسمانی لە کاتی سەردانیکردنی [[لالە مستەفا پاشا]]، کە سەری بڕاوی شەڕکەرە [[قزڵباش|قزڵباشەکانیان]] بە دەستەوە گرتووە.]] [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میری سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بەرامبەر بە میرە کوردەکان بوو، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} [[پەڕگە:NiniveNabiYunisOutside.jpg|وێنۆک|باس لەوە دەکرێت کە میر عیززەددین چەند مزگەوت و مەدرەسەیەک (فێرگەیەک)یشی لە شاری [[کەرکووک]] دروست کردبێت، بە ھەمان شێوە لە [[ھەولێر|ھەولێریش]]، بەڵام دیار نییە کامە مەدرەسە و مزگەوتانەن بە تەواوەتی. ھەروەھا باس لەوە دەکرێت کە قوببەی [[مزگەوتی نەبی یوونس|مزگەوتی نەبی یوونسیشی]] نوێ کردبێتەوە.]] میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]. کاتێک کە سوڵتان سولەیمانی قانوونی دەگەڕایەوە، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٥، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de}}</ref> [[پەڕگە:Balcony of one of the houses around Erbil Citadel.jpg|وێنۆک|[[قەڵای ھەولێر]]]] میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دووژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دووژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:Xanzadî soran.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوە بوونە فەرمانڕەوای میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ ساڵی ١٥٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia-}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia-}}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دووژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == کولتوور == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[مزمار|توزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-04-24 |سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> ==== تەلارسازی ==== لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ===== قەڵاکان ===== ====== قەڵای بانەمان ====== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2020-12-24 |سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ====== قشڵەی کۆیە ====== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ====== قەڵای سارتکە ====== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ====== قەڵای قەمچووغە ====== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.kurdipedia.org}}</ref> ===== پردەکان ===== ====== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ====== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=F.T.G |ڕێکەوت=2018-09-19 |سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20}}</ref> ====== پردی بەرسیرین ====== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== نەخشاندنی کانزا ==== {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپاکەی. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان پێش ئەوەی میر محەممەد ھەموویان یەکبخاتەوە، کە سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت]] جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> [[پەڕگە:Qani (1898 – 1965).jpg|وێنۆک|[[قانع]]]] [[قانع|قانعی]] شاعیری کوردیش لە بەرھەمەکەیدا بە ناوی ''دەشتی گەرمیان''، بە شیعرێک وەکوو چیڕۆک باس لە [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و میرنشینی سۆران و [[شۆڕشی میر محەممەد]] و کۆتاییھاتنەکەی دەکات بە کورتی بە ناوی «''کورتەی بەسەرھاتی میری ڕەواندوز''» و دەڵێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=قانع |سەردێڕ=دەشتی گەرمیان- بە کورتی بەسەرھاتی میری ڕەواندز |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/9500 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=قانع|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/95274.PDF|سەردێڕ=دیوانی قانع|پەڕەکان=٥٢٩-٥٣٣}}</ref>{{شیعر|نەستەعلیق}} {{ب|بۆ گەنجی لادێی کوردی دڵسووتاو|یادگاریی کۆن ئەخەینە پێش چاو}} {{ب|میری ڕەواندز، میری میران بوو|ڕەشید و نەبەز، شێری شێران بوو}} {{ب|قارەمانی گەل نەترس و دلێر|وریا و بێ ڕەفێق، شێری بێچووە شێر}} {{ب|خادەمی گەل بوو، خاوەنی ناو بوو|لە کاتی خۆیان میری تەواو بوو}}{{ب|لە ڕەواندزا لەو شاخ و کێوە|حوکمی پاشایی ئەبرد بەڕێوە}}{{ب|لە دەورەی خۆیا نەیھێشت کوردستان|سەردانەواو بێ بۆ بێگانەکان}}{{ب|بەھێزیی سوپا، وەکوو شێری مەس|کەمێ لە تورکی ھێنایە ژێردەس}}{{ب|لە ڕۆژھەڵاتۆ میللەتی ئێران|لەم میرە گەورە بەدڵ ئەترسان}}{{ب|ڕەواندزی کرد بەو شارە جوانە|کردی بە پایتەخت جێگەی شاھانە}}{{ب|بە دەستووری جوان، زۆر بە گومڕاھی|ڕازاندییەوە تەلاری شاھی}}{{ب|سەرای وەزارەت قشڵەی عەسکەری|خوێندنگای گەورە بێ دەردیسەری}}{{ب|ھەتا ڕۆژی بوو حوکمڕەوا بوو|سەردەسەی مەجلیس وزەرا و شا بوو}}{{ب|بنچینەی پایەی عەدڵی دامەزران|بۆ پاراستنی نەتەوەی کوردان}}{{ب|خزمەتگوزار بوو بۆ ھێز و سوپا|دایم چاوەروان بۆ ڕۆژی ھەیجا}}{{ب|تۆپ و تفەنگ و دەرمانی گۆگرد|لە ڕەواندزا دروستیان ئەکرد}}{{ب|تا زەمان ڕەنگی شەڕی بۆ ڕژاند|لەگەڵ تورکەکان پێکا ھەڵگژان}}{{ب|ڕۆژ بە ڕۆژ تورکی ئەشکانە دواوە|لەشکەری تورکی ئەبرد بەو لاوە}}{{ب|تورکان کەوتنە حاڵەتی خەتەر|وتیان وا فەوتاین خاکمان بەسەر}}{{ب|چارەمان چییە با تەگبیرێ کەین|بەشکوو ئەم سوپا گەورە لەناو بەین}}{{ب|ھیچ چارمان نییە، یەک شتمان ماوە|مەلای میرئەحمەد کە خەتێی ناوە}}{{ب|بە زەبری پارە بیکەینە خۆمان|ئەم دەردەی ئێمە ئەو ئەیکا دەرمان}}{{ب|ئەگەر بگەینە لای مەلای خەتێ|گشت ئیش و کارمان ئەبێ جێبەجێ}}{{ب|کاغەزیان نووسی زۆر بە نیھانی|بۆ مەلای خەتێ ھیچ کەس نەیزانی}}{{ب|مێقدارێک پارە بردیان بۆ مەلا|ھەم ناوی دیاری، ھەم دەفعەبەڵا}}{{ب|میر بێخەبەرە لەم ھاتوچووە|لە حاست ئەم کارە ئەڵێی مردووە}}{{ب|مەلا وەکیلی میر ئەحمەد شایە|زیاد لە وەکیل، قازی و مەلایە}}{{ب|ھەرچی کە بیکا ھەر خۆی حیسابە|لای شا مەعقوولە و یەکجار نایابە}}{{ب|کە مەلای خەتێ کاغەزی بینی|فڕێی دا لاوە ئیمان و دینی}}{{ب|کەوتە سەر تەگبیر کە میر فەوتێنێ|پایەی کۆمەڵی کورد لەبن بینێ}}{{ب|ھەستا کەوتەڕێ بۆ تەلاری شا|بردی لەگەڵ خۆی وەزیری سوپا}}{{ب|شا ھەستایەوە زۆر بە ئیحترام|وتی بەخێربێی وا ھاتی بۆلام}}{{ب|لەپاش گفتوگۆ وتی بە پاشا|ئەترسم ھۆردوو لێمان کەن حاشا}}{{ب|ھەڵگەڕێنەوە تەسلیم تورک بن|بمانخەنە ژێر چەپۆکی دوژمن}}{{ب|ئەمەوێ بڕم بۆ جبھەی ھۆردوو|وەعزێ بخوێنم بۆیان زوو بە زوو}}{{ب|میر وتی: بەخوا فکرێ جوانە|کە وا بوو منیش یەم لەگەڵتانا}}{{ب|مەلا پێکەنی وتی: بۆ میرم|من لای خۆی مەلام، خاوەن تەگبیرم}}{{ب|ھیچ لازم ناکا تۆ تەشریف بێنی|زەحمەت بکێشی و عارەق بڕژێنی}}{{ب|بۆیە ھاتمە لات ئیجازەم ئەوێ|ئیجازەت فەرموو من ئەڕۆم شەوێ}}{{ب|پاشا ڕووی تێکرد، وتی مامۆستا|مان و نەمانی کورد وا لە دەستا}}{{ب|سادەی غیرەتێ بۆ کوردەواری|لابەن لە ناوا کزی و ھەژاری}}{{ب|خۆ مەلا خایەن بە گەل و ھۆزە|میکرۆبی خاکە و دوژمنی کۆزە}}{{ب|سێ حوکمی ھەبوو، ڕووی کردە سوپا|وەکیلی شایە و قازییە و مەلا}}{{ب|وەختێ گەیییە ناو سوپای بەسەزمان|وتی موبارەک دینی تازەتان}}{{ب|ئەم دینی ئێوە لەسەر کام دینە|لەسەر کام پەیڕەو، لە کام ئایینە؟}}{{ب|مەگەر نازانن بەرانبەر تورکان|ھەر کەس بە شەڕۆ تفەنگی تەقان}}{{ب|خۆی بێبەش ئەکا لە ئایین و دین|خۆی ئەکا بە ... لە ڕووی سەرزەمین؟}}{{ب|با قیامەتیش بنێین بەولاوە|کە شەرع چەندی چەندی لەسەر دواوە}}{{ب|کە وەختێ ھۆردوو ئەمیانە زانی|کەوتنە باوکەڕۆ بەسەرگەردانی}}{{ب|بوو بە زایەڵە و بە شین و زاری|ئەھاتن و ئەچوون بە بێ قەراری}}{{ب|وتیان مامۆستا، ئامان سەد ئامان|چیمان لێ ئەکەی؟ دەستمان بە دامان}}{{ب|مامۆستا وتی: بێن تۆبە بکەن|کڕنووش لە دەرگای خەلیفە ببەن}}{{ب|من تکا ئەکەم، ھەوڵ ئەدەم بۆتان|بەڵکوو خەلیفە خۆش ببێ لێتان}}{{ب|ھەستانە سەر پێ بە ئەمری مەلا|چەک و سلاح و تۆپیان فڕێدا}}{{ب|سوپا بە بێ شەڕ تەسلیمی تورک بوو|بۆ گرتنی میر کەوتنە ھاتوچوو}}{{ب|مەلا و قووەتێ لە دەستەی تورکان|گەڕانۆ بۆ سەر میری کوردستان}}{{ب|لە ڕەواندزا گرتیان بێ ھەرا|کوژرا و دەوڵەتی کورد لەناوبرا}}{{ب|مەلا خەجاڵەت ھەردوو دنیا بوو|نە ئەم و نە ئەو، ھەردووی لەدەستچوو}}{{کۆتاییی شیعر|}} == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] flj6uk65285nkdhdty03to4muiyrcsu 1592659 1592449 2026-06-21T10:38:16Z Ari Qasm 57423 /* مۆسیقا */ 1592659 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەکردایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشێک]] بکات لە دژی ھەردوو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] و بەشێکی گەورەی خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە ھەودیان لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەستی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}} [[پەڕگە:NUSRETNAME,_fol.43b._Kurds_visiting_Lala_Mustafa_Pasha,_in_1581.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێنای کوردەکانی سەردەمی عوسمانی لە کاتی سەردانیکردنی [[لالە مستەفا پاشا]]، کە سەری بڕاوی شەڕکەرە [[قزڵباش|قزڵباشەکانیان]] بە دەستەوە گرتووە.]] [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میری سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بەرامبەر بە میرە کوردەکان بوو، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} [[پەڕگە:NiniveNabiYunisOutside.jpg|وێنۆک|باس لەوە دەکرێت کە میر عیززەددین چەند مزگەوت و مەدرەسەیەک (فێرگەیەک)یشی لە شاری [[کەرکووک]] دروست کردبێت، بە ھەمان شێوە لە [[ھەولێر|ھەولێریش]]، بەڵام دیار نییە کامە مەدرەسە و مزگەوتانەن بە تەواوەتی. ھەروەھا باس لەوە دەکرێت کە قوببەی [[مزگەوتی نەبی یوونس|مزگەوتی نەبی یوونسیشی]] نوێ کردبێتەوە.]] میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]. کاتێک کە سوڵتان سولەیمانی قانوونی دەگەڕایەوە، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٥، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de}}</ref> [[پەڕگە:Balcony of one of the houses around Erbil Citadel.jpg|وێنۆک|[[قەڵای ھەولێر]]]] میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دووژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دووژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:Xanzadî soran.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوە بوونە فەرمانڕەوای میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ ساڵی ١٥٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia-}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia-}}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دووژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == کولتوور == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[دووزەلە|تووزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-04-24 |سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> ==== تەلارسازی ==== لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ===== قەڵاکان ===== ====== قەڵای بانەمان ====== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2020-12-24 |سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ====== قشڵەی کۆیە ====== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ====== قەڵای سارتکە ====== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ====== قەڵای قەمچووغە ====== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.kurdipedia.org}}</ref> ===== پردەکان ===== ====== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ====== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=F.T.G |ڕێکەوت=2018-09-19 |سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20}}</ref> ====== پردی بەرسیرین ====== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزیی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== نەخشاندنی کانزا ==== {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپاکەی. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان پێش ئەوەی میر محەممەد ھەموویان یەکبخاتەوە، کە سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت]] جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> [[پەڕگە:Qani (1898 – 1965).jpg|وێنۆک|[[قانع]]]] [[قانع|قانعی]] شاعیری کوردیش لە بەرھەمەکەیدا بە ناوی ''دەشتی گەرمیان''، بە شیعرێک وەکوو چیڕۆک باس لە [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و میرنشینی سۆران و [[شۆڕشی میر محەممەد]] و کۆتاییھاتنەکەی دەکات بە کورتی بە ناوی «''کورتەی بەسەرھاتی میری ڕەواندوز''» و دەڵێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=قانع |سەردێڕ=دەشتی گەرمیان- بە کورتی بەسەرھاتی میری ڕەواندز |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/9500 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=قانع|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/95274.PDF|سەردێڕ=دیوانی قانع|پەڕەکان=٥٢٩-٥٣٣}}</ref>{{شیعر|نەستەعلیق}} {{ب|بۆ گەنجی لادێی کوردی دڵسووتاو|یادگاریی کۆن ئەخەینە پێش چاو}} {{ب|میری ڕەواندز، میری میران بوو|ڕەشید و نەبەز، شێری شێران بوو}} {{ب|قارەمانی گەل نەترس و دلێر|وریا و بێ ڕەفێق، شێری بێچووە شێر}} {{ب|خادەمی گەل بوو، خاوەنی ناو بوو|لە کاتی خۆیان میری تەواو بوو}}{{ب|لە ڕەواندزا لەو شاخ و کێوە|حوکمی پاشایی ئەبرد بەڕێوە}}{{ب|لە دەورەی خۆیا نەیھێشت کوردستان|سەردانەواو بێ بۆ بێگانەکان}}{{ب|بەھێزیی سوپا، وەکوو شێری مەس|کەمێ لە تورکی ھێنایە ژێردەس}}{{ب|لە ڕۆژھەڵاتۆ میللەتی ئێران|لەم میرە گەورە بەدڵ ئەترسان}}{{ب|ڕەواندزی کرد بەو شارە جوانە|کردی بە پایتەخت جێگەی شاھانە}}{{ب|بە دەستووری جوان، زۆر بە گومڕاھی|ڕازاندییەوە تەلاری شاھی}}{{ب|سەرای وەزارەت قشڵەی عەسکەری|خوێندنگای گەورە بێ دەردیسەری}}{{ب|ھەتا ڕۆژی بوو حوکمڕەوا بوو|سەردەسەی مەجلیس وزەرا و شا بوو}}{{ب|بنچینەی پایەی عەدڵی دامەزران|بۆ پاراستنی نەتەوەی کوردان}}{{ب|خزمەتگوزار بوو بۆ ھێز و سوپا|دایم چاوەروان بۆ ڕۆژی ھەیجا}}{{ب|تۆپ و تفەنگ و دەرمانی گۆگرد|لە ڕەواندزا دروستیان ئەکرد}}{{ب|تا زەمان ڕەنگی شەڕی بۆ ڕژاند|لەگەڵ تورکەکان پێکا ھەڵگژان}}{{ب|ڕۆژ بە ڕۆژ تورکی ئەشکانە دواوە|لەشکەری تورکی ئەبرد بەو لاوە}}{{ب|تورکان کەوتنە حاڵەتی خەتەر|وتیان وا فەوتاین خاکمان بەسەر}}{{ب|چارەمان چییە با تەگبیرێ کەین|بەشکوو ئەم سوپا گەورە لەناو بەین}}{{ب|ھیچ چارمان نییە، یەک شتمان ماوە|مەلای میرئەحمەد کە خەتێی ناوە}}{{ب|بە زەبری پارە بیکەینە خۆمان|ئەم دەردەی ئێمە ئەو ئەیکا دەرمان}}{{ب|ئەگەر بگەینە لای مەلای خەتێ|گشت ئیش و کارمان ئەبێ جێبەجێ}}{{ب|کاغەزیان نووسی زۆر بە نیھانی|بۆ مەلای خەتێ ھیچ کەس نەیزانی}}{{ب|مێقدارێک پارە بردیان بۆ مەلا|ھەم ناوی دیاری، ھەم دەفعەبەڵا}}{{ب|میر بێخەبەرە لەم ھاتوچووە|لە حاست ئەم کارە ئەڵێی مردووە}}{{ب|مەلا وەکیلی میر ئەحمەد شایە|زیاد لە وەکیل، قازی و مەلایە}}{{ب|ھەرچی کە بیکا ھەر خۆی حیسابە|لای شا مەعقوولە و یەکجار نایابە}}{{ب|کە مەلای خەتێ کاغەزی بینی|فڕێی دا لاوە ئیمان و دینی}}{{ب|کەوتە سەر تەگبیر کە میر فەوتێنێ|پایەی کۆمەڵی کورد لەبن بینێ}}{{ب|ھەستا کەوتەڕێ بۆ تەلاری شا|بردی لەگەڵ خۆی وەزیری سوپا}}{{ب|شا ھەستایەوە زۆر بە ئیحترام|وتی بەخێربێی وا ھاتی بۆلام}}{{ب|لەپاش گفتوگۆ وتی بە پاشا|ئەترسم ھۆردوو لێمان کەن حاشا}}{{ب|ھەڵگەڕێنەوە تەسلیم تورک بن|بمانخەنە ژێر چەپۆکی دوژمن}}{{ب|ئەمەوێ بڕم بۆ جبھەی ھۆردوو|وەعزێ بخوێنم بۆیان زوو بە زوو}}{{ب|میر وتی: بەخوا فکرێ جوانە|کە وا بوو منیش یەم لەگەڵتانا}}{{ب|مەلا پێکەنی وتی: بۆ میرم|من لای خۆی مەلام، خاوەن تەگبیرم}}{{ب|ھیچ لازم ناکا تۆ تەشریف بێنی|زەحمەت بکێشی و عارەق بڕژێنی}}{{ب|بۆیە ھاتمە لات ئیجازەم ئەوێ|ئیجازەت فەرموو من ئەڕۆم شەوێ}}{{ب|پاشا ڕووی تێکرد، وتی مامۆستا|مان و نەمانی کورد وا لە دەستا}}{{ب|سادەی غیرەتێ بۆ کوردەواری|لابەن لە ناوا کزی و ھەژاری}}{{ب|خۆ مەلا خایەن بە گەل و ھۆزە|میکرۆبی خاکە و دوژمنی کۆزە}}{{ب|سێ حوکمی ھەبوو، ڕووی کردە سوپا|وەکیلی شایە و قازییە و مەلا}}{{ب|وەختێ گەیییە ناو سوپای بەسەزمان|وتی موبارەک دینی تازەتان}}{{ب|ئەم دینی ئێوە لەسەر کام دینە|لەسەر کام پەیڕەو، لە کام ئایینە؟}}{{ب|مەگەر نازانن بەرانبەر تورکان|ھەر کەس بە شەڕۆ تفەنگی تەقان}}{{ب|خۆی بێبەش ئەکا لە ئایین و دین|خۆی ئەکا بە ... لە ڕووی سەرزەمین؟}}{{ب|با قیامەتیش بنێین بەولاوە|کە شەرع چەندی چەندی لەسەر دواوە}}{{ب|کە وەختێ ھۆردوو ئەمیانە زانی|کەوتنە باوکەڕۆ بەسەرگەردانی}}{{ب|بوو بە زایەڵە و بە شین و زاری|ئەھاتن و ئەچوون بە بێ قەراری}}{{ب|وتیان مامۆستا، ئامان سەد ئامان|چیمان لێ ئەکەی؟ دەستمان بە دامان}}{{ب|مامۆستا وتی: بێن تۆبە بکەن|کڕنووش لە دەرگای خەلیفە ببەن}}{{ب|من تکا ئەکەم، ھەوڵ ئەدەم بۆتان|بەڵکوو خەلیفە خۆش ببێ لێتان}}{{ب|ھەستانە سەر پێ بە ئەمری مەلا|چەک و سلاح و تۆپیان فڕێدا}}{{ب|سوپا بە بێ شەڕ تەسلیمی تورک بوو|بۆ گرتنی میر کەوتنە ھاتوچوو}}{{ب|مەلا و قووەتێ لە دەستەی تورکان|گەڕانۆ بۆ سەر میری کوردستان}}{{ب|لە ڕەواندزا گرتیان بێ ھەرا|کوژرا و دەوڵەتی کورد لەناوبرا}}{{ب|مەلا خەجاڵەت ھەردوو دنیا بوو|نە ئەم و نە ئەو، ھەردووی لەدەستچوو}}{{کۆتاییی شیعر|}} == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] b3bjgzhv6br47hujm94ivgzr7kp4tum 0 4414 1592415 1590481 2026-06-20T15:00:55Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592415 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = سوێد |ناو_فەرمی =[[شانشینی سوێد]] |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of Sweden.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = Great coat of arms of Sweden.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = EU-Sweden.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ستۆکھۆڵم]] |latd=٥٩ |latm=٢١ |latNS=N |longd=١٨ |longm=٤ |longEW=E |شار_گەورەترین = [[پایتەخت]] |زمانەکان_فەرمی = [[سوێدی]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = [[سوێدی]]، |جۆری_دەسەڵات = یەکەی کۆماری، پەرلەمانی دیموکراسی، دەستووری پاشایی |پلەی_سەرۆک١ = |ناوی_سەرۆک١ = |پلەی_سەرۆک٢ = |ناوی_سەرۆک٢ = |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر = ٥٧ |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = ٤٤٩٩٤٦ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = ٩٬٣٥٤٬٤٦٢ کەس |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = ٨٨ |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = ٢٠٠٩ |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = ٢٠٫٦ |پلە_چڕیی_دانیشتوان = ١٩٢ |دراو = [[کرۆنی سوێدی]] |کۆدی_دراو = SEK |کاتی_ناوچەیی = CET بەپێی کاتی ئەوروۆای ناوەڕاست |قەرەبووی_کات = UTC +1 |لای_لێخوڕین = ڕاست |پاشگر_دۆمەین =.se |کۆدی_تەلەفوون = ژمارەی پەیوەندی لە ناوخۆی سوێد ٤٦}} '''سوێد'''<ref>المورد الحدیث قاموس إنکلیزیّ-عربیّ ومؤلفاە منیر البعلبکی ود.</ref> (بە [[زمانی سوێدی|سوێدی]]: Sverige) بە فەرمی '''شانشینی سوێد''' ([[زمانی سوێدی|بەسوێدی]]: ''Konungariket Sverige'' {{دەنگ|Sv-Konungariket Sverige.ogg}}) یەکێکە لە وڵاتەکانی [[سکاندیناڤیا]] کە کەوتۆتە [[ئەورووپای باکوور|باکووری ئەورووپا]]. سوێد سنووری وشکانی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە [[نەرویژ]] لە ڕۆژاوا و [[فینلاند|فنلەندا]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتی. و سنووری ئاوی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە [[دانمارک|دانماڕک]] و [[ئەڵمانیا]] و [[پۆڵەندا]] لە باشوور و [[ئیستۆنیا]] و [[لاتڤیا|لاتیڤیا]] و [[لیتوانیا]] و [[ڕووسیا]] لە ڕۆژھەڵات. سوێد و [[دانمارک|دانماڕک]] بەیەکەوە بەستراونەتەوە لە ڕێگای پردەھۆینی ئۆریسەند. سوێد سێیەم گەورەترین وڵاتە لە [[یەکێتیی ئەورووپا]] لە ڕووی ڕووبەرەوە (٤٥٠٬٢٩٥ کم٢) ژمارەی دانیشتوانی نزیکەی  ٩٫٤ میلیۆن دەبێت.<ref name="population"><span class="citation web">[http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx "Befolkningsstatistik"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223203946/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx |date=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ }}. </span></ref> سوێد ژمارەی دانیشتوانی کەمە کە ٢١ کەس دەبێت بۆ ھەر کیلۆمەترێکی چوارگۆشە (٥٣ کەس بۆ یەک میلی چوارگۆشە)، ئەم ژمارەیەی دانیشتوانیش لە بەشی باشووری وڵاتەکە چڕ بوونەتەوە. نزیکەی ٨٥٪ی دانیشتوان لە شارەکانن، و چاوەڕوان دەکرێت ئەم ڕێژەیە بەرزبێتەوە وەک بەشێک لە کرداری بەشارنشین بوون.<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> ستۆکھۆڵم پایتەختی سوێدە و گەورەترین شاری وڵاتە (ژمارەی دانیشتوانی ١٫٣ ملیۆن کەسە لە ناوچەی پایتەخت و ٢ ملیۆن لەناوچەی شارە گەورەکانی تر).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Folkmängd i riket, län och kommuner 31 december 2009 och befolkningsförändringar 2009|بڵاوکەرەوە=[[Statistics Sweden]]|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____287608.aspx}}</ref> سوێد وەک وڵاتێکی یەکگرتوو بەدیارکەوت لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاست]]. و لە [[سەدەی حەڤدەھەم]]، ڕووبەری وڵاتەکە بەرفراوان بوو وەک [[ئیمپراتۆریەتی سوێد]].  لە گەشەسەندن بەردەوام بوو تاوەکو بوو بە بەھێزترین ھێزی [[ئەورووپای باکوور|باکووری ئەورووپا]] لە سەدەکانی حەڤدەھەم و ھەژدەھەم. تا دواھەمین جەنگ کە تێیدا سەرکەوت جەنگی ساڵی ١٨١٤، کاتێک سوێد نەرویژی ملکەچی خۆی کرد بە توانای ھێزی سەربازی تاوەکو ساڵی ١٩٠٥. لەدوای ئەم جەنگەوە سوێد ھەردەم وەک بێلایەن دەردەکەوێت لەکاتی [[جەنگ]]ەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2880.htm#foreign|سەردێڕ='&#39;U.S. State Department Background Notes: Sweden''|بڵاوکەرەوە=State.gov|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێد پەیڕەوی ڕژێمێکی [[پاشایەتی پەڕلەمانی دەستوری|پاشایەتیی پەرلەمانی دەستووری]] دەکات بە [[ئابووری]]ەکی بەھێز. کە ھەردەم پێگەی یەکەم  بەدەست دێنێت لە [[جیھان]] دا لە [[توانستی ئابوری|توانستی ئابووری]]، و لە پێگەی حەوتەمە لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بۆ [[پەرەپێدانی مرۆیی]]. سوێد ئەندامە لە یەکێتیی ئەورووپا لە ڕێکەوتی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ەوە، و ھەروەھا ئەندامە لە [[ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەسەندنی ئابوری|ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەسەندنی ئابووری]]. == وشەڕەتناسی == ناوی "سوێد"ی نوێ لە وشەی "Sweoðeod"ەوە داتاشراوە، کە لە زمانی [[ئینگلیزیی کۆن]] خۆی خزاندووە بە واتای "[[نەتەوەی سوێدی]]" دێت؛ ڕەگەکەی دەگەڕێتەوە بۆ وشەی "Svíþjóð" لە زمانی [[نەوڕەسی کۆن]] دا، زمانی خەڵکی [[نەرویژ]]. ناوی "Sweden" یان ھاوشێوەکانی بەکاردێت لە زۆربەی [[زمانە نوێ یەکان|زمانە نوێیەکان]]، تەنھا خەڵکانی دانماڕکی و نەرویژی نەبێت کە ھەروەک سوێدیەکان دەڵێن "Sverige". لەگەڵ ھەندێ لە باری تایبەت لە [[زمانەوانی|زمانەکان]] ، وەک فنلەندیەکان وشەی "Ruotsi"  و ئەستۆنیەکان "Rootsi" بەکاردێنن و ئەم ناوانەش ڕیشە کێشی ناوی "Rus" ە کە نەتەوەیەک بوونە لە کەناراوەکانی سوێد ژیاون لەکاتێکی زۆر لە مەوبەر، و ئەم ناوەش پەیوەندی بە ڕووسەکانەوە نییە کە ھاوشێوەی "ڕوس" دەردەچێت. جگە لەمە بۆچوونەکان یەک نین لەسەر ئەوەی وشەکانی  "Swedes" و "Sweden" ھاوڕیشەن لە یەک [[زمان]] دا لە دەربڕینی  "Swihoniz" ی زمانی ئەڵمانی کۆن، کە بەواتای "پاشای تاک "دێت<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|الأخیر=Hellquist|الأول=Elof|العنوان=Svensk etymologisk ordbok|سنة=١٩٢٢|الناشر=Gleerups förlag|مکان=Stockholm|الصفحة=٩١٥}}</ref> و ئاماژەیەکە بۆ خێڵێکی ئەڵمانی. بەڵام ناونانە کوردیەکەی ئێستای سوێد لە سەرزاری خەڵکیەوە وەرگیراوە ئەمیش بەھۆی چاڵاک نەبوونی [[ئەکادیمیای کوردی]]. == مێژوو == === [[پێش مێژوو]] === مێژووی سوێد لە ماوەی پێش مێژوو لە ١٢٠٠٠ ساڵ پێش زایینەوە دەست پێدەکات. لەکۆتایی چاخی بەردینەوە لەکاتی ھەبوونی  چادری ڕاوکەرانی مامزی کێویەوە لە کۆتا باشووری سوێدەوە، ئەم ماوەیە دیاری دەکرێت بە بوونی چادرگای ڕاوکەران کە چەکی سادەی بەردینیان بەکار ھێناوە. سوێدیەکان لە ٤٠٠٠ پ. ز [[وەرزێری|کشتوکاڵ]] و بەخێوکردنی ئاژەڵیان زانیوە، جگە لە درووستکردنی کێڵ بۆ سەر گۆڕەکان وگڵکاری و نەخشەکاری کە ھەموو ئەمانە لە کیشوەری [[ئەورووپا|ئەوڕوپاوە]] ھاتووە. زیاتر دوو لەسەر سێی خاکی باشووری سوێد بۆ کشتوکاڵ گونجاوە، جگە لەوەی لە [[چاخی بڕۆنزی]] لەباکووری سوێد ئاژەڵداری و جامبازی کراوە، و زۆرینەی ڕۆشەنبیری سوێدی لە دانماڕکەوە ھاتووە بەھۆی ھێنانی بڕۆنزەوە چونکە ئەوکات نەزانراوە کە لە خاکی سوێد [[مس]] و [[بڕۆنز]] ھەیە. وڵاتانی باکووری ئەوڕوپا لە چاخی بڕۆنزی زۆر بە سادەیی ژییاون، ھەر خێزانە و بە تەنھا لە دارستانێک لەخانووێکی دارینی بچووکدا ژیاون تاوەکو نەکەونە بەرچاوی [[بیرگەی ھەر-خوێندنی|ڕۆمانیەکان]] و مڵکەچ بوونیان بە دانانی [[باج]] و سەرانە. لەپاشان [[چاخی ئاسنی]] ھات کە درێژەی کێشا تاوەکو  سەرھەڵدانی چاخی بیناسازی بەردینی و ئایینی لەسەدەی دوانزەھەمی زایینی. گەلێک لە زانایان ئەم ماوەیە وەک مێژوویێکی تۆمارنەکراو ھەژماری دەکەن. لە ھۆکارەکانی درەنگ گەیشتنی شارستانی بە باکوور کەشوھەوای ساردی ناوچەکە بوو، کە ئەسکەندەنافیەکان لەسەریان پێویست بوو [[ئاژەڵ]] و پەلەوەرەکانیان لە ژوورەوە بپارێزن لە ترسی سەرمای [[زستان]] و بەکارھێنانی [[ڕیخ]] و پاشماوەی ئاژەڵەکان بۆ سوتان و ھەڵسونیان لە خانووەکانیان تا گەرم بێتەوە، جگە لە سەختی پەیداکردنی [[خۆراک]] لە وەرزی بەفردا. و سەرنەکەوتنی سەربازانی ڕۆمان لەکاتی پەڕینەوەیان لە ڕووباری [[ڕاین]] بۆ [[ئەڵپ]] ھەوڵەکەیان شکستی ھێنا، بەھۆی بەرەنگاربوونەوەی ھۆزە [[گێرمەنیەکان]] بەسەرکردایەتی "[[فاروس]]" لە "[[جەنگی دارستانی تویتوبورگ]]". لە[[سەدەی دوەمی زایینی]]، زۆرینەی زەویە کشتوکاڵیەکانی سوێد دابەش کران ئەمیش بەھۆی ئەو دیوارە تەپۆڵکیانە بوو کە بە مەبەستی کۆکردنەوەی [[ئالیک]] و خۆراکی ئاژەڵەکانیان درووستیان کردبوو، ئەم دابەشکاریە پەرەی سەند تا ھاتنی سەربازانی ڕۆمانی و دەست بەسەرداگرتنی [[دەریای باڵتیک]] و زەویەکانی باکوور. ناوی سوێد لە پەرتووکی مێژووی گێرمانیادا ھاتووە کە [[مێژووناس|مێژوونووس]] "[[تاسیتس]]"لەساڵی ٩٨ ی زایینی نوسیویەتی، کە خێڵی (Suiones) ی سوێدی بە ئازا ناوزەند کردووە،((''نەک بەتەنھا چەک و پیاوەکانیان، بەڵکو بە کەشتیە بەھێزەکانیشیانەوە))''، ئەو پاشایانەی فەرمانڕەوایی ئەو خێڵانەیان کردووە ناناسرێن، ھەندێک لە [[میتۆلۆژیا|میتۆلۆژیانی]] باکوور وەک زنجیرە پاشایەکی [[ئەفسانە|ئەفسانەیی]] باسیان دەکەن، کە دەگەڕێنەوە بۆ سەدەکای کۆتایی پێش زایین. بەڵام بەگوێرەی سەرچاوە سوێدیەکان کەھەندێ لە شوێنەوار و پاشماوەی کۆنیان لە باشوور دۆزیوەتەوە تێبینی ئەوەیان کردوە کە بە ڕێنووسی "[[نۆردی]]"لەسەریان نووسراوە ناوی گەلێک لە [[ھۆز]] وخێڵەکانیان دۆزیوەتەوە. لەسەدەی شەشەمی زایینیەوە،"[[یوردانس]]"ی مێژوونووس ئاماژەی بە دوو ناو داوە ئەوانیش "Suehans" و "Suetidi" ن، کە لە [[ئەسکەندەنافیا]]ی کۆن ژیاون، ھەریەک لەو دوو ناوە ئاماژەن بۆ ھۆزی "Suehans" کە بە ئازایەتی و ئەسپی چاک و بوێری ناسراون. "[[سنۆڕی سترڵسۆن]]" دەڵێت پاشای سوێد "[[ئەدلیس]]"خاوەنی باشترین [[ئەسپ]] بووە لەسەردەمی خۆی، و ھۆزی "Suehans" پێستی [[ڕێویی سووری کوردستانی|ڕێویان]] بۆ ھێناوە لە [[بازاڕ|بازاری ڕەشی]] [[ڕۆمانیەکان]]، ھەروەھا "[[یوردانس]]"دەڵێت "Suetidi"ەکان لە درێژترین و گەورەترین پیاوانی جیھان بوون کە لەگەڵ دانماڕکیەکان یەک ڕەگەزیان ھەبووە و وەک یەک باڵابەرزن. یەکێک لە [[ئەفسانە]] ئەسکەندەنافیە کۆنەکان دەڵێت، کۆمەڵەیەک لە "[[گۆتی]]ەکان"کە ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ شاری "[[گۆتڵاند]]" لە سەدەی دووەمی زایینەوە لە دەریای بالتیک پەڕیونەتەوە بۆ  "[[ئەسکیتیا]]"کە [[کازاخستان]] و باکووری [[ڕووسیا|ڕەسیا]] و [[ئوکراینا]] و [[ئازەربایجان|ئازەربێجان]] و [[کوردستان]] و [[بولگاریا]]ی ئەمڕۆ دەگرێتەوە، کە شوێنەوارەکانیان لەم ناوچەیە بە جێھێشتووە، پاشان ئەم [[گۆتی]]انە بوونەتە دوو بەش، گۆتیە ڕۆژھەڵاتیەکان و گۆتیە ڕۆژئاواییەکان، ڕۆژھەڵاتیەکان لەگەڵ [[کاردۆخ]]یەکان تێکەڵ دەبن و لە شاخەکانی [[زاگرۆس]] نیشتەجێ دەبن، ڕۆژئاواییەکان دێن لە ناوچەی "[[ئێبیریا]]"نیشتەجێ دەبن و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] دادەمەزرێنن.<ref>Ingemar Nordgren (2004).</ref> === ڤیکینگ و چەرخەکانی ناوەڕاست === چەرخی [[ڤیکینگ]] لە نێوان سەدەکانی ھەشتەم و یازدەھەم دا بووە، وا دادەنرێت کە سوێدیەکان لەم ماوەیە گەشەیان سەندوە و بەرەو ڕۆژھەڵات و باشوور پەلیان ھاوێشتوە، ئەوەی بەرەو ڕۆژھەڵات ڕۆیشتوون ڤیکینگیەکان بوون و ئەوانەی بەرەو باشوور ڕۆیشتوون گۆتیەکان([[گۆتڵاند]]) بوون، [[پەڕگە:Suecia 1-064 ; Gambla Ubsala högar.png|وێنۆک|220x220پیکسڵ|Gamla Uppsala، [[ئۆپساڵا]]ی کۆن، ئەم شوێنە گرنگیەکی [[ئایینی]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] گەورەی ھەیە لە مێژووی سوێد.<br/> ]] شوێنەواری سەرکێشیەکانی ڤیکینگەکان لە گەشتەکەیان دا بەرەو باشوور دۆزراوەتەوە لەسەر چەند بەردێک لە [[یۆنان]] و [[فەڕەنسا]] و لە کەناراوەکانی [[قەزوین]] و [[باکووری کوردستان]]، کە بە ڕێنووسی ئەسکەندەنافی دۆزراوەتەوە، لە سەدەی ھەڤدەھەم شانشینی ئەسکەندەنافیا چەند گەریدەیەک دەنێرێت بۆ ڵێکۆڵینەوە لەم بابەتە، ئەم گەریدانە چەندین بەردنووسیان چنگ دەکەوێت کە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دۆزرابوونەوە، بەڵام کەشتیەکە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیەکانەوە]] تێک دەشکێنرێت لە [[دەریای قەزوین|دەریای کاسپیەن]] بەسەرجەم سەرنشینانەوە. ====شانشینی سوێد==== تاکو ئێستا بە وردی نازانرێت کەی و چۆن [[شانشینی سوێد]] دامەزراوە، بەڵام زنجیرەی پاشا سوێدیەکان دەگەڕێتەوە بۆ شا [[ئیریک]]<nowiki/>ی سەرکەوتوو کە بە یەکەمی ھەموو پاشاکانی سوێد دادەنرێت کە فەرمانڕەوایی ھەریەکە لە "Svealand" و"Götaland" یان کردووە لە یەک فەرمانگەدا، پێشتر سوێد و گۆتڵاند دوو شانشینی سەربەخۆ بوونە بۆ ماوەیەکی درێژ، بەڵام بەھۆی ھەڵگیرسانی جەنگەوە لە نێوانیان لەسەدەی شەشەمی زایینەوە شا ئیریک ھەردووکی کردۆتە یەک لەژێر ناوی سوێد. ====پێشکەوتنی ڕۆشەنبیری==== لە ماوەی قۆناغە سەرەتاییەکان لە چاخی ڤیکینگی ئەسکەندەنافی ھەریەک لە "یەستاد" لە "سەکانیا" و "باڤکین" لە "گۆتڵاند" بازاڕگەرێکی گەشاوەیان لە نێوان دا ھەبووە، ئەوەی ماوەتەوە لە شوێنەوارەکانیان بریتیە لە بازاڕی گەورەی "یەستاد" کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٦٠٠-٧٠٠ ی زایینی، بەڵام بازاڕی "باڤکین" شوێنەکەی نەماوە جگە لە بەندەرێکی گەورە کە دەکەوێتە سەر دەریای بەلتیک کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆیەم و دەیەمی زایینی، کە بەھۆیەوە کاربۆن و کانزاکانی تریان ھێناوە.<ref name="Sawyer">Sawyer, Birgit and Peter Sawyer (1993).</ref> قەشە "ئانسگار" بۆ یەکەم جار ئایینی کریستیانی ھێناوەتە سوێد لە ٨٢٩، بەڵام ئایینەکە نەیتوانیوە جێگای ئایینی "پاگانیزم "بگرێتەوە تا سەدەی دوازدەھەم، لە سەرەتای سەدەی یازدەھەم ئایینی کریستیانی زۆر گەشەی کرد و بووە ھۆی لاوازی پاشای باکوور و پاشاکانی باشووریش لە ڕێگای کلێساوە زەویەکانی باکووری دابەش کرد بەمە لە سەدەی دوازدەھەم ئایینی کریستیانی تەواوی سوێدی گرتەوە.<ref>Bagge, Sverre (2005) "The Scandinavian Kingdoms".</ref> [[پەڕگە:Valdemar Atterdag brandskattar Visby (1882).jpg|ڕاست|وێنۆک|198x198پیکسڵ|ڤاڵدیماری چوار‏‏‏ە‏‏‏م ف‏‏‏ە‏‏‏رمانڕ‏‏‏ە‏‏‏وایی له گۆتڵاند و‏‏‏ە‏‏‏رد‏‏‏ە‏‏‏گرێت‏‏‏ە‏‏‏وه ل‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ر‏‏‏ە‏‏‏و‏‏‏ە‏‏‏ی دیواری ڤێسپی و کۆتایی ب‏‏‏ە‏‏‏ کوشتار د‏‏‏ە‏‏‏هێنێت ١٨٠٠.]] ====دامەزراوە پارچەییەکان لە سوێد==== جگە لە ناوچەی سکێن لە کۆتا لوتکەی باشووری سوێد ھیچ لە شوێنەکان دامەزراوەیان نەبووە بەھۆی ئەوەی لەژێردەستی دانماڕکیەکان بوو، وەک ھەموو شارەکانی تری ئەوڕوپا<ref>Franklin D. Scott, ''Sweden: The Nation's History'' (University of Minnesota Press: Minneapolis, 1977) p. 58.</ref> لەبەر ئەوە جوتیاران زەرەرمەندی یەکەمی ھەموو ئەم ستەمانە بوون، کە لە مێژووی سوێددا  ھەژارترین چین بوون<ref>[http://runeberg.org/nfcj/0106.html Träldom].</ref> بەڵام بە ھۆی گەشەسەندنی ئایینی کریستیانی دیاردەی بەندایەتی و ژێردەستی برەوی نەما و جوتیارەکان زەویان بەسەر دابەش کرا لەلایەن کڵێساوە.<ref>Scott, p. 55.</ref> لە ڕاستیدا ھەریەکە لە  بەندایەتی و ژێردەستی لەلایەن شا "ماگنۆس ئەریکسۆن" لە ١٣٣٥ کۆتایی پێ ھات. بەڵام خۆشگوزەرانی ھەر نەبوو بە بەشی جوتیاران چونکە جوتیارە بەندەکانی دوێنێ بوون بە کرێکار و بەردەست لە شارەکان بۆ درووستکردنی باڵەخانەکان، بۆ نموونە جوتیارەکانی ناوچەی "داسڵاند"ھەڵدەستان بە کۆکردنەوەی [[پەنیر]] لە شارەکان و ھێنانەوەیان تا بە ئاسن یان ماسی بگۆڕنەوە لە شارە کەناراویەکان کە لەوێوە ھاوردە دەکرا.<ref>Scott, pp. 55–56.</ref> ====پلێگا لە سوێد (تاعون)==== لە سەدەی چواردەھەم سوێد ڕووبەڕووی پلێگا (مەرگی ڕەش) بوویەوە، کە زۆرینەی خەڵکەکەی لەناو برد.<ref>Scott, pp. 56–57.</ref> لەو ماوەیە زۆرینەی خەڵک ناچاربوون ڕووبکەنە شارەکان و شاری گەورە سەر ھەڵبدەن و پەیوەست ببن بە "بزاڤی ھانزی بازرگانی" ئەڵمانەکان بەتایبەت لە "ڤیسبی"، لەساڵی ١٣٩٧ سوێد و نەروێژ لەژێر فەرمانڕەوایی شا "ماگنۆس ئەریکسۆن" یەکیان گرت، لەساڵی ١٣٩٧ شاژنی دانماڕک پێشنیاری یەکگرتنەوەی ھەریەک لە پاشایەتی سوێد و نەڕویژ و دانماڕکی ھێنا پێشەوە، بەڵام نەیتوانی دەسەڵاتی بەسەر سوێدیەکان بشکێنێتەوە. ====کۆشکی پاشایەتی و فەرمانڕەواکانی==== تەختی پاشایەتی سوێد بۆ گەلێک لە شازادەکان ماوەتەوە بە درێژایی مێژووی شانشینەکە، لەبەر ئەوە دەسەڵاتی ڕاستەقینەی جێبەجێکردن بەدەست شازادەکانەوە بووە بۆ ماوەیەکی درێژ تەنانەت بنەماڵەی شا ستیوەر کە پەڕلەمانی سوێدیان درووست کرد، "شا کریستانی دووەم" پاشای دانماڕک لە ١٥٢٠ بە ھێزی چەک دەسەڵاتی بەسەر سوێددا کێشا و بڕیاری لەناوبردنی وەچەی شانشینەکانی سوێد لەناو ببات، بەڵام خەڵک ڕووبەڕوویان بوونەوە و کوشتارگەیەکی گەورە ڕوویدا لە ستۆکھۆڵم، کە دواتر بە "خوێنی کۆترەکانی ستۆکھۆڵم" ناسانرا و لە ٦ ی یونیوی ١٥٢٣ (پشووی نیشتمانی سوێد) شا "گۆستاف ڤاسا" شانشینی مەزنی سوێدی ڕاگەیاند<ref>Scott, p. 121.</ref> پاشان کڕیستیانی کاسۆلیکی ڕەت کردەوە و ڕێچکەی پڕۆتستانتی گرتەبەر، و ناوچەی دەریای بەلتیکی خستە ژێر ڕکێفی لە "بزاڤی ھانزی بازرگانی".<ref>Scott, p. 132.</ref> === ئیمپراتۆری سوێدی === [[پەڕگە:Map of Sweden (1797).tif|ڕاست|وێنۆک|ن‏‏‏ە‏‏‏خش‏‏‏ە‏‏‏ی سوێد(١٧٩٧)]] لە چاخی ھەڤدەھەم سوێد وەک ھێزێکی گەورەی ئەوڕوپی دەرکەوت، و بیری لە جیۆپۆلەتیک ی خۆی کردەوە و شا "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم " ھێرشی کردە سەر خاکی ڕەسیا و پۆڵەندا و لیتوانیا جەنگێکی سی ساڵی ڕوویدا. لە ماوەی جەنگە سی ساڵیەکە، سوێد نزیکەی نیوەی پاشماوەی خاکی ڕۆمانی کۆنی دەستەبەرکرد، کە مەبەستی "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم " درووستکردنەوەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بوو لەسەر دەستی خۆی، بەڵام لە جەنگی "لۆتزن"(١٦٣٢) کوژرا و خەونی سوێدیەکان ڕاوەستا، و پاشان لەدوای جەنگی "نۆڕدلینگین"سوێدیەکان زۆرینەی خاکەکانیان لەدەستدا لە ئەڵمانیا، چونکە ئەڵمانەکان ڕووبەڕوویان بوونەوە بەوەی سوێدیەکان نزیکەی ٢٠٠٠ قەڵا و ١٨٠٠٠ گوند و ١٥٠٠ شارۆچکەی ئەڵمانیەکانیان خاپور کردبوو.<ref name="Population-HLS">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm|سەردێڕ=Population|بڵاوکەرەوە=History Learningsite|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150520062802/http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Suecia 1-054 ; Sodra Bancohuset.jpg|چەپ|وێنۆک|180x180پیکسڵ|ستۆکهۆڵم ل‏‏‏ە‏‏‏ناو‏‏‏ە‏‏‏ڕاستی س‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ی ١٧]] لە ناوەڕاستی سەدەی ھەڤدەھەم سوێد سێیەم گەورەترین وڵاتانی ئەوڕوپا بوو  لە ڕوانگەی ڕووبەرەوە پاش ئیسپانیا و ڕەسیا، سوێد خاوەنداریەتی خاکێکی بەرفراوانی دەکرد لەسەر دەستی "شا کاڕڵ ی دەیەم "دوای پەیماننامەی (ڕۆسکیڵدێ)لە ١٦٥٨.<ref name="HayesPSH">"A Political and Social History of Modern Europe V.1.</ref><ref>However, Sweden's largest territorial extent lasted from 1319 to 1343 with Magnus Eriksson ruling all of the traditional lands of Sweden and Norway.</ref> ھۆکاری سەرکەوتن و مانەوەی شانشینەکە لەم ماوەیە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو گۆڕانکاریانەی کە "گۆستافی یەکەم" کردی لە بواری [[ئابوور]]یدا.<ref name="GusEB">"Gustav I Vasa – Britannica Concise" (biography), ''Britannica Concise'', 2007, webpage: [http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa EBConcise-Gustav-I-Vasa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119193734/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ }}.</ref> لەسەدەی ھەڤدەھەم  سوێد بەشداری چەندین جەنگی گەورەدا کرد وەک جەنگی پۆڵەندی و لیتوانی کە کێبڕکێ بوو لەسەر دەستگرتن بەسەر دەریای بەڵتیک و وڵاتانی ھاوکەناری بەتایبەت جەنگی کێرکۆڵم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm|سەردێڕ=Battle of Kircholm 1605|بڵاوکەرەوە=Kismeta.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090614093403/http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سێ لەسەر دووی فنلەندیەکان ئاژەڵەکانیان تووشی نەخۆشی [[بەدخۆراکی]] بوون لە ١٦٩٦<ref>[http://countrystudies.us/finland/9.htm Finland and the Swedish Empire].</ref> ئەم نەخۆشیە لەوەڕگەی سوێدیەکانیشی گرتەوە<ref>[http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm Agricultural Yields and Years of Famine – Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114072225/http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ }}.</ref> بەمە %١٠ سوێدیەکان نیشتمانیان جێھێشت<ref>Elizabeth Ewan, Janay Nugent (2008) "''[http://books.google.com/books?id=6oOCfHxQDtwC&pg=PA153 Finding the family in medieval and early modern Scotland]''".</ref> [[پەڕگە:Battle of Lutzen.jpg|ڕاست|وێنۆک|180x180پیکسڵ|کوشتنی گۆستاف ئ‏‏‏ە‏‏‏دۆڵڤی دوو‏‏‏ە‏‏‏م ل‏‏‏ە‏‏‏ ج‏‏‏ە‏‏‏نگی لۆتزن ١٦٣٢.]] بە ھۆی مردنی شا "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم" و جەنگی پۆڵەندی و لیتوانی، ئابوروی سوێد وێران بوو، تا ھاتنی شا"کاڕڵ ی یازدەھەم"(١٦٥٥-١٦٩٧)کە ئابووری وڵات و سوپای بووژاندەوە، پاشان بۆشا "کاڕڵ ی دوازدەھەم" ی کوڕی بەجێ ھێشت. کە بوو بە خاوەنی گەورەترین سوپای ناوچەکە و خاوەنی گەورەترین کەشتیگەڵی سەربازی، تاکە ھێز کە بیتوانیبا بەرامبەریان بوەستێت ڕەسیا بوو. لە دوای جەنگی "نارڤا" (١٧٠٠) کە یەکێکە لە سەرەتای "جەنگە گەورەکانی باکوور" ڕەسیا زۆر لاواز ببوو بەجۆرێک سوێدیەکان دەیان توانی دەستی بەسەر دابگرن، بەڵام لە بڕی ڕەسیا جەنگی پۆڵۆنیا و لیتوانیای ھەڵبژارد و پۆڵۆنیای شکاند، ئەمە دەرفەت بوو  بۆ ڕەسیا تا ژێرخانی نوێ بکاتەوە. دوای ھاوپەیمانیەتی لەگەڵ "سەکسۆنیەکان"لە جەنگی "کڵیسزۆڤ" (١٧٠٢). دوای سەرکەوتنیان بەسەر پۆڵۆنیەکان، شا "کاڕڵی دوازدەھەم" ڕووی کردە ڕەسیا بەڵام توشی شکستێکی گەورە بوون بەتایبەت لە جەنگی (پۆڵتاڤا) ١٧٠٩، بەمە "پەتڕۆسی مەزن" و کەشە بەفراویەکەی خۆیان نتشانی ھەموو جیھان دا تا بزانن کێ ڕووبەڕوویان دەبێتەوە. ئەم کەوتنە سەرەتای کەوتنی شانشینی سوێد بوو. [[پەڕگە:Marten's Poltava.jpg|چەپ|وێنۆک|180x180پیکسڵ|جەنگی (پۆڵتاڤا) ١٧٠٩. سەرکەوتنی ڕوسەکان بەسەر سوێدیەکان<br/>]] "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم"  جەنگی نەرویژی بەرپاکرد ١٧١٦، بەڵام بەھۆی کوژرانی لە قەڵای فردریکستن ١٧١٨، پاشەکشە بە سوێدیەکان کرا، ئەم شکستە بە ھۆی کوژرانی پاشاوە بوو نەک لاوازی ھێزەکەی.  سوێد ناچاربوو دەستبەرداری ڕووبەرێکی بەرفراون بێت لە ڕێککەوتن نامەی "نیستاد" ١٧٢١، جگە لەمە گەورەیی و زڵھێزی شانشینەکەی لەدەستدا لە"دەریای بەڵتیک"و ڕەسیا سەریھەڵدا وەک زلھێزێکی جیھانی، و لە جەنگی کۆتایی ساڵی ١٧٢١ سوێد ٢٠٠٠٠٠ پیاوی لە خاکی سوێدی ئێستا لەدەستدا و ١٥٠٠٠٠ پیاویش لە خاکی فنڵەندای ئەمڕۆ. لە سەدەی ھەژدەھەم، سوێد ھیچ نەبوو جگە لە ھێزێکی بچووک کە پارێزگاری لەو خاکە دەکرد کە بۆی مابوویەوە، جگە لە خاکی ڕۆژھەڵاتی ناچاربوو بۆ ڕەسیای جێبھێڵێت کە فنڵەندای ئەمڕۆیە(١٨٠٩) و بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی ڕەسیا. لەژێر ناوی "ھەرێمی فنڵەندای گەورە". بۆ چاکسازی کردنەوەی سوێد لە "دەریای بەڵتیک" ھاوپەیمانێتی دوژمنێکی کۆنی کرد کە فەڕەنسا بوو  بۆ دژایەتیکردنی دانماڕک و نەرویژ لە جەنگەکانی ناپلیۆن، بەمە بەشداری "جەنگی لایبزیگ" ی کرد بۆ وەرگرتنەوەی خاکەکانی دانماڕک و نەرویژ بەرامبەر زەویەکانی ئەڵمانیا بۆ فەڕەنسیەکان، بەگوێرەی ڕێککەوتننامەی "کیڵ"، ١٤ یەنایەر ١٨١٤، کە نەرویژیەکان ئامادەی ملکەچبوون  نەبوون، بەمە سوێد جەنگی دژی نەرویژیەکانی ڕاگەیاند بەسەرکردایەتی شا"کاڕڵ ی سێزدەھەم" لە ٢٧ یۆلیۆ ١٨١٤، بەمە نەرویژ بوو بە بەشێک لە شانشینی سوێدی، ئەم بارودۆخە وەک خۆی مایەوە تا ١٩٠٥، لەو کاتەوە سوێد ھیچ شەڕێکی تری نەکردووە، جگە لە ھەندێک بەشداری بۆ پاراستنی ئاشتی لە کۆسۆڤۆ و ئەفغانستان و کوردستان. === مێژووی ھاوچەرخ === [[پەڕگە:Farewell to home, Göteborg, 1905.jpg|چەپ|وێنۆک|ک‏‏‏ە‏‏‏شتی‏‏‏ە‏‏‏ک سوێدی‏‏‏ە‏‏‏کانی ه‏‏‏ە‏‏‏ڵگرتوه ل‏‏‏ە‏‏‏کاتی جێهێشتنی وڵات ل‏‏‏ە‏‏‏ گۆتێنبێرگ ١٩٠٥.]] لە سەدەکانی ھەژدەھەم و نۆزدەھەم سوێد بەڕێژەیەکی بەرچاو ژمارەی دانیشتوانی بەرز بوویەوە، ئەمیش بەھۆی ئاشتی و شەڕنەکردن بوو بۆ ماوەیەکی درێژ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|المؤلفین المشارکین=Paul Robert Magocsi|سنة=١٩٩٨|العنوان=Encyclopedia of Canada's Peoples|الناشر=University of Minnesota Press|الرقم المعیاری=٠-٨٠٢٠-٢٩٣٨-٨|الصفحة=١٢٢٠|المؤلف=Paul Robert Magocsi, editor.}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوان کار و دەستکەوتنی نان بە کێشە کەوت کە بوور ھۆی کۆچکردنی سەدان سوێدی بۆ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا کە لەم ماوەیە نزیکەی %١٠ ی سوێدیەکان خاکیان بەجێ دەھێشت بۆ ھەرساڵێک .<ref name="Einhorn">Einhorn, Eric and John Logue (1989).</ref> لەو ماوەیە سوێد بەدەستی ھەژاری دەیناڵاند و دانماڕکیەکانیش خەریکی خۆبەھێزکردنەوە بوون لە ڕووی پیشەسازیەوە<ref name="Einhorn">Einhorn, Eric and John Logue (1989).</ref><ref>Koblik, Steven (1975).</ref> سوێدیەکان کۆچیان دەکرد بۆ ئەمێریکا بە مەبەستی ژیانێکی باشتر، کە لەنێوان ساڵەکانی ١٨٥٠ بۆ ١٩١٠ نزیکەی یەک میلیۆن سوێدی بەرەو ئەمێریکا کۆچیان کرد<ref>Einhorn, Eric and John Logue (1989), p. 8.</ref> لە سەرەتای سەدەی بیستەم ژمارەی سوێدیەکانی شیکاگۆ زۆر زیاتر بوو لە ژمارەی سوێدیەکانی گۆتەنبۆڕگ (دووەم گەورە شاری سوێد)<ref>Ulf Beijbom, [http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm "European emigration"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803004438/http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm |date= ٣ی ئابی ٢٠٠٨}}, The House of Emigrants, Växjö, Sweden.</ref> ژمارەی ھەرە زۆری سوێدیەکان لە ھەرێمەکانی ڕۆژئاوای ناوەڕاست بوو لە ھەرێمی "مینیسوتا"، و ھەندێکیشیان لە ھەرێمەکانی تر و کەنەدا بوون. لەگەڵ ھەموو ئەو ھەژاریەی کە لەسەدەی نۆزدەھەم سوێدیەکان بینیان، ھەندێک گۆڕانکاری گرنگیش ڕوویاندا لە بواری کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەھۆی بەرزبوونەوەی ژمارەی دانیشتوانەوە.<ref name="Koblik9-10">Koblik, pp. 9–10.</ref> لەو گۆڕانکاریانە دابەشکردنی زەوی کشتوکاڵی بوو بەسەر ھەژاراندا و ھاتنی [[پەتاتە]] و چاندنی بوو بۆ سوێد<ref name="Koblik9-10">Koblik, pp. 9–10.</ref> چونکە وەک دەزانرا سوێدیەک وەک ئەوڕوپاییەکانی تر زۆر شارەزا نەبوون لە بەکارھێنانی خاکدا ئەویش بەھۆی نالەباری کەشوھەواوە بوو،<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-29865/Sweden#403810.hook Sweden: Social and economic conditions] (2007).</ref> و ڕۆشەنبیری کشتوکاڵی سوێد کاریگەری ھەبوو بەسەر ڕژێمی ڕامیاریەوە، و درووستبوونی پارت و کۆمەڵەی جیا بە جوتیاران وەک پارتی جوتیارانی نوێ (ئێستا "پارتی ناوەند").<ref>Koblik, p. 11: "The agrarian revolution in Sweden is of fundamental importance for Sweden's modern development.</ref> لەنێوان ساڵەکانی ١٨٧٠ تا ١٩١٤ سوێد دەستی کرد بە پێشکەوتنی ئابووری و پیشەسازی تاوەکو ئەمڕۆ<ref>Koblik, p. 90.</ref> لە کۆتای ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم گەلێک کۆمەڵە و پارت و بزاڤی میللی دەرکەوتن وەک (سەندیکای کرێکاران، کۆمەڵەی پاراستن مەیخۆران، کۆمەڵەی ئایینە سەربەخۆکان)، کە بوونە بنەما بۆ درووستبوونی کۆمەڵگەیەکی دیموکرات، ئەم بزاوتانە بوونە ھۆی ئەوەی سوێد ھەنگاوێکی خێراتر ببڕێت بەرەو ڕژێمی پەڕلەمانی و دیموکراتی نوێ، کە لەدوای جەنگی جیھانی یەکەم، ھاوکات لەگەڵ شۆڕشی پیشەسازی بەردەست کەوت، کە خەڵک ھەنگاو بە ھەنگاو بەرەو شارەکان و کارگەکان بەڕێکەوتن، و بەشداریان لە سەندیکاکان کرد، و بەھۆی سەرھەڵدانی شۆڕشی شوعیەکان لەساڵی ١٩١٧ پەڕەیەکی نوێ لە ژیانی پەڕلەمانی ھەڵدرایەوە و بەرەو دیموکراتی ڕۆیشتن. === جەنگی جیھانی یەکەم و دووەم === [[پەڕگە:Swedish soldier during ww2.JPG|چەپ|وێنۆک|س‏‏‏ە‏‏‏ربازێکی سوێدی له ج‏‏‏ە‏‏‏نگی جیهانی دوو‏‏‏ە‏‏‏م.]] سوێد بێلایەن بوو بە درێژایی جەنگی جیھانی یەکەم و جەنگی جیھانی دووەم، لەگەڵ ئەوەش کە بێلایەنی زۆر سەخت بوو لە جەنگی جیھانی دووەم.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref><ref>Nordstrom, p. 315: "Sweden's government attempted to maintain at least a semblance of neutrality while it bent to the demands of the prevailing side in the struggle.</ref> و سوێد لەم ماوەیە کەوتبووە ژێر ئابڵوقەکانی ئەڵمانیا کە بە ھۆیەوە لە جیھان دابڕابوو.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref> پاشان سوێد کەوتە ھەوڵی ئەوەی کە کۆتایی بەم بارودۆخە بێنێت<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> کە موڵکەچی چەندین  داواکاری ئەڵمانیا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|الأخیر=Zubicky|الأول=Sioma|سنة=١٩٩٧|العنوان=Med förintelsen i bagaget|لغة=[[Swedish language|Swedish]]|الناشر=Bonnier Carlsen|مکان=Stockholm|الرقم المعیاری=٩١-٦٣٨-٣٤٣٦-٧|الصفحة=١٢٢}}</ref> ھەروەھا سوێدیەکان ئامێر و بەرھەمەکانی ئەڵمانیای بەکار دەھێنا بە درێژایی ماوەی جەنگەکان، ھەروەھا توانی بەرگری لە خۆی بکات بەرامبەر ھێرشەکانی نەرویژ، و لە ١٩٤٣ چەندین ھاوڵاتی جوولەکەی ڕزگار کرد کە ھانایان بۆ ھێنابوون لە ترسی ھێرشی نازیەکان، جگە لە ھاوکاریکردنی فنلەندیەکان لە "جەنگی زستان" و "جەنگی بەردەوام بوون" بە چەک و ڕاھێنان. لەگەڵ نزیک بونەووە لە کۆتایی جەنگ، سوێد ڕۆڵێکی گەورەی بینی لە ھاریکاری مرۆیی، بە وەرگرتنی ژمارەیەکی زۆر لە پەنابەر و کۆچبەران بەتایبەت جوولەکەکان، کە ژیانی گەلێک مرۆڤیان ڕزگار کرد بە ھاوکاریە جۆربەجۆرەکان<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> لەبەر ئەمە دەڵێن کە سوێد زۆر بەتوندی ڕووبەڕووی نازیەکان بوونەوە  بە ڕێگای خۆیان ھەتا گەیشتە ئەو ئاستەی سەروەری خۆی خستە مەترسیەوە<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> === جەنگی سارد === لەگەڵ ئەوەی سوێد بێلایەنی خۆی ڕاگەیاندبوو بەڵام پەیوەندیەکی قۆڵتر و بەھێزتری ھەبوو لەگەڵ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا. لەدوا ساتی جەنگ، سوێد دەزگا پیشەسازیەکانی بەکارھێنانی بۆ بەھێزکردنی ژێرخانی ئابووری و سەقامگیری کۆمەڵایەتی و پەرەپێدانی [[زانست]]ی کە بووە بنەما بۆ پێشکەوتنی ئەوڕوپا<ref name="NB335-339">Nordstrom, pp. 335–339.</ref> سوێد بەشێک بوو لە "پڕۆژەی ماڕشاڵ" و ھوابەش بوو لە "ڕێکخراوی ھاریکاری و گەشەپێدانی ئابووری" لەماوەی دوای جەنگ "پارتی کرێکارانی کۆمەڵایەتی دیموکراتی" فەرمانڕەوایی سوێدی دەکرد، کە پەیڕەوی سەندیکا و "سەرمایەداری" دەکرد، بەتایبەت یەکێتی سەندیکای کرێکارانی سوێدی، کە ھاوپەیمانی پارتی ھاوبەشی دیموکراتی بوو<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> کە ژمارەی بیرۆکراسییەکان لە شەستەکان و ھەشتاکان زۆر بەرزبوویەوە بەشێوەیەکی بەرچاو<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> سوێد دەرگای واڵا کرد ڕووەو بازرگانی نێودەوڵەتی و پیشەسازی جیھانی کە گەشەسەندنێکی چاکی بەخۆوە بینی لە ھەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا. وەک ھەموو وڵاتە پیشەسازیەکان سوێد کەوتە باری پێویست بوون بە نەوت لە سەردەمی قەیرانی نەوتدا ١٩٧٣-١٩٧٤ و ١٩٧٨-١٩٧٩<ref>Nordstrom, p. 344: "During the last twenty-five years of the century a host of problems plagued the economies of Norden and the West.</ref> لە ھەشتاکاندا، دووبارە پەیکەری پیشەسازی سوێد داڕێژڕایەوە بەشێوەیەکی بەرفراوان، کە دەستبەرداری تەختە بوون لە درووستکردنی کەشتی و پیشەسازیەکانی تر، لە بری دار ماددەکانی ئاسن و مس و کانزاکانی تریان بەکارھێنا بۆ پیشەسازیە میکانیکیەکان و خۆکارەکان.<ref>Krantz, Olle and Lennart Schön. 2007.</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٧٠ بۆ ١٩٩٠ ڕێژەی باج بەرزبوویەوە بەوەر ھاوڵاتیان بە ڕێژەی %١٠ بەبەراورد ڕێژەی بەرھەمھێنان کەمی کرد لەچاو وڵاتانی تر وەک وڵاتانی ڕۆژئاوای ئەوڕوپا، پاشان ئەم ڕێژەیە بەرزبوویەوە بۆ %٨٠ لە کۆتایی دا دەوڵەت نیوەی توانای بەرھەمھێنانی لەدەستدا لە "کۆی بەرھەمی  خۆماڵی"، و سوێد پاشەکشەی کرد لە ڕێزبەندی پێنجەمی وڵاتە پێشکەوتووەکان لە ڕووی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بۆ ھەر تاکێک، بەمە لە کۆتایی ھەفتاکان ڕامیاری ئابووری کاریگەری خستە سەر دەزگاکانی وڵات و وەزارەتەکان  .<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> پاشایەتیکردنی کاڕڵ گۆستافی شازدەھەم لەسەر تەختی پاشایەتی لەساڵی ١٩٧٣ تاوەکو ئەمڕۆ. === ماوەی ئێستا === [[پەڕگە:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|چەپ|وێنۆک|ب‏‏‏ە‏‏‏ ئ‏‏‏ە‏‏‏ندام بوونی سوێد ل‏‏‏ە‏‏‏ ی‏‏‏ە‏‏‏کێتی ئ‏‏‏ە‏‏‏وڕوپا له ١٩٩٥ و واژووکردنی ب‏‏‏ە‏‏‏ڵێننام‏‏‏ە‏‏‏ی لیشبۆنا ل‏‏‏ە‏‏‏ ٢٠٠٧.]] بەھۆی کزبوونی بازاڕی خوانوبەرە و وەبەرھێنان لە سەرەتای نەوەدەکان داھاتی باج کەمی کرد جگە لەو بارەی کە ئابووری جیھان تێی کەوتبوو وڵات ناچار بوو کە ڕێژەی باج زیاتر بکات بەسەر ھاوڵاتیان دا<ref>Englund, P. 1990.</ref> بەمە ڕێژەی وەبەرھێنان کەمی کرد بە %٥ لە "کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بەتایبەت لە ١٩٩٢ کە بانک ڕێژەی باجی بۆ %٥٠٠ بەرزکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html|سەردێڕ=Sweden's `Crazy' 500% Interest Rate; Fails to Faze Most Citizens, Businesses; Hike Seen as Short-Term Move to Protect Krona From Devaluation|بڵاوکەرەوە=Highbeam.com|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ١٩٩٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110215084954/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مسار=http://books.google.com/books?id=NxFh9qk0wBYC&pg=PA44|العنوان=The Great Financial Crisis in Finland and Sweden|الناشر=Edward Elgar Publishing|الرقم المعیاری=١٨٤٨٤٤٣٠٥٦|المؤلف=Lars Jonung, Jaakko Kiander, Pentti Vartia|سنة=٢٠٠٩}}</ref> حکومەت نیگەران بوو بە نزمبوونەوەی ئاستی داھات، ھەستا بە ھەندێک چاکسازی لە بواری وەبەرھێنان و ڕکابەری جیھانی بۆ وەبەرھێنان و دانانی سنوورێک بۆ خۆشگوزەرانی ھاوڵاتیان و خزمەتگوزاری گشتی، بۆیە ھەوڵی بە ئەندامبوون درا لە یەکێتی ئەوڕوپا بۆ ئەم مەبەستە پەڕلەمان ڕێژەی %٥٢ ی دەنگەکانی بەدەست ھێنا لە ١٣ی نۆڤەنبەری ١٩٩٤، و سوێد بوو بە ئەندام لە یەکێتی ئەوڕوپا لە ١ یەنایەری ١٩٩٥. لەڕاستیدا سوێد بێلایەن نییە لە بواری سەربازیدا، و بەشدارە لە گەڵێک لە چاڵاکیە سەربازیەکاندا، و ھاوبەشە لە "ھاوپەیمانی باکووری ئەتلەسی" ([[ناتۆ]])، جگە لە بەشداریکردنی ھەندێک وڵات بۆ بەرھەمھێنان و پێشکەوتنی چەک و [[جبەخانە]]ی سەربازی، سوێد جۆرە چەکێکی بەرھەم ھێنا کە ئەمێریکیەکان بەکاریان ھێنا لە جەنگی دژ بە ئێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/article.php?ID=3013&date=20060207|سەردێڕ=New Swedish weapon in Iraq|نووسەر=The Local|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> ھەروەھا سوێد مێژوویەکی درێژی ھەیە لە بەشداریکردنی چالاکیە سەربازیە نێودەوڵەتیەکان، بەھۆی ئەوەی ئەندامە لە "ھاوپەیمانی باکووری ئەتلەسی" کە لەژێر فەرمانڕەوایی یەکێتی ئەوڕوپادایە بۆ پاڕاستنی ئاشتی کە پاشکۆی "نەتەوە یەکگرتووەکانە"، سوێد پشکی سەرۆکایەتی یەکێتی ئەوڕوپای وەرگرتووە لە ١ یۆلیۆ بۆ ٣١ دیسەمبەری ٢٠٠٩. == جوگرافیا == [[پەڕگە:Suorvajaure in stora sjofallet park.jpg|چەپ|وێنۆک|دیم‏‏‏ە‏‏‏نێک له باخچ‏‏‏ە‏‏‏ی ستۆرا سیۆڤاڵیتی نیشتمانی.]] سوێد دەکەوێتە باکووری ئەوڕوپا، لە خۆڕئاوای دەریای بەڵتیک و کەنداوی پۆتنیا، و کەناڕێکی ڕیشاڵی و درێژی ھەیە، و بەشی خۆرھەڵاتی نیمچە دوورگەی ئەسکەندەنافیا پێک دێنێت، و لە خۆڕئاوی زنجیرە چیاکانی ئەسکەندەنافیا (سکاندیرنا) ھەڵکەوتوون، کە بۆتە سنووری نێوانیان لەگەڵ نەرویژ، و فنلەندا کەوتۆتە بەشی باکووری خۆرھەڵاتی، و سنوورێکی دەریایی ھەیە لەگەڵ دانماڕک و ئەڵمانیا و پۆڵۆنیا و لیتوانیا و لاتیڤیا و ئیستۆنیا و ڕەسیا، و لە ڕێگای پردەھۆینی ئۆریسەند بە دانماڕک بەستراوەتەوە. سوێد ڕێزبەندی پەنجاو پێنجەمین گەورەترین وڵاتی گرتوەو لە ڕووی ڕووبەرەوە کە (٤٤٩٬٩٦٤ کم٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Country Comparison: Area|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55#sw|ئیش=Central Intelligence Agency|بڵاوکەرەوە=Cia.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100602150716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55#sw|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و چوارەمینە بە گوێرەی ئەوڕوپا جگە لە ڕەسیای ئەوڕوپی، و گەورەترینی باکووری ئەوڕوپایە، نزمترین خاڵی لە ئاستی دەریاوە کەوتۆتە کەنداوی ھاماڕسیۆن لە (کریستان ستاد) کە ٢٫٤ مەتر لە خوار ئاستی دەریایە، بەبەراورد بەرزترین خاڵی بریتیە لە (کیپنیکایسێ)  کە ٢١١١ مەتر لە [[ئاستی دەریا]] بەرزە. سوێد بەگوێرەی ڕۆشەنبیری و جوگرافیا و مێژوو بۆ ٢٥ پارێزگا دابەش کراوە، کە ھیچ مەبەستێکی کارگێڕی و ڕامیاری لە پشتەوە نیە، ھەریەکە لەم پارێزگانەش بەسەر سێ ھەرێم دابەش کراوە ئەوانیش (نۆردلاند) و (سڤیڵاندی ناوەند) و (گۆتۆ ڵاندی باشوور)، ھەرێمی (نۆردلاند) کەمترین ڕێژەی دانیشتوان و زۆرترین ڕووبەری لەخۆ گرتووە کە %٦٠ ھەموو خاکی سوێدە. %١٥ خاکی سوێد لە باکوور کەوتۆتە ناو ھێڵی پانی جەمسەری باکوور، کە زۆرینەی ڕووبەری دارستانی سوێد پێک دێنێت، بەرامبەری خاکی باشووری بۆ کشتوکاڵ گونجاوە و زۆرینەی ڕێژەی دانیشتوانی بەرکەوتووە (ئۆریسەند)، و دوورگەکانی (گۆتڵاند) و (ئۆوڵاند) گەورەترین دوو دوورگەی سوێدن، دەریاچەکانی (ڤێنێرن) و (ڤێتێرن) گەورەترین دوو دەریاچەن، دەریاچەی (ڤێتێرن) سێیەم گەورەترین دەریاچەی ئەوڕوپایە دوای دەریاچەکانی (لادۆگا) و (ئۆنیچا) لە ڕەسیا. === کەشوھەوا === زۆرینەی سوێد یەک جۆر کەشوھەوای ھەیە کە ساردە بەتایبەت بەشی باکووری، و خاوەنی چوار وەرزی تایبەتە، و پلەی گەرما نزمە بەشێوەیەکی گشتی، دەکرێت سوێد دابەش بکرێت بۆ سێ ناوچە بە گوێرەی کەشوھەواوە، ناوچەی باشوور کە کەش وھەوایەکی دەریایی ھەیە، ناوەڕاست کە کەشوھەوایەکی کیشوەری ھەیە، باکوور کە کەشوھەوایەکی جەمسەری ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Česky|ناونیشان=http://en.wikipedia.org/wiki/Köppen_climate_classification|سەردێڕ=Climate classification|بڵاوکەرەوە=En.wikipedia.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> دەبینین ھەندێک ناوچە لەگەڵ ھەندێکی تر جیاوازن لە کاتێکدا لەسەر ھەمان [[ھێڵی درێژی]] زەویدان ھۆی ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ کاریگەری ئاوی کەنداوەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/climate/impact/gulf_stream.shtml|سەردێڕ=BBC Climate and the Gulf Stream|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/gs/|سەردێڕ=The Gulf Stream Myth|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> بۆ نموونە زستان لە بەشی باشوور و ناوەڕاست گەرمترە وەک ئەوەی لە ڕەسیا و کەنەدا ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/SUSTDEV/EIdirect/climate/EIsp0002.htm|سەردێڕ=Global Climate Maps|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061117173015/http://www.fao.org/waicent/faoinfo/sustdev/EIdirect/climate/EIsp0002.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتێکدا ماوەی ڕۆژ جیاوزە  بە جیاوازیەکی زۆر کە لە ھاویندا ڕۆژ ئاوانابێت بە درێژایی وەرزەکە لە ناوچەکانی ھێڵی جەمسەری باکوور، لە ستۆکھۆڵمی پایتەخت ماوەی ڕۆژ لە وەرزی ھاوین نزیکەی ١٨ کاژێرە لە زستانیش کەمترە لە ٦ کاژێر، سوێد ساڵانە ١٦٠٠ بۆ ٢٠٠٠ کاژێر [[تیشکی خۆر]]ی بەردەکەوێت لە ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv|سەردێڕ=Number of hours with sunshine (map)|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200409055434/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052|سەردێڕ=Normal{{dead link|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٧|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} solskenstid för ett år|3=SMHI|زمان={{sv icon}}|بڵاوکەرەوە=Smhi.se|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100826085626/http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جیاوازیەکی زۆر ھەیە لە نێوان باکوور و باشوور لە ڕووی کەشوھەواوە، ناوەڕاستی سوێد زستانێکی سارد و ھاوینێکی گەرمی ھەیە کە ھاوینی تا ٢٥ پلە بەرزدەبێتەوە و زستانیشی بۆ ٤ پلە ژێر سفڕ<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠">{{بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠}}</ref> لەکاتێک بەشی باکووری وڵات ھاوینی ساردە و زستانیشی زۆر زۆر سارد و بەفراویە و<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> ماوەکەی دڕێژە پلەی گەرما لە ھاوین بۆ ٣٠ پلە بەرز دەبێتەوە، لە زستانیش بۆ ٣٨ پلەی ژێر سفڕ نزم دەبێتەوە<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> نزمترین پلە تا ئێستا تۆمارکرابێت<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/><ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> لەساڵی ١٩٤٧ کە بۆ ٥٢ پلەی ژێر سفڕ نزم بوویەوە.<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/><ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> لە ھەموو ناوچەکانی سوێد بە گشتی بڕی ٥٠٠ بۆ ٨٠٠ ملم باران دەبارێت لە ساڵێکدا، لە بەشی باشوور بڕی ١٠٠٠ بۆ ١٢٠٠ ملم باران بەشێوەی لێزمە دادەبارێت، لە کاتێک لە ناوچە شاخاویەکان لە باکوور تا ٢٠٠٠ ملم دادەبارێت لەگەڵ بەفرێکی زۆر. لە باشوور وەرزی بەفر لەنێوان مانگەکانی دیسەمبەر و مارس دایە بەڵام لە باکوور لە نێوان مانگەکانی ئۆکتۆبەر بۆ مای یە، لە ھەندێک ساڵیش بەشی باشوور بەفر بەخاکەکەیەوە نابینرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv|سەردێڕ=Annual precipitation map|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200409055440/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Sweden's climate">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441|سەردێڕ=Sweden's climate|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080925183701/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" |+ ئاستی پلەکانی گەرما لەشارەکانی سوێد (بەپلەی سەدی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=weather|ناونیشان=http://www.msn.com/weather|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080511023744/http://www.msn.com/weather|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Local, National, and International Weather – Forecasts, Radar Maps, Video, and News|بڵاوکەرەوە=Msn.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ! scope="col" | [[شار]] ! scope="col" | [[یەنایەر]] ! scope="col" | [[فێبرایەر]] ! scope="col" | [[مارش]] ! scope="col" | [[ئەپریل]] ! scope="col" | [[مایۆ]] ! scope="col" | [[یونیۆ]] ! scope="col" | [[یولیۆ]] ! scope="col" | [[ئۆگستۆس]] ! scope="col" | [[ئەیلوول|سێپتەمبەر]] ! scope="col" | [[تشرینی یەکەم|ئۆکتۆبەر]] ! scope="col" | [[نۆڤەمبەر]] ! scope="col" | [[کانوونی یەکەم|دیسەمبەر]] |- style="background:#c5dfe1; color:black" ! scope="row" | [[کیڕۆنا]] | −١٠/−١٦ | −٨/−١٥ | −٤/−١٣ | ٢/−٧ | ٨/٠ | ١٤/٦ | ١٧/٨ | ١٤/٦ | ٩/٢ | ١/−٤ | −٥/−١٠ | −٨/−١٥ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[وێستەرسۆند]] | −٥/−١٠ | −٣/−٩ | ٠/−٦ | ٥/−٢ | ١٢/٣ | ١٦/٨ | ١٨/١٠ | ١٧/١٠ | ١٢/٦ | ٦/٢ | ٠/−٣ | −٣/−٨ |- style="background:#c5dfe1" ! scope="row" | [[ستۆکھۆڵم]] |١/−٢ |١/−٣ |٤/−٢ |١١/٣ |١٦/٨ |٢٠/١٢ |٢٣/١٥ |٢٢/١٤ |١٧/١٠ |١٠/٦ |٥/٢ |١/−١ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[گۆتەنبێڕگ]] | ٢/−١ | ٤/−١ | ٦/٠ | ١١/٣ | ١٦/٨ | ١٩/١٢ | ٢٢/١٤ | ٢٢/١٤ | ١٨/١٠ | ١٢/٦ | ٧/٣ | ٣/−١ |- style="background:#c5dfe1" ! scope="row" | [[ڤێسبی]] | ١/−٢ | ١/−٣ | ٣/−٢ | ٩/١ | ١٤/٦ | ١٨/١٠ | ٢١/١٣ | ٢٠/١٣ | ١٦/٩ | ١٠/٦ | ٥/٢ | ٢/٠ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[ماڵمۆ]] | ٣/−١ | ٣/−١ | ٦/٠ | ١٢/٣ | ١٧/٨ | ١٩/١١ | ٢٢/١٣ | ٢٢/١٤ | ١٨/١٠ | ١٢/٦ | ٨/٤ | ٤/١ |} == حکومەت و ڕامیاری == سوێد وڵاتێکی پاشایەتی دەستوریە، شا "کاڕڵ گۆستافی شازدەھەم " پاشای وڵاتە، بەڵام دەسەڵاتی جێبەجێکردنی نیە یاخود زۆر کەمە تەنھا نیشانەی سەروەری وڵاتە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Sweden in Brief/A Political Society|بڵاوکەرەوە=Sweden.se|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx |date= ٣ی ئازاری ٢٠٠٧ }}</ref> بەگوێرەی ھەفتەنامەی ئێکۆنۆمیست سوێد لە ڕێزبەندی وڵاتە ھەرە دیموکراتەکانە کە ١٦٧ وڵات لەخۆ دەگرێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.economist.com/media/pdf/DEMOCRACY_TABLE_2007_v3.pdf|سەردێڕ=Economist Intelligence Unit democracy index 2006|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ساڵ=٢٠٠٧|format=PDF|بڵاوکەرەوە=[[وحدة الاستخبارات الاقتصادیة]]}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئاسان نیە وڵاتێک ھەڵسەنگێنی بۆ ئاستێکی دیموکراتی، بەڵام دەزانین سوێد وڵاتێکی پەڕلەمانیە کە چوار ساڵ جارێک لە ١ ی ئازار ھەڵبژاردن ئەنجام دەدرێت، و پەڕلەمانیش [[سەرۆک وەزیران]] دیاری دەکات. [[پەڕگە:SWE-Map Kommuner2007.svg|وێنۆک|سنووری شار‏‏‏ە‏‏‏وانی‏‏‏ە‏‏‏کانی سوێد]] === کارگێڕیەکان === سوێد وڵاتێکی یەکگرتووە دابەش کراوە بۆ بیست و یەک یەکەی کارگێری، ستۆکھۆڵم و سۆدەرلاند و وەسترگۆتلاند و یۆنکۆپینگ کڕۆنۆبێڕگ و کاڵماڕ و گۆتلاند و بیڵکینگێ و سکێن و ھاڵاند و ڤێسترا و گۆتاڵاند و فێرمڵاند و ئۆرەبڕۆ و ڤێستمانلاند وداڵارنا و گێڤلبۆڕگ و ڤێستەر نۆردڵاند وێمتڵاند وڤێستەربۆتن و نۆڕبۆتن. بۆ ھەر یەکەیەک ئەنجومەنێکی کارگێڕی بۆ دامەزراوە لەلایەن حکومەتەوە، ئەم ئەنجومەنە بۆ ماوەی شەش ساڵ دەست بەکاردەبێت، ئەم جۆرە ڕژێمە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٣٤ کاتێک ئەم یەکە کارگێڕیانە دامەزرا لەلایەن لۆردی سوێدی "ئەکسڵ ئەکسنستێرا"، کە ئامانج لێی بەڕێوەبردنی ئەو یەکانەیە بە گوێرەی سروشتی ناوچەکە و بەرەو پێشبردنیان، کەلە ناو ھەر ئەنجومەنێک پەڕلەمانێکی بچوک ھەیە کە ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵدەبژێردرێت. ھەر یەکەیەک بۆ چەند شارەوانیەک دابەش دەبێت، کە کۆی گشتی ٢٩٠ شارەوانی ھەیە لەساڵی ٢٠٠٤، وەزارەتی شارەوانی وەکو لێژنەیەکی حکومی بەسەر شارەکان چاودێری دەکات، ئەنجومەنێکی شارەوانی ھەیە کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانەوە سەرپەرشتی دەکرێت لە ٣١ تا ١٠١ ئەندام پێکدێت، کەلە ڕێگای ھەڵبژاردنی [[شارەوانی]]ەکان ھەڵدەبژێردرێن، کە چوار ساڵ جارێکە. لەناو شارەوانیەکان کۆمەڵە مسقۆفێک ھەن کە ژمارەیان ٢٥١٢ مسقۆف دەبێت، وەک نەریتێکی کۆن بەنوێنەرایەتی کڵێسا بەشداری دەکەن. بەڵام ھیچ ڕۆڵێکی ئەوتۆیان نیە، چونکە دەنگی دەنگدەران بڕیاڕ دەردەکات، === مێژووی ڕامیاری === [[پەڕگە:Scandinavia-12th century.png|ڕاست|وێنۆک|شانشینی سڤێر و گۆتی‏‏‏ە‏‏‏کان ل‏‏‏ە‏‏‏س‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ی دوازد‏‏‏ە‏‏‏ه‏‏‏ە‏‏‏م، بڕوانه چۆن داب‏‏‏ە‏‏‏ش ببون.]] تائێستاش تەمەنی ڕاستەقینەی شانشینی سوێد ڕوون نیە<ref name="sh">Hadenius, Stig; Nilsson, Torbjörn; Åselius, Gunnar (1996) ''Sveriges historia: vad varje svensk bör veta''.</ref> ھۆکاری ئەمەش بەھۆی سەرھەڵدانی ھۆز و نوێنەرێ خێڵەکان لەژێر فەرمانڕەوایی چەندین کەس لە گۆتڵاند یان لە سڤێڵاند دەگەڕێتەوە، کە نازانرێت چەندە فەرمانڕەوایی کرایە، یاخود چەندە ئاڵوگۆڕی کرایە لە نێوان ئەم دوو میرنشینە. بەڵام مێژوونووسانی سوێد زنجیرەی پاشاکانی سوێد بۆ یەکگرتنەوەی ھەردوو شانشینی سڤێڵاند و گۆتڵاند لەژێر فەرمانڕەوایی ئیریکی سەرکەوتوو و کوڕەکەی "سکۆتکۆنۆنگ " لە سەدەی دەیەم بەڵام بۆ مێژووی بەر لەو دوو پاشایەی ھیچ سەرچاوەی تری مێژوویی نیە، ئەگەر ھەشبێت لەشێوەی ئەفسانەدان، کە ناویان لەسەر گاشەبەردی گۆڕستانەکان نووسراون. شا گۆستافی یەکەم  یەکەم کەسە کە نازناوی پاشای سوێد و گۆتیەکانی ھەڵگرتووە لە [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگە]]نامە فەرمیەکاندا، تاوەکو نیوەی دوەمی سەدەی بیستەم دەستەواژەی "''پاشای سوێد و گۆتی و وێندیەکان ''" بەکارھاتووە واتا تاوەکو ١٩٧٣<ref>[http://lagen.nu/1973:702 Kungl.]</ref> پاشای ئێستای سوێد "کارڵ گۆستافی شازدەھەم " بە فەرمی خۆی وەک " پاشای سوێد" ڕاگەیاند بەبێ ئەوەی ناوی ھیچ نەتەوەیەکی تر بھێنێت. دەستەواژەی "ریکس داگ" بۆ یەکەم جار لە چلەکانی سەدەی شازدەھەم  بەکارھاتووە، و لە یەکەم کۆبوونەوەی نوێنەرایەتی کۆمەڵەی خەڵکان ئەنجام درابێت، تاوەکو گوێ لە خەڵکی تر بگیرێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی وڵات، لە سەرەتاکانی ١٤٣٥ لە شاری ئاڕبۆگا.<ref name="Riksdagen">The Swedish Parliament.</ref> لە ماوەی کۆبوونەوەکان لەنێوان ١٥٢٧ بۆ ١٥٤٤، لە سەردەمی گۆستاف ڤاسا، کە خەڵکی بانگێشت کرد لەسەر چوار ئاست (پیاوانی ئایینی، خانەدانەکان، دانیشتوانی  شار، جوتیاران).<ref name="Riksdagen">The Swedish Parliament.</ref> لەساڵی ١٥٤٤ بۆ یەکەم جار ڕژێمی پاشایەتی دەستاودەست لە باوانەوە گواسترایەوە بۆ نەوەکانیان. دەسەڵاتی جێبەجێکار لەڕووی مێژوویەوە، تاساڵی ١٦٨٠ بە ھاوبەشی بووە لەنێوان پاشا و ئەنجومەنی پاشایەتی و خانەدانەکان. بەڵام دوای شکستی "جەنگی گەورەی باکوور" ڕژێمی پەڕلەمانی پێشنیار کرا لە ١٧١٩، ئەمیش دوای سێ جۆری جیاوازی پاشایەتی دەستوری لە ١٧٧٢ و ١٧٨٩ و ١٨٠٩، جێبەجێکرا، ئەوەی دوایی گەلێک لە ئازادیەکانی لە خەڵک وەرگرتبۆوە. لەساڵی ١٨٦٦ "ڕیکسداگ" دامەزرا، کەوا سوێد پاشایەتی دەستوری  بێت بەبوونی پەڕلەمان کە لە دوو ئەنجومەن پێک ھاتبێت، کە ئەنجومەنی یەکەم ڕاستەوخۆ لەلایەن حکومەتە خۆجێیەکانەوە ھەڵبژێردرێت، ئەنجومەنی دووەمیش لەلایەن خەڵکەوە بێت کە چوار ساڵ جارێک دەبێت، بەڵام لە ١٩٧١ "ڕیکسداگ" بوو بە ژوورێکی بچووک لە دەسەڵات، ھێز لەنێوان پەڕلەمان و پاشا مایەوە تاوەکو ١٩٧٥، کە تەنھا "ڕیکسداگ"(پەڕلەمان) دەسەڵاتی مایەوە، کە لەسەر باج دەژیا. سوێد مێژوویەکی دێرینی ھەیە لە بەشداری پێکردنی خەڵک بە دەسەڵات لە ڕێگای "چالاکیە میللیەکان" دیارترینیان (یەکێتی سەندیکاکان و بزوتنەوەی کریستیانە سەربەخۆکان و بزوتنەوەی یەکسانی مرۆڤ و بزاڤی ئافرەتان..... ھتد) سوێد لە پێشەنگی وڵاتە ئەوڕوپیەکانە بۆ یەکسانی لە ڕژێمی ڕامیاری و ڕژێمی خوێندن<ref name="EUEqualityReport">European Commission Directorate General for Employment, Social Affairs And Equal Opportunities, ''Report On The Equality Between Men And Women'',{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070817175053/http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٠٧}} February 2006</ref> و بە گوێرەی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی جێندەری جیھانی ٢٠٠٦ سوێد بەیەکەم وڵات دەستنیشان کرا بۆ یەکسانی لە نێوان ڕەگەزەکان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.norden.org/webb/news/news.asp?lang=6&id=6605|سەردێڕ=Nordic countries rank highest in gender equality|بڵاوکەرەوە=Norden.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> === ڕژێمی ڕامیاری نوێ (ئێستا) === [[پەڕگە:Sveriges riksdag fr vasabron.JPG|وێنۆک|185x185پیکسڵ|پ‏‏‏ە‏‏‏ڕل‏‏‏ە‏‏‏مانی سوێد]] بەگوێرەی دەستور پەڕلەمان پێکدێت لە ٣٤٩ ئەندام، کە دەسەڵاتی ڕەھایان ھەیە لە سوێدی نوێدا، پەڕلەمان بەرپرسە لە ھەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران، کە ئەویش وەزیرەکان ھەڵدەبژێرێت، بەم جۆرە "دەسەڵاتی ڕێپێدان" تەنھا بەدەست پەڕلەمانەوەیە، و حکومەت "دەسەڵاتی جێبەجێکردنی" ی ھەیە، و "دەسەڵاتی دادوەری" سەربەخۆیانە کاردەکات، لەبەرئەوە حکومەتی خەڵکی پێدەڵێن چونکە لەلایەن ئەندام پەرڵەمانەکانەوە ھەڵدەبژێردرێن کە ئەوانیش ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵبژێردراون بۆ ماوەی چوار ساڵ، پەڕلەمان دەتوانێت دەستوری وڵات ھەموار بکاتەوە، و سوێد خاوەنی سێ یاسای دەستوریە کە بریتین لە [[یاسا]]ی خاوەنداریەتی خود، ئازادی [[ڕۆژنامەوانی]]، ئازادی بیروڕا. [[پەڕگە:King Carl XVI Gustaf at National Day 2009.jpg|چەپ|وێنۆک|177x177پیکسڵ|کاڕڵ گۆستافی شازد‏‏‏ە‏‏‏ه‏‏‏ە‏‏‏م پاشای سوێد و شکۆی وڵات.]] پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد ڕۆڵێکی پێشەنگی ھەبووە لە ١٩١٧ وەو بەسەر فەرمانڕەوایی سوێد، لەساڵی ١٩٣٢ پارتی ھاوبەشی دیموکراتی باڵی بەسەر پەڕڵەمانی سوێددا کێشا، پاشان لە ھەڵبژاردنەکانی (١٩٧٦، ١٩٧٩، ١٩٩١، ٢٠٠٦، ٢٠١٠) ڕاستڕەوەکان زۆرینەی کورسیەکانی پەڕلەمانیان مسۆگەر کرد لە سەرەتای ھەفتاکان سوێد بەدەست قەیرانی ئابووری دەیناڵاند تا نەوەدەکان کە زیاتر بوو، سوێد ناچار بوو چاکسازی لە ڕژێمە ڕامیاریەکەی بکات تا بگاتەوە ئاست وڵاتە ئەوڕوپیەکانی تر، لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٦ پارتی یەکسانی لەگەڵ پارتی ناوەند و پارتی گەلی لیبراری و پارتی دیموکراتی کریستیانی زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا و حکومەتێکی بنکە فراوانیان درووست کرد بە پێشەنگی پارتی یەکسانی و ڕێبەری "فرێدریک ڕاینفیڵدت"، لە ھەڵبژاردنی ٢٠١٠ پارتە دیموکراتیەکان ژمارەیەکی زۆر لە دەنگیان لەدەستدا کە ١٧  کورسی بوو بەڵام ڕکابەرەکانیش نەیانتوانی دەنگی تەواو بەدەست بێنن بۆیە دیموکراتەکان حکومەتێکی ھاوبەشیان دروست کرد.<ref name="forsvarsmakten.se">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.forsvarsmakten.se/sv/Rekrytering/Varnplikt/|سەردێڕ=Värnplikt [Conscription]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> [[پەڕگە:Stockholm Palace at night.jpg|ڕاست|وێنۆک|190x190پیکسڵ|کۆشکی ستۆکهۆڵم، بار‏‏‏ە‏‏‏گای س‏‏‏ە‏‏‏ر‏‏‏ە‏‏‏کی پاشای سوێد]] ڕێژەی بەشداربووان لە ھەڵبژاردنەکان ھەمیشە بەرز بووە لەچاو وڵاتەکانی تر، ھەرچەندە بەرەو کزی ڕۆیشتووە لەو ماوانەی دوایی دا،(%٨٠٫١١ لە ٢٠٠٢ وە %٨١٫٩٩ لە ٢٠٠٦) ئەمیش بەھۆی ھەبوونی متمانەی ڕامکاران لەلایەن ھاوڵاتیانەوە.<ref name="svt.se">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://svt.se/2.22620/1.1595556/allmanna_varnplikten_skrotas?lid=puff_1597044&lpos=extra_0|سەردێڕ=Allmänna värnplikten skrotas [General conscription scrapped]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> لە کەسایەتیە سوێدیە  ھەرە ناسراوەکانی جیھان (ڕائوڵ وڵنبێڕگ وە ۆڵک بڕنادۆت و سەرۆکی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان داگ ھەمەرشۆڵد و سەرۆک وەزیران ئولۆڤ بالمێ وەزیری دەرەوە کاڕڵ بێڵدت و پشکنەری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ [[وزەی ناوەکی]] لە ئێراق ھانز پلێکس. === یاسا و جێبەجێکردنی یاسا و ڕژێمی دادوەری === دادگای باڵای سوێد بە ھەنگاوی سێیەم و کۆتایی دادەنرێت لە دەرکردنی یاساکانی سوێد بۆ ھەموو بارەکان، پێش پێشکەشکردنی ھەر دۆسیەیەک بە دادگای باڵا پێویستە ھەموارکرابێتەوە چونکە دوای دادگای باڵا دەرفەتی سکاڵا نادرێتەوە. تەنھا لە بابەتی زۆر گرنگ و چارەنووسساز نەبێت. "جێبەجێکردنی یاسا" لەلایەن چەند دەزگایەکەوە دەبێت، پۆلیسی سوێد وەک دەزگای دیاری کراوی سەرەکی حکومەتە، "تیپی کاری نیشتمانی" تیپێکی خێرای ئامادەیە بۆ ڕووداوە نیشتمانیەکان، بەڵام "فەرمانگەی ئاسایشی سوێد" ئەرکی پاراستن و پارێزگاری دەستور و تاکی سوێدە. === پەیوەندیە دپلۆماسیەکان === پەیوەندی سوێد بەدەرەوە پەیوەندیەکی بێلایەنانە بووە بە درێژایی سەدەی بیستەم لە کاتەکانی ئاشتی و لە شەڕدا، لەسەر ڕێچکەیەکی ڕاستەوان دەڕوات کە بنەمایەکی بێلایەنانەو ئاشتیانەیە.<ref name="NB335-339">Nordstrom, pp. 335–339.</ref> ھۆکاری بێلایەنی سوێد دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم  بەو بنەمایەی بەشداری ھیچ شەڕێکی نەکردووە لەوەتەی خۆداکوتانی نەرویژەوە لە ١٨١٤، و لەکاتی جەنگی جیھانی دووەمیش نەچووە پاڵ ھیچ ھێزێک لەلایەکانی "ھاپەیمانان" و "چاترگاکان" لەگەڵ ئەوەش یارمەتی پێشکەش نازیەکان کرد تا ھێڵی ئاسنین بەکاربێنن بۆ گواستنەوەی سەرباز و [[جبەخانە]]کانیان، لەھەمان کاتیش ئەو خەڵکانەیان پاراست کە ھانایان بۆ بردبوون لە ترسی نازیەکان.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref><ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> بەتایبەت کانە ئاسنینەکانی باکوور کە ژێرخانی پیشەسازی سەربازی ئەڵمانەکان بوو.<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref><ref>Nordstrom p. 302: "In fact, the plans were mostly a ruse to establish control of the crucial Norwegian port of Narvik and the iron mines of northern Sweden, which were vitally important to the German war efforts."</ref> بە ڕۆڵێکی کەمیش بەشداری ھاریکاریەکانی فنلەندای کرد لە "جەنگی زستان" کە ڕێگای دا لەخاکەکەی ڕاھێنان ئەنجام بدەن. لەجەنگی ساردیش بێلایەن مایەوە.<ref>As context, according to Edwin Reischauer, "To be neutral you must be ready to be highly militarized, like Switzerland or Sweden." -- ''see'' Chapin, Emerson.</ref> ئەرکی سوپای سوێد بەرگری بوو لە خەڵک<ref>Nordstrom, p 336: "As a corollary, a security policy based on strong national defences designed to discourage, but not prevent, attack was pursued.</ref> لەھەمان کات توانی پەیوەندی ژێربەژێری لەگەڵ خۆڕئاوا درووست بکاتن.<ref>National Geographical News, web article, ''Cold War Spy Plane Found in Baltic Sea''[http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1010_031010_swedishspyplane.html] 10 November 2003.</ref> و بەژداری کردووە لە ھەندێک کاری ھەواڵگری بۆ "ناتۆ"، کە لەلایەن سۆڤیەتەوە ئاشکرا کرا ئەویش دوای کەوتنی فڕۆکەیەکی لە ئاسمانی "دەریای بەڵتیک"، لە کۆتایی شەستەکان ویستی ڕۆڵێکی گەورەتر ببینی لە پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان بەتایبەت بۆ ئاشتی نێودەوڵەتی لەساڵی ١٩١٨ کاتێک "ژێرئاو"ێکی سۆڤیەتی لە جۆری وێسکی لە بنکەیەکی سەربازی دەریایی سوێدی نزیک بوویەوە لە "کاڕڵسکۆنە" دەزگای سەربازی سوێدی ھیچ پەرچەکردارێکی نیشان نەدا و پەنای بۆ ئاخاوتنی دپلۆماسی بردو ئاماژەی بەوەدا کە بە ھەڵە نزیک بۆتەوە، ئەمە بە زیرەکترین کارەکانی سوێد دادەنرێت لە مێژوویدا چونکە وڵاتی لە جەنگێکی خوێناوی پاراست. و ئەندامی یەکێتی ئەوڕوپایە لەساڵی ١٩٩٥  ەوە بۆ پاراستنی ئاشتی وچالاکی دپلۆماسی و ژێرخانی ئابووری === ھێزی چەکدار === [[پەڕگە:Swedish JAS-39 Gripen landing.jpg|وێنۆک|ساب جاس-٣٩ گریپێن فڕۆک‏‏‏ەيھ‏‏‏‌کی ش‏‏‏ە‏‏‏ڕک‏‏‏ە‏‏‏ری سوێدی‏‏‏ە‏‏‏]] ھێزی چەکداری سوێد دەزگایەکی حکومیە و ڕاپۆرتەکانی بۆ وەزارەتی بەرگری بەرزدەکاتەوە و بەرپرسە بۆ جولەی سەربازی لەکاتی ئاشتیدا، ئامانجی سەرەکی ڕاھێنان و پاڵپشتی کردنی ھێزە ئاشتیپارێزەکانە لە دەرەوەی وڵات، پاراستنی سوێدە لە ھەر ھێرشێکی لەناکاو، ھێزی چەکداری سوێد دابەش دەبێت بۆ چەند یەکەیەک (سوپا، بەرگری ئاسمانی، بەرگری دەریایی، زێرەڤانی) سەرۆکی ھێزی چەکداری سوێد بەرزترین پلەی سەربازی ھەیە لە وڵاتدا، تا ساڵی ١٩٧٤ سەرکردەی وڵات شا "ئای" سەرۆکی ھێزی چەکداری سوێد بوو، بەڵام لە ڕاستیدا لەسەدەی بیستەمەوە پاشا ھیچ ڕۆڵێکی گەورەی نەبوو، چونکە کاتێک شا (گۆستافی پێنجەم)) ھاتە سەر تەخت ئەو بوارەی بۆ پسپۆرەکان جێھێشت. [[پەڕگە:Swedish CV9040.JPG|ڕاست|وێنۆک|زریپۆشێکی ش‏‏‏ە‏‏‏ڕک‏‏‏ە‏‏‏ر ل‏‏‏ە‏‏‏جۆری سترڤ ٩٠ که سوێد ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می دێنێت.]] تاکۆتایی جەنگی سارد سەربازیبوون بە زۆرەملێ بوو بۆ ھەموو نێرێکی پێگەیشتوو.<ref name="forsvarsmakten.se"/><ref name="svt.se"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/21494/20090816/|سەردێڕ=Military conscription phase out under fire|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> ژمارەی سەربازانی سوێد نزیکەی یەک میلیۆن سەرباز دەبوو تا داڕمانی یەکێتی سۆڤیەت بەڵام دواتر ئەم ڕێژەیە دابەزی بۆ  ٦٠٬٠٠٠ سەرباز.  * یەکینە سەربازیەکانی سوێد بەشداریان لە شەڕی پاراستنی ئاشتیدا کردووە لە کۆنگۆ و کوبرس و بۆسنە و ھەرچیگۆڤینیا و کۆسۆڤۆ و لێبیریا و لوبنان و ئەفغانستان و چاد. * ئێستا گرنگترین کاری بەشداریکردنیەتی کۆمەڵەی چەنگاوەرانی ئەوڕوپی بە ڕابەری سوێد کە ھەریەکە لە فنلندا و نەرویژ و ئێرلەندا و ئیستۆنیا بەشدارن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imd.ch/research/publications/wcy/index.cfm|سەردێڕ=IMD Competitiveness Yearbook 2008|بڵاوکەرەوە=Imd.ch|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> جگە لە ڕاھێنانیان بە ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] لە کوردستانی باشوور. == ئابوری == [[پەڕگە:Sweden GRP per Capita2004.svg|ڕاست|وێنۆک|کۆی ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می ه‏‏‏ە‏‏‏رێمی (GRP) بۆ ه‏‏‏ە‏‏‏رتاکێک به ه‏‏‏ە‏‏‏زاران کڕۆن (2004).]] [[پەڕگە:Nordstan Öst.JPG|چەپ|وێنۆک|195x195پیکسڵ|نۆڕدیستن، گ‏‏‏ە‏‏‏ور‏‏‏ە‏‏‏ترین ناو‏‏‏ە‏‏‏ندی بازاڕگ‏‏‏ە‏‏‏ری ل‏‏‏ە‏‏‏ باکوری ئ‏‏‏ە‏‏‏وڕوپا]] سوێد ئوابوریەکی تێکەڵی ھەیە بەئاڕاستەی ھەناردەکردن، و تایبەتمەندە بە بەرنامەیەکی دابەشکاری نوێ، بەرھەمھێنەرێکی پێشکەوتووی جیھانیە لە ھەموو بوارەکانی ئەلیکترۆنی و دارتاشی و بەرنامەکاری ئابووری و دەستی کاری لێھاتوو و وزەی کارۆئاوی، %٥٠ بەرھەمی ھەناردەی سوێدی بریتیە لە کەرتی ئەندازیاری، پاشان لە بواری پەیوەندیەکان ئینجا پیشەسازی تڕومبێل و دەرمانسازی و بوارە جۆربەجۆرەکانی تر، بەڵام لە بواری کشتوکاڵ تەنھا %٢ ی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" پێکدێنێت. ئابوروی سوێد بەوە تایبەتمەندە، کە خاوەنی کەرتێکی پیشەسازی ھەناردەکارە، زۆرینەی بەرھەمە پیشەیی و دەستیەکانی دەنێرێتە بازاڕە جیھانیەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061004050916/http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Doing Business Abroad – Innovation, Science and Technology|بڵاوکەرەوە=Infoexport.gc.ca|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خاوەنی گەورەترین ٢٠ ھاوبەشگەی جیھانە بۆ بەرھەمەکانی ڤۆلڤۆ و ئەریکسۆن و ڤاتینڤۆڵ و سکانسکا و سۆنی ئەریکسۆن و سڤینسکا سیللیۆزا و ئەکتیبۆلاگێت و ئەلیکترۆلۆکس و تیلیا و سۆنێرا و ساندڤیک وسکانیا و ئای سی ئێ و ھێنیزئاند و مۆریتز و نۆردیا  کۆپکۆ و نۆردستێیرنان و...... ھتد [[پەڕگە:Sw real gdp growth.svg|چەپ|وێنۆک|گ‏‏‏ە‏‏‏ش‏‏‏ە‏‏‏ی کۆی ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می خۆماڵی ڕاست‏‏‏ە‏‏‏قین‏‏‏ە‏‏‏ له سوێد ١٩٩٦-٢٠٠٦.]] نزیکەی ٤٫٥ میلیۆن کەسی بێگانە لە سوێد کاردەکەن، نیوەی ئەو ژمارەیە لەکەرتی خوێندنن لەزانکۆکان، کۆی بەرھەمی خۆماڵی بۆ ھەر کاژێرێک ٣١ دۆڵارە لە ٢٠٠٦، کە لە ڕێزبەندی نۆیەمین وڵاتانی جیھانە،<ref name="oecd2007"/> گەشەی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بەڕێژەی %٢ بۆ ھەر کاژێرێک بەرزدەبێتەوە.<ref name="oecd2007"/> بەگوێرەی لێکۆڵینەوەکان جیھانگەرایی (عەولەمە) ھۆکاری سەرەکی ئەو پێشکەوتنانەیە.<ref name="oecd2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oecd.org/document/37/0,3343,en_2649_34569_38048997_1_1_1_1,00.html|سەردێڕ=Economic survey of Sweden 2007|بڵاوکەرەوە=Oecd.org|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێد لە وڵاتە ھەرە پیشکەوتووەکانی جیھانە بۆ کرێی دەست و پارەی خانەنشین.<ref>[http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm Pension Reform in Sweden: Lessons for American Policymakers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113085905/http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}} by Goran Normann, Ph.D. and Daniel J. Mitchell, Ph.D. June 29, 2000.</ref> [[پەڕگە:Euro accession.svg|ڕاست|وێنۆک|سوێد ب‏‏‏ە‏‏‏شێکه ل‏‏‏ە‏‏‏ناوچ‏‏‏ە‏‏‏ی شنگن و ی‏‏‏ە‏‏‏کێتی ئ‏‏‏ە‏‏‏وروپا ل‏‏‏ەيھ‏‏‏‌ک بازار.]] ھەر کرێکارێکی ئاسایی %٤٠ ی داھاتی بۆ دەمینێتەوە دوای دەرکردنی باج.<ref name="oecd2005">OECD Economic Surveys: Sweden – Volume 2005 Issue 9 by OECD Publishing</ref> لە ڕێزبەندی کێبڕکێکردنی جیھان سوێد لە پلەی چوارەم دێت ٢٠٠٩-٢٠١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm|سەردێڕ=World Economic Forum – Global Competitiveness Report|بڵاوکەرەوە=Weforum.org|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> لە ڕێزبەندی کێبڕکێکردنی جیھان سوێد بەپلەی دووەم دێت ٢٠١٠-٢٠١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm|سەردێڕ=World Economic Forum – Global Competitiveness Report|بڵاوکەرەوە=Weforum.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref><ref name="imd">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imd.ch/research/publications/wcy/index.cfm|سەردێڕ=IMD Competitiveness Yearbook 2008|بڵاوکەرەوە=Imd.ch|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێدیەکان لەکاردا بە دڵسۆزی لە کارەکانیان دەناسرێنەوە ئەمەش بۆ پەروەردەکردنی قوتابخانەکان دەگەڕێننەوە.<ref>"[http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx ''Sweden most creative country in Europe & top talent hotspot''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521053538/http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx |date=٢١ی ئایاری ٢٠٠٧}}<sup class="noprint Inline-Template">&#x5B;''وصلة مکسورة''&#x5D;</sup>, Invest in Sweden Agency, 25 June 2005.</ref> تا ئێستا سوێد دراوی "کڕۆن"بەکاردێنن، ئەمیش دوای ئەوەی سوێدیەکان بەدەنگدان یۆرۆیان ڕەت کردەوە، "بانکی ناوەندی سوێدی" لە ١٦٦٨ دامەزراوە کە کۆنترین بانکی جیھانە.<ref name="oecd2007"/> زۆرترین پەیوەنی بازرگانی لەگەڵ ئەڵمانیا و ئەمێریکا و نەرویژ و [[شانشینی یەکگرتوو]] و دانماڕک و فنڵەندا ھەیە. === وزە و گواستنەوە === بازاڕی وزەی سوێد زۆر تایمەتمەندە، کە بازاڕی نۆردی سوێدی بۆ وزە یەکەمی ھەموو ئەوڕوپایە، لە ٢٠٠٦ نۆڕد پۆڵ و نۆڕد پۆڵ سپۆت بەیەکەوە وزەی کاڕۆئاویان بەرھەم ھێنا کە ڕێژەکەی زۆر زیاتر بوو لەو وزەیەی لە ئەتۆم دەست دەکەوێت.<ref>[https://web.archive.org/web/20070615105600/http://www.svenskenergi.se/upload/Statistik/Tidigare%20statistik/Kraftl%C3%A4get%20i%20%C3%A5r/ve_07-01.pdf Kraftläget i Sverige, Vattensituationen]<sup class="noprint Inline-Template">&#x5B;''وصلة مکسورة''&#x5D;</sup></ref> سوێد سوود لە [[وزەی با]] وەردەگرێت بۆ بەرھەمەکانی کارەبا و گەرمی. بەھۆی قەیرانی نەوتی جیھانیەوە لە ١٩٧٣ سوێد پشتی بە نەوت نەبەستووە تەنھا سەرچاوەی ئاو و وزەی ئەتۆم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://world-nuclear.org/info/inf42.html|سەردێڕ=Nuclear Power in Sweden|بڵاوکەرەوە=[[World Nuclear Association]]|تاریخ=سبتمبر ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100213132916/http://www.world-nuclear.org/info/inf42.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سوێد ھەمیشە ھەوڵ دەدات خۆی لە وزەی نەوت دووربخاتەوە.<ref name="Agenda21">Ministry of Foreign Affairs, Sweden.</ref><ref name="Vidal">Vidal, John.</ref> بۆ پاراستنی ژینگە باجێکی زۆری خستۆتە سەر ئەو بزوێنەرانەی کە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دەردەدەن.<ref name="Agenda21">Ministry of Foreign Affairs, Sweden.</ref> [[پەڕگە:Stockholm subway odenplan 20050808 002.jpg|چەپ|وێنۆک|185x185پیکسڵ|ڕێبڕکی ستۆکهۆڵم.]] [[پەڕگە:Öresundsbron i solnedgång 2.jpg|ڕاست|وێنۆک|185x185پیکسڵ|پردی ئۆریسۆند ل‏‏‏ە‏‏‏نێوان ماڵمۆ و کۆپنهاگن ی دانماڕکی.]] [[پەڕگە:Hall, Stockholm Central Station.jpg|چەپ|وێنۆک|190x190پیکسڵ|وێستگ‏‏‏ە‏‏‏ی ستۆکهۆڵمی ناو‏‏‏ە‏‏‏ندی.]] لە سوێد ١٦٢٧٠٧ کیلۆمەتری ڕێگا ھەیە، لەگەڵ ١٤٢٨ کیلۆمەتر ڕێگای خێرا لەنێوان شارەکان، جگە لەوەی ئەم بڕە بەردەوام لە زیاد بوون دایە، پردی ئۆریسۆند لەنێوان ماڵمۆ و کۆپنھاگنی دانماڕکی ڕێگایەکی خێرای ھاوبەشە جگە لەو ڕێگا خێرایانەی کە تەواوی سوێد بەیەک دەبەستێتەوە. ھەروەھا سوێد خاوەنی ڕێگایەکی درێژی شەمەندەفەرە، ھێلە ئاسنینەکان تەواوی شارەکانی سوێدی بەیەک دەبەستێتەوە. چەندین کۆمپانیای بواری ئاسنینی ھەیە، وەک ئیس ئی و ڤیۆلا. چەندین فڕۆکەخانەی گەورەی ھەیە کە سوێد بە جیھان دەبەستێتەوە، وەک فڕۆکەخانەی ئاڕلەندا لە ستۆکھۆڵم کە تەنھا لەساڵی ٢٠٠٧ نزیکەی ١٧٩١ میلیۆن گەشتیار لە ڕێگایەوە گەشتیان کردووە، جگە لە فڕۆکەخانەی گۆتەنبێڕگ کە ٤٫٣ میلیۆن گەشتیار لە ٢٠٠٦ گەشتیان کردووە. جگە لە چەندین لەنگەری ئاوی لە ماڵمۆ و گۆتەنبێڕگ. === ڕامیاری گشتی === == زانست و فێرکردن == [[پەڕگە:Entrance hall of Uppsala University main building.jpg|وێنۆک|208x208پیکسڵ|زانکۆی ئۆپساڵا (دام‏‏‏ە‏‏‏زراوه ل‏‏‏ە‏‏‏ ١٤٧٧)]] ئەو منداڵانەی تەمەنیان لە نێوان ١ بۆ ٥ ساڵانن باخچەی ساوایانیان بۆ دامەزراوە، بەڵام ئ ەومنداڵانەی تەمەنیان لە ٦ بۆ ١٦ خوێندنی زۆرەملێیان بۆ دانراوە، لە دوای تەواوکردنی قۆناغی ئامادەیی خوێندنی زانکۆ دەست پێدەکات یاخود پەیمانگا پیشەیی کە پیشەوەری باڵایان لێ درووست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf|سەردێڕ=PISA results for Sweden|format=PDF|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> لە سوێد زۆرینەی خوێندکاران ئارەزووی خوێندنی پیشەییان ھەیە. لەسو ێد قوتابخانەی گشتی و تایبەت ھەیە بەڵام بەیەکسانی بەجۆرێک کە لە یەک ئاست دان<ref name="swedishmodeleconomist">[http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=11535645 The Swedish model], [[ئێکۆنۆمیست|ذی إیکونومیست]]</ref> سوێد لەدوای چاکسازیەکانی ١٩٩٢ بوو بەیەکێک لە پێشکەوتوترین وڵات بۆ خوێندن و زانست، کە بە پلەی دووەم دێت لەدوای ھۆڵەندا لە ئاستی جیھاندا. لە سوێد ژەمی خواردن پێشکەش دەکرێت لە سەرجەم قۆناغەکانی خوێندن، لە قوتابخانەکان سێ ژەم و وەرزشی بەیانیان ھەیە بەڵام لە خوێندنگەکان دەکرێت بۆ دوو ژەمی گەرم لەگەڵ میوە و وەرزشی بەرزتر. چەندین زانکۆ و پەیمانگا و بەشی جۆربەجۆر ھەیە لە بوارە جیاوازەکانی زانست، زانکۆی ئۆپساڵا و گۆتەنبێڕگ و ستۆکھۆڵم ھاوشانیان کەمە لەسەر ئاستی جیھان کە پێش زانکۆکانی کەنەدا و [[ژاپۆن]] و [[کۆریای باشوور]] کەوتونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=by: Studyinsweden.se|ناونیشان=http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/|سەردێڕ=Sweden introduces tuition fees and offers scholarships for students from outside EU – Study in Sweden – SWEDEN.SE|بڵاوکەرەوە=Studyinsweden.se|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100628053602/http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === زانست و تەکنەلۆژیا === [[پەڕگە:AlfredNobel adjusted.jpg|ڕاست|وێنۆک|215x215پیکسڵ|ئ‏‏‏ە‏‏‏ڵفرێد نۆبڵ، داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری دینامیت دام‏‏‏ە‏‏‏زرێن‏‏‏ە‏‏‏ری د‏‏‏ە‏‏‏زگای نۆبڵ]] [[پەڕگە:Carl von Linné.jpg|چەپ|وێنۆک|169x169پیکسڵ|کاڕڵ لینیۆس پۆڵێنکار و داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری ناونان‏‏‏ە‏‏‏و‏‏‏ە‏‏‏ی نوێ، ک‏‏‏ە‏‏‏ به باوکی پۆلێنکاری داد‏‏‏ە‏‏‏نرێت، و‏‏‏ە‏‏‏ک پێش‏‏‏ە‏‏‏نگی زانستی ژینگ‏‏‏ە‏‏‏ی نوێ ه‏‏‏ە‏‏‏ژمار د‏‏‏ە‏‏‏کرێت.]] [[پەڕگە:Headshot of Anders Celsius.jpg|چەپ|وێنۆک|207x207پیکسڵ|ئ‏‏‏ە‏‏‏ندرس سێلسۆن داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری پل‏‏‏ە‏‏‏ی گ‏‏‏ە‏‏‏رمی س‏‏‏ە‏‏‏دی.]] زانست و لێکۆڵینەوە ئەکادیمیەکان ڕۆڵێکی گەورەیان بینیوە لە پێشکەوتنی ئابووری و کۆمەڵایەتی. سوێد ئاستێکی بەرزی ھەیە لە لێکۆڵینەوە و زانستگەرایی کە خاوەنی چەندین دەزگاو گۆڤاری زانستیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx|سەردێڕ=Embassy of Sweden New Delhi – Science & Technology|بڵاوکەرەوە=Swedenabroad.se|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080916211008/http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ژمارەی دانیشتوانی کەمە بەڵام بەگوێرەی ئەو ڕێژە کەمە زانای گەورەی لێ ھەڵکەوتووە، زانایەکانیان جێگای متمانە و لێکۆڵینەوە زانستیەکانن لە ئاستی جیھاندا. سوێد بە پلەی یەکەم و دووەم دێت بۆ ڕاپۆرتە زانستیەکان لە ئاستی جیھان، بەتایبەت لە بواری پزیشکی و سروشت و ئەندازیاری. [[شۆڕشی زانستی]] سوێد لە سەدەی ھەژدەھەم سەری ھەڵدا، لە ١٧٣٩ "ئەکادیمیای پاشایەتی سوێد بۆ زانست" دامەزرا.<ref name="si91e">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071029030823/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|format=PDF|سەردێڕ=Swedish inventions and discoveries|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ساڵ=٢٠٠٧|month=January|ئیش=Fact Sheet FS 91 e|بڵاوکەرەوە=Swedish Institute|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تاوەکو ئێستاش ئەندازەی پیشەسازی میللی، ڕۆڵێکی بەرچاویان ھەیە لە داھێنانەکان.<ref name="si91e"/> == دیمۆگرافیا == [[پەڕگە:Estocolmo de Noche..... " Blue hour ".jpg|ڕاست|وێنۆک|200x200پیکسڵ|[[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] پایتەخت و گەورەترین شاری سوێدە.]] ژمارەی دانیشتوانی سوێد لە ٢٠٠٩ بە ٩٬٣٥٤٬٤٦٢ کەس خەمڵێنرا.<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> بۆ یەکەم جار لە ١٢ ئۆگست ٢٠٠٤ ژمارەی دانیشتوانی بۆ نۆ میلیۆن تێپەڕاند. نزیکەی %٨٥  ی سوێدیەکان لەبەشی باکوور دەژیین، نزیکەی ٨٠٠ ھەزار کەس لە ستۆکھۆڵم دەژین<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> لەدوای ئەویش شارەکانی گۆتەنبێڕگ و ماڵمۆ دێت. لە سەرژمێری ٢٠٠٧ دەرکەوت کە % ١٣٫٤ لەدایکبووان لە پەنابەرانن.<ref>Statistics Sweden. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئایاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004231414/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> سوێد لەکاتی جەنگە جیھانیەکانی یەکەم و دووەم ھاوڵاتیان جێیان دەھێشت بەرەو ئەمەریکا، بەڵام لە ھەشتاکان ئەم کۆچە پێچەوانە بوویەوە کە لە سەرجەم وڵاتانی جیھان ڕوویان تێکرد بەمە پێکھاتەی دیمۆگرافیای گۆڕدرا، کە تەنھا لە ٢٠٠٨  ١٠١٫١٧١ کەس ڕووی تێکرد.<ref>Statistics Sweden. [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023101214/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> [[پەڕگە:Invandrare utvandrare Sverige 1850-2007.svg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|کۆچک‏‏‏ە‏‏‏ران و پ‏‏‏ە‏‏‏ناب‏‏‏ە‏‏‏ران له نێوان ١٨٥٠-٢٠٠٧]] زۆرترین ڕێژەی لەدایکبووانی پەنابەران لە ٢٠٠٨ بریتین لە [[فینلاند|فنلەندا]] (١٧٥٬١١٣) و ئێراق (١٠٩٬٤٤٦) و یۆگسلافیا (٧٢٬٢٨٥) و پۆڵەندا (٦٣٬٨٢٢) و ئێران (٥٧٬٦٦٣) و بۆسنە و ھەرسیگۆڤینیا (٥٥٬٩٦٠) و دانماڕک (٤٤٬٣١٠)و نەرویژ (٤٤٬٣١٠) و چیلی (٢٨٬١١٨) و تایلەند (٢٥٬٨٥٨) و سۆمالیا (٢٥٬١٥٩) و لوبنان (٢٣٬٢٩١).<ref name="Statistics Sweden"/> لە ماوەی نێوان ١٨٢٠-١٩٣٠ نزیکەی ١٫٣ میلیۆن سوێدی بۆ ئەمێریکا کۆچیان کرد، ئێستا ٤٫٤ میلیۆن سوێدی لە ئەمێریکا دەژین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format=|سەردێڕ=U.S. Census|بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٠٨}}{{بەستەری مردوو|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> و ٣٣٠٫٠٠٠ کەسیش لە کەنەدا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|سەردێڕ=Ethnocultural Portrait of Canada Highlight Tables, 2006 Census|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106221808/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><center class=""> {| align="center" style="text-align:center; width:60%!important; margin-right:10px; font-size:90%" ! colspan="7" style="background:#e9e9e9; padding:0.3em;" |گەورەترین شارەکانی سوێد <br/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx |سەردێڕ=2010A01O |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130806054700/http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! rowspan="21" | [[پەڕگە:GamlaStan from Katarinahissen Stockholm Swe.jpg|135x135پیکسڵ]] <small>[[ستۆکھۆڵم]]</small> [[پەڕگە:Göteborg 03.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[گۆتەنبێرگ]]</small> [[پەڕگە:3000' ovanför Västerås.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small> [[ڤاستەرۆس]]</small> [[پەڕگە:Örebro castle in Sweden.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ئۆڕەبڕۆ]] </small> ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;" | <small>#</small> ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;" | شار ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;" | دانیشتوان ! rowspan="21" | [[پەڕگە:Turning torso by night1.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ماڵمۆ]]</small> [[پەڕگە:Uppsala Cathedral.JPG|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>ئۆپساڵا </small> [[پەڕگە:Stora torget, Linköping, juli 2005.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[لینشوبینغ]]</small> [[پەڕگە:Helsingborg-300px.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ھلسینغبورغ]]</small> |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ١ | align="left" | '''[[ستۆکھۆڵم]]''' | ٢٬٠١٩٬١٨٢ (٢٠١٠) |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٢ | align="left" | '''[[گۆتەنبێرگ]]''' | ٩٢٦٬٦٥٤ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٣ | align="left" |'''[[ماڵمۆ]]''' |٦٣٥٬٢٢٤ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٤ | align="left" |'''[[ئۆپساڵا]]''' |١٩٧٬٣٥٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٥ | align="left" | '''[[ڤاستەرۆس]]''' | ١٣٥٬٩٣٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٦ | align="left" |'''[[ئۆڕەبڕۆ]]''' |١٣٥٬٤٢١ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٧ | align="left" | '''[[لینشۆپینگ]]''' | ١٢٧٬١٠٠ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٨ | align="left" |'''[[ھێڵسنگ بۆڕگ]]''' | ٩٧١٢٢ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٩ | align="left" |'''[[یۆن شۆپینگ]]''' |٨٩٣٩٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ١٠ | align="left" | '''[[نۆڕ شۆپینگ]]''' | ١٢٩٬٨٦٧ |} </center> === زمان === [[پەڕگە:Svenska språkets utbredning.png|ڕاست|وێنۆک|داب‏‏‏ە‏‏‏شبونی زمانی سوێدی]] زمانی فەرمی لە سوێد بریتیە لە [[زمانی سوێدی]]  یەکێکە لە لقەکانی خێزانی زمانەکانی ئەڵمانیای بواکور، و زۆر نزیکە لەگەڵ دانماڕکی و نەرویژی، نەرویژیەکان قورس لە سوێدیەکان دەگەن، بەڵام سوێدیەکان لە دانمارکی و نەرویژیەکان دەگەن، و دان بە زمانی فنلەندی دەنرێت وەک زمانێکی لاوەکی. زۆرینەی سوێدیەکان بە ئینگلیزی دەدوێن ئەمیش بەھۆی نزیکی لە زمانەکەیان، ھەروەھا بەوەی زمانی زانستە و حکومەت وەک سوێدی گرنگی پێدەدات. جگە لەمەش بەھۆی کۆچی سوێدیەکان لەکاتی جەنگ ڕوویان لە ئەمێریکا و کەنەدا و ئینگڵتەرا کرد، بۆیە %٨٩ سوێدیەکان دەتوانن بە ئینگلیزی بدوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |date=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> === ئایین === سوێدیەکان تاوەکو سەدەی یازدەھەم لەسەر ئایینی "نۆڕدی" بوون کە خواوەند (ئەیسێر) یان دەپەرست کە بنکەی سەرەکیان لە ئۆپساڵا بوو، بەڵام بە ھاتنی ئایینی کریستیانی یاساکانی وڵات گۆڕدرا و تا سەدەی نۆزدەھەم ئایینی "نۆڕدی" قەدەغەکرا. لە دوای چاکسازیەکانی پڕۆتستانتی لە سییەکانی سەدەی شازدەھەم، لە ڕێچکەی کاسۆلۆکی لایاندا و لە کڵێسای ئیتاڵیا جیا بوونەوە، لە ١٥٩٣ کڵێسای سوێدی دامەزرا بەسەربەخۆیی. [[پەڕگە:Uppsala Cathedral.JPG|ڕاست|وێنۆک|کاتیدڕاڵی ئۆپساڵا]] {| rules="all" style="margin: 1em; background: #ffffff; border: 2px solid #aaa; font-size: 100%;" width="250" cellspacing="0" cellpadding="3" align="left" | align="center" colspan="8" | '''کڵێسای سوێدی<ref>(سویدیة) [http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?di=23758&refdi=23673 Svenska Kyrkan Statistiek pagina Medlemmar 1972–2008 excel file] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813164944/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=246083 |date=١٣ی ئابی ٢٠١٠}}</ref><ref>(سویدیة) [{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |date=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ }} Svenska kyrkans medlemsutveckling år 1972–2009</ref>'''<br/> |- align="center" bgcolor="#f0f0f0" !ساڵ ! دانیشتوان ! ئەندامانی کڵێسا ! ڕێژەی سەدی |- align="center" | ١٩٧٢ | ٨٬١٤٦٬٠٠٠ | ٧٬٧٥٤٬٧٨٤ | ٩٥٫٢% |- align="center" | ١٩٨٠ | ٨٬٢٧٨٬٠٠٠ | ٧٬٦٩٠٬٦٣٦ | ٩٢٫٩% |- align="center" | ١٩٩٠ | ٨٬٥٧٣٬٠٠٠ | ٧٬٦٣٠٬٣٥٠ | ٨٩٫٠% |- align="center" | ٢٠٠٠ | ٨٬٨٨٠٬٠٠٠ | ٧٬٣٦٠٬٨٢٥ | ٨٢٫٩% |- align="center" | ٢٠٠٥ | ٩٬٠٤٨٬٠٠٠ | ٦٬٩٦٧٬٤٩٨ | ٧٧٫٠% |- align="center" | ٢٠٠٦ | ٩٬١١٩٬٠٠٠ | ٦٬٨٩٣٬٩٠١ | ٧٥٫٦% |- align="center" | ٢٠٠٧ | ٩٬١٧٩٬٠٠٠ | ٦٬٨٢٠٬١٦١ | ٧٤٫٣% |- align="center" | ٢٠٠٨ | ٩٬٢٦٢٬٠٠٠ | ٦٬٧٥١٬٩٥٢ | ٧٢٫٩% |- align="center" | ٢٠٠٩ | ٩٬٣٢٥٬٤٢٩ | ٦٬٦٦٤٬٠٦٤ | ٧١٫٣%<ref name="Swedes depart church in droves">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/26878/20100527/|سەردێڕ=Swedes depart church in droves|بڵاوکەرەوە=Thelocal.se|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> |} تاوەکو کۆتایی سەدەی ھەژدەھەم جگە لە کریستیانی ھیچ ئایینێکی تر ڕێگاپێدراو نەبوو، لە ١٩٥١ یاسای ئازادی ئایین دەرچوو، لە ٢٠٠٠ ئایین لە حکومەت جیا کرایەوە. بەھۆی پەنابەرانەوە ئایینی [[ئیسلام]] گەیشتە سوێد، کە نزیکەی نیو میلیۆن موسڵمان دەبێت، کە بە ئازادی چالاکیە ئایینیەکانیان جێبەجێ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece|سەردێڕ=Sydsvenskan (a Swedish newspaper) – in Swedish|بڵاوکەرەوە=Sydsvenskan.se|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120113112554/http://www.sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی ئاستی زانست ڕێژەی باوەڕ بوون بە ئایین و بۆ خودا کەمی کردووە، لە کۆتایی ٢٠٠٠ ڕێژەی بێ باوەڕی بۆ %٨٥ بەرز بوویەوە، لە سەرژمێریەکی ٢٠١٠ تەنھا %٢٣ ی سوێدیەکان باوەڕیان بە ئایین و ھەبوونی خوا ھەیە.<ref>Zuckerman [https://web.archive.org/web/20070610084208/http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/atheism.html pitzer.edu]</ref>  === تەندروستی === ئاستی خزمەتگوزاریە تەندروستیەکان لەو پەڕی پێشکەوتن دایە، یەکێکە لە پێنج وڵاتە ھەرە پێشکەوتووەکانی جیھان لە بواری تەندروستی، سوێد بەرنامەی پزیشکی خێزانی پەیڕەو دەکات بۆ پاراستنی ھاوڵاتیانی. == ڕۆشەنبیری == [[پەڕگە:Swedish flag with blue sky behind ausschnitt.jpg|ڕاست|وێنۆک|180x180پیکسڵ|ئاڵای سوێد.]] [[پەڕگە:Nationalmuseum Stockholm.jpg|چەپ|وێنۆک|213x213پیکسڵ|ت‏‏‏ە‏‏‏لار‏‏‏ە‏‏‏کانی ستۆکهۆڵم.]] == ئەمانەش ببینە == * [[سنووری فینلاند-سوێد]] == سەرچاوەکان == {{Reflist|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20160729012443/https://sweden.se/ دەروازەی سوێد] * [http://www.sweden.gov.se/ حکومەتی سوێد] * [http://www.riksdagen.se/default____56.aspx پەڕلەمانی سوێد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701043401/http://www.riksdagen.se/default____56.aspx |date= ١ی تەممووزی ٢٠٠٦ }} * [https://web.archive.org/web/20110527225553/http://www.royalcourt.se/ پێگەی فەڕمی کۆشکی شاھانە] {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Sweden}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|وڵاتەکان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:وڵات و مەڵبەندە ئاڵمانییەکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:سکاندیناڤیا]] [[پۆل:سوید]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:شارەکانی سوید]] [[پۆل:زمانی سویدی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی باکوور]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپای باکوور]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:سوێد]] c90pe3d70p68sip4o7v6wqmgwk9s6r0 0 5385 1592457 1508187 2026-06-20T19:28:17Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592457 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەلفوبێی یۆنانی|پیت=San uc lc}} '''سان''' (ب ھەرفێ مەزن Ϻ، ب ھەرفێ بچووک ϻ) ھەرفەکی الفابەیا یەونانی بوو. دەنگکرنێ سان [س] بوو. شۆنێ سان ھەرفێ سگما دھات بکارانین، ژ بەر کو وێ ژی جارێ داوی یێ بکارانینێ ھەرفێ سان د ٥. سەدسالا ب.ز. بوو. {{کۆڵکە}} == گرێدان == * [https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#san سەن] (ئینگلیزی) {{پۆلی کۆمنز|San (letter)}} {{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:پیتە یۆنانییەکان]] bd4mu7glsgvdslz0a2s7jjcg5vwvnpu 0 5386 1592535 1509170 2026-06-20T22:43:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592535 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەلفوبێی یۆنانی|پیت=Sho uc lc}} '''شۆ''' (ب ھەرفێ مەزن Ϸ، ب ھەرفێ بچووک ϸ) ھەرفێ ھەفتدەھییەم یێ الفابەیا یەونانی یە. {{کۆڵکە}} == گرێدان == * [https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#sho شۆ] (ئینگلیزی) {{پۆلی کۆمنز|Sho (letter)}} {{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:زمانی باختەری]] [[پۆل:پیتە یۆنانییەکان]] f2d278bulcfig20lm395xdpnfm13ba8 0 5387 1592618 1512259 2026-06-21T07:29:13Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592618 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەلفوبێی یۆنانی|پیت=Qoppa uc lc}} [[پەڕگە:Qoppa new uc lc.svg|thumb|160px|البديل]] '''قۆپپا''' یا ژی کۆپپا (ب ھەرفێ مەزن Ϙ، ب ھەرفێ بچووک ϙ) ھەرفەک یێ الفابەیا یەونانی بوو. دەنگکرنێ خوە [ک] بوو. ژ ھەرفێ یەونانی قۆپپائی رۆ ھەرفێ لاتینی ق چێبوو. {{کۆڵکە}} == گرێدان == * [https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#koppa قۆپا] (ئینگلیزی) {{پۆلی کۆمنز|Koppa (letter)}} {{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:پیتە یۆنانییەکان]] hbe9g59t92ocl1r7oghsspw0zshb462 0 5792 1592395 1591999 2026-06-20T12:05:19Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592395 wikitext text/x-wiki {{Coord|26|14|5.27|S|27|58|56.47|E|region:ZA_type:landmark|name=Soccer City|display=title}} {{Infobox International Football Competition | tourney_name = جامی جیھانیی فیفا | year = ٢٠١٠ | image= 273px-2010 FIFA World Cup logo.svg.png | size = 200px | caption = جامی جیھانی فیفا ٢٠١٠ | country = RSA | dates = ١٢ / ٦ / ٢٠١٠ - ١١ / ٧ / ٢٠١٠ | confederations = | num_teams = ٣٢ | venues = ١٠ | cities = ٩ | champion = ESP | count =یەک | second = Netherlands | third = DEU | fourth = URU | matches = ٦٤ | goals = | attendance = |top_scorer = دییگۆ فۆڕلان ، ویسڵی شنایدەر ، تۆماس مۆڵەر ، دەیڤد ڤیا (٥ گۆڵ) | player ={{flagicon|Uruguay}} دێیگۆ فۆڕڵان | prevseason = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] | nextseason = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] }} '''جامی جیھانیی فیفا ٢٠١٠''' یاخود '''مۆندیالی ٢٠١٠''' [[مێژووی جامی جیھانیی فیفا|نۆزدەیەمین]] جامی جیھانیی بوو کە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup {{!}} South Africa|ناونیشان=https://www.myenglishpages.com/english/reading-football-world-cup-south-africa.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.myenglishpages.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Africa 2010 World Cup Football|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/worldcupsoccer/hosts/south-africa-2010/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/index.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141229040707/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە وڵاتی [[ئەفریقای باشوور]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/index.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141229040707/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.topendsports.com/events/worldcupsoccer/hosts/south-africa-2010/</ref> کرا ، لە حوزەیران تا ١١ی تەممووزی ٢٠١٠ بەڕێوەچوو داواکاری بۆ میوانداری کردنی ئەم خوولەی پاڵاوانییەتیەکە تەنها بۆ وڵاتانی کیشوەری ئەفریقا بوو دوای پێشکەشکردنی داواکان لە ساڵی ٢٠٠٤ فیفا باشووری ئەفریقای هەڵبژارد لە نێوان [[میسر|میسڕ]] و [[مەغریب]] بۆ ئەوەی ببێتە یەکەم وڵاتی ئەفریقی کە میوانداری جامی جیهانی بکات ، یارییەکان له ١٠ یاریگا لە ٩ شاری جیاوازی ئەفریقای باشوور ئەنجامدرا و یەکەم یاری خوولەکە لە نێوان هەڵبژاردای ئەفریقای باشوور و مەکسیک لە یاریگای سۆکەر ستی لە [[جۆھانسبێرگ]] گەورەترین شاری وڵاتەکە بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٨٤ هەزار هاندەر بەڕێوەچوو. سی و دوو هەڵبژاردە لەم خوولە بەشدارییان کرد کە لە یاریی کۆتاییدا هەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] توانی بە گۆڵێکی بێ بەرامبەر هەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھۆڵەندا]] بباتەوە دوای ئەوەی [[ئاندرێس ئینیێستا|ئەندرێس ئەنیێستا]] لە خولەکەی ١١٦ ی کاتی زیادکراو گۆڵێکی تۆمارکرد و ئیسپانیای کردە براوە<ref>http://www.youtube.com/watch?v=1rbPEIcNHfk</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2010_FIFA_World_Cup_Final</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2010_FIFA_World_Cup_knockout_stage#Final</ref> لەپاڵ ئەوەدا ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] بەبردنەوە لە ئۆڕگوای بە ئەنجامی ٣ - ٢ پلەی سێیەمی بەدەستهێنا و پلەی چوارەمیش ئۆڕگوای.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=2010 FIFA World Cup Final|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2010_FIFA_World_Cup_Final&oldid=1037541112|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=World Cup 2010 third-place final: Uruguay v Germany - as it happened|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2010/jul/10/worldcup2010-germanyfootballteam|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|issn=0261-3077|زمان=en-GB|یەکەم=Scott|دوایین=Murray}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=2010 FIFA World Cup knockout stage|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2010_FIFA_World_Cup_knockout_stage&oldid=1035777233|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> == هەڵبژاردنی میواندار بۆ مۆندیالی ٢٠١٠ == [[پەڕگە:2010 FIFA World Cup Fans 2.jpg|thumb|200px|left|ئاھەنگگێڕانی گەیشتنی جامی جیھانی فیفا ٢٠١٠ لەلایەن ھەوادارانەوە]] لەنێو پێنج وڵاتی کیشوەری ئەفریقا [[ئەفریقای باشوور]] ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی جامەکە کە ئەفریقای باشوور لەم ووڵاتانەی بردەوە :- * {{flag|Egypt}} * {{flag|Libya}} * {{flag|Tunisia}} * {{flag|Morocco}} * لەدوای بڕیارێکی [[فیفا]] بە ڕێنەدان بە ئەنجامدانی پاڵەوانێتی لە دوو وڵات وڵاتی توونس لە ھەڵبژاردنەکە کشایەوە و فیفا بڕیاریدا بە دوورخستنەوەی لیبیا، لەبەر ئەوەی ھەموو مەرجەکانی میوانداریکردنی پاڵەوانێتییەکەی تێدا نەبوو پاش اش ئەنجامدانی خولێکی دەنگان، براوەی ھەڵبژاردنەکە لەلایەن سەرۆکی ففا، [[سێپ بلاتەر|س]]<nowiki/>پل [[سێپ بلاتەر|بلا]]ەوە لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٣ لە [[زوریچ]] ئاشکرا و[[زوریچ|باشووری]] ری ئەفریقا ما[[زوریچ|میوانداریکردنی]]<nowiki/>دنی [[زوریچ|را]]<nowiki/>ێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Soccer world cup in South Africa|ناونیشان=https://www.kapweine.ch/sa/wm_e.asp|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kapweine.ch|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210824215423/https://www.kapweine.ch/sa/wm_e.asp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:.5em;" |- ! colspan="2" | ئەنجامەکانی دەنگدان |- !وڵات !دەنگەکان |- | {{flag|South Africa}} || '''١٤''' |- | {{flag|Morocco}} || ١٠ |- | {{flag|Egypt}} || ٠ |} == هەڵبژاردە بەشداربووەکان == {| class="wikitable" style="width:98%;" |- !width=25%| ئاستی ١ (خانەخوێ & تۆپ سێڤن) !width=25%| ئاستی ٢ ([[2010 FIFA World Cup qualification (AFC)|AFC]], [[2010 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|CONCACAF]] & [[2010 FIFA World Cup qualification (OFC)|OFC]]) !width=25%| ئاستی ٣ ([[2010 FIFA World Cup qualification (CAF)|CAF]] & [[2010 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|CONMEBOL]]) !width=25%| ئاستی ٤ ([[2010 FIFA World Cup qualification (UEFA)|UEFA]]) |- | {{fb|RSA}} <br /> {{fb|BRA}} <br /> {{fb|ESP}} <br /> {{fb|NED}} <br /> {{fb|ITA}} <br /> {{fb|GER}} <br /> {{fb|ARG}} <br /> {{fb|ENG}} | {{fb|AUS}} <br /> {{fb|JPN}} <br /> {{fb|PRK}} <br /> {{fb|KOR|1997}} <br /> {{fb|HON}} <br /> {{fb|MEX}} <br /> {{fb|USA}} <br /> {{fb|NZL}} | {{fb|ALG}} <br /> {{fb|CMR}} <br /> {{fb|GHA}} <br /> {{fb|CIV}} <br /> {{fb|NGA}} <br /> {{fb|CHI}} <br /> {{fb|PAR}} <br /> {{fb|URU}} | {{fb|DEN}} <br /> {{fb|FRA}} <br /> {{fb|GRE}} <br /> {{fb|POR}} <br /> {{fb|SRB}} <br /> {{fb|SVK}} <br /> {{fb|SVN}} <br /> {{fb|SUI}} |} == پلەکانی پاڵەوانیەتیەکە == پلەی یەکەم: [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]] پلەی دووەم: [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا]] پلەی سێیەم: [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|هەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] پلەی چوارەم: [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ھەڵبژاردەی ئۆرۆگوای]] {| class="wikitable" |- ! ناوی ھەڵبژاردە !! پلەکەی لە جامی جیھانی ٢٠١٠ |- |{{Country data|ESP}}||'''یەکەم (پاڵەوان)''' |- |{{Country data|NED}}|| دووەم |- |{{Country data|GER}}|| سێیەم |- |{{Country data|URY}}|| چوارەم |} [[پەڕگە:Spanien - Nationalmannschaft 20091118.jpg|thumb|300px|left|'''″پاڵەوانی جامی جیھانی ٢٠١٠ - ھەڵبژاردەی ئیسپانیا″''']] == '''گۆڵکاری جامی جیھانی''' '''٢٠١٠'''<ref>https://archive.today/20140324114758/www.mtnfootball.com/international/fifa-world-cup-2010/top-goal-scorers/</ref> == ھەریەکە لە [[داڤید ڤیا|داڤێد ڤیا]] و تۆماس مۆلەر و [[دیێگۆ فۆرلان|دیێگۆ فۆڕڵان]] و [[وێسلی شنایدەر|وێسڵی شنایدەر]] بە ٥ گۆڵ بوون بە گۆڵکاری پاڵەوانییەتییەکە ، بەڵام بە ھۆکاری دروست کردنی سێ گۆل تۆماس مۆڵەر بوو بە گۆلکاری جامی جیھانی ساڵی ٢٠١٠ دا '''ڕ=ڕیزبەند''' '''ن. ی=ناوی یاریزان''' '''ن. ھـ=ناوی ھەڵبژاردە''' '''ژ. گ=ژمارەی گۆڵ''' {{ھن}} {| class="wikitable" |+ گۆڵکارانی جامی جیھانی ٢٠١٠ !ڕ !ن. ی !ن. ھـ !ژ. گ |- |١ |تۆماس مۆلەر |{{Country data|GER}} |٥ |- |٢ |داڤید ڤییا |{{Country data|ESP}} |٥ |- |٣ |دێیگۆ فۆرلان |{{Country data|URY}} |٥ |- |٤ |ویستلی شنایدەر |{{Country data|NED}} |٥ |- |٥ |گوانزالۆ ھیگواین |{{Country data|ARG}} |٤ |} == خەڵاتەکان == * [[تۆماس مۆلەر]] خەڵاتی گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا. * [[دیێگۆ فۆرلان|دێیگۆ فۆرلان]] خەڵاتی باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا. * [[ئیکەر کاسیاس]] خەڵاتی باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا. * [[تۆماس مۆلەر]] خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا. * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]] خەڵاتی یاری خاوێنیان پێ بەخشرا. {| class="wikitable" |+خەڵاتەکانی جامی جیھانی ٢٠١٠ !خەڵاتی گۆڵکار !باشترین یاریزان !باشترین گۆڵپارێز !باشترین یاریزانی لاو !یاری خاوێن |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} تۆماس مۆلەر |{{ھێمای ئاڵا|URY}} دیێیگۆ فۆرلان |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} ئیکەر کاسیاس |{{ھێمای ئاڵا|GER}} تۆماس مۆلەر |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} ئیسپانیا |} == ئامارەکانی جامی جیھانی ٢٠١٠ == * ١٤٢ گۆڵ کرا لەسەجەم یاریەکان کە ٦٤ یاری بوون.<ref>http://garcia-aranda.com/esp/wp-content/pdf/FWC2010_Report.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613021448/http://garcia-aranda.com/esp/wp-content/pdf/FWC2010_Report.pdf |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mtnfootball.com/international/fifa-world-cup-2010/top-goal-scorers/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130601181717/http://www.mtnfootball.com/international/fifa-world-cup-2010/top-goal-scorers/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ٢٩ ناوبژیوان یاریەکانیان بەڕێوەبرد.<ref>http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/20/63/22/refereesandassistantrefereesforfifa.com27.5.2010.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704211508/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/20/63/22/refereesandassistantrefereesforfifa.com27.5.2010.pdf |date= ٤ی تەممووزی ٢٠١٠ }}</ref> * ٢٦٠ کارتی زەرد بە ڕووی یاریزانەکاندا بەرزکرانەوە. * ١٧ کارتی سوور بە ڕووی یاریزانەکاندا بەرزکرانەوە. * یەکەمجار بوو چوار یاریزان ببن بە گۆڵکاری جامی جیھانی. == یاریگاکان == ئەم پاڵەوانیەتیە لە چەندەھا یاریگا بەڕێوە چوو لەوانە:<ref>ناوی یاریگاکان، {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldcup2010southafrica.com/world-cup-2010-stadiums/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140426220440/http://www.worldcup2010southafrica.com/world-cup-2010-stadiums/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140426220440/http://www.worldcup2010southafrica.com/world-cup-2010-stadiums/ |date=٢٦ی نیسانی ٢٠١٤ }}</ref> * سۆکەر ستی لەشاری جۆھانس بێرگ * ئەلیس پاڕک لە جۆھانس بێڕگ * کێپ تاون لەشاری کێپ تاون * مۆزێز مابێدا لەشاری دیربان * نێڵسۆن ماندێلا لەشاری پۆڕت ئیلزابێس لەگەڵ چەندەھا یاریگای تر == تۆپی ڕەسمی جامی جیهانی ٢٠١٠ == تۆپی ڕەسمی جامی جیهانی ٢٠١٠ ناوی [[جابۆلانی]] بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.soccerballworld.com/Jabulani_2010.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630045648/http://soccerballworld.com/Jabulani_2010.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>کە لە لەلایەن کۆمپانیای وەرزشی جیھانی [[ئەدیداس|ئەدیداسەوە]] بەرھەم ھێنرابوو کە تۆپێکی سووک و بەھێز و جوان بوو بەڵام تووشی ڕەخنەیەکی زۆر بۆوە لەلایەن یاریزانان و ڕاھێنەر و چاودێرانی وەرزشیەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{براوەکانی جامی جیھانیی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئەفریقا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2010 FIFA World Cup}} [[پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ٢٠١٠]] [[پۆل:جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] 4o93qpbz5wic6b0eu013vbgo0ammh45 0 7909 1592666 1519566 2026-06-21T10:55:56Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592666 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|لێکۆڵەر کۆنان|کۆنان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = لێکۆڵەر کۆنان | وێنە = پەڕگە:لۆگۆی لێکۆڵەر کۆنان.png | سەردێڕ = [[پەڕگە:Conan-cover.jpg|270px]]{{ھن}}لە سەرەوە: لۆگۆی نا فەرمی کوردی{{ھن}}لە خوارەوە: بەرگی یەکەم [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان|پەرتووکی مانگای]] لێکۆڵەر کۆنان | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = 名探偵コナン | ja_romaji = Mei-tantei Conan{{ھن}}لێکۆڵەری مەزن کۆنان | چەشن = وێژەی پۆلیسی، دراما، لێڵی، [[ئەکشن|فیلمی جوڵە و وروژێنەر]]<ref name="myanimelist.net">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://myanimelist.net/anime/235/Detective_Conan |سەردێڕ=My Anmie List: Detective Conan, Synopsis |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170904205536/https://myanimelist.net/anime/235/Detective_Conan}}</ref>}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = | نووسەر = [[گۆشۆ ئۆیاما]]<ref name="animenewsnetwork.com">{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=4883 | سەردێڕ = Gosho AOYAMA – Anime News Network, Anime News Network | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20171101191903/http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=4883 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | وێنەکێش = | بڵاوکەرەوە = [[شۆگاکوکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.shogakukan.co.jp/company/english | سەردێڕ = Company Profile | 3 = 会社案内 | 4 = 小学館 | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٨ی ئازاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150328093253/http://www.shogakukan.co.jp/company/english}}</ref> | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = [[شۆنن مانگا|شۆنن]] | چاپمەن = | گۆڤار = [[ھەفتانەی شۆنن سەندەی|ھەفتانەی شۆنن سندی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.furinkan.com/features/articles/shonensunday50.html | سەردێڕ = Rumic World: Articles | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20181009212858/http://www.furinkan.com/features/articles/shonensunday50.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://conan.aga-search.com/501-32aoyamasakuhin.html | سەردێڕ = 青山剛昌（名探偵コナン・原作者紹介） | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٥ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160415083812/http://conan.aga-search.com/501-32aoyamasakuhin.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | دوایین= | بەرگەکان = ٩٣ | پێڕستی بەرگەکان =}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = [[کینجی کۆداما]]<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=3545/ دەرھێنەر کینجی]</ref>{{ھن}}[[یاسویچیرۆ یامامۆتۆ]]<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=10898/ دەرھێنەر یامامۆتۆ]</ref> | بەرھەمھێنەر = ماساھیتۆ یوشیکاوا{{ھن}}میکیھیکۆ سۆوا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=3639 |سەردێڕ=Anime News Network: Masahito YOSHIOKA |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170724110535/http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=3639}}</ref> | نووسەر = [[گۆشۆ ئۆیاما]]<ref>[[:imdbname:1108327|نووسەر گۆشۆ ئۆیاما]]</ref> | مۆسیقا = [[کاتسۆ ئۆنۆ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.imdb.com/name/nm0648757/ |سەردێڕ=Internet Movie Database: Katsuo Ôno |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180319134130/http://www.imdb.com/name/nm0648757/}}</ref> | ستودیۆ = تۆکیۆ موڤی شینشا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=455%2F |سەردێڕ=ستۆدیۆی تی ئێم ئێس |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180107175054/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=455%2F}}</ref> | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = NTV,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=834 |سەردێڕ=NTV |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141026072958/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=834}}</ref> YTV,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/ |سەردێڕ=تەلەڤیزیۆنی وای (ژاپۆن) (YTV) |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/}}</ref> ئەنیماکس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=506 |سەردێڕ=Animax |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171003133329/http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=506}}</ref> | شەبەکە_en = | یەکەم = ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=88941#7/ |سەردێڕ=یەکەم زنجیرە |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181227230350/http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=88941#7/}}</ref> | دوایین= | ئەڵقەکان = {{پێوانەی زنجیرەکان|لێکۆڵەر کۆنان}} <!-- This parameter should only be incremented when new ئەڵقەکان air or when a [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable source]] can confirm a specific number of ئەڵقەکان. --> | پێڕستی_ئەڵقە =}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''لێکۆڵەر کۆنان''' ({{بە ژاپۆنی|名探偵コナン}}، دەوترێت ''مێتانتێ کۆنان'' واتە '''لێکۆڵەری مەزن کۆنان'''{{تێبینی|名 (مێ) لەوانەیە بە مانای بەناوبانگ، مەزن، بەرچاو، یان ناسراو بێت.}}) بریتییە لە زنجیرەیەک [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] کە لەلایەن [[گۆشۆ ئۆیاما]]وە نووسراونەتەوە. ئەم مانگایە کراوە بە زنجیرەیەک [[ئەنیمێ]] و [[پێڕستی ئۆڤاکانی لێکۆڵەر کۆنان|ئۆڤا]] و [[پێڕستی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان|فیلمی ئەنیمێ]] و [[پێڕستی یارییە ڤیدیۆیییەکانی لێکۆڵەر کۆنان|یاری ڤیدیۆ]] و کۆمەڵێک شتی تری ژاپۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=454| سەردێڕ = لێکۆڵەر کۆنان لەسەر ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191112074848/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=454|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مانگاکە لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکرد<ref name="Vol 12">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572| سەردێڕ = Detective Conan Volume 1| بڵاوکەرەوە = شۆگاکوکان| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧| زمان = ژاپۆنی| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20151103234831/http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572}}</ref> مانگاکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لە [[ژاپۆن]] کرا بە ئەنیمێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.viz.com/products/products.php?&series_id=49&section=profiles|سەردێڕ=''Case Closed''- Profiles|بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا|ڕێکەوتی سەردان =١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ئەم مانگایە بەردەوام بوو لە بڵاوبوونەوە، تا گەیشت بە [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان|زیاتر لە ١٠٠٠ بەش]]، ئەمەش وایکرد کە [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان|مانگای تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان]] بچێتە پلە ٢٢ لە درێژترین مانگا دەرچووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091233716 |سەردێڕ=小学館/コミックス/少年サンデーコミックス |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104203213/http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091233716}}</ref> مانگاکە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی ژمارەی تیراژە فرۆشراوەکانی لە ژاپۆندا گەیشتە زیاتر لە ١٢٠ ملیۆن تیراژ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://shinichi463.blogspot.com/2013/09/detective-conan-episode-91-bank-robbers.html |سەردێڕ=DETECTIVE CONAN ONLINE: Great Detective Conan |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170819185806/http://shinichi463.blogspot.com/2013/09/detective-conan-episode-91-bank-robbers.html}}</ref> لە ٨ی ئابی ٢٠١٧ مانگای ''لێکۆڵەر کۆنان'' گەیشتە ١٠٠٠ بەش.<ref name="وەشانی ئەرشیڤکراو">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://aminoapps.com/web/x3434136/blog/601c9417-6b54-452a-8d45-0e1ec1b7b233 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528062039/https://aminoapps.com/c/anime-empire-1/page/blog/lmhqq-kwnn-lfsl-1000/Xaeb_vtguR7xGYl6G03npYx7X82ezX81Gtv/}}</ref> مانگاکە ھەفتانە لە گۆڤاری [[ھەفتانەی شۆنن سەندەی|ھەفتانەی شۆنن سندی]] بڵاودەکرێتەوە لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤ەوە. زنجیرە [[ئەنیمێ]]کانی لە ڕێگەی ستودیۆی [[تۆکیۆ موڤی شینشا]] دێتە بەرھەمھێنان، زنجیرەکان لەلایەن [[کینجی کۆداما]] و [[یاسویچیرۆ یامامۆتۆ]]وە دەردەھێنرێن،<ref>[http://myanimelist.net/people/20921/Yamamoto_Yasuichiro ماڵپەڕی myanimelist بۆ ئەنیمێ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602210044/http://myanimelist.net/people/20921/Yamamoto_Yasuichiro |date= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> و لە ژاپۆندا لە ڕێگەی کەناڵی [[نیپۆن تیڤی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=834 |سەردێڕ=Anime News Network: Nippon Television Network |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141026072958/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=834}}</ref> و [[کەناڵی یۆمیوری]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/ |سەردێڕ=Detective Conan |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=848 |سەردێڕ=Anime News Network: YTV (-) |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171126214459/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=848}}</ref> و ئەنیماکسەوە پەخش دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Animax (-) – Anime News Network | ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=506 | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20171003133329/http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=506 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زجیرەی یەکەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤ پەخشکرا، زنجیرەکان بە ڕیزبەندی پەخشکران تا گەیشتن بە زیاتر لە [[خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|{{پێوانەی زنجیرەکان|لێکۆڵەر کۆنان}} زنجیرە]]، و بەمەش پلەی پێنجەمی «خشتەی زۆرترین ئەنیمێکان لە ڕووی ژمارەی زنجیرەکانەوە» ی بەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.ytv.co.jp/conan/archive/|سەردێڕ = ئەرشیڤی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|بڵاوکەرەوە = کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری|زمان = ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190520101135/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەفتانە یەک زنجیرە لە [[ئەنیمێ]]کە لەسەر ''نیپۆن تیڤی'' پەخش دەکرێت، بێجگە لەو کاتەی فیلمەکان نمایش دەکرێت، کە لەوانەیە بۆ ماوەی دوو ھەفتە یان زیاتر دوا بخرێت. بەشێوەیەکی گشتی، ماوەی ھەر زنجیرەیەک نزیکەی ٢٥ خولەکە، بەڵام لە ھەندێک دۆخدا ستۆدیۆکە ھەندێک زنجیرەی درێژ پەخش دەکات، کە بە (زنجیرەی تایبەت) ناسراون. ئەم زنجیرانە پێکھاتوون لە [[خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|زنجیرەی تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان]]، بەڵام درێژیی ماوەی پەخشەکانیان جیاوازە، کە لە نێوان ٤٥ خولەک بۆ دوو کاتژمێر دەبێت. لە سەرەتای دەستپێکردنی زنجیرەی ''لێکۆڵەر کۆنان'' لەسەر تەلەڤیزیۆن لە ساڵی ١٩٩٤وە، تا ئێستا نزیکەی ٣١ زنجیرەی تایبەت پەخش کراوە، یەکەم زنجیرە لەو زنجیرانە پێکھاتبوو لە «زنجیرەی ٤٣ - فڕاندنی کۆنان ئێدۆگاوا» کە لە ڕێکەوتی ٨ی نیسانی ١٩٩٦ پەخشکرا، و کۆتا زنجیرەشی بریتیبوو لە «زنجیرەی ٨٠٥ - کۆنان و ئیبیز و گەشتی کابۆکی لێڵ» کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ پەخش کرا. ھەروەھا ئەم زنجیرەیە ٢١ فیلمی لەسەر دروستکراوە، کە ھەمان نووسەری ڕەسەن، [[گۆشۆ ئۆیاما]]، ھەموویانی نەنووسیوەتەوە، بەڵکو نووسەری تر بوونیان ھەیە و بەشدارن لە دروستکردنی فیلمەکاندا. ھەندێک جار فیلمێک لەلایەن یەک نووسەر دەنووسرێت، و ساڵانە لە مانگی [[تشرینی دووەم]]دا ڕێکلامی بۆ دەکرێت و لە مانگی [[نیسان (مانگ)|نیساندا]] دەخرێتە بازاڕەوە<!--لەکوێ؟ --> زنجیرە فیلمەکان بە دەرچوونی فیلمی یەکەم بە ناونیشانی «کاتی تەقاندنەوەی تەلارە بەرزەکە» لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٧ دەستیان پێکرد، و دواتر فیلمەکانی تر بە تێکڕای یەک فیلم بۆ ھەر ساڵێک دەرچوون، و کۆتا فیلم لە زنجیرە فیلمەکان لە ١٥ی نیسانی ٢٠١٧ بە ناونیشانی «نامەی خۆشەویستی سوور» دەرچووە.<ref name="The-Darkest-Nightmare">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://variety.com/2016/film/box-office/japan-box-office-detective-conan-nightmare-bows-at-number-one-1201756123/|سەردێڕ= Japan Box Office: ‘Detective Conan: Nightmare’ Bows at Number One|یەکەم= Mark|دوایین= Schilling|ڕێکەوت= ١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|کار= {{Ill-WD2|فرایتی|id=Q471728}}|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221226173455/https://variety.com/2016/film/box-office/japan-box-office-detective-conan-nightmare-bows-at-number-one-1201756123/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا [[پێڕستی ئۆڤاکانی لێکۆڵەر کۆنان|١٢ کورتە زنجیرەی ڤیدیۆیی]] دەرچووە، کە ماوەی ھەر یەکێکیان نزیکەی ٢٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.detectiveconanworld.com/wiki/OVAs |سەردێڕ=پەڕەی ئۆڤا لە ئینسایکڵۆپیدیای جیھانی لێکۆڵەر کۆنان |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171021204252/http://www.detectiveconanworld.com/wiki/OVAs}}</ref> تا ئێستا ٥ دەرچوون دەرکراوە لە زنجیرەی دەرچوونە تایبەتەکاندا، کە یەکەمیان لە ساڵی ٢٠٠٧ بوو، کە لەژێر ناونیشانی «[[خشتەی زنجیرە تایبەتەکانی لێکۆڵەر کۆنان#زنجیرە تایبەتەکان|ڕێکخراوی ڕەش: مێژووی ڕەش]]» پەخش کرا. ئەم دەرچوونە لە زنجیرەیەکی تایبەت بەرھەمھێنراوە، وەک پێشەکییەک بۆ زنجیرە ئەڵقەکانی «بەریەککەوتی سوور و ڕەش»، و دواتر زنجیرەی «لوپینی سێیەم دژی لێکۆڵەر کۆنان» کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩دا پەخشکرا. لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٤دا، زنجیرەی «[[خشتەی زنجیرە تایبەتەکانی لێکۆڵەر کۆنان#زنجیرە تایبەتەکان|ھەڵاتوو: کۆگۆرۆ مۆری]]» پەخشکرا، و بە بۆنەی تێپەڕبوونی ٢٠ ساڵ بەسەر [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان]] ئاھەنگ گێڕدرا. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ زنجیرەیەکی تایبەت بە ناوی «دیارنەمانی کۆنان ئێدۆگاوا: خراپترین دوو ڕۆژ لە مێژوودا» پەخشکرا؛ و کۆتا دانە لەو دەرچوونە تایبەتانە لە [[کانوونی دووەم]] لە ساڵی ٢٠١٥ دا بوو، لەژێر ناونیشانی «[[خشتەی زنجیرە تایبەتەکانی لێکۆڵەر کۆنان#زنجیرە تایبەکان|ساڵێکی نوێی خۆش، کۆگۆرۆ مۆری]].» بەڵام گەر باسی [[پێڕستی زنجیرە دراماکانی لێکۆڵەر کۆنان|زنجیرە دراماکان]] بکەین، ئەوا دوو زنجیرەی سەربەخۆ پەخشکرا، یەکەمیان چوار زنجیرە درامای تایبەت بوو لە ''لێکۆڵەر کۆنان'' کە لەسەر شێوەی جووڵەی زیندوو بوو (واتە ڕۆڵ گێڕانی [[ئەنیمێ]] لە شێوەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی کە تێیدا ئەکتەری ڕاستەقینە بەشداری دەکات). زنجیرەی یەکەم و دووەم لە ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ دا پەخشکران، لەکاتێکدا زنجیرەی سێیەم و چوارەم لە ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٢ دا پەخشکرا. ھەروەھا دووەم زنجیرە لە ٧ی تەممووزی ساڵی ٢٠١١ دەستی پێکرد، کە لە ١٣ زنجیرەی بەدوایەکھاتوو پێکدێت لە درامای لێکۆڵەر کۆنان. ئەم زنجیرانە تا ٢٩ی ئەیلوولی ھەمان ساڵ بەردەوام بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://asianwiki.com/Detective_Conan:_Kudo_Shinichi_e_no_Chousenjou |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017191302/http://asianwiki.com/Detective_Conan:_Kudo_Shinichi_e_no_Chousenjou}}</ref> ئەنیمێکە بۆ ماوەی زیاتر لە ١٨ ساڵ لەلایەن بنکەی گوڵەوە دۆبلاژکراوەتە سەر زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، لە ساڵی ١٩٩٨ بۆ ساڵی ٢٠١٤، بۆ یەکەم جار لەسەر [[تەلەڤیزیۆنی قەتەر|کەناڵی قەتەر]]<!--کام کەناڵ؟ --> پەخشکراوە، و زنجیرە دۆبلاژکراوەکان گەیشتوونەتە ٤٠٤ زنجیرە (٣٧٨ بە سیستەمی ژاپۆنی) لە {{پێوانەی زنجیرەکان|لێکۆڵەر کۆنان}} زنجیرە.<ref name="ReferenceB">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان لەسەر ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ| ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=454&page=25&subpage=1| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190502200156/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=454&page=25&subpage=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم کارە ھونەرییە بە «زیندووکردنەوەی کەسایەتی لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆڵمز]] بە وێنەیەکی سەردەمی» دادەنرێت. ئەم زنجیرەیە لە چوارچێوەی ڕووداو کە تایبەتمەندە بە تاوان و لێڵی لەگەڵ کەمێک [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانس]] خۆی دەبینێتەوە؛ و ھەروەھا کارە ھونەرییەکە بە شێوەیەکی ڕوون و ئاشکرا چاند و ژیانی ھاوچەرخ لە [[ژاپۆن]] بۆ بینەرەکانی دەگوازێتەوە؛ ئەمە بە شێوەیەکی ڕوون دیارە لە [[پێڕستی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان|فیلمەکاندا]]. گۆشۆ ئۆیاما بۆ ماوەی زیاتر لە بیست ساڵ بەرپرس بووە لە گێڕانەوەی ڕووداوەکانی زنجیرەکە و بەستنەوەی زنجیرەکان بەبێ تێھەڵچوون لە ڕێگەی مانگاکەوە، و ھەروەھا [[ئاوازدانەر]] [[کاتسۆ ئۆنۆ]] سەرکەوتوو بووە لە پاڵپشتیکردنی چیرۆکەکە لە ڕێگەی [[مۆسیقا|موزیک]] و گۆرانی سەرەتا و کۆتایی زنجیرە و فیلمەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی|ھەفتانەی شۆنن سندی]] |بەرگ=١٩٩٤ |پەڕەکان=٥|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی |سەردێڕ=湘南}}</ref> == چیرۆک == [[پەڕگە:شینچی کودۆ.jpg|250px|وێنۆک|پاڵەوانی ئەنیمێ قوتابی ئامادەیی گشتی [[شینچی کودۆ]].]] چیرۆکەکە بە دەرکەوتنی کەسایەتی سەرەکی [[شینچی کودۆ|شینجی کودۆی]] تەمەن حەڤدە ساڵان دەست پێدەکات،<ref name="Viz 1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://store.viz.com/Case-Closed-Vol.-1/A/1591163277.htm |سەردێڕ=Case Closed Vol. 1 |بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120601170246/http://store.viz.com/Case-Closed-Vol.-1/A/1591163277.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو قوتابییەکە لە قوتابخانەی ئامادەیی و لێکۆڵەرێکە کە یارمەتی پۆلیس و [[جوزۆ میگۆری|پشکنەر میگۆری]] دەدات لە شیکارکردنی ھەندێک دۆسیەدا. ئەم کەسایەتییە بە زیرەکیی و بلیمەتییەکەی بەناوبانگە، کە ھەمووان سەرسام دەکات بەو لێکدانەوانەی کە پێچەوانەی پێشبینییەکانە.<ref name="FAQ">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.caseclosed.com/| ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧| بڵاوکەرەوە=فنمەیشن| سەردێڕ=''Case Closed'' FAQ| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040327142351/http://caseclosed.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە یەکێک لە ڕۆژەکانی پشوودا، لەگەڵ یەکئک لە ھاوڕێکانی مناڵی بە ناوی ڕان مۆریدا چووە دەرەوە بۆ شاری یاری، و تاوانێکی کوشتن ڕوویدا لە ناو «ڕێگای مەرگدا» و وەک ھەموو جارێک بە زیرەکی و تواناکەی شیکاری کرد، لەو کاتەی لەوێدا بوو، شینچی کودۆ سەرنجی پیاوێکی پۆشاک ڕەشی دا کە دەستدەکات بە ھەڕەشەکردن. ئەو ویستی چیرۆکەکە بزانێت، کە بووە ھۆی ئەوەی لە دواوە لێی بدرێت و بێھۆش ببێت، و دواتر ناچار دەکرێت گولاجێکی ژەھراویی نوێ بخوات،<ref name="Ch 1 P44">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Aoyama |یەکەم١=Gosho |سەردێڕ=Case Closed |بەرگ=١ |بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا |ژپنک=١-٥٩١١٦-٣٢٧-٧|chapter=File 2 |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ |پەڕە=٤٤}}</ref> پێشتر تاقی نەکراوەتەوە، تەنھا لەسەر [[مشک]] نەبێت. پیاوە پۆشاک ڕەشەکە پێی وابوو کە دەیکوژێت و ھیچ شوێنەواری ژەھراوی بوون جێ ناھێڵێت؛ بەڵام گولاجە ژەھراوییەکە بووە ھۆی بچووکبوونەوەی لاشەی و بوونی بە کوڕێکی تەمەن حەوت ساڵان. ئەو ڕووداوەی کە لە شاری یاری ڕوویدا بووە ھۆی لەدایکبوونی پاڵەوانی زنجیرەکە [[کۆنان ئێدۆگاوا]]، و لەمەشەوە ژیانی [[شینچی کودۆ]] دەگۆڕدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆیاما|یەکەم=گۆشۆ|سەردێڕ=لێکۆڵەر کۆنان|بەرگ=١|بڵاوکەرەوە=Viz Media|ژپنک=١-٥٩١١٦-٣٢٧-٧|chapter=File 2 |شوێن=سان فرانسیکۆ |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|پەڕە=٤٤}}</ref> {{سندووقی وتە|align=right|width=30%|من لێکۆڵەری قوتابی ئامادەیی [[شینچی کودۆ]]م، ئەو کاتەی لەگەڵ ھاوڕێی مناڵیم ڕان مۆریدا بووم لە شاری یاری، سەرنجی پیاوێکی ڕەش پۆشم دا کە بە کاری سەیر ھەڵدەستا، بۆیە گومانم لێکرد و دوای کەوتم، لەو کاتەی من بە چاودێریکردنی ڕێکەوتنە نھێنییەکەیان سەرقاڵبووم، کە ڕێگەی دا بە ھاوکارەکەی لە دواوە ھێرش بکاتە سەرم بێ ئەوەی ئاگام لێبێت. ناچاریان کردم کەپسولەیەکی ژەھراوی بخۆم و پاشان ڕایان کرد. ئەو کاتەی بە ئاگا ھاتمەوە لاشەم بچووک بووبووەوە، ئەگەر ڕێکخراوەکە بزانێت کە من زیندووم ئەوا ھەموو ئەوانەی دەوروبەرم دەکەونە مەترسییەوە، دکتۆر ئەگاسا یارمەتیدام بۆ شاردنەوەی کەسایەتیم، و ئەو کاتەی ڕان لێی پرسیم ناوت چییە پێم وت [[کۆنان ئێدۆگاوا]]، ھەروەھا بۆ ئەوەی بە دوای پیاوانی ڕێکخراوی ڕەشدا بگەڕێم بڕیارمدا بچم لەلای باوکی ڕان بژیم لەبەر ئەوەی ئەو خاوەنی بنکەیەکی لێکۆڵینەوەیە.|–[[شینچی کودۆ]]، پێشەکی فیلمەکان{{تێبینی|ئەم چیرۆکە کۆنان دەیڵێت لە سەرەتای ھەموو فیلمێک یان زنجیرەیەکی گرنگ لە ڕووداوەکاندا.}}}} ئەو کاتەی لە ماڵەکەی بوو لەگەڵ ئەگاسا ھیرۆشیدا، ھاوڕێکەی ڕان مۆری، ھاتە ژوورەوە بۆ پرسیارکردن دەربارەی شینچی، و سەرنجی کۆنانی دا و پێی وت کە ناوت چییە، ئەویش بە کۆنان ئێدۆگاوا وەڵامی دایەوە.{{تێبینی|لە دۆبلاژ کردنە عەرەبییەکەدا ناوەکەی بوو بە «ئێدۆجاوا» لەکاتێکدا لە ئەنیمێ ژاپۆنییەکەدا ناوی «ئێدۆگاوایە».}} ھۆکاری ھەڵبژاردنی ئەم ناوە دەگەڕێتەوە بۆ خۆشەویستییە زۆرەکەی کۆنان بۆ کەسایەتی [[شێرلۆک ھۆڵمز]]ی نووسەر کۆنان دوەیل، ئەمەش کاتێک کە ناوی ئێدۆگاوا لە ناوی ڕەخنەگر و نووسەری ژاپۆنی ئێدۆگاوا ڕامبۆوە ھاتووە کە نووسەری ڕۆمانەکانی لێکۆڵینەوە و لێڵەکانە.<ref name="Viz 2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://store.viz.com/Case-Closed-Vol.-2/A/1591165873.htm |سەردێڕ=Case Closed Vol. 2 |بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120601170824/http://store.viz.com/Case-Closed-Vol.-2/A/1591165873.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆنان بڕیاریدا لەگەڵ ڕاندا لە ماڵی باوکیدا، کۆگۆرۆ مۆری، بژی. مۆری خاوەنی بنکەیەکی لێکۆڵینەوەی تایبەتە، بۆ ئەوەی بتوانێت زیاتر دەربارەی ڕێکخراوەکە بزانێت.<ref name="Ch 1 P56">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama |یەکەم=Gosho |سەردێڕ=Case Closed |بەرگ=١ |بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ |ژپنک=١-٥٩١١٦-٣٢٧-٧|chapter=File 2 |پەڕەکان=٥٦–٥٧}}</ref><ref name="Ep 1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169406.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 1 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171104065723/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169406.html}}</ref> بۆیە چووە ناو قوتابخانەی تیتانی سەرەتایی و بوو بە ئەندام [[کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان|تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان]]. دواتر کەسایەتییەکی تر دەردەکەوێت، کە ئەویش شیھۆ میانۆیە.<ref name="Ch 178"/> نانزناوەکەی ئەو ھایبەرایە و زانایەکی کیمیایی و ئەندامێکی پێشووی ڕێکخراوی ڕەشە. ئەو ئەو کەسەیە کە بە پێشخستنی گولاجەکەی لێکۆڵەر کۆنان ھەستاوە - بەڵام بەھۆی کوشتنی خوشکەکەی ئاکیمی میانۆ لەلایەن ڕێکخراوەکەوە یاخیبووە لێیان.<ref name="Ch 178">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama|یەکەم=گۆشۆ|سەردێڕ=コードネーム・シェリー" 名探偵 コナン|chapter=File 8. コードネーム・シェリー|trans-chapter=File 8. Code Name Sherry|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زنجیرە=لێکۆڵەر کۆنان |بەرگ=تیراژی ١٨|ژپنک=٤-٠٩-١٢٥٠٤٨-٣|زمان=ژاپۆنی}}</ref> دواتر چەند ڕووداوێک ڕوو دەدات کە وا لە کۆنان دەکات بچێتە ڕیزی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی دوای ئەوەی یارمەتی ئەندامێکی ئەوانی دا بە ناوی جودی سانتیملیون لە گەڕان بە دوای ڕێکخراوەکەدا و ڕزگارکردنی لە بۆسەی ئەندامی ڕێکخراوی ڕەش ڤێرمۆس.<ref name="Ch 604">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆیاما|یەکەم=گۆشۆ|سەردێڕ=名探偵 コナン|chapter=File 7. 姉弟|trans-chapter=File 7. Older Sister and Younger Brother|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زنجیرە=لێکۆڵەر کۆنان|بەرگ=تیراژی ٥٨|ژپنک=٩٧٨-٤-٠٩-١٢١١٥٥-٢|زمان=ژاپۆنی}}</ref> یەکێک لە ئەندامانی ڕێکخراوی ڕەشیان گرت بە ناوی میزوناشی ڕێنا کە نازناوەکەی بریتیبوو لە «کیر»، بەڵام دواتر ڕوون بووەوە کە ئەو ئەندامێکی دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندییە. ھەر بۆیە ڕێکەوتنێک لەگەڵ شویچی ئەکای دەکات بەوەی زانیاری بدات بە نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی، لە بەرامبەردا یارمەتی دەدات بگەڕێتەوە ناو ڕێکخراوەکە و براکەی، [[کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان#ئێسوکی ھۆندۆ|ئێسوکی ھۆندۆ]]، لە مەترسی ڕێکخراوەکە بپارێزێت بە دانانی لەژێر بەرنامەی پاراستنی گەواھیدەر.<ref name="Ch 622">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama|یەکەم=Gosho|سەردێڕ=名探偵 コナン|chapter=File 3. 赤白黄色|trans-chapter=File 3. Red, White, andYellow|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زنجیرە=Case Closed|بەرگ=٦٠|ژپنک=٩٧٨-٤-٠٩-١٢١٢٦٦-٥|زمان=ژاپۆنی}}</ref> [[پەڕگە:شینچی کودۆ.png|250px|وێنۆک|چەپ|[[شینچی کودۆ]] دوای ئەوەی لاشەی بچووک بووەوە بەھۆی گولاجی ژەھراوی APTX-4869 کە دواتر دەبێتە [[کۆنان ئێدۆگاوا]].]] ڕێکخراوی ڕەش گوومان لە میزوناشی ڕینا دەکات دوای فڕاندنی لەلایەن نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی، بۆیە دەیانەوێت لە وەفاداری ئەو دڵنیا ببنەوە، بۆیە جین میزوناشی ڕێنا ناچار دەکات چاوپێکەوتنێک لەگەڵ شویچی ئەکای بکات. ئەو بە ئەکای دەڵێت کە ئەو دەیەوێت نھێنیێەکانی ڕێکخراوەکە ئاشکرا بکات، بەڵام ئەو دەیەوێت بە تەنھا ھاتنی ئەکای بەکاربێنێت و بیکوژێت. ھەر بەڕاست ئەوە ڕوویدا کە جین پیلانی بۆ گێڕا، و شویچی ئەکای لەناوبرا، و ڕاستی ئەم ڕووداوە نازانرێت کە ئایە ئەمە پێشتر پیلانی بۆ گێڕدراوە لە نێوان شویچی ئەکای و میزوناشی ڕینا، یان ئەمە ڕێکەوتە و ئەو بەھۆی پیلانەکەی جینەوە کوژراوە.<ref name="Ep 504">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116935.html|سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 504|بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]]|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160810172519/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116935.html}}</ref> بۆ دڵنیابوونەوە ڕێکخراوی ڕەش یەکێک لە ئەندامەکانی خۆیان بە ناوی بۆربۆن بۆ لێکۆڵینەوە دەنێرن. ئەو خۆی دەگۆڕێتە سەر شێوەی ئەکای و چەند نیشانەیەکی سووتانیش لەسەر ڕوخساری دادەنێت بە یارمەتی ڤێرمۆس بۆ دڵنیا بوونەوە لە مردنی ئەکای، ئەمەش بە خۆ دەرخستن لە بەرامبەر ھاوکار و ھاوڕێ نزییکەکانی و بینینی کاردانەوەیان،<ref name="Ep 563">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169337.html|سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 563|بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171022221344/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169337.html}}</ref> ھەروەھا بۆربۆن ھەڵسا بە کارکردن وەک گارسۆنێک لە کافتریای ژێر بنکەکەی کۆگۆرۆ مۆری بۆ لێکۆڵینەوە و دڵنیا بوونەوە لە مردنی شویچی ئەکای.<ref name="Ep 668">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169644.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 668 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161211171157/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169644.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام بە یارمەتی [[کۆنان ئێدۆگاوا]] و دکتۆر ھیرۆشی ئەگاسا، ئۆپراسیۆنی کوشتنی ئەکای دروست کرا و ھیچ کەسیش بەوەی نەزانی، و ئەکای خۆی گۆڕی بۆ کەسایەتی [[سوبارو ئۆکیا]]. جارێکی تر کەسایەتییەکی نوێ دەردەکەوێت بە ناوی [[کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان#ماسومی سیرا|ماسومی سیرا]]، ئەو خوشکی فەرمانبەری نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی شویچی ئەکایە.<ref name="Ep 646">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169616.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 646 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161001031544/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169616.html}}</ref> [[کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان#ماسومی سیرا|ماسومی سیرا]] ھەوڵدەدات بە دوای براکەیدا بگەڕێت، بەڵام بەر بۆربۆن دەکەوێت، ئەندامێکی ڕێکخراوی ڕەش کە لەکاتی بینینی ماسومی گومان دەیگرێت؛ و بە ڕێکەوت بۆربۆن شوێنی ھایبەرا دەزانێت، و ڕێکخراوی ڕەش ھەوڵی کوشتنی ھایبەرا دەدات کاتێک پێیان زانی کە ئەو لە ناو شەمەندەفەری خێرادایە، بە یارمەتی دایکی شینچی یۆکیکۆ کودۆ و کایتۆ کید (کە ئەو کاتە کایتۆ کیدیش لە ناو شەمەنەفەرەکە بوو)، ھایبەرا توانی لە ڕێکخراوە ڕەشەکە ڕابکات کە پێیان وابوو لە تەقینەوەی شەمەندەفەرەکەدا مردووە بەڵام لە ڕاستیدا خۆی شاردبووە و ھیچ شتێکی لێ نەھات.<ref name="Ep 704">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169783.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 704 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171002131509/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169783.html}}</ref> بۆربۆن لە گەڕان بە دوای ھۆکاری مردنی ئەکایدا بەردەوام بوو، و لە ئاشکراکردنی پلانەکەی ئەکای نزیک بووەوە، بەڵام کۆنان ڕێگری لە ئاشکرابوونی خۆ گۆڕینەکەی دەکات، و بەڵکو تەنانەت ڕاستییەکەی ئاشکرا دەکات لە ڕێگەی کاردانەوەی دەربارەی وشەی (زیرۆ) کە گومانی لای دروست کرد،<ref>Detective Conan Manga; Chapter 824, page 5</ref> تا بەوە گەیشت کە ئەو سیخوڕە و ڕێکخراوە ڕەشەکەی تێپەڕاندووە بە ناوی ھێمایی بۆربۆن.<ref name="K889">{{Ref|manga|٨٨٩|Bourbon erinnert sich an ein Gespräch mit Elena Miyano in seiner Kindheit.}}</ref> و ئەو لە ڕاستیدا کار بۆ پۆلیسی نھێنی ژاپۆن دەکات و ناوی ڕاستەقینەی ڕی فوریایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.detectiveconanworld.com/forum/topic/2609-file-793-private-eye/page__view__findpost__p__207297 |سەردێڕ=Sherry's Soliloquy |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200406173432/https://www.detectiveconanworld.com/forum/topic/2609-file-793-private-eye/?page=3&tab=comments}}</ref> == کەسایەتییەکان == {{وتاری سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان}} زیاتر لە ٢٠ کەسایەتی سەرەکی لە زنجیرەکەدا دەرکەوتوون، بێجگە لە [[کۆنان ئێدۆگاوا]]، [[شینچی کودۆ]]، ڕان مۆری و کۆگۆرۆ مۆری، چەندین کەسایەتی دیاری تر دەرکەوتوون، وەک: [[ئێری کیساکی]] (دایکی ڕان مۆری)، یوساکو کودۆ و [[یوکیکۆ کودۆ]]ی ([[دایک و باوک]]ی [[شینچی کودۆ]])، لێکۆڵەری ڕۆژاوا ھیجی ھاتۆری و ھاوڕێکەی کازۆھا تۆیاما، پڕۆفیسۆر ھیرۆشی ئەگاسا، ئای ھایبەرا، و [[دەستەی لێکۆڵەرە بچووکەکان|تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان]]، و سۆنۆکۆ سوزوکی ھاوڕێی ڕان مۆری، [[سوبارو ئۆکیا]] و ماسومی سیرا. ھەروەھا چەند کەسایەتییەکی گەوھەری<!--مەبەست لە گەوھەری چییە؟ وشەیەکی ڕوونتر داندرێت لە جێگەی--> دەرکەوتووە، وەک ئەندامەکانی ''ڕێکخراوی ڕەش'': جین، ڤۆدکا، ڤێرمۆس، کیانتی، کۆرن، کیر و بۆربۆن)، ئەندامەکانی [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)|پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت]] ([[جوزۆ میگۆری|پشکنەر میگۆری]]، [[واتارو تاکاجی]]، [[میواکۆ ساتۆ]]، [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|یۆمی]]، [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|شیراتۆری]]، [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|چیبا]])، و ڕی فورویا فەرمانبەری پۆلیسی نھێنی، ھەروەھا فەرمانبەرانی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی وەک [[جەیمز بلاک (لێکۆڵەر کۆنان)|جەیمس بلاک]] و شویچی ئەکای و جودی ستارلینگ و [[ئەندرێ کامیل (لێکۆڵەر کۆنان)|ئەندرێ کامیل]]، و ھیدیمی ھۆندۆ فەرمانبەری دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی، و دزی فڕیو<!--دزی فڕیوو چییە؟ --> کایتۆ کید و چەندین کەسایەتی تر. === تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان === تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان ({{بە ژاپۆنی|少年探偵団}}) ھاوڕێکانی کۆنانن ([[دەستەی لێکۆڵەرە بچووکەکان|یۆشیدا ئایۆمی]]، [[دەستەی لێکۆڵەرە بچووکەکان|تسوبورایا میتسوھیکۆ]]، [[دەستەی لێکۆڵەرە بچووکەکان|کۆجیما گینتا]]) ئەم تیمە لە ئەڵقەی «تاوانی کوشتن لە ژوورێکی داخراوی کچە ئەکتەرێک» دروست بوو بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانەی پێویستییان بە یارمەتییە. ئەندامانی ئەم تیمە کۆنانیان ناچارکرد بێتە ناو تیمەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169408.html |سەردێڕ=Detective Conan, Crime files |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524141102/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169408.html}}</ref> دکتۆر ئەگاسا نیشانەکانی تیمەکەی دروست کردووە کە مۆبایلی ھەوایی لەگەڵدایە، ھەروەھا کاتژمێرە دەستییە ڕووناک کەرەوە دژە ئاوییەکانیش ئەو دروستی کردووە. تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە شیکارکردنی زۆرێک لە دۆسیەکان ئەمەش بە یارمەتی کۆنان. دوای ئەوەی ئای ھایبەرا لە دەستی ڕێکخراوی ڕەش ڕای کرد لە ئەڵقەی ١٢٩ «ئەو کچەی لە ڕێکخراوی ڕەشەوە ھاتووە»، بووبە ئەندامی گرووپەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://animedreem.yoo7.com/t347-topic |سەردێڕ=گەورەترین ڕاپۆرت لەسەر تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801033802/http://animedreem.yoo7.com/t347-topic}}</ref> === پیاوانی پۆلیس === {{سەرەکی|پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)}} [[پەڕگە:Police Detective Conan.png|250px|وێنۆک|ئەفسەرانی [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)|بەشی پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت]].]] پۆلیسی ژاپۆنی ({{بە ژاپۆنی|日本警察}}) بریتییە لەلایەنی بەرپرس لە جێبەجێکردنی یاسا لە [[ژاپۆن]]دا، ئەوان بریتیین لە یەکێک لەلایەنە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆنان، کە لەلایەن نووسەر [[گۆشۆ ئۆیاما]]وە دروست کراوە. پۆلیسی ژاپۆنی بۆ چەند بەشێک دابەش دەبێت بەپێی ناوچەکان، وەک پۆلیسی [[تۆکیۆ]]، [[پارێزگای شیزوئۆکا|شیزوئۆکا]]، [[پارێزگای ئۆساکا|ئۆساکا]]، [[پارێزگای گونما|گونما]]، [[پارێزگای ناگانۆ|ناگانۆ]]، [[پارێزگای کاناگاوا|کاناگاوا]]، [[پارێزگای نارا|نارا]]، [[پارێزگای کیۆتۆ|کیۆتۆ]] و [[پارێزگای سایتاما|سایتاما]]. ھەموو بنکەیەکی پۆلیسی ناوچەکە شوێنی بنکەی پۆلیسی ھەرێمی لە پارێزگاکەی دەکەوێت بێجگە لە پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت و پۆلیسی ھۆکایدۆ.<!--ئەم ڕستەیەی پێشوو کەس لێی تێناگات! ھەر نازانم چی نووسراوە!--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.npa.go.jp/english/kokusai/index.htm |بڵاوکەرەوە=National Police Agency |سەردێڕ=Police of Japan |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080222082144/http://www.npa.go.jp/english/kokusai/index.htm}}</ref> [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)|بەشی پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت]] ({{بە ژاپۆنی|警視庁}}) ئەو بەشەیە کە زۆرترین دەرکەوتنی ھەیە لە زنجیرەی کۆناندا، ئەمەش چونکە ڕووداوەکانی چیرۆکە سەرەکییەکە ھەموو کات لە [[تۆکیۆ]]ی پایتەخت ڕوو دەدات. باوکی ھاکوبا ساگورو سەرۆکایەتی پۆلیسی تۆکیۆ دەکات. زۆرێک لە لێکۆڵەر و پشکنەرەکان لە پۆلیسی تۆکیۆ کار دەکەن کە تێیدا [[جوزۆ میگۆری|میگۆری]] و [[واتارو تاکاجی]] و [[میواکۆ ساتۆ]] و [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|یۆمی]] و [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|شیراتۆری نیزابۆرۆ]] و [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت|چیبا]] و [[پۆلیسی ژاپۆن (لێکۆڵەر کۆنان)#ماتۆدا جینپێ|ماتسۆدا جینپێ]] (کە مرد لە کاتی جێبەجێ کرنی ئەرکدا) تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-anime.com/t7607-topic |سەردێڕ=ڕاپۆرتێکی فراوان لەسەر پیاوانی پۆلیس لە لێکۆڵەر کۆناندا |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020083754/http://www.conan-anime.com/t7607-topic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.msoms-anime.net/t24615.html |سەردێڕ=ڕاپۆرت لەسەر ئەندامانی پۆلیس لە ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆناندا |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020033613/http://www.msoms-anime.net/t24615.html}}</ref><ref name="cooolgirls.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cooolgirls.com/coool1058175/ |سەردێڕ=ڕاپۆرتێکی تەواو لەسەر پۆلیسی شاری تۆکیۆ لە ئەنیمێی کۆناندا |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131111133336/http://www.cooolgirls.com/coool1058175/}}</ref> === نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی === نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان{{تێبینی|({{بە ئینگلیزی|(Federal Bureau of Investigation (FBI}})}} بە کورتکراوەکەی (ئێف-بی-ئای) ناسراوە، پێکھاتووە لە دەزگایەکی حکوومی کە شوێنکەوتەی دەزگای دادی ئەمریکییە و وەک دەزگای ھەواڵگیریی ناخۆیی کاردەکات و ھێزێکە بۆ جێبەجێکردنی یاسا لە دەوڵەتدا. ئێف-بی-ئای یەکێکە لەلایەنە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆنان. نووسینگەی لێۆکۆڵینەوەکان لە [[ژاپۆن]]دا لە لێکۆڵینەوەی تایبەت بە دۆسیەکانی ڕێکخراوی ڕەش بەرپرسە. [[جەیمز بلاک (لێکۆڵەر کۆنان)|جەیمس بلاک]] سەرۆکایەتی بنکەی لێکۆڵینەوەکان لە [[تۆکیۆ]] دەکات، و چەندین فەرمانبەری وەک شویچی ئەکای و جودی ستارلینگ و [[ئەندرێ کامیل (لێکۆڵەر کۆنان)|ئەندرێ کامیل]] کار دەکەن لەژێر دەستیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://detectiveconancouples.weebly.com/fbi.html |سەردێڕ=FBI – Detective Conan Couples<!-- ناونیشانی لەدایکبوونی بلمۆت --> |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171021163948/http://detectiveconancouples.weebly.com/fbi.html}}</ref> {{وتە| ترس لە مردن لە خودی مردن خراپترە |ئەکای شویچی، بۆ [[ئەندرێ کامیل (لێکۆڵەر کۆنان)|ئەندرێ کامیل]] لە ژمارەی ٦٠٢.}} دەسپێکەکەی ئەمە لە بیست ساڵ لەمەو پێشەوە دەست پێدەکات کاتێک نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرایییەکان ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی ڕێکخراوی ڕەش. یەکەم بەریەککەوتن لە نێوان دوو لایەنەکە ئەو کاتە ڕوویدا کە ڤێرمۆس بە کوشتنی دایک و باوکی جوودی ستارلینگ ھەڵسا کاتێک جوودی تەمەنی تەنیا ھەشت ساڵ بوو. دوای کوشتنی باوانی جوودی، ماڵەکەیانیان سووتاند و فایلەکانی باوکی جوودیان لەناوبرد کە ڕێکخراوەکەی تۆمەتبار دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kaitokid.org/t2908-topic |سەردێڕ=ڕاپۆرتێک لەسەر کەسایەتییەکانی FBI |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160309212011/http://www.kaitokid.org/t2908-topic}}</ref> ھاوڕێکانی باوکی جوودی ستارلینگ ھەڵدەستن بە دانانی جوودی لە بەرنامەی پاراستنی گەواھیدەر، بە تایبەتی دوای زانینی ڕێکخراوی ڕەش دەربارەی بوونی ئەو لە ژیاندا. بەڵام زۆر وا نامێنێتەوە، ئەمەش چونکە ئەو دەبێت بە ئەندام لە نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان بۆ تەواوکردنی ئەو لێکۆڵینەوەیەی باوکی دەستی پێکرد. پێش پێنج ساڵ بریکاری نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان، ئەکای شویچی، دزە دەکاتە ناو ڕێکخراوی ڕەشەوە لەژێر ناوی دای موروبوشی، و ڕاستەوخۆ لەژێر دەستی جیندا کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-anime.com/t5569-topic |سەردێڕ=گەورەترین ڕاپۆرت لەسەر ئەکای شویچی. بریکاری f.b.i ئەو کەسەی ڕێکخراوەکە لێ دەترسێت <!-- ناونیشانی لەدایکبوونی بیلمۆت --> |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180907110244/http://www.conan-anime.com/t5569-topic}}</ref> نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان پیلانێکی دانا بە ھیوای گرتنی جین لە کۆگایەکی کۆندا، بەڵام بەھۆی ھەڵەیەکی [[ئەندرێ کامیل (لێکۆڵەر کۆنان)|ئەندرێ کامیل]] ئاشکرا بوو، بەمەش ئەرکەکەی شکستی ھێنا و ناچار لە ڕێکخراوەکە دەرچوو. دوای ئەوە، جین ھەڵدەستێت بە کوشتنی ھاوڕێکەی، بەمەش ئەکای دەبێتە دوژمنی ئەو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://rappelz.gamepower7.com/forum/showthread.php?220775-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C--FBI-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8E%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%B1-%DA%A9%DB%86%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201025073703/https://rappelz.gamepower7.com/forum/showthread.php?220775-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C--FBI-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8E%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%B1-%DA%A9%DB%86%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی === دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی ({{بە ژاپۆنی|中央情報局}})، بە کورتکراوەیی بە «سی-ئای-ئەی» ناسراوە، بریتییە لە یەکێک لە دەزگا ھەواڵگیرییە سەرەکییەکان لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.asp | سەردێڕ = Presence, not Performance | بڵاوکەرەوە = United States Airforce Magazine Online | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20061107055655/http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.asp}}</ref> ھەروەھا بە ھەمان شێوە یەکێکە لەلایەنە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆنان. نووسینگەی دەزگاکە لە [[ژاپۆن]] لە لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکانی ڕێکخراوی ڕەش بەرپرسە، و زۆرێک لە فەرمانبەرانی وەک ھیدیمی ھۆندۆ و ئیسان ھۆندۆی ھەیە.<ref name="K604">{{Ref|manga|٦٠٤|Kir gibt sich als Undercover-Agentin zu erkennen und erklärt sich bereit, Informationen über die Organisation an das FBI weiterzuleiten.}}</ref> بنکەی دەزگاکە دەکەوێتە لانگلی لە ویلایەتی [[ڤیرجینیا]]، لە دووری چەند میلێک لە ڕۆژاوای [[واشینگتن دی سی|واشنگتنی پایتەخت]].<ref name="CDPmap">[http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5148376&_bucket_id=50&tree_id=420&context=saff&_lang=en&_sse=on "McLean CDP, Virginia"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430122937/http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5148376&_bucket_id=50&tree_id=420&context=saff&_lang=en&_sse=on |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١١}}. نووسینگەی ژمارەیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. Retrieved on September 1, 2009.</ref> ئەم دەزگایە تاکە دەزگای سەربەخۆیە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]دا، کە سەربەخۆیانە ڕاپۆرت بۆ بەڕێوبەری لێکۆڵینەوە نەتەوەیییەکان دەنێرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fas.org/sgp/crs/intel/RL34231.pdf |سەردێڕ=Director of National Intelligence Statutory Authorities: Status and Proposals |نووسەر=Richard A. Best, Jr. |کار=Congressional Research Service |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180916084125/https://fas.org/sgp/crs/intel/RL34231.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەزگای ھەواڵگیریی سێ ئەرکی سەرەکی ھەیە: یەکەمیان کۆکردنەوەی زانیارییە دەربارەی حکوومەت و کۆمپانیا و کەسە بیانییەکان، دووەمیان شیکردنەوەی ئەو زانیارییانەیە، سێیەمیشیان خستنەڕووی ئەو زانیارییە ھەواڵگیرییانەیە کە دەزگا ھەواڵگیرییە ئەمریکییەکانی تر کۆیان کردووەتەوە، لە پێناو پێشکەشکردنی ڕاپۆرتێکی تەواو بۆ کەسانی خاوەن بڕیار لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، و دواتر گرتنە بەری ھەموو جۆرە ڕێوشوێنێکی پێویست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.pdf | سەردێڕ = PRESENCE, Not Performance | نووسەر = Adam J. Hebert | بڵاوکەرەوە = www.afa.org | ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20061107135112/http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.pdf}}</ref> === ڕێکخراوی ڕەش === ڕێکخراوی ڕەش ({{بە ژاپۆنی|黒の組織}}) بریتییە لە کۆمەڵەیەکی تاوانکاریی کە لە [[ژاپۆن]] سەری ھەڵداوە. ڕێکخراوەکە مەترسیدارترین ڕێکخراوی تاوانکارییە لە ژاپۆندا، لەگەڵ ئەوەی چالاکییەکانی تەنھا لە [[ژاپۆن]]دا نییە، بەڵکو لە سەرانسەری جیھاندا چالاکییان ھەیە. ئەوان بە ئەنجامدانی چەندین چالاکیی تاوانکاری ھەڵدەستن، کە گرنگترینیان بریتییە لە کوشتن، ھەڕەشەکردن، [[دزی]]، قاچاغچێتی. ھەموو ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە ھەڵگری ناوی [[خواردنەوەی کھوولی|خواردنەوە کحولییەکانن]]. تا ئێستا ڕێک نازانرێت کێ سەرۆکی ڕێکخراوەکەیە، و دەربارەی ئەو ھیچ نەبیستراوە، تەنھا لە [[ڕاژەی کورتە پەیام|کورتە نامەوە]] نەبێت. [[کۆنان ئێدۆگاوا]] توانی ژمارەی تەلەفونەکەی (#٩٦٩#٦٢٦١) بزانێت لە زنجیرەیەکدا، دوای ئەوەی ڤێرمۆت پەیوەندی پێوەکرد و گۆرانی حەوت مناڵەکەی ({{بە ژاپۆنی|七つの子 Nanatsu no Ko}}) بیست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-anime.com/t176-topic |سەردێڕ=گەورەترین ڕاپۆرت لەسەر ڕێکخراوی ڕەش! فایلی تەواو لەسەر ڕێکخراوە ئاڵۆزەکە! |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171106033905/http://www.conan-anime.com/t176-topic}}</ref> [[پەڕگە:ڕێکخراوی ڕەش.png|280px|وێنۆک|ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش لە ڕاستەوە: کیانتی و جین و ڤێرمۆت و ڤۆدکا.]] ڕێکخراوی ڕەش ئەو ڕێکخراوەیە کە لە مناڵبوونەوەی [[شینچی کودۆ]] بەرپرسە. شینچی ھەوڵی گرتنیان دەدات لە پێناو بردنی نموونەیەک لە ژەھرەکە بۆ دروستکردنی دژە-ژەھرێک تاکوو بیگێڕێتەوە بۆ لاشەی ڕەسەنی خۆی، واتە کاریگەرییەکە پێچەوانە بکاتەوە. ھەروەھا نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان و دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندیش بە دوایەوەن. تا ئێستا نزیکەی ١٨ ئەندامی ڕێکخراوەکە دەرکەوتووە، و مەترسیدارترین ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە بریتین لە جین و ڤۆدکا و ڤێرمۆت و کیانتی و کۆرن و کیر و بۆربۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://conan-anime15.ahlamontada.com/t78-topic |سەردێڕ=ڕاپۆرتێک لەسەر ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش و ئەندامەکانی FBI |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180114071534/http://conan-anime15.ahlamontada.com/t78-topic}}</ref> دواتر ڕوون دەبێتەوە کە ئامانجی ڕێکخراوەکە ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی زانستی وەک دروستکردنی گولاجە لە پێناو گەنجی ھەتاھەتایی، بەڵام زانیاری دەربارەی تاقیکردنەوە زانستییەکانیان کەمە. ھەندێک لە ئەندامەکانیان پۆشاکی ڕەش دەپۆشن{{تێبینی|و لەمەوە ناوی ڕێکخراوەکە ھاتووە، ئەمەش چونکە ھێشتا ناوی ڕاستەقینەی ڕێکخراوەکە نەزانراوە.}}. ئەندامە پلە بەرزەکان ناوی تایبەتیان ھەیە کە لە ناوی خواردنەوە کحولییەکانەوە وەرگیراوە. ژمارەی ئەندامەکانیان زۆرە (زاناکان دەگرێتەوە)، و چالاکییە تاوانکارییەکانیان زۆر نھێنییە. لە دەرەوەی ژاپۆنیش دەنگیان داوەتەوە، بە تایبەتی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ئەمەش دەردەکەوێت کاتێک نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان بە سەرۆکایەتی [[جەیمز بلاک (لێکۆڵەر کۆنان)|جەیمس بلاک]] و ھەر یەکێک لە بریکار جودی ستارلینگ و شویچی ئەکای ھەوڵدەدەن بیانوەستێنن، ھەر لەبەر ئەمەش دوای یەکێک لە ئەکتەرە گومان لێکراوەکان (ڤێرمۆت) کەوتوون لە یەکێک لە دۆسیەکاندا لە ویلایتە یەکگرتووەکان. ھەروەھا دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی بە بەکارھێنانی سیخوڕەکانی: ھیدیمی ھۆندۆ و بریکاری پێشوویان ئیسان ھۆندۆ، ھەوڵدەدات بیانخات{{تێبینی|بە شێوەیەکی سەربەخۆ، ئەمەش لەبەر ئەوەی دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی نازانێت دەربارەی بوونی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی لە [[ژاپۆن]]، بەڵام نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی بە ڕێکەوت بە بوونی ئەوانی زانی.}}. سەرۆکی ڕێکخراوەکە نەناسراوە و تەنھا جین و ڤێرمۆت دەربارەی دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://vb.arabseyes.com/t350740.html |سەردێڕ=ڕاپۆرتێک لەسەر ڕێکخراوی ڕەش |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131111133415/http://vb.arabseyes.com/t350740.html}}</ref> === گولاجی APTX4869 === گولاجی APTX4869 بریتییە لە گولاجێکی ژەھراوی کە لەلایەن میانۆ شیھۆوە پەرەی پێدراوە. ڕێکخراوەکە ناوێکی ھێمایی شێری پێداوە ئەو کاتەی بۆ سوودی ڕێکخراوی ڕەش کاری دەکرد. ئەم گولاجە دەبێتە ھۆی دروستکردنی ژەھرێکی بکوژ کە ھیچ شوێنەوارێک لە لاشەدا جێناھێڵێت، ئەمە ھەمان گولاجە کە بووە ھۆی بچووک بوونەوەی [[شینچی کودۆ]] دوای ئەوەی لەلایەن پیاوانی ڕێکخراوی ڕەشەوە ناچار کرا بیخوات.<ref name="241p11">Manga Volume 24، File 10 (241)، page 11: "زنجیرەی فیشەک لە ڕابردوو"</ref> APTX 4869 بۆ وشەی 4869 Apoptoxin دەگەڕێتەوە، کە ئەویش لێکدراوی دوو وشەیە: وشەی یەکەم بریتییە لە «Apoptosis» کە واتای «مردنی خانەی ڕێکخەر» دەدات، وشەی دووەمیش بریتییە لە «Toxin» کە واتای «ماددەی ژەھراوی» دەدات، و ژمارەکانی ٤٨٦٩ لە ناوی گولاجەکەدا ئاماژەیە بۆ وشەی (شی-یا-رو-کو) ئەوەش کاتێک بەسەر یەکەوە دەخوێندرێتەوە. ئەمەش ڕێگەی ژاپۆنییەکانە بۆ خوێندنەوەی [[شێرلۆک ھۆڵمز|شێرلۆک]].<ref>"The name comes from Arthur Conan Doyle's earliest notes for A Study in Scarlet, which gave the great detective's name as "Sherrinford Holmes" and that of his medical companion as "Ormond Sacker"." {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.sherlockian.net/societies/baringgould.html|ڕێکەوت = ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە = Chris Redmond|سەردێڕ = Sherlockian.Net: William S. Baring-Gould|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170317052835/http://www.sherlockian.net/societies/baringgould.html}}</ref><ref>Manga Volume 26، Files 2-4 (255-257): "School Play Case"</ref> ئەم گولاجە زۆر بکوژە، شێوەی کارکردنی گولاجەکە لەناوبردن و تێکشکاندی ھەموو خانەکانی لاشەی مروڤ دەگرێتەوە، و وا لە مەبەستەکەی دەکات کە بەبێ بەجێھێشتنی ھیچ ئاسەوارێک بۆ ژەھراوی بوون بمرێت. دیاریکردنی ھۆکاری سەرەکی مردنەکە مەحاڵە. لە حاڵەتی دەگمەندا، گولاجەکە لەسەر ھەموو خانەکان، بێجگە لە خانەکانی [[کۆئەندامی دەمار]]، کاردەکات، کە دەبێتە ھۆی بچووک بوونەوەی کەسەکە، بەمەش ھەموو تواناکانی [[مێشک]]یان دەمێنێتەوە و تەنھا مناڵ دەبنەوە. [[شینچی کودۆ]] و شێری میانۆ و شارۆن ڤینیارد ھەموو ئاوایان بەسەرھات. کە بە ڕیزبەندی گۆڕان بۆ [[کۆنان ئێدۆگاوا]] و ئای ھایبەرا و ڤێرمۆت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://baike.baidu.com/view/63213.htm |سەردێڕ=APTX4869 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200825225910/https://baike.baidu.com/item/APTX4869 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەوانەی ڕاستییەکەی شینچی دەزانن === * دکتۆر ئەگاسا: ڕاستییەکەی دەزانێت لە زنجیرەی ٢: «دۆسیەی فڕاندنی کچی سەرۆک کۆمپانیا»، دوای ئەوەی [[کۆنان ئێدۆگاوا|کۆنان]] پەنای بۆ دەبات لەبەر ئەوەی ئەو دراوسێیەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama|یەکەم=Gosho|سەردێڕ=Case Closed|بەرگ=١|بڵاوکەرەوە=Viz Media|ژپنک=١-٥٩١١٦-٣٢٧-٧|chapter=File 2 |زمان=English |شوێن=San Francisco |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|پەڕە=٥٤}}</ref> لە سەرەتادا دکتۆر ئەگاسا بڕوا ناکات کە ئەو [[شینچی کودۆ]]یە و وا بچووک بووەتەوە، بەڵام دوای ئەوەی کۆنان ئەو شتەی دەیڵێت دەسەلمێنێت لە ڕێگەی ھەندێک لێکدانەوە و وتنی چەند شتێک لەسەر دکتۆر ئەگاسا کە تەنھا شینچی دەیزانێت (وەک ھەبوونی نیشانەیەکی گەورە لەسەر پشتی) ئەوا ئەویش باوەڕ دەکات، و ھەروەھا ھەر ئەو بوو ئامۆژگاری کۆنانی کرد بە شاردنەوەی کەسایەتییەکەی تا نزیکەکانی تووشی مەترسی نەبن بەھۆی ڕێکخراوی ڕەشەوە.<ref name="مولد تلقائیا ٢">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169407.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 2 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180926214744/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169407.html}}</ref> * یوساکۆ کودۆ و [[یوکیکۆ کودۆ]] دایک و باوکی [[شینچی کودۆ|شینچی]]، بۆ یەکەم جار لە «فڕاندنی کۆنان ئێدۆگاوا» دەرکەوتن، لە ھەمان زنجیرەشدا ڕاستی ئەو بەسەرھاتەیان زانی کە بەسەر کوڕەکەیان ھاتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama |یەکەم=Gosho |سەردێڕ=Case Closed |بەرگ=٦ |بڵاوکەرەوە=Viz Media |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٥|ژپنک=١-٥٩١١٦-٨٣٨-٤|chapter=File 1 |زمان=English |شوێن=San Francisco}}</ref> پێشنیاری ئەوەیان پێکرد لەگەڵیاندا گەشت بکات بۆ دەرەوە، بەڵام کۆنان ڕەتیکردەوە و وتی کە ئەمە تەنھا گرفتی خۆیەتی و خۆی بەتەنیا دەتوانێت چارەسەری بکات.<ref name="Ep 43">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169449.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 43 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161212124639/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169449.html}}</ref> * ھیجی ھاتۆری: ئەو لێکۆڵەرێکە لە ئۆساکاوە، و ھەروەھا ھاوڕێی نزیکی [[شینچی کودۆ|شینچییە]] و ڕاستی کۆنانی لە ئەڵقەی «تاوانی کوشتنی ئاڵودەبووانی ھۆڵمز» ئاشکرا کرد، ئەمەش دوای ئەوەی [[کۆنان ئێدۆگاوا|کۆنان]] ھەوڵیدا ھیجی بێھۆش بکات بۆ ئەوەی دۆسیەکە شیکار بکات ڕوویدا، بەڵام ئەو بە ئاگا ھات دوای ئەوەی لەلایەن کۆگۆرۆ مۆرییوە لێیدرا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama |یەکەم=Gosho |سەردێڕ=Case Closed |بەرگ=١٣ |بڵاوکەرەوە=Viz Media |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ژپنک=١-٤٢١٥-٠٤٤٣-X|chapter=File 1 |زمان=English |شوێن=San Francisco}}</ref> بەڵام ئەو بەردەوام بوو لە ڕۆڵگێڕان وەک ئەوەی بێئاگایە تا تەواوبوونی شیکارکردنی دۆسیەکە.<ref name="Ep 58">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169464.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 58 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160301223405/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169464.html}}</ref> * ڤێرمۆت: ئەندامێکی دیارە لە ڕێکخراوی ڕەشدا، و ھەروەھا خۆشەویستترین ژنە لەلای سەرۆکی ڕێکخراوەکە، بۆ یەکەم جار لە زنجیرەی «شینچی کودۆ لە [[نیویۆرک]]» وەک ئەکتەر شارۆن ڤێنیار دەرکەوت، ھاوکاری [[یوکیکۆ کودۆ]]ی دایکی شینچی. ئەو نھێنییەکەی [[شینچی کودۆ]] دەزانێت لەگەڵ نھێنییەکەی ئای ھایبەرا، بەڵام بەھۆی خۆشەویستییەکەی بۆ شینچی و شێوەی بیرکردنەوەی، و ڕزگارکردنی لە مردن لەگەڵ ڕان مۆریدا لە [[نیویۆرک]]، ئەو نھێنییەکەی نەدرکاندووە و بەڵێنی پێداوە دوای شێری نەکەوێت.<ref name="Ep 435">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt1030179 |سەردێڕ=Head-to-Head Match with the Black Organization/Two Mysteries of the Night of the Full Moon |بڵاوکەرەوە=[[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ھەروەھا وەک ڕوویدا لە زنجیرەی ٣٤٥ (ڕکابەرییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش: دوو مەتەڵ لە شەوی مانگی تەواو). * ھایبەرا ئای ئەندامێکی یاخیبووی ڕێکخراوی ڕەشە و داھێنەری گولاجەکەیە، کە بۆ یەکەم جار لە زنجیرەی ١٢٩ «ئەو کچەی لە ڕێکخراوی ڕەشەوە ھاتووە» دەرکەوت، ئەمیش گولاجەکەی خواردووە و بچووک بووەتەوە و بووە بە شینچی.<ref name="Anitafirst">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama |یەکەم=Gosho |سەردێڕ=Case Closed |بەرگ=١٨ |بڵاوکەرەوە=Viz Media |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٧|ژپنک=١-٤٢١٥-٠٨٨٣-٤|chapter=File 8 |زمان=English |شوێن=San Francisco}}</ref> و دکتۆر ئەگاسا ھەڵی گرتووەتەوە لەبەر ئەوەی ھیچ شوێنێکی نەبووە دوای مردنی خێزانەکەی و کوژرانی ئاکیمی میانۆی خوشکی لەلایەن ڕێکخراوی ڕەشەوە.<ref>Manga Chapter 178: Code Name Sherry</ref> [[پەڕگە:ھیجی ھاتۆری.jpg|وێنۆک|چەپ|ھیجی ھاتۆری بەناوبانگترین لێکۆڵەری شاری ئۆساکا لە ڕۆژاوای [[ژاپۆن]]، و ھاوڕێی نزیکی [[شینچی کودۆ]].]] * ئاکیمی میانۆ: ئەو خوشکی شیھۆ میانۆیە، و ھەروەھا ئەو ئەندامێک بوو لە ڕێکخراوی ڕەشدا و بەرپرسبوو لە دزییەک، [[کۆنان ئێدۆگاوا]] ڕاستییەکەی خۆی پێ وت پێش چەند ساتێک لە مردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aoyama|یەکەم=Gosho|سەردێڕ=Case Closed|بەرگ=٢|بڵاوکەرەوە=Viz Media|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|ژپنک=١-٥٩١١٦-٥٨٧-٣|chapter=File 7 |زمان=English |شوێن=San Francisco}}</ref> * کایتۆ کید: تا ئێستا تەنھا لە فیلمەکاندا ڕاستی کۆنانی زانییەوە، و تا ئێستا لە ٤ فیلمدا خۆی بۆی گۆڕیوە، کە یەکەمیان فیلمی سێیەم (جادووگەری سەدەی کۆتایی) بوو، ئەمەش تا کۆنان بپارێزێت لە ئاشکرا کردنی ڕاستییەکەی.<ref name="The Last Wizard of the Century">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt1067920/?ref_=fn_al_tt_1 |سەردێڕ=''Detective Conan'' The Last Wizard of the Century |بڵاوکەرەوە=[[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]]|ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> و جارێکی تر خۆی بۆ گۆڕی لە فیلمی ھەشتەمدا (جادووگەری ئاسمانی زیوی)، بۆ یارمەتیدانی تا پۆلیس ھەڵخەڵەتێنێت لە ئۆپراسیۆنی دزینی ئەو گەوھەرەی کە ئەو کاتە دەیکرد.<ref name="Magician of the Silver Sky">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt1133559/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' Magician of the Silver Sky |بڵاوکەرەوە=[[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103202048/http://www.imdb.com/title/tt1133559/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ئەمەش لەکاتێکدا کە لە فیلمی چواردەدا (کەشتییەکی ونبوو لە ئاسماندا) یارمەتی کۆنانی دا بۆ چوونە ناو باڵۆنەکە.<ref name="The Lost Ship in the Sky">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt1636815/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' The Lost Ship in the Sky |بڵاوکەرەوە=[[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170520125228/http://www.imdb.com/title/tt1636815/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و کۆتا فیلم کە خۆی گۆڕی بۆ کەسایەتی [[شینچی کودۆ|شینچی]] بریتییە لە فیلمی نۆزدە (تەپکە گوڵەبەڕۆژەیییە دۆزەخییەکان) ئەمەش تا بتوانێت بێ ئەوەی گومانی لێبکرێت بچێتە ژوورەوە بۆ نمایشخانەکە. * [[سوبارو ئۆکیا]]: قوتابییەکی زانکۆ و خاوەن توانایەکی بەرزە لە لێکۆڵینەوەدا، ئەو ئەکای شویچییە بە گۆڕاوی، و ڕاستی کۆنانی لە زنجیرەکانی ٦٩٠–٦٩١ «دۆسیە بەستووەکەی یوساکو کودۆ» زانی<ref name="Ep 698">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169773.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 698 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161205135320/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169773.html}}</ref><ref name="Ep 699">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169776.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Episode 699 |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171104080857/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169776.html}}</ref> دوای ئەوەی ئەوی بینی لەکاتی قسەکردن لەژێر ناوی شینچی کۆدۆ.<ref>Chapter 813</ref> وا دادەنرێت کە ئەکای ماوەیەک بووە ڕاستییەکەی کۆنانی زانیوە، بەھۆی ھەندێک لە ڕوونکردنەوەکانی ڕان مۆری دەربارەی [[شینچی کودۆ]]،<ref>زنجیرەی ٧٦٥–٧٦٦: دۆسیەی فڕۆکە کاغەزییەکان لە دەریاچەی تیموزو</ref> و کاتێک گواستییەوە بۆ ژیان لە ماڵی خێزانەکەی [[شینچی کودۆ]] گومانەکانی زیادی کرد، بەڵام ئەو بەڵگەی تەواوی پێ نەبوو، و ئەوە ئەوەبوو کە بەڵگەی دۆزییەوە لە زنجیرەکانی ٦٩٠–٦٩١. * ھۆندۆ ئیسۆکی: ئەو برای میزوناشی ڕینای بریکاری دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندییە، کە سیخوڕی بەسەر ڕێکخراوی ڕەشەوە دەکات، و ھەروەھا ڕاستی کۆنانی زانی لە زنجیرەی ٥٠٨ (خاڵە کوێرەکەی دووکانی کاراوکی)<ref>''Detective Conan'', File 621.</ref> ئەمەش دوای ئەوەی کۆنان خۆی پێی وت تا بوەستێت لە بەدواکەوتنی ڕان.<ref name="Ep 508">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116931.html|سەردێڕ=''Detective Conan'' episode 508|بڵاوکەرەوە=کەناڵی یۆموری|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180102233423/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116931.html}}</ref> == دەرچوونەکان == === مانگا === {{ھەروەھا ببینە|خشتەی کتێبەکانی لێکۆڵەر کۆنان}} [[پەڕگە:Detective Conan ch.jpg|وێنۆک|چەپ|ڕێکلامی فیلمی دە (میلۆدی ماڵاوایی لێکۆڵەرەکان) کە تێیدا ھەموو کەسایەتییە سەرەکییەکان و زۆربەی کەسایەتییە لاوەکییەکان دەردەکەوێت.]] نووسین و بەرھەمھێنانی [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان|بەشەکانی مانگای لێکۆڵەر کۆنان]] بە گشتی لە دروستکردنی [[گۆشۆ ئۆیاما]]یە، کە یەکەم تیراژ لە مانگاکە لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤ دەرچوو.<ref name="Vol 1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572|سەردێڕ=''Detective Conan'' Vol. 01|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=ژاپۆنی|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151103234831/http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572}}</ref><ref name="Casebook">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Furukawa |یەکەم١=Takuya |دوایین٢=Gene |یەکەم٢=Tim |سەردێڕ=The Case Closed Casebook: An Essential Guide |ناونیشان=https://archive.org/details/caseclosedcasebo0000furu |بڵاوکەرەوە=DH Publishing |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨ |ژپنک=١-٩٣٢٨٩٧-٣٠-٥}}</ref><ref name="DC premier">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی|ھەفتانەی شۆنن سندی]] |بەرگ=١٩٩٤ |ژمارە=٥ |بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]] |زمان=ژاپۆنی |سەردێڕ=湘南}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://websunday.net/conan/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' Official manga website |بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060720061939/http://www.websunday.net/conan/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تیراژەکان بەردەوامبوون لە دەرچوون تا گەیشت بە [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان|زیاتر لە ١٠٠٠ بەش]] کە بەمەش مانگای لێکۆڵەر کۆنانی خستە پلەی ٢٢ لە ڕووی زۆرترین مانگای دەرچوو (چاپکراو)،<ref name="DC premier"/> و لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٣ توانرا بگەینرێت بە کتێبی ھەشتا لە زنجیرەکە، کاتێک یەکەم دەرچوون لە ١٩٩٤ بوو.<ref name="Short 1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091233716 |سەردێڕ=''Detective Conan'' manga |بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]] |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104203213/http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091233716}}</ref><ref name="Short 36">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_9784091243249 |سەردێڕ=''Detective Conan'' shogakukan.co.jp |بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]] |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ٨ی ئابی ٢٠١٧ [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان]] گەیشت بە ١٠٠٠ بەش لە بەشەکانی زنجیرەکە.<ref name="وەشانی ئەرشیڤکراو"/> ڕەزامەندی بڵاوکردنەوەی زنجیرە مانگاکە لە چەندین وڵاتی جیھاندا وەرگیرا، لەوانە: [[چین]]، [[فەڕەنسا]]، [[ئەڵمانیا]]، [[ئیندۆنیزیا]] و [[فینلاند]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cccbs.net/show.aspx?id=6c2e339f-1a74-4caf-8834-317fd25f1336 |سەردێڕ=''Detective Conan'' Vol 01 |بڵاوکەرەوە=Changchun Publishing House |زمان=Chinese |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110723040120/http://www.cccbs.net/show.aspx?id=6c2e339f-1a74-4caf-8834-317fd25f1336 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mangakana.com/s580/Detective-Conan.html |سەردێڕ=''Détective Conan'' |بڵاوکەرەوە=Kana |زمان=French |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110929025531/http://www.mangakana.com/s580/Detective-Conan.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.manganet.de/index.php/cat/c339_detektiv_conan.html?view=reihenintro |سەردێڕ=''Detektiv Conan'' |بڵاوکەرەوە=Egmont Manga & Anime |زمان=German |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110322050016/http://www.manganet.de/index.php/cat/c339_detektiv_conan.html?view=reihenintro |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.elexmedia.co.id/buku/detail/9789792776010 |سەردێڕ=''Detektif Conan'' 57 |بڵاوکەرەوە=Elex Media Komputindo |زمان=Indonesian |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.egmontshop.fi/Manga-sarjakuvat/Salapoliisi-Conan |سەردێڕ=''Detective Conan'' |بڵاوکەرەوە=Egmont |زمان=Finnish |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160323143817/http://www.egmontshop.fi/Manga-sarjakuvat/Salapoliisi-Conan}}</ref> لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[فەنیمەیشن]] بۆ کاتبەسەربردن مافی ئەنیمێکەی وەرگرت، و Viz Media مافی چاپکردنی مانگاکەی وەرگرت و ناوەکەی گۆڕی بۆ Case Closed (یان دۆسیەکە داخرا) ئەمەش لەگەڵ گۆڕینی ناوی ھەندێک لە کەسایەتییەکان بۆ خۆلادان لە تێھەڵچوون دەربارەی [[خاوەندارێتیی فکری|مافی خاوەندارێتی بیرۆکە]]. یەکەم تیراژ بە [[زمانی ئینگلیزی]] لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ دەرچوو، بەڵام لە ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٩ ''ڤیز میدیا'' مافی بڵاوکردنەوەی مانگاکەی لەسەر [[وێب|تەونی بەربڵاوی جیھانی]] وەرگرت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://shonensunday.com/series/caseclosed/index.shtml |سەردێڕ=Shonen Sunday ''Case Closed'' |بڵاوکەرەوە=ڤیز میدیا |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120731150552/http://www.shonensunday.com/series/caseclosed/index.shtml |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەر بۆیە یەکەم بەش لەسەر ئینتەرنێت لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-07-08/viz-to-launch-shonen-sunday-imprint-with-rin-ne-manga |سەردێڕ=News: Viz to Launch Shonen Sunday Imprint with Rin-ne Manga |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٠٩ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190423174901/https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-07-08/viz-to-launch-shonen-sunday-imprint-with-rin-ne-manga |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەنیمێ === زنجیرە [[ئەنیمێ]]کانی لێکۆڵەر کۆنان لەلایەن ستۆدیۆی تۆکیۆ موڤی شینشا و کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری بەرھەمدێت،<ref name="Staff">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/staff/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' staff |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100824024320/http://www.ytv.co.jp/conan/staff/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="TMS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tms-e.com/english/search/index.php?pdt_no=161 |سەردێڕ=''Detective Conan'' |بڵاوکەرەوە=تۆکیۆ موڤی شینشا |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110810095556/http://www.tms-e.com/english/search/index.php?pdt_no=161}}</ref> کە لە دەرھێنانی ھەر یەکێک لە [[کینجی کۆداما]] و [[یاسویچیرۆ یامامۆتۆ]]یە. ماوەی ھەر زنجیرەیەک نزیکەی ٢٥ خولەکە کە لە [[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]] نمایش دەکرێت.<ref name="Staff"/> زنجیرەی یەکەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ پەخشکرا و زنجیرەکان بە ڕیزبەندی پەخش دەکرێن تا {{پێوانەی زنجیرەکان|لێکۆڵەر کۆنان}}ی تێپەڕاند، و بەمەش چووە پلەی پازدەوە لە خشتەی زۆرترین ئەنیمێکان لە ڕووی ژمارەی زنجیرەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/anime/suwa/back1158124.html |سەردێڕ=YTV: Animation on the Web |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=Yomiuri Telecasting Corporation |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102030019/http://www.ytv.co.jp/anime/suwa/back1158124.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' episode archive |بڵاوکەرەوە=Yomiuri Telecasting Corporation |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190520101135/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەفتانە یەک زنجیرە لە ئەنیمێکە لەسەر نیپۆن تلڤیژن پەخش دەکرێت، تەنھا لە حاڵەتی پەخشکردنی فیلمەکان یان کێشەیەک نەبێت کە دوا دەخرێت بۆ ھەفتەیەک یان زیاتر.<ref name="myanimelist.net"/> ھەر زنجیرەیەک ماوەکەی نزیکەی ٢٥ خولەکە، بەڵام لە ھەندێک کاتدا ستۆدیۆکە ھەندێک زنجیرەی درێژ پێشکەش دەکات، کە بە «زنجیرە تایبەتەکان» ناسراوە. زنجیرە تایبەتەکان بریتین لە چەند زنجیرەیەک کە شوێنکەوتەی [[خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|زنجیرە ئەڵقەکانی لێکۆڵەر کۆنانە]]، بەڵام بە درێژیی ماوەکەی تایبەتمەندە، کە ماوەی پەخشەکەی لە نێوان ٤٥ خولەک بۆ دوو کاتژمێرە. لەو کاتەوەی لێکۆڵەر کۆنان لە ساڵی ١٩٩٦ دەستی کردووە بە پەخشکردن لەسەر تەلەڤیزیۆن، تا ئێستا نزیکەی ٣١ زنجیرەی تایبەت پەخشکراوە، یەکەم ئەڵقەی ئەو زنجیرانە بریتیبوو لە «زنجیرەی ٤٣ - فڕاندنی کۆنان ئێدۆگاوا» کە لە ڕێکەوتی ٨ی نیسانی ١٩٩٦ پەخشکرا، و کۆتا زنجیرەشی بریتیبوو لە «زنجیرەی ٨٠٥ - کۆنان و ئیبیز و گەشتی کابۆکی لێڵ» کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ پەخشکرا. === فیلمەکان === {{سەرەکی|خشتەی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان}} تا ئێستا ٢١ فیلم لە زنجیرە فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان دەرچووە کە ھەموو لەلایەن نووسەر [[گۆشۆ ئۆیاما]]وە نەنووسراون، بەڵکو نووسەری تر ھەن بەشدارن لە نووسینی فیلمەکاندا، و ھەندێ جار یەک فیلم لەلایەن یەک نووسەرەوە دەنووسرێت. بە گشتی وا باوە فیلمەکان لە مانگی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ھەر ساڵێک لە سینەمادا دەرچێت (ژاپۆن). زنجیرەکە لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٧ کە یەکەم فیلم لەژێر ناوی «کاتی تەقاندنەوەی تەلارە بەرزەکە»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=2679 |سەردێڕ=Case Closed The Movie: The Time Bombed Skyscraper |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110326173231/http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=2679}}</ref> و لەو کاتەوە مانگی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ھەموو ساڵێک گەواھیدەری فیلمێکی نوێیە کە زیاد دەکرێت بۆ زنجیرە فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان. کۆتا دانە لەو فیلمانەی پێشکەشکراوە بریتییە لە فیلمی ژمارە ٢١: «نامەی خۆشەویستی سوور» کە لە ١٥ی نیسانی ٢٠١٧ پێشکەشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-11-25/21st-detective-conan-film-features-heiji-hattori-kazuha-toyama/.109190 |سەردێڕ=21st Detective Conan Film Features Heiji Hattori, Kazuha Toyama – News – Anime News Network<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161127092601/http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-11-25/21st-detective-conan-film-features-heiji-hattori-kazuha-toyama/.109190}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/11/26/21st-detective-conan-movie-gets-title-release-date |سەردێڕ=Crunchyroll – 21st "Detective Conan" Movie Gets Title, Release Date<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170909123722/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/11/26/21st-detective-conan-movie-gets-title-release-date}}</ref> لە لایەکی ترەوە، فیلمی بیستەم «ڕەشترین مۆتەکە» بە تایبەت دادەنرێت، چونکە فیلمەکە بە بەشێک لە ئاھەنگگێڕانی تیمەکە بە تێپەڕبوونی ٢٠ ساڵ بەسەر مانگاکە دادەنرێت، و فیلمەکە پێشکەشکرا لە ١٦ی نیسانی ٢٠١٦.<ref name="ANN-20">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=17873|سەردێڕ= Detective Conan: Junkoku no Nightmare (movie 20)|ڕێکەوت= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|بەرھەم= ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190422035255/https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=17873|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەی فلیمی ھەشتەم «جادووگەری ئاسمانی زیوی» بەرزترین ڕێژەی فرۆشی بۆ فیلمە بەرھەمھاتووەکان لە ژاپۆن بەدەستھێنا بۆ ئەو ساڵە<ref>[[:imdbtitle:1067920/|فیلمی ھەشتەم]] لەسەر [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]]</ref> بەڵام فیلمی ٢١: «نامەی خۆشەویستی سوور»،<ref name="a">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13/--|سەردێڕ=ڤیدیۆ: دووەم نمایشی ڕیکلامی بۆ فیلمی بیست و یەکی "لێکۆڵەر کۆنان"|بڵاوکەرەوە=کرانشی ڕوڵ|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180719233743/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13/--}}</ref><ref name="ann">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-11-25/21st-detective-conan-film-features-heiji-hattori-kazuha-toyama/.109190|سەردێڕ= 21st Detective Conan Film Features Heiji Hattori, Kazuha Toyama|ڕێکەوت= ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش= ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20161127092601/http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-11-25/21st-detective-conan-film-features-heiji-hattori-kazuha-toyama/.109190|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەرزترین ڕێژەی فرۆشتنی بەدەستھێنا لە زنجیرە فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان بە قازانجێک کە گەیشتە ٨٧٫٦ ملیارد [[یەنی ژاپۆنی]]، کە دەگاتە ٦٣٫١ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?لاپەڕە=&wk=2017W16&id=_fDETECTIVECONANCR01 |سەردێڕ=Detective Conan: Crimson Love Letter Box Office Mojo Listing |بڵاوکەرەوە=بۆکس ئۆفیس مۆجۆ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> بەدوایدا فیلمی بیستەم (ڕەشترین مۆتەکە) دێت،<ref name="worldofkj.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldofkj.com/forum/viewtopic.php?f=12&t=55322&sd=d|سەردێڕ=Detective Conan movie 20 box office in japan in its fourth weekend|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801032333/http://www.worldofkj.com/forum/viewtopic.php?f=12&t=55322&sd=d|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە دووەم بەرزترین ڕێژەی فرۆشتنی بەدەستھێنا لە زنجیرە فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆناندا بە قازانجێک گەیشتە ٦٫٢٦ ملیارد [[یەنی ژاپۆنی]]، کە دەگاتە ٥٫٥٧ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی]].<ref name="ANNGross">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-05-09/detective-conan-the-darkest-nightmare-film-earns-5-billion-yen-sets-franchise-record/.101920|سەردێڕ= Detective Conan: The Darkest Nightmare Film Earns 5 Billion Yen, Sets Franchise Record|ڕێکەوت= ٩ی ئایاری ٢٠١٦|بەرھەم= ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190520064720/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-05-09/detective-conan-the-darkest-nightmare-film-earns-5-billion-yen-sets-franchise-record/.101920|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldofkj.com/forum/viewtopic.php?f=12&t=55322&sd=d|سەردێڕ=WOKJ Weekend Box office|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801032333/http://www.worldofkj.com/forum/viewtopic.php?f=12&t=55322&sd=d|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دواتر فیلمی نۆزدە «تەپکە گوڵە بەڕۆژەی دۆزەخی» دێت کە بووە خاوەنی قازانجێک کە گەیشتە ٤٥٫٤ ملیارد [[یەنی ژاپۆنی]]. دواتر فیلمی ١٨: «نیشانەشکێن لە گەردوونێکی ترەوە» دێت کە بووە خاوەنی قازانجێک کە گەیشتە ٤ ملیارد [[یەنی ژاپۆنی|یەن]]، کە بە ڕۆڵی خۆی سەرکەوت بەسەر فیلمی ١٧: «چاوێکی شاراوە لە دەریایەکی دوور» کە بووە خاوەنی قازانجێک کە گەیشتە ٥٫٣ ملیارد [[یەنی ژاپۆنی|یەن]]، کە بەمەش سەرکەوت بەسەر فیلمی ١٣: «بەدواکەوتووی ڕەش» کە تێیدا ڕێکخراوی ڕەش دەردەکەوێت؛ و ئەوەش شایەنی باسە کە لە فیلمی دووەمەوە «ئامانج چواردە» و تا ئێستا، [[پێڕستی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان|فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان]] ھەموو کات لە پلەیەکدا بوون کەمتر نەبووە لە پلەی بیستەم لە زۆرترین فیلمە قازانجکراوەکان لە [[ژاپۆن]]. === ئۆڤاکان === {{سەرەکی|خشتەی ئۆڤاکانی لێکۆڵەر کۆنان}} ئۆڤا ({{بە ئینگلیزی|OVA}}) بریتییە لەو زنجیرە تایبەتانەی ناوەڕۆکەکەی پەیوەندی لەگەڵ زنجیرە [[خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|ئەڵقەکانی لێکۆڵەر کۆنان]] یان [[پێڕستی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان|فیلمە ئەنیمێکانییەوەی]] نییە، و ھەندێ جار کەسایەتی دەرەکی تێدایە لە باتی [[کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان|کەسایەتییەکانی زنجیرە ئەنیمێکە]]. تا ئێستا [[پێڕستی ئۆڤاکانی لێکۆڵەر کۆنان|١٢ زنجیرەی تایبەت]] بەرھەمھێنراوە، و ھەندێک لە زنجیرەکان چەند کەسایەتییەکی تێدایە کە لە کارەکانی تری نووسەر [[گۆشۆ ئۆیاما]]وە وەرگیراوە، وەک کایتۆ کید و یایبا. ماوەی یەک زنجیرە دەگاتە ٢٣ بۆ ٢٥ خولەک.<ref name="OVA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://conan.aga-search.com/501-2-2-all.html|سەردێڕ=Shōnen Sunday list|بڵاوکەرەوە=Aga-search.com|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101204171441/http://conan.aga-search.com/501-2-2-all.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھیچ یەکێک لە زنجیرەکان بۆ [[زمانی کوردی]] دۆبلاژ نەکراوە. {| class="wikitable" style="width:100%;" ! style="rowspan=1" width="70" |ژمارە<ref name="OVA"/> !style=rowspan=1 width=700|ناونیشانی ئۆڤا ! style="rowspan=1" width="150" |{{ئاڵا|ژاپۆن}} ڕێکەوتی پەخشی ژاپۆنی |- !١ |کۆنان دژی کید دژی یایبا | align="center" |٢٠٠٠<ref name="OVA 1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٠|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=٤٦|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٢ |شازدە گومانلێکراوەکە | align="center" |٢٠٠٢<ref name="OVA 2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٢|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=٧|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٣ |کۆنان و ھیجی و منداڵە ونبووەکە | align="center" |٢٠٠٣<ref name="مولد تلقائیا٦">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٣|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=١٢|بڵاوکەرەوە=شوغاکوکان|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٤ |کۆنان، و کید، و دایکە بلۆرییەکە | align="center" |٢٠٠٤<ref name="OVA 4">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٤|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=١٤|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٥ |ئامانجەکە بریتییە لە کۆگۆرۆ | align="center" |٢٠٠٥<ref name="مولد تلقائیا4">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://myanimelist.net/anime/2515/Detective_Conan_OVA_05:_The_Target_is_Kogoro!_The_Detective_Boys_Secret_Investigation |سەردێڕ=Detective Conan OVA 05: The Target is Kogoro! The Detective Boys' Secret Investigation – MyAnimeList.net<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160220033331/http://myanimelist.net/anime/2515/Detective_Conan_OVA_05:_The_Target_is_Kogoro!_The_Detective_Boys_Secret_Investigation}}</ref> |- !٦ |گەڕان بەدوای گەوھەرە ونبووەکە کۆنان.. ھیجی.. دژی کید | align="center" |٢٠٠٦<ref name="OVA 6">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٦|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=١٥|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٧ |نامەیەکی ڕکابەری لە دکتۆر ئەگاساوە بۆ لێکۆڵەرە بچووکەکان | align="center" |٢٠٠٧<ref name="OVA 7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٧|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=١٥|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٨ |دۆسیەی بیرکەرەوە خوێندکارە لێکۆڵەرەکەی قوتابخانەی ئامادەیی سوزوکو سۆنۆکۆ | align="center" |٢٠٠٨<ref name="OVA 8">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٨|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=١٥|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !٩ |نامۆکە دوای تێپەڕبوونی ١٠ ساڵ | align="center" |٢٠٠٩<ref name="OVA 9">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|بەرگ=٢٠٠٩|magazine=[[ھەفتانەی شۆنن سەندەی]]|ژمارە=٢٠|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|سەردێڕ=湘南}}</ref> |- !١٠ |کید لە دوورگەیەکی بۆسەکراو | align="center" |٢٠١٠<ref name="ANN 10">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-04-14/shonen-sunday-mag-offers-detective-conan-anime-dvd|سەردێڕ=New Conan vs. Kaitō Kid story in mail-away offer to readers|بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100417074128/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-04-14/shonen-sunday-mag-offers-detective-conan-anime-dvd|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- !١١ |داوایەکی نھێنی لە لەندەنەوە | align="center" |٢٠١١<ref name="OVA-11">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://websunday.net/news/#n_zensa|سەردێڕ=『名探偵コナン』特製DVD ～ロンドンからの㊙指令～特製DVD ～ロンドンからの㊙指令～|بڵاوکەرەوە=[[شۆگاکوکان]]|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |- !١٢ | پەرچووی ئێکسکالیبۆر | align="center" |٢٠١٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur |سەردێڕ=Detective Conan OVA 12: The Miracle of Excalibur – MyAnimeList.net<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160220032655/http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur |سەردێڕ=Detective Conan OVA 12: The Miracle of Excalibur |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160220032655/http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur}}</ref> |} === دەرچوونە تایبەتییە تەلەڤیزیۆنییەکان === ساڵی ٢٠٠٧ گەواھیدەری دەستپێکی زنجیرە تایبەتەکانی لێکۆڵەر کۆنان بوو، زنجیرەیەکی تایبەت بە ناونیشانی ڕێکخراوی ڕەش: مێژووی ڕەش ({{بە ژاپۆنی|黒の組織: 黒歴史}}، {{بە رۆماجی|no soshiki: kuro rekishi}}) پەخشکرا، کە بریتییە لە زنجیرەیەکی پێشەکی وەک پێشەکییەک بۆ زنجیرە ئەڵقەکانی «بەریەککەوتنی سوور و ڕەش» بەرھەمھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://anilist.co/anime/7303/DetectiveConan:BlackHistory |سەردێڕ=Detective Conan: Black History |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161220030739/http://anilist.co/anime/7303/DetectiveConan:BlackHistory}}</ref> پاشان زنجیرەی لوپینی سێیەم دژی لێکۆڵەر کۆنان ({{بە ژاپۆنی|ルパン三世vs名探偵コナン}}، {{بە رۆماجی|no soshiki: kuro rekishi}}) پەخشکرا لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩ کە لەلایەن ستۆدیۆکانی TMS و تەلەڤیزیۆنی نیپۆن و کۆمپانیای یۆمیوری بۆ ڕاگەیاندن بەرھەمھێنرا.<ref name="LVC">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ntv.co.jp/lupin-conan/|سەردێڕ=Lupin the 3rd vs Detective Conan|بڵاوکەرەوە=ھێڵی تەلەڤیزیۆنی نیپۆن|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100413230646/http://www.ntv.co.jp/lupin-conan/}}</ref> لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٤، زنجیرەی «ھەڵھاتوو: کۆگۆرۆ مۆری» ({{بە ژاپۆنی|逃亡者・毛利小五郎}}، {{بە رۆماجی|Tōbōsha Mōri Kogorō}}) پەخشکرا کە لەسەر بەشی مانگای ژمارە ٥٩٤ دروستکراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.detectiveconanworld.com/wiki/Fugitive:_Kogoro_Mouri |سەردێڕ=Fugitive: Kogoro Mouri |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171121200348/http://www.detectiveconanworld.com/wiki/Fugitive:_Kogoro_Mouri}}</ref> لەسەر نۆت تیڤی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Detective Conan: The Fugitive Kogorou Mouri – MyAnimeList.net | ناونیشان = http://myanimelist.net/anime/24169/Detective_Conan:_The_Fugitive_Kogorou_Mouri | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | یەکەم = Garrett | دوایین = Gyssler | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170202145832/https://myanimelist.net/anime/24169/Detective_Conan:_The_Fugitive_Kogorou_Mouri |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەک ئاھەنگگێڕان بەسەر تێپەڕبوونی ٢٠ ساڵ بەسەر [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان]]دا، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ دەربارەی زنجیرەی «دیارنەمانی کۆنان ئێدۆگاوا: خراپترین دوو ڕۆژ لە مێژوودا» ڕاگەیاندرا ({{بە ژاپۆنی|江戸川コナン失踪事件～史上最悪の二日間}}، {{بە رۆماجی|Edogawa Conan Shissō Jiken ~Chijō Saiaku no Futsukakan~}}) کە بریتییە لە زنجیرەیەکی تایبەت ماوەکەی دوو کاتژمێرە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = 【先行公開】アニメ「名探偵コナン 江戸川コナン失踪事件～史上最悪の二日間～」PV – YouTube | ناونیشان = https://www.youtube.com/watch?v=te4mslUQtr8 | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190422144137/https://www.youtube.com/watch?v=te4mslUQtr8 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Crunchyroll – VIDEO: "The Disappearance of Conan Edogawa: The Worst Two Days in History " Anime Special Preview | ناونیشان = http://www.crunchyroll.com/anime-news/2014/06/29/video-the-disappearance-of-conan-edogawa-the-worst-two-days-in-history-anime-special-preview | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170202025821/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2014/06/29/video-the-disappearance-of-conan-edogawa-the-worst-two-days-in-history-anime-special-preview |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Mai Kuraki Sings Theme for Detective Conan's 20th Anniversary Special – News - ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ | ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-29/mai-kuraki-sings-theme-for-detective-conan-20th-anniversary-special/.79315 | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190523050057/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-29/mai-kuraki-sings-theme-for-detective-conan-20th-anniversary-special/.79315 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = The Disappearance of Edogawa Conan TV Special in December, Mai Kuraki Providing Theme [DCTP] Detective Conan Translation Project | ناونیشان = http://www.dctp.ws/2014/09/29/the-disappearance-of-edogawa-conan-tv-special-in-december-mai-kuraki-providing-theme/ | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20161012091929/http://www.dctp.ws/2014/09/29/the-disappearance-of-edogawa-conan-tv-special-in-december-mai-kuraki-providing-theme/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەرچوونانە پەخشکرا وەک دەرچوونی تایبەت لەسەر تەلەڤیزیۆن نەک وەک زنجیرەی ئاسایی، کە پەیوەندی نییە بە چیرۆکی سەرەکی زنجیرەکە. {| class="wikitable" style="width:100%;" |- !دەرچوون !ناونیشان !{{ئاڵا|ژاپۆن}} ڕێکەوتی پەخشی ژاپۆنی !ماوە |- !١ ||لوپینی سێیەم دژی لێکۆڵەر کۆنان||٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩||دوو کاتژمێر |- !٢ ||ھەڵاتوو: کۆگۆرۆ مۆری||٢٣ی نیسانی ٢٠١٤||٢٣ خولەک |- !٣ ||ڕێکخراوی ڕەش: مێژووی ڕەش||٢٠٠٧||٢٥ خولەک |- !٤ ||دیارنەمانی کۆنان ئێدۆگاوا: خراپترین دوو ڕۆژ لە مێژوودا||٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤||دوو کاتژمێر |- !٥ ||ساڵێکی نوێی خۆش، کۆگۆرۆ مۆری||٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥||٢٣ خولەک |- |} [[پەڕگە:DetectiveConanSP2.jpg|150px|وێنۆک|چەپ|بەرگی دراماکە، کە تێیدا ئەکتەر شۆن ئۆگوری کە بە ڕۆڵی [[شینچی کودۆ]] بەشداری کرد دەردەکەوێت.]] === درامای تەلەڤیزیۆن === {{سەرەکی|خشتەی زنجیرە دراماکانی لێکۆڵەر کۆنان}} [[پێڕستی زنجیرە دراماکانی لێکۆڵەر کۆنان|چوار زنجیرەدرامای]] جووڵەزیندوو{{تێبینی|واتە ڕۆڵگێڕانی [[ئەنیمێ]] بە شێوەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی کە تێیدا ئەکتەری ڕاستەقینە بەشداری دەکات}} تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان پەخشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hochi.yomiuri.co.jp/entertainment/news/20060712-OHT1T00056.htm|سەردێڕ=小栗旬でコナン初実写！アニメ１０周年企画で秋にドラマ化：芸能：スポーツ報知|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Yomiuri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060721085522/http://hochi.yomiuri.co.jp/entertainment/news/20060712-OHT1T00056.htm}}</ref> ئەڵقەی یەکەم و دووەم لە ساڵی ٢٠٠٦،<ref name="Drama date">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ |سەردێڕ=''Detective Conan: Shinichi Kudo's Written Challenge'' official website date |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060715034208/http://www.ytv.co.jp/conan_drama/}}</ref> و ٢٠٠٧ پەخشکرا<ref name="Drama 2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hmv.co.jp/product/detail/2671715 |سەردێڕ=''Detective Conan'' Drama 2 DVD |بڵاوکەرەوە=ئێچ ئێم ڤی |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623122451/http://www.hmv.co.jp/product/detail/2671715}}</ref> کە تێیدا شۆن ئۆگوری لە دراماکەدا بە ڕۆڵی [[شینچی کودۆ]] بەشداری کرد،<ref name="مولد تلقائیا١">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hmv.co.jp/product/detail/2671715 |سەردێڕ=''Detective Conan'' Drama 2 DVD |بڵاوکەرەوە=ئێچ ئێم ڤی |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623122451/http://www.hmv.co.jp/product/detail/2671715}}</ref><ref name="Drama info">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ |سەردێڕ=''Detective Conan: Shinichi Kudo's Written Challenge'' official website plot |بڵاوکەرەوە=Yomiuri Telecasting Corporation |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060715034208/http://www.ytv.co.jp/conan_drama/}}</ref> ئەمەش لەکاتێکدا درامای سێیەم و چوارەم لە ساڵی ٢٠١١،<ref name="Drama 3 date">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/84538/full/ |سەردێڕ=溝端淳平、実写版SPドラマ『名探偵コナン』で"2代目"工藤新一役に抜擢 |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[ئۆریکۆن]] |زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ٢٠١٢ پەخشکرا<ref name="Drama 4">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan-spdrama/ |سەردێڕ=''Detective Conan'' Drama 4 official website |بڵاوکەرەوە=[[کەناڵی یۆمیوری]] |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212061849/https://www.ytv.co.jp/conan-spdrama/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە تێیدا جایومبی میزوباتا بە ڕۆڵی [[شینچی کودۆ]] بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/84538/full/ |سەردێڕ=Mizohata Juntaira, Detective Conan TV Live action drama, Junpei Mizobata chosen as second generation Kudo |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[ئۆریکۆن]] |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131108145559/http://www.oricon.co.jp/news/confidence/84538/full/}}</ref> و پاشان لە ٧ی تەممووزی ٢٠١١ زنجیرە درامایەک کە لە ١٣ زنجیرە پێکدێت دەستی بە پەخشکردن کرد و لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ کۆتایی ھات.<ref name="DEp 1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan-drama/story01/index.html |سەردێڕ=Kudo Shinichi he no Chosenjo episode 1 |بڵاوکەرەوە=Yomiuri Telecasting Corporation |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110711005330/http://www.ytv.co.jp/conan-drama/story01/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="DEp 13">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ytv.co.jp/conan-drama/story13/index.html |سەردێڕ=Kudo Shinichi he no Chosenjo episode 13 |بڵاوکەرەوە=Yomiuri Telecasting Corporation |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111002175902/http://www.ytv.co.jp/conan-drama/story13/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === یاری ڤیدیۆیی === {{سەرەکی|خشتەی یارییە ڤیدیۆیییەکانی لێکۆڵەر کۆنان}} [[پەڕگە:Detective Conan Original Soundtrack.jpg|150px|وێنۆک|چەپ|بەرگی یەکەم ئەلبومی مۆسیقای تۆمارکەری [[ئەنیمێ]]ی لێکۆڵەر کۆنان]] لێکۆڵەر کۆنان بۆ [[کایەی ڤیدیۆیی|یاری ڤیدیۆیش]] تەشەنەی کرد دوای ئەو سەرکەوتنە مەزنەی [[ئەنیمێ]]کەی، لە ٢٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦ یاری (مێ-تانتێ کۆنان: چیکا یۆئانوچی ساتسوجین جیکین)<sup>[نووسینی ژاپۆنی داواکراوە]</sup> بۆ گەیم بۆی دەرچوو،<ref name="Chika">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.gamespot.com/gameboy/adventure/meitanteiconanchikaysj/index.html |سەردێڕ=Meitantei Conan: Chika |بڵاوکەرەوە=گەیم سپۆت |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080725192741/http://www.gamespot.com/gameboy/adventure/meitanteiconanchikaysj/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لەو کاتەوە زیاتر لە ٢٠ یاری دەرچووە. زۆربەی یارییەکان تەنھا لە [[ژاپۆن]] دەرچوون. یارییەکانی ''لێکۆڵەر کۆنان'' تایبەت بە گەیم بۆی و ئامێرەکانی یاری سۆنی و وۆندەر سوان و نینتندۆ دی ئێس لەلایەن کۆمپانیای باندایەوە پەرەی پێدراوە،<ref name="Chika"/><ref name="Saikou no Aibou">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://catalog.bandai.co.jp/item/4543112077455000.html |سەردێڕ=''Detective Conan: Best Partner'' |بڵاوکەرەوە=باندای |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110711212903/http://catalog.bandai.co.jp/item/4543112077455000.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Daiei Teikoku no Isan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://catalog.bandai.co.jp/item/4543112277077000.html |سەردێڕ=名探偵コナン 大英帝国の遺産 |بڵاوکەرەوە=باندای |زمان=ژاپۆنی|ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Yuugure Oujo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://catalog.bandai.co.jp/item/4543112003843000.html |سەردێڕ=名探偵コナン 〜夕暮れの皇女〜 |بڵاوکەرەوە=باندای |زمان=ژاپۆن|ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Tantei Ryoku">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://uk.ds.ign.com/objects/878/878677.html |سەردێڕ=''Detective Conan: Detective Trainer'' |بڵاوکەرەوە=ئای جی ئێن |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200227162813/https://www.ign.com/games/detective-conan-detective-trainer |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و بانپریستۆ یارییەکانی لێکۆڵەر کۆنان تایبەت بە گەیم بۆی کۆلەر و [[گەیم بۆی ئەدڤانس]] پێشخستووە، ئەمەش لە کاتێکدایە مارفلۆس ئینتەرتەینمەنت یاری «لێکۆڵەر کۆنان: لێکۆڵینەوەکانی میرابۆلسی» پێشخستووە.<ref name="Karakuri Jiin">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://uk.gameboy.ign.com/objects/840/840503.html |سەردێڕ=''Detective Conan 1: Kakakuri Jin Satsujin Jiken'' |بڵاوکەرەوە=ئای جی ئێن |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120307082640/http://uk.gameboy.ign.com/objects/840/840503.html}}</ref><ref name="Nerai Wareta">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://uk.gameboy.ign.com/objects/739/739940.html |سەردێڕ=''Meitantei Conan: Nerai Wareta Tantei'' |بڵاوکەرەوە=ئای جی ئێن |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120307082707/http://uk.gameboy.ign.com/objects/739/739940.html}}</ref> === مۆسیقا === [[کاتسۆ ئۆنۆ]] ({{بە ژاپۆنی|大野克夫}})، [[ئاوازدانەر]] و [[بڵاوکەرەوە]]یەکی [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنییە]]، کە لە بەرھەمھێنان و دروستکردنی مۆسیقای تۆمارکەری [[ئەنیمێ]]ی لێکۆڵەر کۆنان بەرپرسە. نزیکەی ٢٣ سیدی یەکگرتوو<!--مەبەست لە یەکگرتوو چییە؟ --> لە بازاڕەکاندا بڵاوکراوەتەوە کە تێیدا ھەموو ئەو کارانەی تێدایە کە بۆ ئەنیمێکە کراوە. بێجگە لە مانەش، گۆرانی زۆرێک لە کەسایەتییەکان و گرووپە مۆسیقییە بەناوبانگەکان ھەڵبژێردراوە وەک دەستپێک بۆ زنجیرەکانی ھاوشێوەی B'z و زارد و گارنت کرۆ.<ref name="Original Soundtrack">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1017 |سەردێڕ=''Detective Conan Original Soundtrack 1'' |بڵاوکەرەوە=CdJapan |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623165126/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1017 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.neowing.co.jp/track_for_cdj.html?KEY=POCX-1017 |سەردێڕ=''Detective Conan'' original soundtrack information |بڵاوکەرەوە=Neowing.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013081503/http://www.neowing.co.jp/track_for_cdj.html?KEY=POCX-1017 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1055 |سەردێڕ=''Detective Conan Original Soundtrack 3'' |بڵاوکەرەوە=CdJapan.co.jp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623165113/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1055 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://music.jp.msn.com/music/cd.aspx?cdid=113120 |سەردێڕ=''Detective Conan Original Soundtrack 4 (Let's Go! Detective Boys)'' |بڵاوکەرەوە=ئێم ئێس ئێن |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120715001703/http://music.jp.msn.com/music/cd.aspx?cdid=113120}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1082 |سەردێڕ=''Detective Conan Soundtrack Best'' |بڵاوکەرەوە=CdJapan.co.jp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623165101/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=POCX-1082 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.universal-music.co.jp/ost/conan/upch1318.html |سەردێڕ=''Detective Conan: Original Soundtrack Super Best 2'' |بڵاوکەرەوە=کۆمەڵەی مۆسیقی یۆنیڤەرساڵ |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.wikiwix.com/cache/20110224093507/http://www.universal-music.co.jp/ost/conan/upch1318.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.neowing.co.jp/track_for_cdj.html?KEY=JBCJ-9025 |سەردێڕ=''Detective Conan TV Original Soundtrack Selection Best'' |بڵاوکەرەوە=Neowing.co.jp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013081511/http://www.neowing.co.jp/track_for_cdj.html?KEY=JBCJ-9025 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * مۆسیقای فیلمەکان: ھەر فیلمێک لە فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان خاوەنی سیدییەکی یەکگرتووی تایبەت بە خۆیەتی کە کۆمەڵێک گۆرانی و ئاوازی مۆسیقی تێدایە کە لە فیلمەکەدا نمایشکراوە. * مۆسیقای زنجیرەکان: ٧ دیسکی یەکگرتوو بڵاوکراوەتەوە کە ھەموو گۆرانییەکانی دەستپێک و کۆتاییی تێدایە.<ref name="Uni themes">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FDVP/ |سەردێڕ=My Heart Pounds |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101018124544/http://www.amazon.co.jp/%E8%83%B8%E3%81%8C%E3%83%89%E3%82%AD%E3%83%89%E3%82%AD-HIGH-LOWS/dp/B00005FDVP |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FN5V/ |سەردێڕ=Feel your Heart (Single) |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120301105225/http://www.amazon.co.jp/Feel-Heart-%E5%A4%A2%E3%82%92%E3%81%A8%E3%82%81%E3%81%AA%E3%81%84%E3%81%A7%E3%81%84%E3%81%A6-VELVET-GARDEN/dp/B00005FN5V |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FHA0/ |سەردێڕ=Step by Step (Single) |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120301105040/http://www.amazon.co.jp/STEP-ZIGGY/dp/B00005FHA0 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FN5S/ |سەردێڕ=Lovers of Labyrinth |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110625111847/http://www.amazon.co.jp/%E8%BF%B7%E5%AE%AE%E3%81%AE%E3%83%A9%E3%83%B4%E3%82%A1%E3%83%BC%E3%82%BA-heath/dp/B00005FN5S |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FN6F/ |سەردێڕ=Happy Birthday (Single) |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160109140029/http://www.amazon.co.jp/gp/product/B00005FN6F |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Being ST">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.beinggiza.com/conan/al.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Theme Songs |بڵاوکەرەوە=Being Incorporated |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110619050626/http://beinggiza.com/conan/al.html}}</ref> * دەرچوونی تایبەت: دوو ئەلبومی مۆسیقی بڵاوکراوەتەوە کە تێیدا زۆرێک لەو گۆرانییانەی تێدایە کە ئەو کەسانەی ڕۆڵی دەنگی کەسایەتییەکان دەگێڕن لە زنجیرەی لێکۆڵەر کۆناندا وتوویانە.<ref name="Image album">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/dp/B000CBO07Q/ |سەردێڕ=''Detective Conan Image Song Album'' |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220901175400/https://www.amazon.co.jp/dp/B000CBO07Q/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amazon.co.jp/dp/B00005FN07/ |سەردێڕ=''Detective Conan All Character Best Songs in School'' |بڵاوکەرەوە=Amazon.co.jp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101219101832/http://www.amazon.co.jp/%E3%81%BC%E3%81%8F%E3%81%8C%E3%81%84%E3%82%8B-%E4%BC%8A%E7%B9%94/dp/B00005FN07 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پەخشکردن == === ژاپۆن === [[پەڕگە:پەیکەری کۆنان کاتێک سەیری گەشتیارانی شارەکەی دەکات بە وردبینە بەناوبانگەکەی.jpg|280px|وێنۆک|چەپ|پەیکەری [[کۆنان ئێدۆگاوا|کۆنان]] کاتێک سەیری گەشتیارانی [[شاری کۆنان|شاری لێکۆڵەر کۆنان]] لە شارۆچکەی ھۆکای دەکات.]] [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان]] لە نێوان درێژترین زنجیرە مانگاکان ھەژمار دەکرێت، چونکە لە کاتی دەستپێکردنی [[مانگای لێکۆڵەر کۆنان]] لە ١٩٩٤ و تا ئێستا، زیاتر لە ١٤٠ ملیۆن تیراژی لێ فرۆشراوە، کە خستییە ڕیزبەندی پێنجەم لە خشتەی پڕ فرۆشترین [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] لە مێژووی ئەنیمێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mantan-web.jp/2012/05/23/20120522dog00m200047000c.html |سەردێڕ=名探偵コナン ： 謎の「黒ずくめ」に迫る新章開幕 豪華オールスターで |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢ |بڵاوکەرەوە=Mantan Web |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121102075009/http://mantan-web.jp/2012/05/23/20120522dog00m200047000c.html}}</ref> ئەم بڕە زەبەلاحە لە فرۆشتنەکان یەکسان بوو لەگەڵ بەدەستھێنانی [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]] بۆ ڕیزبەندێکی پێشکەوتوو لە خشتەی پڕ فرۆشترین مانگادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-12-19/2008-yearly-japanese-comic-ranking-no.1-25 |سەردێڕ=2008's Top-Selling Manga in Japan، #1–25 |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160203154047/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-12-19/2008-yearly-japanese-comic-ranking-no.1-25 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-06-02/top-selling-manga-in-japan-by-volume/1st-half-of-2010 |سەردێڕ=Top-Selling Manga in Japan by Volume: 1st Half of 2010 |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120629025620/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-06-02/top-selling-manga-in-japan-by-volume/1st-half-of-2010 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ساڵی ٢٠٠١ـدا، خەڵاتی شۆگاکوکین لە ڕێگەی ڕاپرسییەک لەسەر [[ئینتەرنێت]] بردەوە، ئەمەش لەکاتێکدا زۆربەی بەشداربووان لەو گەنجانە بوون کە تەمەنیان لە ناوەڕاستی بیستەکاندا بوو، و ھەر بەمەش بە یەکێک لە سێ گەورەترین [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] دانرا کە خوێنەرەکانی دەیانەوێت بەردەوامبێت لە بەردەوامبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html |سەردێڕ=小学館漫画賞: 歴代受賞者 |بڵاوکەرەوە=Shogakukan |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150805112042/http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html |سەردێڕ=【男性編】最終回を迎えてほしくないマンガランキング |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=COBS online |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130731225850/http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_2.html |سەردێڕ=(Women's Edition) Which do you not want to see end Manga Poll |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=COBS online |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130404183019/http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_2.html}}</ref> لێکۆڵەر کۆنان لە [[ژاپۆن]] لەسەر کەناڵی نیپۆن تیڤی، [[کەناڵی یۆمیوری]]، کەناڵی ئەنیماکس و کەناڵی YTVی ژاپۆنی پەخش دەکرێت. لێکۆڵەر کۆنان ناوبانگێکی گەورەی بەدەستھێنا لە [[ژاپۆن]] ئەمەش دوای ئەوەی پلەیەکی لە نێوان شەش پلە یەکەمینەکان لە شەش ئاھەنگی جیاوازدا داگیرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-08/japanese-anime-tv-ranking-april-23-29 |سەردێڕ=Japanese Anime TV Ranking, April 23–29 |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٠٧ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190525134843/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-08/japanese-anime-tv-ranking-april-23-29 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-05/japan-animation-tv-ranking-november-22-28 |سەردێڕ=Japanese Anime TV Ranking, November 22–28 |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422061307/https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-05/japan-animation-tv-ranking-november-22-28 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و بەپێی ڕاپرسییەک کە لەلایەن گۆڤاری ئەنیمێجەوە کراوە، [[ئەنیمێ]]کە لە نێوان باشترین ٢٠ ئەنیمێی دەرچوو لە نێوان ساڵی ١٩٩٦ بۆ ساڵی ٢٠٠١ دادەنرێت.<ref name="Animage Ranks">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=19th Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_1997.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٧ |بەرھەم=ئەنیمێج |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014173011/http://animage.jp/old/gp/gp_1997.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=20th Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_1998.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٨ |بەرھەم=Animage |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014173003/http://animage.jp/old/gp/gp_1998.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=21st Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_1999.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٩ |بەرھەم=Animage |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101112183628/http://animage.jp/old/gp/gp_1999.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=22nd Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_2000.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٠ |بەرھەم=Animage |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101213073830/http://animage.jp/old/gp/gp_2000.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=23rd Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_2001.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠١ |بەرھەم=Animage |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150410004134/http://animage.jp/old/gp/gp_2001.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=24th Annual Anime Grand Prix |ناونیشان=http://animage.jp/old/gp/gp_2002.html |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٢ |بەرھەم=Animage |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006122941/http://animage.jp/old/gp/gp_2002.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا لێکۆڵەر کۆنان پلەی بیست و سێیەمینی لە نێوان خشتەی ١٠٠ باشترین ئەنیمێیدا داگیرکرد، کە لەلایەن ھێڵی ئاساھی [[ژاپۆن]]ی لە ساڵی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/ranking/cur/index.html |سەردێڕ=TV Asahi Top 100 anime 2005 |بڵاوکەرەوە=TV Asahi |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051215201948/http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/ranking/cur/index.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime-part-2 |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |سەردێڕ=TV Asahi Top 100 Anime (Part 2) |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730225630/http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime-part-2 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/2006user/cur/ |سەردێڕ=TV Asahi Top 100 anime 2006 |بڵاوکەرەوە=TV Asahi |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081225075715/http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/2006user/cur/}}</ref> [[پێڕستی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان|فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان]] بێبەش نەبوون لەو سەرکەوتنانەی کە [[خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان|زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکە]] بوونە خاوەنی، ئەمەش دەردەکەوێت دوای ئەوەی زۆرێک لە فیلمەکانی پاڵێوران بۆ ھەندێک خەڵاتی ناوخۆیی؛ و فیلمی نۆیەم (ستراتیجی سەرو قوڵایی) پاڵێورا بۆ خەڵاتی باشترین فیلمە گێڕانەوەیییەکان لە فیستیڤاڵی پێنجەمی [[تۆکیۆ]] بۆ خەڵاتی ئەنیمێ. ئەمەش لەکاتێکدا ئەو پێنج فیلمەی بەدوای فیلمی نۆیەمدا ھات پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ وێنەی جووڵاو بۆ ئەو ساڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-03-27/tokyo-anime-fair-award-winners |سەردێڕ=Tokyo Anime Fair: Award Winners |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080421184242/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-03-27/tokyo-anime-fair-award-winners |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="JAPAoY">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-02-20/tokikake-wins-animation-of-the-year-at-japanese-academy-awards-follow-up |سەردێڕ=Tokikake Wins "Animation of the Year" at Japanese Academy Awards |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٠٧ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181211122903/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-02-20/tokikake-wins-animation-of-the-year-at-japanese-academy-awards-follow-up |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-02-15/tekkonkinkreet-wins-japan-academy-award-for-animation |سەردێڕ=Tekkonkinkreet Wins Japan's Academy Award for Animation |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210126125242/https://www.animenewsnetwork.com/news/2008-02-15/tekkonkinkreet-wins-japan-academy-award-for-animation |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-02-23/ponyo-dmc-won-japan-academy-awards-on-friday |سەردێڕ=Ponyo, DMC Won Japan Academy Awards on Friday |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٠٩ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160119205526/http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-02-23/ponyo-dmc-won-japan-academy-awards-on-friday |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-05/summer-wars-wins-japan-academy-animation-of-the-year |سەردێڕ=Summer Wars Wins Japan Academy's Animation of the Year |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523121214/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-05/summer-wars-wins-japan-academy-animation-of-the-year |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-17/colorful-arrietty-one-piece-earn-japan-academy-nods |سەردێڕ=Colorful, Arrietty, One Piece Earn Japan Academy Nods |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125135145/https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-17/colorful-arrietty-one-piece-earn-japan-academy-nods |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦، حکوومەتی ژاپۆن ناوبانگی لێکۆڵەر کۆنانی بەکارھێنا بۆ بڵاوکردنەوەی ژیری لە نێوان [[مناڵ|منداڵاندا]]، لە ھەڵمەتێکدا سەیرکەرانی ئەنیمێی کردە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-09-18/detective-conan-helps-kids-fight-crime |سەردێڕ=''Detective Conan'' Helps Kids Fight Crime |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110102223316/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-09-18/detective-conan-helps-kids-fight-crime |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-09/japanese-government-hires-cite-detective-conan/cite-for-pr-campaign |سەردێڕ=Japanese Government Hires ''Detective Conan'' for PR Campaign |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٧ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110102223322/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-09/japanese-government-hires-cite-detective-conan/cite-for-pr-campaign |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ناونیشان=http://www.mofa.go.jp/mofaj/press/pr/pub/pamph/conan.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Investigates the Ministry of Foreign Affairs |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی دەرەوەی ژاپۆن |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101205154344/http://www.mofa.go.jp/mofaj/press/pr/pub/pamph/conan.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-08/japan-hires-detective-conan-to-introduce-world-summit |سەردێڕ=Japan Hires ''Detective Conan'' to Introduce World Summit |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111128132305/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-08/japan-hires-detective-conan-to-introduce-world-summit |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mofa.go.jp/mofaj/press/pr/pub/pamph/conan_summit.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' – Guide to Summit |بڵاوکەرەوە=وەزارەتی دەرەوەی ژاپۆن |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101205154241/http://www.mofa.go.jp/mofaj/press/pr/pub/pamph/conan_summit.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و دوای دروستکردنی کەسایەتییەکە لە شاری تۆتۆری شارێکی یاری تایبەتیان دروستکرد کە پێی دەڵێن دایای یان [[شاری کۆنان]] تێیدا ھەزارەھا پەیکەری کەسایەتییەکانی زنجیرەکە و مۆزەخانە و بازاڕی کەل و پەلی تێدایە کە ھەر شتێک پەیوەندی بە ئەنیمێکەوە ھەبێت تێیدا دەفرۆشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html|سەردێڕ = Japanese Tottori: City Detective smartphone bold Conan|ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ساڵ = ٢٠١٢|مانگ = October|بەرھەم = Blog|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160315124722/http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm |سەردێڕ=Gosho Aoyama's Profile |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103082307/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm}}</ref><ref name="Museum">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm |سەردێڕ=Aoyama World |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161105012640/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm}}</ref><ref name="Statues">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm |سەردێڕ=Shinichi Kudo Statue |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103200350/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm |سەردێڕ=Conan Statue |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103084043/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm |سەردێڕ=Taiei Elementary |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103083516/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm}}</ref> === جیھان === لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[کەنەدا]] زنجیرەی لێکۆڵەر کۆنان بە دۆبلاژ و وەرگێڕدراو بۆ [[زمانی ئینگلیزی]] لە ڕێگەی خزمەتەکانی FUNIMATION بۆ پەخشکردن لەسەر [[ئینتەرنێت]] پێشکەش دەکرێت، بەڵام دۆبلاژکردنەکەی کاتێک گەیشت بە زنجیرەی ١٣٠ وەستێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Case Closed: Season Five by Funimation Prod, DVD, Barnes & Noble | ناونیشان = http://www.barnesandnoble.com/w/dvd-case-closed-season-five/17408237?EAN=704400078019 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160130145745/http://www.barnesandnoble.com/w/dvd-case-closed-season-five/17408237?EAN=704400078019 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەزگای پەخشی کرانچی ڕۆڵ لە ١٠ تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا ڕایگەیاند دەربارەی دابینکردنی کۆتا زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان دوای یەک کاتژمێر لە پەخشکردنی لە [[ژاپۆن]] بە وەرگێڕدراوی و جۆرییەتییەکی بەرز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Crunchyroll – Crunchyroll Adds "Case Closed" to Anime Simulcasts | ناونیشان = http://www.crunchyroll.com/anime-news/2014/10/10/crunchyroll-adds-case-closed-to-anime-simulcasts | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190410185622/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2014/10/10/crunchyroll-adds-case-closed-to-anime-simulcasts |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و یەکەم زنجیرەی ئەو زنجیرانە بریتیبوو لە زنجیرەی ٧٥٤ (ڕووداوی ژنە سوورەکە) لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا پەخشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Episode 754 is now available on Crunchyroll [DCTP] Detective Conan Translation Project | ناونیشان = http://www.dctp.ws/2014/10/21/episode-754-is-now-available-on-crunchyroll/ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی ئایاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200511073819/http://www.dctp.ws/2014/10/21/detective-conan-episode-754-now-streaming-on-crunchyroll-full-simulcast-details-revealed/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا لێکۆڵەر کۆنان لەسەر کەناڵەکانی دەرەوەی [[ژاپۆن]] پەخش دەکرێت وەک RTL 2ی ئەڵمانی<ref>[http://www.rtl2anime.de/ Detective Conan de.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220707110417/https://rtl2anime.de/ |date= ٧ی تەممووزی ٢٠٢٢ }}/21591.htm</ref> و سپەیستوون و سپەیسپاوەری عەرەبی کە لەلایەن بنکەی گوڵەوە دۆبلاژکراوە بۆ [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، و یەکەم پەخشی دۆبلاژە عەرەبییەکە لەلایەن کەناڵی قەتەرەوە بوو لە ساڵی ١٩٩٨دا، واتە پەخشکردنی لەسەر کەناڵی [[سپەیستوون]] دواکەوت. ئەم زنجیرەیە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بە Case Closed یان دۆسیەکە داخرا ناو دەبرێت ئەمەش لەژێر داوای بەرھەمھێنەری ژاپۆنی بۆ خۆلادان لە شەڕ دەربارەی مافی خاوەندارێتی بیرۆکەیی لەگەڵ دەزگای کۆنان بەربەری لەو کاتەی زنجیرەکە بە [[زمانی ئینگلیزی]] پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2004-02-05/funimation-renames-conan |سەردێڕ=FUNimation renames Conan |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180326142736/https://www.animenewsnetwork.com/news/2004-02-05/funimation-renames-conan}}</ref> لە [[چین]]، بوو بە خاوەنی ناوبانگێکی گەورە و بوو بە دووەم زۆرترین [[ئەنیمێ]]ی لە ڕووی پەخشکردنەوە لە ساڵی ٢٠٠٤دا.<ref name="China">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Keane |یەکەم=Michael |سەردێڕ=Created in China: the great new leap forward |ناونیشان=https://archive.org/details/createdinchinagr0000kean |بڵاوکەرەوە=Routledge |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤١٦١٤-٦}}</ref> [[پەڕگە:Al-Muhaqqiq-Kunan.png|وێنۆک|چەپ|230px|گۆرانی دەستپێکی لێکۆڵەر کۆنان لە جیھانی عەرەبیدا]] === جیھانی عەرەبی === {{سەرەکی|لێکۆڵەر کۆنان بە زمانی عەرەبی}} ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان لە [[جیھانی عەرەب]]یدا سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا، ھەروەھا بنکەی گوڵ ھەڵدەستێت بە کاری دۆبلاژکردنی بۆ عەرەبی، و تا ئێستا ٤٠٤ زنجیرەی (٣٧٨ بە سیستەمی ژاپۆنی) دۆبلاژکردووە بۆ سەر [[زمانی عەرەبی]]. == لێکۆڵەر کۆنان لە ڕاستیدا == === شاری کۆنان === {{سەرەکی|شاری کۆنان}} شاری کۆنان ({{بە ژاپۆنی|コナン町}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/ |سەردێڕ=Tottori, Conan town |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201035251/http://www.conan-town.jp/}}</ref> بریتییە لە شارێکی بچووک لە [[تشرینی دووەم]] لە ساڵی ٢٠٠٥ دروستبووە، کە دەکەوێتە ناو شارۆچکەی ھۆکای{{تێبینی|شارۆچکەی ھۆکای بریتییە لە شارۆچکەیەک لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥دا دروستبووە لە ئەنجامی یەکگرتنی شارۆچکەی ھۆجۆ و دایای.}} لە [[پارێزگای تۆتۆری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.tadaimatte.com/2012/07/conan-town.html#.UmoceZH0jcY | سەردێڕ = Conan Town | 3 = Tadaimatte | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20171205105432/http://www.tadaimatte.com/2012/07/conan-town.html#.UmoceZH0jcY |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمەش چونکە لە ژاپۆن کەسایەتییەکانی [[ئەنیمێ|وێنەی جوڵاو]] بە ڕاستی سەیر دەکرێت و زەوییەکی بچووک لە شارۆچکەی ھۆکای لە [[پارێزگای تۆتۆری]] کە [[گۆشۆ ئۆیاما]]ی نووسەری زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان تێیدا لەدایکبووە گۆڕیوە بۆ مۆزەخانەیەک و شوێنێکی گەشتیاری کە کەسایەتییەکانی زنجیرەکەی تێدایە؛ و ئەم شارە بچووکە لەناو شارێک دروستکراوە کە بریتییە لە بەشێک لە شاری تۆتۆری، تێیدا پردی کۆنانی لێیە کە لە سەریدا ھەندێک لە پەیکەرەکانی کەسایەتییەکانی زنجیرەکە تێیدا دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conan-town.jp/ |سەردێڕ=شوێنی شاری کۆنان. |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201035251/http://www.conan-town.jp/}}</ref> === پۆستەرەکانی نامە === * حکوومەتی ژاپۆن ھەڵساوە بە بڵاوکردنەوەی کۆمەڵێک پۆستەری نامە ئەمەش وەک خووەکانی تری کە ھەڵدەستێت بە بڵاوکردنەوەی ئەو پۆستەرانەی پەیوەندیان بە [[ئەنیمێ]]وە ھەیە کە بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی وڵاتەکە دادەنرێت.<ref>[http://colnect.com/ar/stamps/list/country/6976-الیابان/series/79702-Animation_Hero_and_Heroine_Series_IV کۆمەڵێک پۆستەری نامە لە ساڵی ١٩٩٦ دەرچووە کە بوونی ھەیە لە کاتالۆجی جیھانی بۆ پۆستەرەکان لە ماڵپەڕی کۆلنیکت، ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.msoms-anime.net/t31315.html |سەردێڕ=ھەندێک لە دەرچوونەکانی پۆستەر لەسەر ماڵپەڕی مسۆمس بۆ ئەنیمێ، ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161203061111/http://www.msoms-anime.net/t31315.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.post.japanpost.jp/kitte_hagaki/stamp/tokusyu/2006/h180403_t.html |سەردێڕ=''Detective Conan'' Special Stamp Collection |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=Japan Post |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110426020235/http://www.post.japanpost.jp/kitte_hagaki/stamp/tokusyu/2006/h180403_t.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * حکوومەتی چین ھەڵساوە بە چاپکردنی کۆمەڵێک پۆستەری نامە بۆ ڕێکلامکردن بۆ شوێنە گەشتیارییەکانی چین لەسەر شێوەی ٦ جووتە، ھەر جووتێک پۆستەرێکی تێدایە، پۆستەری یەکەم یەکێک لە شوێنە گەشتیارییەکانی تێدایە و پۆستەری دووەم یەکێک لە کەسایەتییەکانی زنجیرەکەی لەسەرە ئەوەش لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.trussel.com/detfic/roc.htm |سەردێڕ=ماڵپەڕێکی چینی پۆستەری چینی نمایش دەکات، ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧. |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170621102142/http://trussel.com/detfic/roc.htm}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <div class="reflist4"> {{سەرچاوەکان|٢}} </div> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Detective Conan|لێکۆڵەر کۆنان}} {{ویکیوتە|لێکۆڵەر کۆنان}} ; مانگا * [https://web.archive.org/web/20030608070217/http://www.websunday.net/conan/index.html ماڵپەڕی فەرمی شۆگاکوکان بۆ مانگای لێکۆڵەر کۆنان]. {{زمانی بەستەر|ja|بە ژاپۆنی}} * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/manga.php?id=1974 مانگای لێکۆڵەر کۆنان] لەسەر ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ. {{زمانی بەستەر|en|بە ئینگلیزی}} ; ئەنیمێ * [https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/ ماڵپەڕی فەرمی YTV بۆ ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان]. {{زمانی بەستەر|ja|بە ژاپۆنی}}. * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=454 ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان] لەسەر ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ. {{زمانی بەستەر|en|بە ئینگلیزی}} * [http://www.conan-movie.jp/ ماڵپەڕی فەرمی بۆ فیلمی لێکۆڵەر کۆنان]. {{زمانی بەستەر|ja|بە ژاپۆنی}}. ; دراما * [http://www.ytv.co.jp/conan-spdrama/ ماڵپەڕی YTV بۆ زنجیرە درامای لێکۆڵەر کۆنان]. {{زمانی بەستەر|ja|بە ژاپۆنی}} {{لێکۆڵەر کۆنان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تەلەڤیزیۆن}} {{وھ|وەشان=٥٥٥٥١٢|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} [[پۆل:لێکۆڵەر کۆنان|*]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەرەکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:ئەو دراما تەلەڤیزیۆنییە ژاپۆنییانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەو زنجیرە چیرۆکە نەخشێندراوانەی تیراژەکانیان دیاریکراوە]] [[پۆل:بەرنامەکانی کۆمپانیای پەخشکردنی یۆمیوری]] [[پۆل:تی-ئێم-ئێس ئێنتێتەینمنت]] [[پۆل:زنجیرە ئەنیمییەکان بەپێی مانگا]] [[پۆل:زنجیرە ئەنیمێیە تەلەڤیزیۆنییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئاڵۆزەکان]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ژاپۆنی لە ٢٠١١دا دەستی پێکردووە]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا]] [[پۆل:مانگا گونجاوەکان بۆ فیلم]] [[پۆل:مانگای شۆگاکوکان]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:مانگای ١٩٩٤]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی شۆگاکوکان مانگا بۆ بەشی شۆنن مانگا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکانی ١٩٩٦]] aw3pwsrul0uxh5wks924jfi2obs07t3 0 10171 1592441 1557178 2026-06-20T17:40:39Z IIXZER0XII 68933 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1592441 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Melencolia I (Durero).jpg|وێنۆک|خەمۆکی، نیگارێک]] '''خەمۆکی''' یان '''ژاکاوی''' ({{بە ئینگلیزی|Depression}}) یەکێکە لە [[نەخۆشیی دەروونی|نەخۆشییە دەروونییەکان]]. دەتوانرێت بە بارێکی ھەستکردن بە غەمباری، دڵتەنگی، بەدبەختی، بێچارەیی، ھەستکردن بە فەرامۆشکراوی و، بێھیوایی وەسف بکرێت. زۆربەی مرۆڤەکان ھەر جارێک دەبێت ھەست بەم حاڵەتە بکەن لە ژیانیاندا بەڵام تەنیا بۆ ماوەیەکی کەم و درێژە ناکێشێت. خەمۆکیی توند و ڕاستەقینە بریتییە لە کێشەی ھەوەسی [[مرۆڤ]] کە تێیدا ھەست دەکات بە غەمباری، گومبوون (Loss)، تووڕەیی و بێھیوایی لە ھەموو ڕۆژێکی ژیاندا و بۆ ماوەیەکی درێژخایەن. خەمۆکی دەبێتە ھۆی گۆڕان یان لادانی دیدی ئەو کەسە بۆ خودی خۆی و ژیانی و کەسانی دەوروبەری، بە واتایەکی تر کەسی خەمۆک ڕەشبینە بەرامبەر بە ھەموو شتێک و زۆر نەرێنییە بەرامبەر بە ھەموو ڕووداوێک و ناتوانێت وا وێنا بکات کە ھەر ڕووداوێک، کێشەیەک، یان ھەڵوێستێک بە شێوەیەکی ئەرێنی چارەسەر دەبێت. توێژینەوە زانستییەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە نزیکەی ١٢٠ ملیۆن کەس لە جیھاندا تووشی نەخۆشیی خەمۆکی بوون، کە لە ٪١٥-٢٥ ژنان و ٪١٠-١٥ لە پیاوانن.<ref name="xandan" /> == نیشانەکان == لە خەمۆکیی توند و ڕاستەقینەدا ئەو کەسە لەوانەیە ھەست بە پێنج یان زیاتر لەم نیشانانەی خوارەوە بکات:- * غەمباری و ڕەشبینی. * ھەستکردن بە تاوانباری، بێنرخی، بێپشتیوانی، بێھیوایی، ڕق لە خۆبوون و نائارامی. * نەمانی ھەوەس و ‌چئز بینین لە ئەنجامدانی چالاکییە ئاسایییەکان کە پێشتر ئارەزووی کردوون * ئاستەنگ لە تەرکیزکردن و خاوبوونەوەی یادگە. * خراپتربوونی نەخۆشییە درێژخایەنەکان لەو کەسانەدا کە نەخۆشیی درێژخایەنیان ھەیە، وەک ڕۆماتیزمی جومگەکان و نەخۆشیی شەکرە. * گۆڕان لە ڕژێمی خەوتندا کە دەبێتە ھۆی بێخەوی یان خەواڵوێتی و زۆر خەوتن. * گۆڕانی ئیشتیھا بۆ خواردن کە دەبێتە ھۆی زیادبوون یان کەمبوونی کێشی لەش. * ھەستکردن بە ماندوویەتی و کەم وزەیی. * دڵەڕاوکێ، ڕاڕایی و ئاڵۆزی. * بیرکردنەوە لە خۆکوشتن و مردن. * خاو قسەکردن و خاو جووڵان. * سەرئێشە، ئازاری گەدە و کێشە لە کۆئەندامی ھەرسدا. * حەزکردن بە تەنیایی === نیشانەکان لە منداڵ و مێردمنداڵ و تازەپێگەیشتووان === * خەوزڕان، ماندوویەتی، سەرئێشە، ئازاری گەدە و گێژبوون. * بێموبالاتی، دوورکەوتنەوە لە کۆمەڵگا و دابەزینی کێشی لەش. * بەکارھێنانی دەرمانە نایاسایییەکان، ئەلکھول، دواکەوتن لە خوێندنگا و ئاستەنگی تەرکیزکردن. * دابڕان لە [[خێزان]] و ھاوڕێیان. == جۆرەکانی تووشبوون == * خەمۆکیی وەرزی کە لەگەڵ گۆڕانی وەرزەکاندا ڕوو دەدات و ھەست بە تەمبەڵی دەکەن. * خەمۆکیی لەدوای منداڵبوون کە تووشی لە %٥٠ی ژنان دەبێت پاش منداڵبوون. * خەمۆکیی توند یان بەھێز کە زۆر بەربڵاوە و ئەو کەسە ھەست بە شۆک دەکات و لەھەمانکاتدا بیر لە خۆکوشتن و ھەستکردن بە تاوان دەکاتەوە و بێھیوا دەبێت.<ref name="xandan"/> == ھۆکار == === ھۆکاری کارەندامزانی === ھۆکارە سەرەکییەکانی خەمۆکی بە تەواوی نەزانراون تا ئێستا، زۆر لە لێکۆڵینەوە پزیشکییەکان ئەنجامەکەی دەگەڕێننەوە بۆ دروستبوونی ناھاوسەنگیی کیمیایی لە مێشکدا بەناوی «نویروترانسیمترات»<ref name="xandan"/> کە لەوانەیە بۆماوەیی بێت یان بەھۆی ڕوودانی کارەساتی ژیانەوە بێت. ھەندێک جۆری خەمۆکی کە لە خانەوادەکاندا ڕوو دەدەن (بۆماوەیییە)، بەڵام ئەمە مەرج نییە چونکە لەوانەیە خەمۆکی لە ھەندێک کەسدا ڕوو بدات کە پەیوەندیی نییە بە بۆماوەیییەوە و لە خێزانی ئەو کەسەدا حاڵەتی خەمۆکی نەبینراوە. ژیانی پڕ لە چەرمەسەری و پڕ لە فشار و مەرگەساتی (کارەساتی) گەورە لە ھەندێک کەسدا دەبێتە ھۆی ڕوودانی خەمۆکی، بەڵام لە ڕاستیدا کۆمەڵێک ھۆکار بەیەکەوە کار دەکەن بۆ ڕوودانی خەمۆکی. پیاو و ژن لە ھەموو تەمەن، [[نەتەوە]] و ھەموو ئاستێکی ئابووری تووشی خەمۆکی دەبن ھەروەکوو چۆن لە منداڵ و مێردمنداڵ و تازەپێگەیشتوانیشدا ڕوو دەدات. === ھۆکارەکانی ڕۆڵیان ھەیە لە ڕوودانی خەمۆکیدا === * ڕاھاتن لەسەر دەرمان و ئەلکھول، ڕووداو و کارەساتەکانی ژیان وەک دابڕان لە خۆشەویست (ھاوڕێی کچ یان کوڕ)، کەوتن و دەرنەچوون لە پۆلەکانی خوێندنگە، نەخۆشکەوتن یان مردنی ئەندامێکی خێزان، یان جیابوونەوەی دایک و باوک (بۆ تازەپێگەیشتوان و مێردمنداڵان). * ڕووداو و کارەساتەکانی ژیانی منداڵی وەک خراپ مامەڵەکردن و پشتگوێخرانی ئەو کەسە لە تەمەنی منداڵیدا. * تەڵاق، مردنی ھاوڕێ یان خزمێکی نزیک، یان لەدەستدانی کار (بۆ گەورەساڵان). * دابڕانی کۆمەڵایەتی (بڵاوە لە گەورەساڵاندا). * ھەندێک حاڵەتی نەخۆشی وەک کەم کارکردنی غودەی دەرەقی (Hypothyroidism)، بەکارھێنانی ھەندێک دەرمان وەک لە چارەسەری بەرزەپەستانی خوێن، شێرپەنجە، نەخۆشییە گەورەکان و چارەسەری ئازارە درێژخایەنەکان. * کێشەکانی خەو. == دەستنیشانکردن == بوونی پێنج یان زیاتر لە و خاڵانەی کە لەسەرەوە ئاماژەیان پێ دراوە وەک نیشانەکانی خەمۆکی بەلایەنی کەمەوە بۆ ماوەی دوو ھەفتە، بەسە بۆ دەستنیشانکردنی. لە ھەمان کاتدا پێویستە دیاری بکرێت کە ھۆکارەکەی یەکێک لەو نەخۆشییە جەستەیییانە یان دەرمانانە نین کە ئەو کەسە بەکاریان دەھێنێت وەک چارەسەر بۆ نەخۆشییەکی تر ھەروەک لە سەرەوە ئاماژەی پێ دراوە. == چارەسەرکردن == ئەو دەرمانانەی کە ئەو کەسە بەکاریان دەھێنێت بۆ چارەسەری نەخۆشیی تر لەوانەیە ئاستی خەمۆکی بەرەو خراپتر ببات و لەوانەیە پێویست بە گۆڕینیان بکات (لەخۆتەوە ھیچ دەرمانێک مەوستێنە یان مەیگۆڕە بەبێ ڕاوێژکردن بە پزیشکەکەت). ئەو کەسانەی کە ئەوەندە خەمۆکن ناتوانن کار و فەرمانەکانیان ئەنجام بدەن، یان ئەو کەسانەی کە بیر لە خۆکوشتن دەکەنەوە یان مەترسییان بۆ سەر کۆمەڵگا ھەیە پێویستە لە نەخۆشخانەکانی چارەسەری دەروونی داخڵ بکرێن بۆ چارەسەر. زوربەی ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان ھەیە چارەسەر دەبن و سوود وەردەگرن لە دەرمانەکانی دژەخەمۆکی (Antidepressants) شان بە شانی چارەسەری دەروونی. چارەسەر بەم جۆرە دەرمانانە کاریگەرن و بیرکردنەوە نەرێنییەکان کەم دەکەنەوە، بەڵام کاتیان دەوێت تا ھەست بە باشتر بوون بکەن ھەرچەندە ڕۆژ بە ڕۆژ ھەست بە باشتر بوون دەکەن. === تێبینیی گرینگ === * دوای دەستپێکردنی چارەسەر بە دەرمانە دژەخەمۆکییە توندەکان، ھەندێک کەس دوای چەند حەفتەیەکی کەم ھەست بە باشتر بوون دەکەن، ھەرچەندە ھەندێکیشیان وا پێویست دەکات چارەسەر وەربگرن بۆ ماوەی ٤ – ٩ مانگ تا کاردانەوەیان ھەبێت و کاریگەریی دەرمانەکان دەربکەوێت و دووبارە خەمۆکی دەرنەکەوێتەوە. ھەندێک کەس کە باشتر نابن دوای بەکارھێنانی دەرمانەکانی دژەخەمۆکی بەبڕی (جورعەی) ئاسایی ئاماژەیان بۆ دەکرێت بە خەمۆکیی بەرگەگر بۆ چارەسەر (Treatment-Resistant Depression). سەبارەت بەوە زۆر جار بڕی (جورعە) گەورەتریان دەدرێتێ (کە بێ مەترسییە) یان دوو یان زیاتر لە دەرمانەکانی دژی خەمۆکییان دەدرێتێ بەیەکەوە. ئەو ژنانەی کە دووگیانن یان دەیانەوێت دووگیان ببن و دەرمانی دژی خەمۆکی بەکار دێنن، نابێت بە ھیچ جۆرێک بێ ڕاوێژکردن بە پزیشکەکەیان دەرمانەکە بوەستێنن بۆ پێشگیری لە خراپبوون و توندتربوونی خەمۆکییەکەیان. گەنجانی تەمەن ١٨ – ٢٤ ساڵ زۆر زۆر پێویستە چاودێری بکرێن لە نزیکەوە بۆ پێشگیری لە ھەوڵی خۆکوشتن، بە تایبەتی لە مانگەکانی یەکەمی دوای دەستپێکردنی چارەسەرە دەرمانییەکان. === چارەسەری دەروونی === ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان ھەیە سوود لە ھەندێک چارەسەر وەردەگرن وەک ئاخاوتن و ڕاوێژکردن و ئەم چارەسەرانە کاریگەریی باشیان دەبێت لەسەر ھەست و بیرکردنەوە و لەوەش کاریگەرتر ئەوەیە کە نەخۆشەکە فێر دەبێت چۆن مامەڵە لەگەڵ حاڵەتەکەیدا بکات. دەتوانرێت لەم ڕێگایەوە کەسی خەمۆک فێر بکرێت کە چۆن بجەنگێت دژی بیرکردنەوە نەرێنییەکانی و زیاتر ئاگادار بکرێتەوە لە نیشانەکانی خەمۆکی و فێر بکرێت کە خەمۆکییەکەی بە چی خراپتر دەبێت، لە ھەمان کاتدا فێری کارامەیی دەبێت لە چارەکردنی کێشەکانیدا. چارەسەری دەروونی یارمەتی کەسی خەمۆک دەدات کە تێبگات چی لە پشتی ئەو جۆرە ھەستکردن و بیرکردنەوە و ڕەوشتانەیە کە لای دروست بووە. چارەسەرکردن بە کارەبا (Electroconvulsive Therapy – ECT) مەزاج و باری دەروونیی ئەو کەسانە باشتر دەکات کە خەمۆکییان ھەیە و سوود وەرناگرن لە چارەسەر بە دەرمان یان ھەوڵی خۆکوشتن دەدەن. === باشترکردنی چارەسەری === * دەرمانەکان بە باشی و ڕێکوپێکی بەکاربێنە. * فێربە چۆن چارەسەری ماکەکانی خەمۆکی دەکەیت. * فێربە چاودێری نیشانە سەرەتایییەکانی خەمۆکی بکە کاتێک دەردەکەون و فێری مامەڵەکردن ببە لەگەڵیان کاتێک بەرەو خراپتر دەڕۆن. * ھەوڵ بدە زیاتر وەرزش بکەیت، خۆت خەریک بکە بەو چالاکییانەی کە ئارەزوویان دەکەیت و لەزەتیان لێ دەبینیت. * دوورکەوە لە ئەلکھول و دەرمانە نایاسییەکان چونکە ئەمانە دەبنە ھۆی خراپتر کردنی باری خەمۆکییەکە و زیاتر ھاندان بۆ خۆکوشتن. * کاتێک دەجەنگیت دژی خەمۆکییەکەت ھەوڵ بدە لەگەڵ کەسێک کە متمانەت پێی ھەبێت بدوێیت لە بارەی چۆنێتی ھەستکردنەکانتەوە. * ھەوڵ بدە تێکەڵی خەڵکی کارامە و ئەرێنی ببیت. * ھەوڵ بدە بەشداری بکەیت لەو چالاکیانەدا کە بە کۆمەڵ ئەنجام دەدرێت. == ئاڵۆزکاری خەمۆکی == * ڕاھاتن لەسەر بەکارھێنانی دەرمانە ھۆشبەرەکان و ئەلکھول و جگەرە. * خۆکوشتن (١٥٪ی ئەو کەسانەی خەمۆکیان ھەیە کۆتایی بە ژیانی خۆیان دەھێنن بە خۆکوشتن). * دروستبوونی کێشەی تری تەندروستی بۆ کەسی خەمۆک کە لەوانەیە ببێتە ھۆی زووتر مردن (Premature Death) لە ئەنجامی بەکارھێنانی دەرمان و نەخۆشییەکانی تردا. * کەسی تووش بوو بە خەمۆکی پێویستە بەخێرایی پەیوەندی بکات بە پزیشکی پسپۆڕی دەروونییەوە ئەگەر :- # گوێی زرنگایەوە، واتە گوێی لە دەنگێک بوو کە لە ڕاستیدا بوونی نەبوو. # زۆر جار گریان بەبێ ئەوەی ھۆکارێکی گەورە ھەبێت یان بەبێ ھۆ. # ئەگەر خەمۆکییەکە بوو بەھۆی دابڕان لە کارکردن، دابڕان لە خوێندنگە، یان ژیانی خێزانی. # ھەستی کرد ئەو دەرمانەی کە بۆ چارەسەری خەمۆکی بەکاریان دەھێنێت کاریگەرییان نییە یان ماکیان (مظاعفات) ھەیە. == ئەنجام == خەمۆکی زۆربەی جار ئەنجامێکی باشی دەبێت بە چارەسەرکردن بەڵام نەک بۆ ھەموو کەسێک، ھەروک چۆن خەمۆکی کێشەیەکە بۆ ھەندێک کەس کە سەرھەڵدەداتەوە. ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان تووش دەبێت چارەسەری خێرا و بەردەوامبوون لەسەریان پێویستە بۆ پێشگیری لە زیاتر توندبوونی حاڵەتەکەی و خراپتربوونی و درێژخایەنی. ھەندێک جار وا پێویست دەکات کە بۆ ماوەیەکی زۆر درێژ چارەسەر وەربگیرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20170912050040/http://kurdzhin.net/ ماڵپەڕی کوردژین] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://prospanarabia.com/8641/?lang=ku وەڵام و پرسیارەکانی خەمۆکیی دوای منداڵبوون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807203216/https://prospanarabia.com/8641/?lang=ku |date= ٧ی ئابی ٢٠٢٠ }} *[https://www.janbalaghi.com/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D9%85%DB%86%DA%A9%DB%8C/ خەمۆکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127015920/https://www.janbalaghi.com/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D9%85%DB%86%DA%A9%DB%8C/ |date=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Depression (mood)}} [[پۆل:دەروونناسی]] [[پۆل:سۆزەکان]] [[پۆل:مێژووی پزیشکی]] [[پۆل:نەخۆشییە دەروونییەکان]] [[پۆل:نیرۆسایکۆلۆژی]] qs1ds39l58jktf086j4qbm28qm5ry0b 1592507 1592441 2026-06-20T21:02:42Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592507 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Melencolia I (Durero).jpg|وێنۆک|خەمۆکی، نیگارێک]] '''خەمۆکی''' یان '''ژاکاوی''' ({{بە ئینگلیزی|Depression}}) یەکێکە لە [[نەخۆشیی دەروونی|نەخۆشییە دەروونییەکان]]. دەتوانرێت بە بارێکی ھەستکردن بە غەمباری، دڵتەنگی، بەدبەختی، بێچارەیی، ھەستکردن بە فەرامۆشکراوی و، بێھیوایی وەسف بکرێت. زۆربەی مرۆڤەکان ھەر جارێک دەبێت ھەست بەم حاڵەتە بکەن لە ژیانیاندا بەڵام تەنیا بۆ ماوەیەکی کەم و درێژە ناکێشێت. خەمۆکیی توند و ڕاستەقینە بریتییە لە کێشەی ھەوەسی [[مرۆڤ]] کە تێیدا ھەست دەکات بە غەمباری، گومبوون (Loss)، تووڕەیی و بێھیوایی لە ھەموو ڕۆژێکی ژیاندا و بۆ ماوەیەکی درێژخایەن. خەمۆکی دەبێتە ھۆی گۆڕان یان لادانی دیدی ئەو کەسە بۆ خودی خۆی و ژیانی و کەسانی دەوروبەری، بە واتایەکی تر کەسی خەمۆک ڕەشبینە بەرامبەر بە ھەموو شتێک و زۆر نەرێنییە بەرامبەر بە ھەموو ڕووداوێک و ناتوانێت وا وێنا بکات کە ھەر ڕووداوێک، کێشەیەک، یان ھەڵوێستێک بە شێوەیەکی ئەرێنی چارەسەر دەبێت. توێژینەوە زانستییەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە نزیکەی ١٢٠ ملیۆن کەس لە جیھاندا تووشی نەخۆشیی خەمۆکی بوون، کە لە ٪١٥-٢٥ ژنان و ٪١٠-١٥ لە پیاوانن.<ref name="xandan" /> == نیشانەکان == لە خەمۆکیی توند و ڕاستەقینەدا ئەو کەسە لەوانەیە ھەست بە پێنج یان زیاتر لەم نیشانانەی خوارەوە بکات:- * غەمباری و ڕەشبینی. * ھەستکردن بە تاوانباری، بێنرخی، بێپشتیوانی، بێھیوایی، ڕق لە خۆبوون و نائارامی. * نەمانی ھەوەس و ‌چئز بینین لە ئەنجامدانی چالاکییە ئاسایییەکان کە پێشتر ئارەزووی کردوون * ئاستەنگ لە تەرکیزکردن و خاوبوونەوەی یادگە. * خراپتربوونی نەخۆشییە درێژخایەنەکان لەو کەسانەدا کە نەخۆشیی درێژخایەنیان ھەیە، وەک ڕۆماتیزمی جومگەکان و نەخۆشیی شەکرە. * گۆڕان لە ڕژێمی خەوتندا کە دەبێتە ھۆی بێخەوی یان خەواڵوێتی و زۆر خەوتن. * گۆڕانی ئیشتیھا بۆ خواردن کە دەبێتە ھۆی زیادبوون یان کەمبوونی کێشی لەش. * ھەستکردن بە ماندوویەتی و کەم وزەیی. * دڵەڕاوکێ، ڕاڕایی و ئاڵۆزی. * بیرکردنەوە لە خۆکوشتن و مردن. * خاو قسەکردن و خاو جووڵان. * سەرئێشە، ئازاری گەدە و کێشە لە کۆئەندامی ھەرسدا. * حەزکردن بە تەنیایی === نیشانەکان لە منداڵ و مێردمنداڵ و تازەپێگەیشتووان === * خەوزڕان، ماندوویەتی، سەرئێشە، ئازاری گەدە و گێژبوون. * بێموبالاتی، دوورکەوتنەوە لە کۆمەڵگا و دابەزینی کێشی لەش. * بەکارھێنانی دەرمانە نایاسایییەکان، ئەلکھول، دواکەوتن لە خوێندنگا و ئاستەنگی تەرکیزکردن. * دابڕان لە [[خێزان]] و ھاوڕێیان. == جۆرەکانی تووشبوون == * خەمۆکیی وەرزی کە لەگەڵ گۆڕانی وەرزەکاندا ڕوو دەدات و ھەست بە تەمبەڵی دەکەن. * خەمۆکیی لەدوای منداڵبوون کە تووشی لە %٥٠ی ژنان دەبێت پاش منداڵبوون. * خەمۆکیی توند یان بەھێز کە زۆر بەربڵاوە و ئەو کەسە ھەست بە شۆک دەکات و لەھەمانکاتدا بیر لە خۆکوشتن و ھەستکردن بە تاوان دەکاتەوە و بێھیوا دەبێت.<ref name="xandan"/> == ھۆکار == === ھۆکاری کارەندامزانی === ھۆکارە سەرەکییەکانی خەمۆکی بە تەواوی نەزانراون تا ئێستا، زۆر لە لێکۆڵینەوە پزیشکییەکان ئەنجامەکەی دەگەڕێننەوە بۆ دروستبوونی ناھاوسەنگیی کیمیایی لە مێشکدا بەناوی «نویروترانسیمترات»<ref name="xandan"/> کە لەوانەیە بۆماوەیی بێت یان بەھۆی ڕوودانی کارەساتی ژیانەوە بێت. ھەندێک جۆری خەمۆکی کە لە خانەوادەکاندا ڕوو دەدەن (بۆماوەیییە)، بەڵام ئەمە مەرج نییە چونکە لەوانەیە خەمۆکی لە ھەندێک کەسدا ڕوو بدات کە پەیوەندیی نییە بە بۆماوەیییەوە و لە خێزانی ئەو کەسەدا حاڵەتی خەمۆکی نەبینراوە. ژیانی پڕ لە چەرمەسەری و پڕ لە فشار و مەرگەساتی (کارەساتی) گەورە لە ھەندێک کەسدا دەبێتە ھۆی ڕوودانی خەمۆکی، بەڵام لە ڕاستیدا کۆمەڵێک ھۆکار بەیەکەوە کار دەکەن بۆ ڕوودانی خەمۆکی. پیاو و ژن لە ھەموو تەمەن، [[نەتەوە]] و ھەموو ئاستێکی ئابووری تووشی خەمۆکی دەبن ھەروەکوو چۆن لە منداڵ و مێردمنداڵ و تازەپێگەیشتوانیشدا ڕوو دەدات. === ھۆکارەکانی ڕۆڵیان ھەیە لە ڕوودانی خەمۆکیدا === * ڕاھاتن لەسەر دەرمان و ئەلکھول، ڕووداو و کارەساتەکانی ژیان وەک دابڕان لە خۆشەویست (ھاوڕێی کچ یان کوڕ)، کەوتن و دەرنەچوون لە پۆلەکانی خوێندنگە، نەخۆشکەوتن یان مردنی ئەندامێکی خێزان، یان جیابوونەوەی دایک و باوک (بۆ تازەپێگەیشتوان و مێردمنداڵان). * ڕووداو و کارەساتەکانی ژیانی منداڵی وەک خراپ مامەڵەکردن و پشتگوێخرانی ئەو کەسە لە تەمەنی منداڵیدا. * تەڵاق، مردنی ھاوڕێ یان خزمێکی نزیک، یان لەدەستدانی کار (بۆ گەورەساڵان). * دابڕانی کۆمەڵایەتی (بڵاوە لە گەورەساڵاندا). * ھەندێک حاڵەتی نەخۆشی وەک کەم کارکردنی غودەی دەرەقی (Hypothyroidism)، بەکارھێنانی ھەندێک دەرمان وەک لە چارەسەری بەرزەپەستانی خوێن، شێرپەنجە، نەخۆشییە گەورەکان و چارەسەری ئازارە درێژخایەنەکان. * کێشەکانی خەو. == دەستنیشانکردن == بوونی پێنج یان زیاتر لە و خاڵانەی کە لەسەرەوە ئاماژەیان پێ دراوە وەک نیشانەکانی خەمۆکی بەلایەنی کەمەوە بۆ ماوەی دوو ھەفتە، بەسە بۆ دەستنیشانکردنی. لە ھەمان کاتدا پێویستە دیاری بکرێت کە ھۆکارەکەی یەکێک لەو نەخۆشییە جەستەیییانە یان دەرمانانە نین کە ئەو کەسە بەکاریان دەھێنێت وەک چارەسەر بۆ نەخۆشییەکی تر ھەروەک لە سەرەوە ئاماژەی پێ دراوە. == چارەسەرکردن == ئەو دەرمانانەی کە ئەو کەسە بەکاریان دەھێنێت بۆ چارەسەری نەخۆشیی تر لەوانەیە ئاستی خەمۆکی بەرەو خراپتر ببات و لەوانەیە پێویست بە گۆڕینیان بکات (لەخۆتەوە ھیچ دەرمانێک مەوستێنە یان مەیگۆڕە بەبێ ڕاوێژکردن بە پزیشکەکەت). ئەو کەسانەی کە ئەوەندە خەمۆکن ناتوانن کار و فەرمانەکانیان ئەنجام بدەن، یان ئەو کەسانەی کە بیر لە خۆکوشتن دەکەنەوە یان مەترسییان بۆ سەر کۆمەڵگا ھەیە پێویستە لە نەخۆشخانەکانی چارەسەری دەروونی داخڵ بکرێن بۆ چارەسەر. زوربەی ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان ھەیە چارەسەر دەبن و سوود وەردەگرن لە دەرمانەکانی دژەخەمۆکی (Antidepressants) شان بە شانی چارەسەری دەروونی. چارەسەر بەم جۆرە دەرمانانە کاریگەرن و بیرکردنەوە نەرێنییەکان کەم دەکەنەوە، بەڵام کاتیان دەوێت تا ھەست بە باشتر بوون بکەن ھەرچەندە ڕۆژ بە ڕۆژ ھەست بە باشتر بوون دەکەن. === تێبینیی گرینگ === * دوای دەستپێکردنی چارەسەر بە دەرمانە دژەخەمۆکییە توندەکان، ھەندێک کەس دوای چەند حەفتەیەکی کەم ھەست بە باشتر بوون دەکەن، ھەرچەندە ھەندێکیشیان وا پێویست دەکات چارەسەر وەربگرن بۆ ماوەی ٤ – ٩ مانگ تا کاردانەوەیان ھەبێت و کاریگەریی دەرمانەکان دەربکەوێت و دووبارە خەمۆکی دەرنەکەوێتەوە. ھەندێک کەس کە باشتر نابن دوای بەکارھێنانی دەرمانەکانی دژەخەمۆکی بەبڕی (جورعەی) ئاسایی ئاماژەیان بۆ دەکرێت بە خەمۆکیی بەرگەگر بۆ چارەسەر (Treatment-Resistant Depression). سەبارەت بەوە زۆر جار بڕی (جورعە) گەورەتریان دەدرێتێ (کە بێ مەترسییە) یان دوو یان زیاتر لە دەرمانەکانی دژی خەمۆکییان دەدرێتێ بەیەکەوە. ئەو ژنانەی کە دووگیانن یان دەیانەوێت دووگیان ببن و دەرمانی دژی خەمۆکی بەکار دێنن، نابێت بە ھیچ جۆرێک بێ ڕاوێژکردن بە پزیشکەکەیان دەرمانەکە بوەستێنن بۆ پێشگیری لە خراپبوون و توندتربوونی خەمۆکییەکەیان. گەنجانی تەمەن ١٨ – ٢٤ ساڵ زۆر زۆر پێویستە چاودێری بکرێن لە نزیکەوە بۆ پێشگیری لە ھەوڵی خۆکوشتن، بە تایبەتی لە مانگەکانی یەکەمی دوای دەستپێکردنی چارەسەرە دەرمانییەکان. === چارەسەری دەروونی === ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان ھەیە سوود لە ھەندێک چارەسەر وەردەگرن وەک ئاخاوتن و ڕاوێژکردن و ئەم چارەسەرانە کاریگەریی باشیان دەبێت لەسەر ھەست و بیرکردنەوە و لەوەش کاریگەرتر ئەوەیە کە نەخۆشەکە فێر دەبێت چۆن مامەڵە لەگەڵ حاڵەتەکەیدا بکات. دەتوانرێت لەم ڕێگایەوە کەسی خەمۆک فێر بکرێت کە چۆن بجەنگێت دژی بیرکردنەوە نەرێنییەکانی و زیاتر ئاگادار بکرێتەوە لە نیشانەکانی خەمۆکی و فێر بکرێت کە خەمۆکییەکەی بە چی خراپتر دەبێت، لە ھەمان کاتدا فێری کارامەیی دەبێت لە چارەکردنی کێشەکانیدا. چارەسەری دەروونی یارمەتی کەسی خەمۆک دەدات کە تێبگات چی لە پشتی ئەو جۆرە ھەستکردن و بیرکردنەوە و ڕەوشتانەیە کە لای دروست بووە. چارەسەرکردن بە کارەبا (Electroconvulsive Therapy – ECT) مەزاج و باری دەروونیی ئەو کەسانە باشتر دەکات کە خەمۆکییان ھەیە و سوود وەرناگرن لە چارەسەر بە دەرمان یان ھەوڵی خۆکوشتن دەدەن. === باشترکردنی چارەسەری === * دەرمانەکان بە باشی و ڕێکوپێکی بەکاربێنە. * فێربە چۆن چارەسەری ماکەکانی خەمۆکی دەکەیت. * فێربە چاودێری نیشانە سەرەتایییەکانی خەمۆکی بکە کاتێک دەردەکەون و فێری مامەڵەکردن ببە لەگەڵیان کاتێک بەرەو خراپتر دەڕۆن. * ھەوڵ بدە زیاتر وەرزش بکەیت، خۆت خەریک بکە بەو چالاکییانەی کە ئارەزوویان دەکەیت و لەزەتیان لێ دەبینیت. * دوورکەوە لە ئەلکھول و دەرمانە نایاسییەکان چونکە ئەمانە دەبنە ھۆی خراپتر کردنی باری خەمۆکییەکە و زیاتر ھاندان بۆ خۆکوشتن. * کاتێک دەجەنگیت دژی خەمۆکییەکەت ھەوڵ بدە لەگەڵ کەسێک کە متمانەت پێی ھەبێت بدوێیت لە بارەی چۆنێتی ھەستکردنەکانتەوە. * ھەوڵ بدە تێکەڵی خەڵکی کارامە و ئەرێنی ببیت. * ھەوڵ بدە بەشداری بکەیت لەو چالاکیانەدا کە بە کۆمەڵ ئەنجام دەدرێت. == ئاڵۆزکاری خەمۆکی == * ڕاھاتن لەسەر بەکارھێنانی دەرمانە ھۆشبەرەکان و ئەلکھول و جگەرە. * خۆکوشتن (١٥٪ی ئەو کەسانەی خەمۆکیان ھەیە کۆتایی بە ژیانی خۆیان دەھێنن بە خۆکوشتن). * دروستبوونی کێشەی تری تەندروستی بۆ کەسی خەمۆک کە لەوانەیە ببێتە ھۆی زووتر مردن (Premature Death) لە ئەنجامی بەکارھێنانی دەرمان و نەخۆشییەکانی تردا. * کەسی تووش بوو بە خەمۆکی پێویستە بەخێرایی پەیوەندی بکات بە پزیشکی پسپۆڕی دەروونییەوە ئەگەر :- # گوێی زرنگایەوە، واتە گوێی لە دەنگێک بوو کە لە ڕاستیدا بوونی نەبوو. # زۆر جار گریان بەبێ ئەوەی ھۆکارێکی گەورە ھەبێت یان بەبێ ھۆ. # ئەگەر خەمۆکییەکە بوو بەھۆی دابڕان لە کارکردن، دابڕان لە خوێندنگە، یان ژیانی خێزانی. # ھەستی کرد ئەو دەرمانەی کە بۆ چارەسەری خەمۆکی بەکاریان دەھێنێت کاریگەرییان نییە یان ماکیان (مظاعفات) ھەیە. == ئەنجام == خەمۆکی زۆربەی جار ئەنجامێکی باشی دەبێت بە چارەسەرکردن بەڵام نەک بۆ ھەموو کەسێک، ھەروک چۆن خەمۆکی کێشەیەکە بۆ ھەندێک کەس کە سەرھەڵدەداتەوە. ئەو کەسانەی کە خەمۆکییان تووش دەبێت چارەسەری خێرا و بەردەوامبوون لەسەریان پێویستە بۆ پێشگیری لە زیاتر توندبوونی حاڵەتەکەی و خراپتربوونی و درێژخایەنی. ھەندێک جار وا پێویست دەکات کە بۆ ماوەیەکی زۆر درێژ چارەسەر وەربگیرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20170912050040/http://kurdzhin.net/ ماڵپەڕی کوردژین] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://prospanarabia.com/8641/?lang=ku وەڵام و پرسیارەکانی خەمۆکیی دوای منداڵبوون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807203216/https://prospanarabia.com/8641/?lang=ku |date= ٧ی ئابی ٢٠٢٠ }} *[https://www.janbalaghi.com/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D9%85%DB%86%DA%A9%DB%8C/ خەمۆکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127015920/https://www.janbalaghi.com/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D9%85%DB%86%DA%A9%DB%8C/ |date=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Depression (mood)}} [[پۆل:دەروونناسی]] [[پۆل:سۆزەکان]] [[پۆل:مێژووی پزیشکی]] [[پۆل:نەخۆشییە دەروونییەکان]] [[پۆل:نیرۆسایکۆلۆژی]] [[پۆل:پەشێوییە دەروونییەکان]] 58k1x3o2zw8wx8kf1n08ih3gaa0iqg1 0 10226 1592443 1526817 2026-06-20T17:43:03Z IIXZER0XII 68933 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1592443 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Plasma-lamp 2.jpg|چەپ|250px|وێنۆک|گڵۆپی پلازما]] '''دۆخی پلازما''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Plasma'') دۆخێکی تایبەتیە لە دۆخەکانی [[ماددە]] ، بریتییە لە گزێکی بە [[ئایۆن]] بوو کە ئەلیکتڕۆنەکانی سەربەستن و بە [[گەرد]] یان [[گەردیلە]]کەوە نەبەستراون ، ئەگەر ماددە لە سروشتدا لە سێ دۆخدا هەبێت ([[ڕەقی]] ، [[شلی]] ، [[گاز]] ) ئەوا پلازما دۆخی چوارەمی ماددەیە. بە پێچەوانەی گازەکانەوە چەند سیفەتێکی تایبەتی هەیە بە [[ئایۆن]] بوون دەبێتە هۆی دەرچوونی ئەلکتڕۆنێک یان زیاتر لە کاتێکدا [[گەرمی]] یان وزەیەکی دیاریکراو دەدرێتێ ، ئەم بارگە کارەباییە پلازما یان ماددە جیوەییەکە دەکاتە گەیەنەرێک بۆ [[کارەبا]] ، بۆیە بەهێز بەرەو بواری موگناتیسی کێش دەبێت. پلازما شێوەی گازێکی هاوتا (مامناوەند) وەردەگرێت کە لە [[هەور]] دەچێت بۆ نموونە [[ئەستێرە]]کان یان وەک گورزەیەکی بە ئایۆن بوو دێت کە تەپوتۆز و دەنکۆڵەکانی تێدایە و پێی دەڵێن پلازمای تەپ و تۆزاوی ، ئەمەش بەهۆی گازی بە ئایۆن بووەوە دروست بووە کاتێک ئەلکترۆن بۆ دوور لە ناوک هەڵدەدڕێت بارگە پۆزەتیڤ و نێگەتیڤەکان سەربەستتر دەبن. ==[[مێژوو]]ی پلازما== لە ساڵی ١٨٧٩ دا زانای ئینگلیزی ویلیام کرۆکس پلازمای دۆزییەوە لە ڕێی لوولەکی کرۆکسەوە ، لەو کاتەدا ناوی نا ماددە تیشکاوەرییەکان. زانای بەریتانی جۆزێف تۆمسون لە ساڵی ١٨٩٧ دا خەسڵەت و سروشتی پلازمای دۆزییەوە ، بەڵام ناولێنانی پلازما لە بنەڕەتدا بۆ زانا ئیرفینگ لانگمویر دەگەڕێتەوە لە ساڵی ١٩٢٨دا ، کە باوەڕی وابوو لە پلازمای [[خوێن]] دەچێت. ==سیفه‌ته‌كانی دۆخی پلازما== [[پەڕگە:Lightning over Oradea Romania 3.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|[[هەورە بروسکە]] یەکێکە لە جۆرەکانی '''پلازما''' لەسەر ڕووی [[زەوی]]]] پلازما ناوه‌ندێكه‌ ته‌زووی '''[[كاره‌با]]''' ده‌گوازێته‌وه‌ و بواری موگناتیسی دروست ده‌كات. دۆخی پلازما بڵاوترین دۆخى [[ماددە]]یه‌ چونكه‌ له‌ (%٩٩)ی پێكهاته‌ى گێتى(جگەلە [[ماددەی تاریک]] و وزەی تاریک) بریتییه‌ له‌ پلازما به‌ گشت [[ئه‌ستێره‌]] و [[گەلەئەستێرە]]كانیشه‌وه‌ . -دوو بواری سه‌ره‌كی هه‌یه‌ بۆ زانینی دۆخی پلازما : *بواری یه‌كه‌م كه‌ زۆر باوه‌ له‌ پلازما جووڵه‌ی ئه‌لیكترۆنی و جووڵه‌ی [[ئایۆن]]ی ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ بواری مایكرۆنی پله‌ (10^-6) یان كه‌متره‌ . *بواری دووه‌م كه‌به‌شی زۆری [[فیزیا]] ده‌گرێته‌وه‌ له‌ بۆشایی ئاسماندا كاری پێ ده‌كرێ وه‌ك یاساكانی [[وزە]] و چڕی، به‌ڵام بواری چڕی پلازما ده‌گۆرێ به‌ پێی بڕی [[وزە]] (پله‌ی گه‌رمی) كه‌ یاساكانی گێتی له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م بواره‌یه‌ چونكه‌ هه‌ندێك جۆری پلازما چڕیه‌كه‌ی پێورا و بینرا كه‌ زۆر كه‌مه‌ و ده‌گاته‌ ده‌ به‌رزكراو بۆ توانی سالب ده‌،له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ پلازمای كوارك و لیبتۆنی (quark-gluon plasmas) كه‌ له‌ بواری هێزی كێشكردنی گه‌وره‌ی په‌یدابوو له‌ بواری ئه‌لیكترۆموگناتیسی دایه‌ چرییه‌كه‌ی زۆر زۆره‌. پلازمای كریستاڵی له‌ تاقیگه‌دا له‌ پله‌ی سفری كلڤن دایه‌ واته‌(-273oC) كه‌چی پلازمای گێتی (بۆشایی ئاسمان) له‌ پله‌ی گه‌رمی زیاتر له‌ (10^8 OK) دایه‌ تیشكی گێتی جۆرێكه‌ له‌ پلازما كه‌ تیشكه‌كه‌ی جیرۆسكۆبی یه‌ (كه‌ له‌ شێوه‌ی لولپێچدایه‌) ئەم تیشکە [[وزە]]یەکی زۆر گەورەی ھەیە کە زۆر زیاترە لە وزە ئەو تیشکانەی کەلە تاقیگەدا لەلایەن مرۆڤ دروست کراوە. پلازما دۆخێکی گواستراوەی ماددەیە، لەبەر ئەوە بواری کارەبایی و موگناتیسی کاری تێ دەکات وە سەرچاوەیەکی سەرەکی جۆرەھا تیشکە،لە زۆربەی بوارەکانی زانستیدا بەکار دێت . ==بەکارھێنانی پلازما لەبواری تەکنۆلۆژیادا== ===ئامێری پاڵنانی مووشەک (رۆکێت )بە پلازما=== پلازما بریتییە لەکۆمەلێک تەنۆڵکەی سالب ([[ئەلیکترۆن]]) وموجەب (ئایۆن) بەمەش سیفەتی جیاوازە لە [[گاز]]ی ھاوبارگە ، پلازما کۆنتڕۆلی لەسەر دەکرێ لە بواری موگناتیسی و گەیەنەرێکی باشە بۆ [[کارەبا]] ، کاتێک کە [[تەزووی کارەبایی|تەزووی کارەبا]] بە پلازما تێدەپەڕێ و بە بەکارھێنانی بواری موگناتیسی پلازما وەک بزوێنەری [[کارەبا]] کار دەکات لەژێر ھێزی کارۆموگناتیسی ، ئەم ھێزە بەکاردێ بۆ زیادکردنی خێرایی پلازما کە دەگاتە (٦٠کم/چڕکە) بەمەش ھێزێکی پاڵنەر دروست دەبێ کەلە توانایدا ھەیە کەشتی ئاسمانی پاڵبدا بۆ ئاسمان. ئەو ئامێرەی کە پلازما دروست دەکات و خێرایی دەداتێ پێی دەڵێن مووشەکی ( رۆکێتی ) پلازما یان بزوێنەری پلازما یان ھێزی پاڵنەر بە پلازما (plasma thruster) کە بریتییە لە مووشەکێکی (رۆکێتێک) کارەبایی چونکە [[وزە]]ی [[کارەبا]] بەکاردێنێ لەجیاتی سووتەمەنی، تاقیگەی پاڵنان بە پلازما تۆژینەوە لەسەر فیزیای پلازما دەکات بۆ بەرھەمھێنانی جۆرەھا مووشەک ( رۆکێت). ئێستا زۆربەی ئەو مووشەکانەی( رۆکێتانەی) کە بەکاردێن لە بواری ئاسمان مووشەکی( رۆکێتی) کیمیاوین واتە سووتەمەنی کیمیاوی بەکاردێنێ بۆ سووتاندنی سووتەمەنی شل لە ژووری سووتان بۆ بەرھەمھێنانی گاز کە بەخێرایی (٣کم/چرکە) لە مووشەکەکە (رۆکێتەکە) دەردەچێ،ھەرچەند ئەم خێرایییە زیاد بکات ڕێژەی سووتەمەنی بەکارھاتوو بۆ پاڵنانی مووشەک(ڕۆکێت) کەمتر دەبێت،لەبەر ئەوە پێویستیمان بە چەند تۆن لە سووتەمەنی ھەیە بۆ ناردنی کەشتی ئاسمانی بەسەرنشینییەوە و ئامێرەکانی ھاوپێچ. بەڵام ئەگەر ھاتوو مووشەکی (رۆکێتی) پلازما بەکاربێ کەخێرایی گازەکە دەگاتە (٦٠کم/چڕکە) کێشی ماددەی پاڵنەر دەبێتە بەشێکی کەم بە بەراووردکردن لەگەڵ کێشی ماددەی پاڵنەر لە رۆکێتی کیمیایی ،شایەنی باسە کە مووشەکی ( رۆکێتی) پلازما تەنھا لەئاسمانی دەرەوە بەکاردێ واتە کاتێک کە کەشتییەکە دەگاتە خولگەی خۆی چونکە ھێشتا ھێزی پاڵنەری کیمیایی بەکاردێ بۆ ھاویشتنی کەشتی ئاسمانی لەسەر ڕووی زەوی بۆ بۆشایی. بەکارھێنانی ھێزی پاڵنەری پلازما لەخولگەکان بڕێکی زۆری ماددەی بەکارھاتوو بۆ پاڵنان کەم دەکاتەوە ئەمەش بڕی تێچووی پارە کەم دەکاتەوە چونکە بۆ گەیاندنی (١کگم) بۆ بۆشایی ئاسمان بڕی (٢٠ تا ٢٠٠) ھەزار دۆلار پێویستە. [[کەشتی ئاسمانی]] (deep space - ١) کە لە ساڵی (١٩٩٨)ز لەلایەن [[ناسا]] نێردرا بۆ ئاسمانی یەکەم کەشتیەکە رۆکێتی پلازما بەکاردێنێ وە ئامانجەکانی بە سەرکەووتویی بەجێ ھێنا ،کەشتییەکە بەھۆی بزوێنەری [[ئایۆن]]ی توانی (٣٢٠) ملیۆن کیلۆ مەتر ببڕێ بە بەکارھێنانی تەنھا (٨٠ کگم) سووتەمەنی. ەساڵی ١٨٧٩ دا زانای ئینگلیزی ولیام کرۆکس پلازمای دۆزییەوە لەڕێی لوولەکی کرۆکس-ەوە، لەو کاتەدا ناوی نا ماددە تیشکاوەرییەکان، زانای بەریتانی جۆزێف تومسون لەساڵی ١٨٩٧دا خەسڵەت و سروشتی پلازمای دۆزییەوە، بەڵام ناولێنانی پلازما لەبنەڕەتدا بۆ زانا ئیرفینگ لانگمویر دەگەڕێتەوە لەساڵی ١٩٢٨دا، کە باوەڕی وابوو لە[[پلازمای خوێن]] دەچێت. لانگمویر نووسیوویەتی: لەتەنیشت جەمسەرەکانەوە توێژاڵێکی تەنک ھەیە کە بڕێکی کەم ئەلەکترۆنی تێدایە، گازی بەئایۆن بوو بەنزیکەیی ژمارەیەک لەئەیۆن و ئەلەکترۆنی یەکسانی تێدایە ئەمەش وا دەکات کە بارگاوی کردنی ئەو شوێنە زۆر ئاسان بێت، وا باشترە ناوی پلازما بەکاربێنین بۆ پێناسەکردنی ئەو شوێنەی کە بارگە یەکسانەکانی لەئەلەکترۆن و ئەیۆنەکان تێدایە. سیفەتە گشتییەکانی پلازما پلازما ڕێژەی ٩٩%ی ماددەکانی گەردوون پێکدێنێت لەئەستێرە و گالاکسییەکان لەلایەنی بارستایی و قەبارەوە، ھەندێک لەھەسارەکان پلازما زۆرترین ماددەی پێکھاتەکەیەتی، ھەسارەی موشتەری بارستاییەکی گەورەیە لەپلازما، تەنیا نزیکەی ١-٠% لەبارستایی و لە ١٥-١٠% لەقەبارە دەچێتە پێکھاتەی خولگەی ھەسارەی بلۆتۆوە، زانای بەناوبانگی پلازما ھانز ئەلفین تێبینی کرد کە بڕێکی کەم لەتەنۆلکەکان بەناو بارگە کارەباییەکاندا وەک ئەیۆنەکان ڕەفتار دەکەن، ھەروەھا وەک شێوەیەکیش لەشێوەکانی پلازما پلازمای تەپوتۆز. شێوەکانی پلازما - ئەو پلازمایەی لەدەزگا پیشەسازییەکانەوە دەردەچێت: لەشاشەکانی پلازمادا ھەیە وەک تەلەفزیۆن، گڵۆپوکانی ڕووناک کردنەوە (گڵۆپی فلۆریسنت کە وزەیەکی لاوازی ھەیە، ھێماکانی نیۆن)، بنکەکانی مووشەک، ئەو بوارەی لەبەردەم بەربەستی کەشتییەکانی فەزادا ھەیە کاتێک دەچێتە بەرگی ھەوای زەوییەوە، لەناو داینەمۆی خاڵیکردنەوەی ئۆزۆن، توێژینەوەکانی یەکبوونە ناوکی، ئەو کەوانە کارەباییەی لەڕووناک کەرەوە کەوانەییەکاندا ھەیە، لکێنەری کەوانەی کارەبایی یان گڵۆپی (تۆپی) پلازما، گڵۆپەکانی پلازما کە پێی دەڵێن تۆپی پلازما و پلازما بەکاردەھێنرێت بۆ ھاندانی پەڕەکەکانی کۆمپیوتەر بۆ بەرھەم ھێنانی سوڕە کارەباییەکان و دروست کردنی نبمچە گەیەنەرەکان. - پلازمای سروشتی زەمینی: کڵپەی ئاگر، ئاگری سانت ئالمۆ، چینی بەرگی بەئایۆن بوو و شەبەقی جەمسەری. - پلازمای سروشتی گەردوونی: فیزیای گەردوونناسی و فەزای گەردوونی: خۆر و ئەستێرەکان، ئەو پلازمایەی بەیەکبوونە ناوکی گەرم دەکرێت، با خۆرییەکان، ئەو بۆشاییەی لەدەوری ھەسارەکانە، ئەو بۆشاییەی لەدەوری ئەستێرەکانە، ئەو بۆشاییەی لەدەوری گالاکسییەکانە، بازنەی یەکێک لەمانگەکانی موشتەری، ئەو پەپکانەی لەپێکھاتنی تەنە ئەستێرەییە گەورەکانەوە پەیدا دەبن و تەمومژی گالاکسییەکان. خەسڵەت و ڕووخسارەکانی پلازما زەوی سەرچاوەی پلازمایە: سەرنجی ئەو [[ئۆکسجین]] و ھایدرۆجین و ھیلیۆمانە بدە کە لەناوچەکانی نزیک جەمسەرەکانەوە بەرە و فەزا ھەڵدەقوڵێن، ئەو ڕەنگە زەردەی دەکەوێتە نزیک جەمسەری باکور ئاماژە بەونبوونی گازەکان دەدات بەرەو فەزای دەرەکی، ناوچەی سەوز ئاماژە بەشەبەقی جەمسەریی باکوور دەدات یان ئەو پلازما ھەڵقووڵاوەی بەرەو زەوی دەگەڕێتەوە. پێناسەی پلازما ئەو وەسفەی کە دەڵێت پلازما ناوەندێکی یەکسانە لەتەنۆلکە بارگە پۆزەتیڤ و نێگەتیڤەکان بەوەسفێکی لاواز دادەنرێت کە وردیی تێدا نییە، چونکە پێناسەکردنی پلازما پێویستە سێ پێوەر لەخۆ بگرێت کە وردیی زیاتری دەداتێ، ئەو پێوەرانەش ئەمانەن: ١- نزیکی پلازما: پێویستە تەنۆلکە بارگاوییەکان لەیەکەوە نزیک بن بەڕادەیەک کە ھەر تەنۆلکەیەک کاربکاتەسەر زۆربەی تەنۆلکە نزیکەکان لەجیاتی ئەوەی تەنیا کارلێک لەگەڵ نزیکترین تەنۆلکەدا بکات (کاریگەریی بەکۆمەڵ سیفەتێکی جوانی پلازمایە). نزیکی پلازما کاریگەرییەکی بەھێزتری دەبێت تا ژمارەی ئەلەکترۆنەکان لەناو بوارە کارتێکەرەکەدا زیاتر بێت، بەو بوارە دەووترێت تۆپی دیبای کە نیوە تیرەکەی لەتەنۆلکە گەورەکانە و پێی دەووترێت درێژی دیبای، تێکڕای ژمارەی تەنۆلکەکان لەبواری دیبای-دا نرخ یان بڕی پلازمایە، لەشێوەی "٨" ئاماژەی بۆ دەکرێت کە پیتی )لامدا(یە لەئەلف و بێی گریکیدا. ٢- قەبارەی کارلێک کردنەکان لەپلازمادا: نیوەتیرەی دیبای بچووکە بەبەراوردکردن لەگەڵ قەبارەی سروشتی ئەو پلازمایەی لەگەردووندایە، ئەمەش مانای وایە بڕی ئەو کارلێکانەی دەکەونە ناوەڕاستی بارستایی پلازماوە گرنگییەکی گەورەی ھەیە بەشێوەیەک لەوە زیاترە کە کەوتۆتەسەر لێوارەکانی، ئەو کاریگەییەی پلازما لەبەرچاوگیراوە لەو ناوەندە کە دەوریداوە. ٣- لەرەلەری پلازما: لەرەلەری پلازما گەورەیە بەبەراوردکردن لەگەڵ لەرەلەری ئەلەکترۆن لەبارە مامناوەندەکەیدا، لەرەلەری پلازمای ئەلەکترۆن دەپێوێت کە پێی دەووترێت شەپۆلەکانی پلازما یان شەپۆلەکانی لانگمویر، چڕی بارگە لەناوەندێکی گەیەنەری وەک پلازما و کانزاکان دەپێوێت، بڕێک لەو لەرەلەرەوە پەیدا دەکات کە پێی دەووترێت پلازمۆن کە نیمچە گەردیلەی پلازمایە واتا لەلەرەلەری ئەلەکترۆن گەورەترە لەباری سروشتیدا (بەپێوەری شەپۆلەکانی بەریەککەوتن لەنێو ئەلەکترۆن و تەنۆلکە ھاوتاکاندا). لەم حاڵەتەدا پلازما بەخێرایی بارگەکانی دەپارێزێت، نیمچە ھاوتا پێناسەیەکی دیکەی پلازمایە. پلەی بەئایۆن بوونی پلازما بوون بەئایۆن پێویستە بۆ پێکھێنانی پلازما، مەبەست لەچڕی پلازما چڕی ئەلەکترۆنییە، واتا بڕی ئەو ئەلیکترۆنانەی لەیەکەیەکی ڕووبەردا دەردەچن، پلەی بەئایۆن بوونی بڕی ئەو گەردانەیە کە ئەلەکترۆن ون دەکەن یان ئەلەکترۆن وەردەگرن، گەرمی ئەو ھۆکارە بەھێزەیە کە کۆنترۆڵی ئەوە دەکات، ئەگەر بەشێک لەگاز بەڕێژەی ١% ببێت بەئایۆن ئەوا سیفەتی نیمچە پلازما وەردەگرێت (واتە بەبوارێکی مووگناتیسییەوە کاریگەر دەبێت کە گەیەنەرێکی بەھێزی کارەبایە). پلەی بوون بەئایۆن (α) بەم ھاوکێشەیە دەنووسرێت: α =ni/(ni+na) ni= چڕی ئەیۆنەکان Na= چڕی ئەو گەردانەیە کە نەبوون بەئایۆن (ھاوتاکان) چڕی ئەلەکترۆن بەندە لەسەر پلەی بەئایۆن بوون و لەڕێگەی حاڵەتی ناوەندە بارگەی (Z) ئایۆنەوە لەڕێی ئەم ھاوکێشەیەوە: Ne= (Z)ni Ne= چڕی ئەلەکترۆنەکانە. بەو پلازمایەی کە بەکەمی بووە بەئایۆن دەووترێت (پلازمای سارد) دەتوانرێت پلازما بەدەست بھێنرێت بەپلەیەکی نزمی بەئایۆن بوونەوە (ئەو گازانەی کە زۆر سەربەخۆن)، واتە ئەو ئایۆنانەی کە پلەی بەئایۆن بوونییان بەرزە ئەلەکترۆنەکانی کەمن و لەھەموو ئەیۆنێکدا دیارن. گەرمی گەرمی پلازما بەگلڤن یان بەئەلەکترۆن ڤۆڵت دەپێورێت بریتییە لەپێوانەکردنی جوڵە[[وزەی گەرمی]] ھەر گەردیلەیەک. زۆربەی کات ئەلەکترۆنەکان نزیکن لەباری ھاوسەنگی گەرمییەوە، چونکە گەرمی ڕووخسارەکانی ڕوون و ئاشکران لەباری لادانیشدا لەھاوکێشەکانی ماکسوێل بۆ دابەش کردنی وزە، نموونەش بۆ ئەمە تیشکە سەروبنەوشەییەکانە، تەنۆلکە چالاکەکان یان بواری کارەبایی بەھێز.بەھۆی ئەو جیاوازییە گەورەیەی لەقەبارەدایە ئەلەکترۆنەکان تەنیا لەڕێی دینامیکی گەرمییەوە ھاوسەنگ دەبن بەشێوەیەکی خێراتر لەوەی کە لەڕێگەی ئەیۆن و گەردە سروشتییەکانەوە دەگۆڕێن بۆی. لەبەرئەم ھۆیە گەرمی ئەیۆنەکان جیاوازە لەگەرمی ئەلەکترۆن ھەمیشە ساردترە. ئەمەش بەزۆری لەپلازمای ئەیۆنە لاوازەکاندا دەردەکەوێت کە ئەیۆنەکان نزیکن لەگەرمی دەوروبەرەوە. بەپێی ئەو گەرمییەی بەندە بەئەلەکترۆن و ئەیۆن و تەنۆلکە ھاوتاکانەوە، دەتوانرێت دابەش بکرێت بۆ گەرمی یان ناگەرمی. * پلازمای گەرمی: تیایدا ئەلەکترۆن و تەنە قورسەکان ھەمان پلەی گەرمییان ھەیە، واتە لەباری ھاوسەنگی گەرمیدان لەگەڵ یەکتردا. * پلازمای ناگەرمی: تیایدا ئەیۆن و تەنۆلکە ھاوتاکان ھەمان گەرمی دەوروبەریان ھەیە لەکاتێکدا [[پلەی گەرمی]] ئەلەکترۆنەکان زۆر بەرز دەبێتەوە. گەرمی کۆنترۆڵی پلەی بەئایۆن بوونی پلازما دەکات، بەتایبەتی کە بەئایۆن بوونی پلازما بەستراوە بەپلەی گەرمی ئەو ئەلەکترۆنەی بەستراوە بەوزەی بەئایۆن بوونەوە، (بەپلەیەکی نزمتر بەچڕییەوە)، ھەندێجار ئاماژە بەپلازما دەدرێت کە گەرمە بەپلەیەکی تەواو بووبێت بەئایۆن، یان ساردە ئەگەر بەشێکی بچووک (بۆنموونە ١%) ی گەردیلەی گازە بەئایۆن بووەکە بێت، ھەتا لەحاڵەتی پلازمای ساردیشدا پلەی گەرمی نموونەیی ئەلەکترۆن نزیکەی چەند ھەزار [[پلەی سەدی]]یەک دەبێت، ھەمیشە ئەو پلازمایەی لەتەکنۆلۆژیایی پلازمادا بەکاردێت پلازمایەکی ساردە. ھەورە بروسکە: نموونەی ئەو پلازمایەیە کە لەسەر ڕووی زەوییە، خاڵی بوونەوەی کارەبایی ھەورە بروسکە ھەمیشە بەپێوەری سی ھەزار ئەمپێر دەبێت و دەگاتە سەد ملیۆن ڤۆڵت، ڕووناکی و شەپۆلە ڕادیۆیی و تیشکەکانی ئێکس و تیشکی گاماشی لێوە دەردەچێت، پلەی گەرمی پلازما لەھەورە بروسکەدا دەگاتە ٢٨٠٠٠ پلەی گلڤن ٢٧٧٠٠ پلەی سەدی چڕی ئەلەکترۆن لەدە توان بیست و چوار کیلۆگۆام مەتر سێجا زیاتر دەبێت. ئەرکی کارەبایی لەبەرئەوەی کە پلازما گەیەنەرێکی بەھێزی کارەبایە بۆ بڕەکانی ئەرکی کارەبایی ڕۆڵێکی گرنگ دەبینن، لەبەرئەوەی کە ئەرکی کارەبایی لەنێو دووتەنی بارگاویدا ھەیە لەفەزادا، ئەگەر جەمسەرێکی کارەبایی بخرێتە پلازماوە ئەوا ئەرکی کارەبایی بەشێوەیەکی گشتی بەھێز دەجووڵێت بەرەو ئەرکە کارەباییەکەی پلازما بەھۆی دروست بوونی پەردەی دیبای-یەوە بەھۆی چوستی گەیەنەری کارەباوە، ئەوا بواری کارەبایی پلازما زۆر بچووک دەبێت، ئەمەش مانایەکی گرنگی نیمچە ھاوتا بوون دەدات، ئەگەر بێتو ئاستی نزیکبوونی ڕاستەقینە باش بێت، وا پێویستە چڕی بارگە سالبەکان یەکسان بێت بەچڕی بارگە مووجەبەکان لەڕووبەرێکی گەورەی پلازمادا، لەو کاتەدا بەھاوکێشەی na= (Z)ni دەردەبڕێت، لەوانەیە بارگەکان ناھاوسەنگ دەربکەون بەپێوەری درێژی دیبای، لەم بارە تایبەتەدا چینە جووتەکەکان پێکدێن، لەوانەشە دابەشکردنی بارگەکان بۆ دەیان لەدرێژییەکانی دیبای درێژە بکێشێت. پێویستە بڕەکانی ئەرکی کارەبایی و بوارە کارەباییەکان سنوردار بن بەناوەندی دەوروبەرەوە لەجیاتی دۆزینەوەی پووختی چڕی بارگە کارەباییەکان، نموونەی گشتی بۆ ئەوەی بزانێت ئاخۆ ئەلکترۆن لەبارێکی سروشتیدایە، ھاوکێشەی بولتزمانە. باشی ئەو ھاوکێشەیە ئەوەیە ڕێگە دەدات بەھەژمارکردنی بڕی کارەبایی بەھۆی چڕییەوە. دەتوانرێت پلازما بەرھەم بھێنرێت کە نیمچە ھاوتا نەبێت، بۆ نموونە تیشکی ئەلەکترۆن بارگەیەکی نێگەتیڤی ھەیە پێویستە کە چڕی پلازمای ناھاوتا کەم یان زۆر بچووک بێت، ئەگینا بەشێوەی کارەبایی جێگیر بڵاو دەبێتەوە کە نەخوازراوە، لەپلازمای گەردوونیدا بەربەستی دیبای ھەیە نایەڵێت بواری کارەبایی کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ بکاتەسەر پلازما لەدوورییەکی زۆردا (دوورتر لەدرێژی دیبای)، بەڵام دەرکەوتنی گەردیلە بارگاوییەکان پلازما پەیدا دەکات و بەبواری موگناتیسی کاریگەر دەبێت، ئەمەش بەھۆی ڕەفتارێکی ئاڵۆزەوە وەک پەیدابوونی ئەو چینە جووتەکانەی کە بارگەکان لەیەکتر جیادەکاتەوە لەدەیەھا درێژی دیبای. بەمووگناتیسی بوون پلازمای مووگناتیسی بوارێکی مووگناتیسی بەھێزی ھەیە بەجۆرێک کە کاردەکاتەسەر جووڵەی تەنۆلکە بارگاوییەکان پێش بەریەککەوتن یان بەیەکدانووسان. ھەمیشە ئەلەکترۆنەکان مووگناتیسین و ئەیۆنەکان نامووگناتیسین. پلازمای موگناتیسی سیفەتەکانی جیاوازە بەواتای ئەوەی چەند سیفەتێکی ھەیە تەریبن لەگەڵ بواری موگناتیسیدا و چەند سیفەتێکیش ئەستوونە لەسەری، لەگەڵ ئەوەشدا کە بواری کارەبایی لەپلازمادا لاوازە بەھۆی ھێزی گەیاندنەوە، بەڵام لەگەڵ ئەو جوڵەی پلازمایەدا کۆکە لەبوارە موگناتیسیەکەدا ھەیە، بەپێی ئەم ھاوکێشەیە: E=-V*B (E: بواری کارەباییە، V: خێراییە، B: بواری موگناتیسیە)، ئەو بوارە کارەباییە بەربەستی دیبای کاری تێناکات. بەراوردکردن لەنێو پلازما و دۆخەکانی دیکەی ماددەدا پلازما دۆخی چوارەمی ماددەیە، بەوە جیادەکرێتەوە لەدۆخەکانی دیکە کە وزەیەکی زۆر گەورەی ھەیە، سیفەتەکانی نزیکن لەسیفەتەکانی دۆخی گازییەوە، بەڵام شێوەیەکی دیاریکراو یان بارستایی نییە. زاناکان بەچاوێکی بایەخدارترەوە سەیری پلازما دەکەن وەک لەگاز بەھۆی ئەو بارە تایبەتانەی کە ھەیەتی. سیفەت گاز پلازما گەیاندنی کارەبایی زۆر لاوازە گازەکان نەگەیەنەرێکی بەھێزن تەنیا لەوبارەدا نەبێت کە دەگۆڕێت بۆ ماددەیەکی پلازما لەبوارێکی کارەباییدا کە ھێزەکەی لە ٣٠ کیلۆڤۆڵت/ سم زیاترە. زۆر بەھێزە لەبەر زۆر مەبەست دەتوانرێت بوترێت گەیاندن لەپلازمادا دیاریکراو نییە. ئەو جۆرانەی کە دەیانەوێت یەک جۆر گشت گەردیلەکان بەڕێگەیەکی لێکچوو ھەڵسوکەوت دەکەن، کێش کردن کاری تێدەکات و بەریەک دەکەون دوو یان سێ ئەلەکترۆن یان ئایۆن یان ھاوتا، بەپێی جۆری بارگەکە دابەش دەبێت و لەزۆربەی بارەکاندا سەربەخۆیانە ھەڵسوکەوت دەکات بەپێی قەبارە و خێرایی و گەرمی و بەدەرکەوتنی جۆرە نوێکان لەشەپۆل و ناجێگیریدا دابەشکردنی خێرایی سیستمی ماکسوێل بۆ دابەشکردنی خێرایی بەریەککەوتنەکان، سیستمی ماکسوێل دەگرێتەبەر بۆ دابەش کردنی خێراییەکانی گشت گەردیلەکان بێجگە لەھەندێک گەردیلەی خێرا نەبێت. پەیڕەوی سیستمی ماکسوێل ناکات کارلێک کردنی بەریەککەوتنەکان لەپلازمای گەرمدا لاوازە، ھێزە دەرەکییەکان دەتوانن پلازما لەشوێنە ھاوسەنگەکەیەوە بجوڵێنن و دەبێتەھۆی چڕییەکی زۆر لەتەنۆلکە خێرا نائاساییەکاندا. کارلێکەکان جووتەکییە بەریەککەوتنەکە لەنێو دوو تەنۆلکەدا دەبێت و بەدەگمەن لەنێو سیاندا دەبێت کەڵەکە بووە نموونە، یان جوڵەیەکی ڕێکی پلازما زۆر گرنکە، چونکە تەنۆلکەکان بۆ بواری دوورتر کارلێک دەکەن لەھێزە کارەبایی و موگناتیسیەکاندا. دۆخە ئاڵۆزەکانی پلازما لەگەڵ ئەوەشدا ئەو ھاوکێشانەی کە پلازما شیکار دەکەن تا ڕادەیەک سادەن، بەڵام ڕەوشتی پلازما نائاسایی و گۆڕاوە، دەرکەوتنی ڕەوشتێکی ناچاوەڕوانکراو لەشێوەیەکی ئاساییەوە بەڕەوشتێکی سروشتی دادەنرێت لەسیستمێکی ئاڵۆزدا، ئەم جۆرە سیستمانە ھەندێجار لەڕەوشتییاندا ئارەزووی ڕێکوپێکی و شێواوی دەکەن، وەسفکردنییان کارێکی ئاسان نییە کە لەڕێی یاسا بیرکارییە سادەکان یان بەڕێگەیەکی ھەڕەمەکی تەواوەوە بێت، پێکھاتنی خۆکاریی لەسیفەتە شوێنییەکانە لەزنجیرەیەکی فراوانی خشتە دورودرێژەکاندا، کە یەکێکە لەدیاردە ئاڵۆزەکانی پلازما. شارەزاکان دەڵێن: پێکھاتەکانی پلازما جێی بایەخدانە بۆ نموونە زۆر تیژ دەردەکەوێت، بوارەکەی پچڕ پچڕە (دووری تەنۆلکەکان لەتەنۆلکەکان خۆیان گەورەترە)، یان شێوەی کەرت وەردەگرن، زۆربەی ئەو تەنۆلکانە لەسەرەتادا لەتاقیگەدا توێژینەوەیان بۆ کراوە پاشان خەڵکی ناسیونی، نموونە بۆ ئاڵۆزی و پێکھاتەی تەنەکان لەپلازمادا. بەڕیشاڵبوون لەزۆربەی پلازماکاندا درزوقڵیش یان شتی بچووک دەردەکەون وەک تۆپی پلازما و شەبەق و ھەورە بروسکە و کەوانەی کارەبایی و درەوشانەوەی خۆر ھەروەھا پاشماوەکانی تەقینەوەی ئەستێرەیی، ھەندێجار بەندە بەگەورەترین چڕی کە ھەیە پێی دەووترێت پەتە موگناتیسییەکان. بارستایی یان چینە جووتەکەکان تەبەقی باریک و لێوار تیژ وەک بارستاییەکان یان چینە جووتەکان گۆڕانێکی خێرا لەسیفەتەکانی پلازمادا دروست دەکەن، چینە جووتەکەکان بەرپرسن لەکۆکردنەوەی بارگە جیاکراوەکان کە جیاوازییەکی گەورە لەئەرکی کارەبادا دروست دەکات لەناو چینەکەدا، ھیچ بوارێکی کارەبایی لەدەرەوەیدا دروست ناکات، چینە جووتەکەکان لەناوچە لێک نزیکەکانی پلازمادا بەشێوەی جیاواز لێک دووردەکەونەوە، بەشێوەی تەزوو لەناو ماددەکەدا ھەن کە پلازمایان ھەڵگرتووە ئەمەش خێرایی ئەلەکترۆن و ئەیۆنەکان زیاد دەکات. بواری کارەبایی و سوڕە کارەباییەکان سیفەتی نیمچە ھاوتا لەپلازمادا پێویستی بەوەیە کە تەزووەکانی لێکەوە نزیک بن لەسوڕە کارەباییەکاندا، ئەم سوڕانە پەیڕەوی یاسای کیرشۆف-ی سوڕە کارەباییەکان دەکەن، کە بەرگری و موگنەکارییان تێدایە، پێویستە ئەو سوڕانە وەک سیستمێکی جووتەکی بەھێز مامەڵە بکەن، ھەر ناوچەیەکی پلازما ڕەوشتی سەربەخۆی خۆی ھەیە لەسوڕە ناوخۆییەکاندا، ئەم بەندە بەھێزەی لەنێو توخمەکانی سیستەمەکەدا ھەیە لەگەڵ ناڕێکوپێکییدا دەبنەھۆی ئەو سروشتە ئاڵۆزەی پلازما، سوڕە کارەباییەکان لەپلازمادا وزەی موگنەکاری (موگناتیسی) خەزن دەکەن ئەگەر ئەو سوڕە بەھۆی ناجێگیری پلازماوە لەکارکەوتبێت، ئەمەش دەبێتەھۆی دەرچوونی وزە مووگنەکارەکە وەک گەرمکەرێک یان خێراکەرێک بۆ پلازما، ئەمەش بوونی گەرمی لەخەرمانەی خۆردا لێکدەداتەوە، تەزووی کارەبا و بەدیاریکراوی ئەو بوارە مووگناتیسییەی لەگەڵ تەزووی کارەبادا ھاوڕیزە بەتەزووەکانی بیرکلاند ئاماژە دەکرێن، ھەمیشە لەشەبەقی زەمینی و ھەروەھا لەڕیشاڵەکانی پلازمادا تێبینی دەکرێن. بوونیادی خانەیی دەتوانرێت پلێتە باریک لێوار تیژەکان لەخاسیەتە جیاوازەکانی جیابکرێنەوە، وەک سیفەتی مووگناتیسی و چڕی و گەرمی کە ناوچەی نیمچە خانەکان بەرھەم دێنن، نموونەش بۆ ئەوە زەریای مووگناتیسی و زەریای خۆریی و توێژاڵی بواری خۆریی، زانا ئاڵڤن نووسیوویەتی و دەڵێت: بیروبۆچوونی زاناکانی گەردوون ئەوەیە کە دیارترین توێژینەوەی دۆزینەوەکان فەزا بونیادی خانەیی گەردوون، دەرکەوتووە کە دەتوانرێت لەھەر شوێنێکی فەزاوە ئەو پێگەیە ببینرێت. ژمارەیەک لەدیواری خانەیی و پلێتی تەزووە کارەباییەکان ھەن کە گەردوون دابەش دەکەن بۆ چەند بەشێک کە لەھێزی مووگناتیسی و گەرمی و چڕی ... ھتد جیاوازن. خێرایی مۆلەقەی بوون بەئایۆن خێرایی ڕێژەییە لەنێو پلازمای بەئایۆن بوو و گازی ھاوتادا کە گازەکە دەبێت بەئایۆن، کرداری بوون بەئایۆنی مۆلەقە تەکنۆلۆژیایەکی گشتییە بۆ گۆڕینی جووڵەوزەی دەرچووی خێرایی گازەکە بۆ وزەی پلازما یان بوون بەئایۆنی گەرمی. لەحاڵەتێکدا ئەگەر بڕێکی گەورەتر لەوزە ھەڵکێشدا ئەوا خێرایی گەرد یان گەردیلەکان لەخێرایی (بوون بەئایۆنی مۆلەقە) تێپەڕ ناکات تا گازەکە بەتەواوەتی دەبێتە ئایۆن. ئەم دیاردە شلۆقە حاڵەتێکی نموونەییە لەسیستمێکی ئاڵۆزدا کە سیفەتە تووندە شوێنی و کاتییەکان دروست دەکات. پلازمای زۆر سارد دەتوانرێت پلازمای زۆر سارد بەبەکارھێنانی دوو تیشکی لەیزەر بەرھەم بھێنرێت، یەکێکییان ھاوتاکان دەگرێت و ساردی دەکاتەوە تا دەگاتە پلەیەکی گەرمی کە یەکسانە بە یەک ملی گلڤن یان کەمتر، ئەوی دیکەیان گەردەکان دەکات بەئایۆن ئەویش لەڕێی پێدانی وزەیەکی پێویست بەدورترین ئەلەکترۆن تا لەبوارە گەردییەکەوە دەربچێت. خاڵی گرنگ لەپلازمای زۆر سارددا بریتییە لەچارەسەرکردنی گەردەکان بەوردی بەھۆی لەیزەرەوە، و کۆنترۆڵ کردنی جووڵەوزەی ئەلەکترۆنە سەربەستەکانە، بەھۆی بەکارھێنانی لەیزەرێکی پرتەیی دیاریکراوەوە دەتوانرێت وزەی ئەلەکترۆن بەرھەم بھێنرێت بەبەراوردکردنی بەپلەیەکی گەرمی نزم کە یەکسانە بە ٠.١ گلڤن، کە لەوەوپێش بواری لەرەلەری لەیزەرە پرتەییەکە دیاری دەکرێت. ئایۆن پارێزگاری لەپلەی گەرمی گەردی ھاوتا دەکات کە یەکسانە بە ١ملی گلڤن، ئەو جۆرە پلازما زۆر ساردە ناھاوسەنگە بەخێرایی پەیدا دەبێت، کە ھێمای پرسیار دەخاتەسەر ئەو ڕەوشتە بێئەوەی وەڵامی ھەبێت، تاقیکردنەوەکان زۆر لەدینامیکییە سەیرەکان و ڕەوشتی یەکگرتنەوەی گەردەکانی دەرخست ئەمەش بووەھۆی فراوانکردنی سنوری زانستی مرۆیی سەبارەت بەپلازما، یەکێک لەبارە ناجێگیرەکانی پلازمای نانموونەیی باری ریدبرج-ە، کە پلازما لەچڕکردنەوەی گەردەکانەوە پەیدا دەبێت بەڕێگای وروژاندن. پلازمای ناھاوتا پلازمای ناھاوتا ئەو پلازمایەیە کە ئەلەکترۆنە بەھێزەکان و چوستی گەیاندنی ھەیە، کە ھەمیشە چڕی بارگە نێگەتیڤ و پۆزەتیڤەکانی یەکسانە لەبوارێکی دیاریکراودا، بەڵام ئەو پلازمایەی کە بڕێکی زیادەی لەچڕی بارگەیەکی دیاریکراو تێدایە، یان لەھەندێک لەبارە ئەوپەڕییەکاندا تەنیا یەک جۆر دەبن و بەپلازمای ناھاوتا دەناسرێت، لەم جۆرە پلازمایەدا، بواری کارەبایی ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینێت، نموونەش بۆ ئەم جۆرە گەردیلە بارگاوییەکان و ھەورە ئەلەکترۆنییەکان و پلازمای پۆزیترۆنی دژە تەنێکە بارستاییەکەی یەکسانە بەبارستایی ئەلەکترۆن و بارگەکەی پۆزەتیڤە. ٨- پلازما تەپوتۆزاوی و پلازما دەنکۆڵەییەکان ھەمیشە پلازمای تەپوتۆزاوی لەفەزای دەرەکیدا ھەیە، بەوە جیادەکرێتەوە کە تەپوتۆزی تێدایە، ئەگەر تەنۆلکەکان گەورەتربن دەبنە دەنکۆڵەکان، ھەمان ڕەوشتەکانی پلازمای ھەیە. وەسفێکی بیرکاری بۆ وەسف کردنی دۆخی پلازما بەتەواوەتی، پێویستە مرۆڤ شوێن و خێرایی تەنۆلکەکان و ھەروەھا وەسفی بواری کارۆموگناتیسی لەناوچەی پلازمادا بزانێت، بەڵام پێویست ناکات گشت تەنۆلکەکان لەپلازمادا پشکنینییان بۆ بکرێت، لەبەر ئەم ھۆیە فیزیاییەکان وەسفێکی کورت پێشکەش دەکەن بۆ ئەو نموونانەی کە زانراون، کە دابەشی دەکەن بۆ دوو جۆری گرنگ: ١- نموونەی شلگازەکانی پلازما بەبڕە ئاسانەکانی دەناسرێن وەک چڕی و ناوەندە خێرایی لەدەوری ھەر شوێنێکدا، نموونەیەکی سادە بۆ شلگازەکان تیۆری دینامیکی ھایدرۆمووگناتیسیە (دینامیکی شلگازە گەیەنەرەکان لەبوارە کارەبایی و مووگناتیسییەکاندا). کە نیمچە جێگیرن، لەوانەیە ئەو شلگازانە کانزای شل بن وەک جیوە یان کانزا تفتە تواوەکان یان بریتییە لەگازێکی بەئایۆن بووی لاواز یان پلازماکان وەک تاقە شلگازێک مامەڵە لەگەڵ پلازمادا دەکات کە پەیڕەوی ھاوکێشەکانی ماکسوێل و ھاوکێشەکانی نافیرستوک دەکات، بەڵام وەسفەکەی دیکە سیستمی جووتە شلگازەکە مامەڵەیەکی جیا لەگەڵ ئەلەکترۆن و ئەیۆنەکاندا دەکات، سیستمی شلگازەکان ورد دەبێت ئەگەر بەریەککەوتنەکە زۆر گەورە بێت بەپلەیەکی پێویست کە ببێتەھۆی دابەش کردنی خێرایی پلازما بەشێوەیەک کە نزیک بێت لەیاسای (دابەش کردنی ماکسوێل بولتزمان)، ھۆکەشی ئەوەیە کە سیستمی شلگازەکان پلازما وەک یەک ڕێڕەو وەسف دەکەن کە پلەیەکی گەرمی دیاریکراوی ھەیە لەھەر شوێنێکدا، ناتوانێت خێرایی تەنە فەزاییەکان بگرێت وەک تیشیک یان چینە جووتەکەکان، و کاریگەریی تەنۆلکەی شەپۆلەکان شیناکاتەوە. ٢- نموونەی جووڵەیی ئەم نموونەیە وەسفی دابەشکردنی خێرایی تەنۆلکەکان دەکات لەھەر خاڵێکی پلازمادا، بەمەش مرۆڤ پێویست ناکات پەنابەرێتەبەر یاسای دابەش کردنی ماکسوێل بولتزمان بۆ وەسف کردنی پلازما بەشێوەیەکی بیرکارییانە، وەسف کردنی جووڵە پێویستە بۆ ئەو پلازمایەی بەریەککەوتنی نییە، دوو ڕێگەی زانراو ھەیە بۆ وەسف کردنی جووڵە لەپلازمادا، یەکەمینییان: کاری دابەشکردنی ئاسان پشت بەتۆڕی خێرایی و شوێن دەبەستێت، بەڵام ئەوی دیکەیان پێی دەووترێت (تەکنۆلۆژیای گەردیلە لەخانەکاندا)، کە زانیارییە جوڵەییەکان لەخۆدەگرێت لەڕێڕەوی زۆر لەگەردیلە تاکەکان، نموونەی جووڵەیی لەڕێگەی بیرکارییەوە چڕترە لەنموونەی شلگازەکان، ھاوکێشەی فلاسۆف بەکاردەھێنرێت بۆ وەسف پەیدابوونی سیستمی گەردیلەکان لەژینگەی کارۆموگناتیسیدا. پلازمای دەستکرد زۆربەی پلازما دەستکردەکان بەجێبەجێ کردنی بوارەکانی کارەبایی و موگناتیسیەکان یان ھەردووکیان بەرھەم دەھێنرێت، دەتوانرێت ئەو پلازمایەی بەرھەم ھاتووە بەڕێگەیەکی تاقیگەیی ڕیز بکرێت، ئەو پلازمایەی ئامادەکراوە بۆ بەکارھێنانی پیشەسازی بەم پێیە ڕیز دەکرێت: ١- جۆری ئەو سەرچاوەیەی ئەو جۆرە پلازمایەی بەرھەم ھێناوە، تەزووی کارەبا، لەرەلەری شەپۆل، لەرەلەری شەپۆلە وردیلەکان. ٢- بواری پەستان، کە پەستانی بۆشایی (١٠ ملیلیتر جیوە)، پەستانی مامناوەند (١ ملیلیتر جیوە) و پەستانی ھەوا (٧٦٠ ملیلیتر جیوە= ١بار= ١.٠١٣ نیوتن/م٢) ی ھەیە. ٣- پلەی بەئایۆن بوون لەپلازمادا: بەئایۆن بوونێکی تەواوە، بەئایۆن بوونی ڕێژەیی، بەئایۆن بوونی لاواز. ٤- پەیوەندی گەرمی لەناو پلازمادا: پلازمای گەرمی(Tgas=Te=Tich)، پلازمای نا گەرمی (Tgas=Tion<<Te). ٥- شێوەی ئەو جەمسەرەی بەکاردێت بۆ بەرھەم ھێنانی پلازما. ٦- مووگناتیسی ئەو تەنۆلکانەی دەچنە ناو پلازماوە: بەموگناتیسی بوونی (ئایۆن و ئەلەکترۆن کە ھەردووکییان لەخولگەی لاموردا گەمارۆ دراون بەھۆی بواری مووگناتیسییەوە)، بەمووگناتیس بوونی بەشی (تەنیا ئەلەکترۆنەکان گەمارۆ دراون بەھۆی بوارێکی مووگناتیسییەوە)، نامووگناتیس بوون (بواری مووگناتیسی لاواز کە توانای گرتنی گەردیلەکانی دەوری خولگەکانی نییە. ٧- بەکارھێنان و جێبەجێ کردن ئەمەش دەبێتەھۆی وروژاندنی پلازما بەھاندان. ٤- پلازمای شەپۆلە گەرمکەرەکان: لەپلازمای ھاندان و بارگەگر دەچێت لەلایەنی لەرەلەرەوە، بەڵام شەپۆلەکانی بەھەردوو ڕێگەکە (کارۆمووگناتیسی و کارۆستاتیکی) گەرم دەکرێن، ئەویش پێویستی بەبوارێکی مووگناتیسی خولگە یەکگرتووە بۆ بڵاوکردنەوەی شەپۆلەکان. * خاڵیکردنەوە بەپەستانی ھەوا: ١- کەوانەی کارەبایی: پێی دەووترێت کلێنەر، وزەیەکە بۆ سەرف کردنی پلە گەرمییە بەرزەکان (١٠٠٠٠گلڤن)، لەزۆر سەرچاوەی وزەوە بەرھەم دەھێنرێت، بەشێوەیەکی گشتی لەکردارەکانی بەکانزاکردندا بەکاردەھێنرێت بۆ نموونە بۆ توانەوەی ئەو بەردانە بەکاردەھێنرێت کە ئۆکسیدی ئەلەمنیۆمی تێدایە، ھەروەھا بەرھەم ھێنانی کانزای ئەلۆمۆنیۆم. ٢- خاڵیکردنەوەی تاجی: خاڵیکردنەوەیەکی ناگەرمییە بەھۆی جێبەجێکردنی ئەرکی کارەبایی بەسەر لا تیژەکانی جەمسەرەکاندا بەرھەم دەھێنرێت، بەشێوەیەکی گشتی بۆ بەرھەمھێنانی گازی ئۆزۆن و خڵتەکانی تەنۆلکەکە بەکاردێت. نمونە لەسەر پلازمای دەستکرد خاڵی کردنەوە بەپەستانێکی نزم: ١- پلازمای درەوشانەوەی خاڵیکردنەوە: پلازمایەکی ناگەرمییە لەڕێی جێبەجێ کردنەکانەوە بەرھەم دەھێنرێت لەتەزووی نەگۆڕی کارەبایی یان لەرەلەرێکی نزمی شەپۆلەکانی بواری کارەبایی بۆشایی نێو دوو جەمسەری کانزاییەوە (کەمتر لە ١٠٠ کیلۆھێرتز)، بەناوبانگترین جێبەجێکردن بۆ ئەمە گڵۆپی فلۆرسنتە. ٢- پلازمای بارگەگریی: لەوەی پێشوو دەچێت، بەڵام پێویستی بەبوارێکی کارەباییە کە شەپۆلە لەرەلەر بەرزەکانی ھەبێت (نزیکەی ١٣.٥٦ کیلۆھێرتز)، ئەمە جیاوازە لەخاڵیکردنەوەی درەوشاوە، چونکە بەرگەکانی چڕییان زۆر کەمترە، ئەم جێبەجێ کردنانە بەشێوەیەکی فراوان لەپیشەسازییە وردیلەکان و پیشەسازی سوڕە تەواوکەرەکاندا بەکاردەھێنرێت بۆ کاری ھەڵکۆڵینی پلازمی، و خڵتەی کیمیایی ھەڵمی پلازما. ٣- پلازما بەھاندان: لەپلازمای بارگەگر دەچێت لەڕێی جێبەجێ کردنەکانیشییانەوە لەیەکدەچن، ھەر جەمسەرێکی کۆیلێکی تێدایە ناوچەی خاڵیکردنەوەکە دادەپۆشێت. ٣- خاڵیکردنەوەی بەربەستی کارەبایی: خاڵیکردنەوەیەکی نا گەرمییە بەجێبەجێکردنی ئەرکێکی کارەبایی بەرز لەڕێی کونیلەکانەوە بەرھەم دەھێنرێت، بەجۆرێک کە نەگەیەنەرەکە ناھێڵێت خاڵیکردنەوەی پلازماکە بۆ کەوانەکە بگوێزرێتەوە، ھەمیشە ئەم خاڵیکردنەوەیە لەگەڵ خاڵیکردنەوەی تاجی لەپیشەسازیدا تێکەڵ دەکرێن لەگەڵ ئەوەشدا کە لەجێبەجێکردنەکانیاندا لەیەکدەچن، بەشێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەھێنرێت بۆ لێکئاڵاندنی شانە پیشاسازییەکان. * پلازما لەپیشەسازیدا پلازما لەسوڕە ئەلەکترۆنییە ئاڵۆز و تەواوکەرەکاندا بەکاردەھێنرێن کە بووەتە بەشێکی بنەڕەتی لەدەزگا ئەلەکترۆنییەکاندا، ئەم دەزگایانە ھەزارەھا ترانزستەر و چڕکەرەوەیان تێدایە کە لەڕێی وایەرە باریکەکانەوە بەیەکگەیەنراون کە تیرەکەیان نزیکەی (٠.١٠) مایکرۆمەترە، بۆئەوەی ئەو وردیە بێ وێنەیە دەستەبەر بکەین ئەوا پلازما بەکاردێنین. * پلازما پارێزگاری لەژینگە دەکات: لەم دواییەدا لەوڵاتە پێشکەوتووەکاندا پلازما بەکارھێنرا بۆ ڕزگاربوون لەو ماددە ژەھراوییانەی دەبنەھۆی پیسکردنی ژینگە، کە پشت بەو کارلێکانە دەبەستن لەکارگە و ئەگزۆزی ئۆتۆمبیلەکانەوە دەردەچن، نموونەش بۆ ئەوە NO ئۆکسیدی نیتریک و SO کیمیایی کە لەناو پلازماکەدا ئەنجام دەدرێت، لەو ماددە ژەھراویانەش گازی ئۆکسیدی کبریت کە لەدووکەڵەکانەوە بەرەو بەرگی ھەوایی دەردەچن کە گورزەیەک ئەلەکترۆنی تێدایە، وزەیەکی بەرزیان ھەیە کە دەبن بەئایۆن و دەگۆڕێن بۆ پلازما، ئەم کردارە ئەنجام دەدرێت بەجێگیرکردنی دەزگایەک لەناوەڕاستی دوکەڵ کێشەکەدا و قۆناغی بەئایۆن بوونەکە تەواو دەبێت پێش دەرچوونی گازەکان بۆ ناوھەوا، لەئەنجامی کرداری یەکگرتنەوە گەردیلەکانی [[نایترۆجین]] و ئۆکسجین دروست دەبن، بەمشێوەیە گازە ژەھراوییەکان دەگۆڕێن بۆ گازی سوودبەخش و کەمشییان تێدەچێت. لەم دواییەدا لەوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکادا نزیکەی ٤٠٠٠ کۆگا لەناوبرا کە پاشماوە ڕەقەکان و پیسکەرەکانی ژینگەیان تێدابوو لەڕێی بەکارھێنانی پلازماوە، کە لەوەوپێش ئەو ماددە ژەھراوییانە لەناو جەرگەی زەویدا دەنێژران، بەمشێوەیە دەتوانرێت لەسەعاتێکدا دووسەد کیلۆگرام لەپاشماوە زیانبەخشەکان لەناوببرێن بەبەکارھێنانی پلازما و بەئەرکێکی زۆر کەم. شاشەی پلازما چەمکی ئیش کردنی شاشەکانی پلازما Plasma display دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٦٤ لەزانکۆی ئالینۆی ئەمەریکی کە لەسەرەتادا تەنیا خاڵێکی ڕووناک بوو، پاشان تا کۆتایی ساڵی شەستەکان کارکرا بۆ پەرەپێدانی شاشەیەکی تەواو لەخاڵێکی ڕووناکییەوە، لەسەرەتادا شاشەیەکی بچووک دروستکرا کە وێنەیەکی ناڕوونی دەردەخست، پاشان توانرا شاشەیەکی چووستی بەرز دروست بکرێت کە ڕووبەرێکی فراوانی ھەیە، ئەم شاشانە شەست ئینجە یان زیاتر، و ئەستورییەکەی لە ١٥-١٧ سم زیاتر نییە و دەتوانرێت لەسەر دیوار ھەڵبواسرێت و شوێنیش زۆر داگیر نەکات، کە وێنەیەکی ڕوون و جوان پیشان بدات و چەند خاسیەتێکی دیکەی ھەیە، و سەیر کردنی لەتەلەفزیۆنەکانی دیکە خۆشترە. * بەکارھێنانی پلازما لەبواری پزیشکیدا ١- ڕواندنی ددانی خۆیی: کردارێکی نەشتەرگەرییە تیایدا ددانەکە لەشوێنێکەوە بۆ شوێنێکی دیکە دەگوێزرێتەوە لەناو ھەمان دەمدا بۆ ھەمان نەخۆش، زۆجار ددانە چێنراوەکە خرێی سێیەمە کە دەخرێتە شوێنی خرێی یەکەم، چونکە خرێی یەکەم یەکەم ددانە لەدەمدا دەڕوێت بۆیە زووتر لەناودەچێت وەک لەددانەکانی دیکە، لەگەڵ باشییەکانی ئەم ڕێگەیەشدا پێویستە پشکنینی ورد و پێویست بۆ نەخۆشەکە بکرێت، ھەروەھا تەکنۆلۆژیای پێشکەوتوو بەکاربھێنرێت تا ئەنجامێکی باشمان دەست دەکەوێت و ددانەکە شێوازێکی جوانی ھەبێت. ٢- بەکارھێنانی پلازما بۆ سپیکردنەوەی ددان لەم کردارەدا ھەمان گیراوەی (ھایدرۆجین بیروکساید) بەکاردەھێنرێت، بەڵام جیاوازی لەبەکارھێنانی ماددە چالاک کەرەوەکەی ئەم کردارەدایە کە زۆربەی جار جۆرێکە لەتیشک، سپیکردنەوەی ددان بەھۆی پلازماوە یان ھەر تیشکێکی دیکەوە زۆر کاریگەر و بەسوودە، بەڵام دەبێت ئەم نەشتەرگەرییە لەلای پزیشکی پسپۆڕ بکرێت. پێویستە لەسەر پزیشکەکە دڵنیا بێت لەوەی کە ددانەکانی شکاویی تێدا نەبێت و کرمۆڵە نەبووبێتن ھەروەھا زمانەکە نەخۆش نەبێت و ناودەمەکە ھیچ نەخۆشییەکی نەبێت، چونکە لەکاتی سپیکردنەوەدا دەبێتەھۆی ھەستیارییەکی زۆر، ئەگەر ڕەنگی ددانەکان گۆڕابێتن دەتوانرێت بەم ڕێگەیە چارەسەر بکرێت و ڕەنگێک ھەڵبژێردرێت کە لەگەڵ ڕەنگی ددانە سروشتییەکاندا بگونجێت. ٣- بەکارھێنانی پلازما لەڕووە دینامیەکیەکانی فڕۆکەدا توێژینەوەی زۆر ھەن ئاماژە بەوە دەدەن کە دەتوانرێت پلازما بۆ کەمکردنەوەی بەرگری دینامیکی ھەوا بەکاربھێنرێت ھەروەھا بۆ زیادکردنی خێرایی تەزووی ھەوا لەنزیک ڕووە دینامیکەکانەوە، ھەروەھا دەتوانرێت پلازما بەکاربھێنرێت بۆ کۆنترۆڵ کردن بەو بەرگە ھەواییەی لەسەر باڵەکانی فڕۆکەیە لەکاتێکدا کە خێرایی فڕۆکەکە زۆر کەم بێت. ھەروەھا لەدەزگا پلازمییەکانی شاردنەوەدا بەکاردەھێنرێت، لەم دەزگایانەدا دەسکێک بەکاردەھێنرێت کە کۆنترۆڵی چڕی و گەرمی و بواری مووگناتیسی دەکات تا بتوانێت ڕێگری لەسیستەمەکانی ڕادار بکات لەدۆزینەوە و گرتنی ئەو تەنانەی بەئاسماندا دەفڕن، بەڵام ئەو ڕادارانەی کە دەتوانێت لەرەلەرەکانی بەئاسانی بگۆڕێت دەتوانێت لەبەربەستی پلازمی ڕزگاری بێت. * بەکارھێنانی پلازما لەبواری تەکنۆلۆژیادا ئامێری پاڵنانی موشەک پلازما بریتییە لەکۆمەڵێک تەنۆلکەی سالب (ئەلیکترۆن) و موجەب (ئایۆن)، بەمەش سیفەتی جیاوازە لەگازی ھاوبارگە، پلازما کۆنترۆڵ دەکرێت لەبواری موگناتیسی و گەیەنەرێکی باشە بۆ کارەبا، کاتێک کە وزەی کارەبا بەپلازمادا تێپەڕ دەبێت و بەکارھێنانی بواری مووگناتیسی پلازما وەک بزوێنەری کارەبا کاردەکات لەژێر ھێزی کارۆموگناتیسیدا، ئەم ھێزە بەکاردێت بۆ زیادکردنی خێرایی پلازما کە دەگاتە٦٠ km/s بەمەش ھێزێکی پاڵنەر دروست دەبێت کە لەتوانایدا ھەیە کەشتی ئاسمانی پاڵبدا بۆ ئاسمان. ئەو ئامێرەی کە پلازما دروست دەکات و خێرایی دەداتێ پێی دەڵێن مووشەکی (ڕۆکێتی) پلازما یان بزوێنەری پلازما یان ھێزی پاڵنەر بەپلازما کە بریتییە لەموشەکێکی کارەبایی، چونکە وزەی کارەبا بەکاردێنێت لەجیاتی سووتەمەنی، تاقیگەی پاڵنان بەپلازما توێژینەوە لەسەر فیزیای پلازما دەکات بۆ بەرھەمھێنانی جۆرەھا موشەک. ئێستا زۆربەی ئەو موشەکانەی کە بەکاردێن لەبواری ئاسمان موشەکی کیمیاویین واتە سوتەمەنی کیمیاوی بەکاردێنێت بۆ سووتاندنی سووتەمەنی شل لەژووری سووتان بۆ بەرھەمھێنانی گاز بەخێرایی ٣km/s لەموشەکەکەوە دەردەچێت ھەرچەندە ئەم خێراییە زیادبکات ڕێژەی سووتەمەنی بەکارھاتوو بۆ پاڵنانی مووشەک کەمتر دەبێت لەبەرئەوە پێویستمان بەچەند تۆن لەسووتەمەنی ھەیە بۆ ناردنی کەشتی ئاسمانی بەسەرنشینەوە و ئامێرەکانی (ھاوینج)، بەڵام ئەگەر ھاتوو موشەکی پلازما بەکاربێت کە خێرایی گازەکە دەگاتە ٦٠ km/s کێشی ماددەی پاڵنەر لەڕۆکێتی کیمیایی شایانی باسە کە موشەکی پلازما تەنیا لەئاسمانی دەرەوە بەکاردێت واتە کاتێک کەشتییەکە دەگاتە خولگەی خۆی، چونکە ھێشتا ھێزی پاڵنەری کیمیایی بەکاردێت بۆ ھاویشتنی کەشتی ئاسمانی لەسەر ڕووی زەوی بۆ بۆشایی. بەکارھێنانی ھێزی پاڵنەی پلازما لەخوولگەکان بڕێکی زۆری ماددەی بەکارھاتوو پاڵنان کەم دەکاتەوە ئەمەش بڕی تێچوونی پارەکە کەم دەکاتەوە، چونکە بۆ گەیاندنی ١kg بۆ بۆشایی ئاسمان ٢٠-٢٠٠ ھەزار دۆلار پێویستە. ==سەرچاوەکان== *گۆڤاری زانستی سەردەم *[http://www.wikipedia.org www.wikipedia.org] *www.wikipedia.org *www.khayma.com/mtwan/chemecals٢.htm *alfrasha.maktoob.com/archive/index.ph *studentals.net/stu/t٧٥٣٥.html {{تووڵی دەروازە|گەردوون|زانست|فیزیک|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Plasma physics}} [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:ستێرفیزیک]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:گازەکان]] [[پۆل:دۆخەکانی ماددە]] [[پۆل:فیزیکی پلازما]] rnnxujsrzoj9kszzhuziyd4vy9kghki 0 10544 1592477 1592256 2026-06-20T20:17:18Z MFTG 21816 /* قۆناغی سێیەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨) */ 1592477 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای کۆیە | ناوی_فەرمی = ''{{lang-ar| قضاء کویسنجق }}<br>{{lang-en| Koy Sinjaq District }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[قەزا]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی قەزای کۆیە{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی قەزای کۆیە و قەزای تەقتەق | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=8 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەزای کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.08314| 44.63329 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩١٨]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٤٩٤٫٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٧١ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٠،٤١٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = کۆیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) و [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} [[پەڕگە:Koye.JPG|thumb|وێنەی شاری کۆیە]] '''قەزای کۆیە''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: قضاء کویسنجق، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Koya District) یەکێکە لە قەزاکانی [[پارێزگای ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارۆچکە]]ی [[کۆیە]]یە. لە دوو نەتەوەی [[کورد]] و [[ئاشوورییەکان|کلدان]] پێکھاتووە. قەزایەی کۆیە خاوەن پێگەیەکی جیۆگرافی گرنگە لەسەر ئاستی [[عیراق]] و [[کوردستان]]دا. بە دوو چیای خنجیلانە دەورەدراوە. ئەوانیش چیای «[[باواجی]]» کە بەرزیەکەی ١٢٦٠م و چیای «[[ھەیبەت سوڵتان]]» کە بەرزیەکەی ١٠٩٢م لە ڕووی [[ئاستی دەریا]]وە دەبێت. دەگوترێت کە مێژووی دروستبوونی شاری کۆیە، دەگەڕێتەوە بۆ گوندی [[ئاسکی کۆیە]] و پێی گوتراوە ئەسکی کۆ (بە [[تورکی]] بە واتای کۆنەگوند دێت)، بەڵام دواتر خەڵکەکە ڕوویان لە [[حەمامۆک]] کردووە کە خاوەنی سەرچاوەی ئاوی زۆرە و بەو ناوچەیش گوتراوە کاولە کۆ. دواتریش لە شوێنی ئێستای کۆیە جێگیربوون ودەوڵەتی عوسمانی لێ پاش نەمانی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] و [[میرنشینی سۆران|سۆران]] ئیدارەیەکی فەرمی لێ دامەزراندووە و ناوی ناوە (کۆی سنجاق) [[سنجاق]]یش یەکەیەکی ئیداری بوو لە [[دەوڵەتی عوسمانی]]. کۆیە زیاتر لە ٨٠ شوێنەواری ھەیە لەوانە: خرابە، کلێسە، قەڵای شیلە، ئەسکی کۆیە، گوبتەپە، سکتای قەیسەری، باواجی، سماقۆڵی میرسەید، چنارۆک و حەمامۆک. بۆیەکەمین جاریش بە فەرمی لە ساڵی ١٨٨٥ قوتابخانە لەو شارەدا دامەزراوە. لەساڵی ١٩١٨ کۆیە کراوە بە [[قەزا]]. لەساڵی ١٩٨٨ لەژێر وەک کاردانەوەیەک دژی بزاڤی بڵاوی [[پێشمەرگە]]، [[حکوومەتی عێراق]] کۆیەی لە قەزا بچوککردووەتەوە و کردی بە [[ناحیە]]، بەڵام دوای ساڵی ١٩٩١ جارێکی تر [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆیەی کردەوە بە قەزا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == ناوی قەزای کۆیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == '''قەزای کۆیە''' ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە: * لە باکوورەوە [[قەزای شەقڵاوە]] و [[قەزای پیرمام]]. * لە باشوورەوە [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[قەزای تەقتەق]] و [[قەزای کەرکووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[قەزای دووکان]]، [[قەزای حاجیاوا]] و [[قەزای ڕانیە]]. * لە ڕۆژاواوە [[قەزای بنەسڵاوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزای کۆیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/3829921 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == === سەردەمی عوسمانی(١٥٥٤-١٩١٨) === * کاتێک عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٥٤دا ناوچەکەیان داگیرکرد، بڕیاریاندا حکومەتی خۆجێی بۆ سەرکردە [[کورد]]ەکان جێبھێڵن، بۆیە ڕاستەوخۆ نەخراوەتە ناو سیستەمی کارگێڕی عوسمانیەوە. فەرمانڕەواکان ئەندامی [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییەکان بوون و تەنیا بە دەگمەن سەربازی عوسمانی لە ئەیالەتەکەدا ھەبوون.<ref> https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ </ref> * بەڵام تۆمارە ئەرشیفییەکان لە سەدەی ١٦ بەدواوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو ناوچەیانەی کە بە شێوەیەکی باو پەیوەندییان بە شارەزوورەوە ھەیە، لەوانە [[ئامێدی]]، [[ھەولێر]]، [[کەرکووک]] و [[زاخۆ]]، لە سەردەمی جیاوازدا، وەک [[سنجاق]] لە ناو [[ئەیالەتی بەغدا]]دا ڕیزکراون.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/224338</ref> تۆمارە کارگێڕییەکانی عوسمانی لە ساڵانی ١٥٥٨-١٥٧٦ و ١٥٧٣-١٥٨٧ ئەم نیشتەجێبوونانە وەک [[قەزا]]ی ژێردەستەی [[بەغدا]] دەژمێرن، ئەمەش پێشنیاری ئەوە دەکات کە پێگەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لەناو ئیمپراتۆریەتەکەدا جێگیر نەبووە، بەڵکو لە نێوان قۆناغەکانی سەربەخۆیی ئەیالەتەکان و ژێردەستەیی ئیداری بۆ بەغدادا بە یەکەوە دەگۆڕێت.<ref>Musul – Kerkük ile İlgili Arşiv Belgeleri (1525–1919) (in Turkish). Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. 1993. pp. 47–48</ref> * لە سەدەی ١٨ و نۆزدەھەمدا، [[ئەیالەتی شارەزوور]] کەوتە ژێر دەستی [[میرنشینی بابان|بنەماڵەی بابان]]. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەگەڵ [[ئێران]] لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا، دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن. [[سنجاقی بابان]] کە شاری [[کەرکووک]]ی لەخۆگرتبوو، بەناوی ئەو بنەماڵەیەوە ناونراوە.<ref> https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> * لە ساڵی ١٨٥٠دا دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی پێھات، و ھەرێمەکە لە ساڵی ١٨٦٢دا خرایە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ویلایەتی بەغدا]]وە. لە ساڵی ١٨٥٠ دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی ھات و ھەر لەو ساڵەدا داواکارییەک بۆ دامەزراندنی ئەنجومەنێکی گەورە (meclis-i kebîr) لە شارەزوور لەلایەن [[باب ئەلعالی]] ڕەتکرایەوە. پاساوەکە ئەوە بوو کە ئەم جۆرە چاکسازییە ئیدارییە سەرەتا لە [[بەغدا]]وە دەست پێ بکات. * سنووری ئێستای قەزای کۆیە بە ناوی کۆیسنجەق لە ساڵەکانی (١٦٨٠ - ١٧٠٢)، لە ناو [[سنجاق]]ەکانی [[ئەیالەتی شارەزوور]]دا ھاتووە.<ref>https://www.academia.edu/19903381/18_Y%C3%BCzy%C4%B1l%C4%B1n_%C4%B0lk_Yar%C4%B1s%C4%B1nda_Osmanl%C4%B1_Devletinin_%C4%B0dari_Taksimat%C4%B1_Eyalet_ve_Sancak_Tevcihat%C4%B1_In_the_First_half_of_the_18th_Century_Administrative_Divisions_of_the_Ottoman_Empire_Shire_and_Sanjak_Assignments</ref> [[پەڕگە:Shehrizor Eyalet, Ottoman Empire (1609).png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئەیالەتی شارەزوور لە ١٦٠٩]] ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر [[میرنشین]]ەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.]] ==== قۆناغی دووەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٣) ==== لەم قۆناغەدا سیستەمی کارگێڕیی بەغدا لە [[ئەیالەت]]ەوە گۆڕدرا بۆ [[ویلایەت]]، ئەمەش لەلایەن [[والی]] تازە (مەدحە ت پاشا) کە لە ڕۆژی (۱۸ی موحەڕەمی ساڵی ۱۲۸٦ز-١٨٦٩/٤/٣٠ز)دا. گەیشتە [[بەغدا]] جیبەجێکرا، [[ویلایەتی بەغدا]] لەم قۆناغەدا لە (١٥) لیواوە کرا بە(١٤) لیوا، ژمارەی [[قەزا]]کانیشی لە(١٣٦)ەوە بۆ (۹۳) قەزا کەمکرایەوە. قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ [[والی]] [[ویلایەتی بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا. # ئاڵوگۆڕی نێوان ھەرسێ لیواکانی [[سلێمانی]]، [[کەرکووک]] و [[ڕەواندز]]. [[قەزای پشدەر]] لە لیوای سلێمانی دابڕێندراو خرایە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]] و لەبری ئەو [[ناحیەی شوان|قەزای شوان]] لە [[پارێزگای سلێمانی|لیوای کەرکووک]] دابڕێندراو خرایە سەر [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]، ھەر سێ ([[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای ڕانیە]]) لە لیوای کەرکووک دابڕێنران و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> # سنووری ئێستای '''پارێزگای ھەولێر''' لەم سەردەمەدا لە لیوای ڕەواندزدا کۆکرایەوە. [[پەڕگە:نەخشەی لیوای ڕەواندز لە ساڵی (١٨٦٩-١٨٧٢)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای ڕەواندز لە ساڵی (١٨٦٩-١٨٧٢)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨) ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری [[سنجاق]]ەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]]. گرنگترین ئەم گۆڕانکاریانە ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] ھەروەھا سنجاغی ڕەواندز بووە [[قەزای ڕەواندز]] و قەزاکانی([[قەزای سیدەکان|سیدەکان]]، [[قەزای چۆمان|باڵەک]] و [[قەزای ھەریر|ھەریر]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٨٩٠)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٨٩٠)دا.]] * لە نێوان ساڵانی ١٨٧٥- ١٨٩٢دا، قەزای کۆیە یەک ناحیەی ھەبوو ئەویش [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] بوو. * لە نێوان ساڵانی ١٨٩٤-١٩٠٧دا، [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] لە سنووری قەزای کۆیە ھاتە کایەوە. [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.]] === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی(١٩١٨ - ١٩٥٨) === یەکێک لە ئەنجامەکانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] زۆربەی [[ویلایەت]]ەکانی لەدەست دا، لەوانە [[ویلایەتی بەسڕە]]، [[ویلایەتی بەغدا]] و [[ویلایەتی مووسڵ]]، ئینگلیزەکان لە ماوەی ئەو جەنگەدا توانیان خاکی ئەم ویلایەتانە کۆنتڕۆڵ بکەن. لە دەوڵەتی نوێی [[عێراق]]دا کۆیان بکەنەوە و حکومەتێک دابمەزرێنن. حکومەتی تازە پێکھێنراو ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی [[عێراق]]. لەم ماوەیەدا ھەولێر وەکو پێشتر ئاماژەی پێکرا قەزایەکی [[پارێزگای کەرکووک]] بوو [[حکوومەتی عێراق]] بە ھۆی فراوانی لیوای کەرکووکەوە بە گونجاوی زانی یەکە کارگێڕییەکانی ئەو ناوچەیەی کە دەکەوێتە نیوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]]ەوە و تا کۆتایی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] (٤) [[قەزا]] و (۱۱) [[ناحیە]]ی لە خۆدەگرت لە لیوایەکدا کۆبکرێتەوە بە نوسراوی وەزارەتی ناوخۆ کە ئاڕاستەی ھەردوو موتەسەڕفی کەرکووک و ئەربیل کراوە و تێیدا ھاتووە بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران ھەولێر کراوە بە [[پارێزگا|لیوا]]، جیابوونەکەیشی لە لیوای کەرکووک لە روژی ١٩٢٣/٤/١دا دەستپێدەکات. ئەمەش وەچەرخانێک بوو، ئیدی سەردەمێکی نوێ دەستی پێکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩١٨-١٩٢٢)دا ==== پێش دەرچوونی بڕیاری بە لیوابوونی ھەولێر ھەندێک گۆڕانکاری کارگێڕی لەم سنوورەدا سازدرابوو و بریتی بوون لە:- # بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١١٢) لە ١٥-١٠-١٩٢٢دا یەکە کارگێڕییەکانی عێراقی سەر لە نوێ ڕێکخستەوە. # دابڕاندنی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] لە [[قەزای کۆیە]] و لکاندنی بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]] ھاتە کایەوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =التشکیلات الاداریة فی جنوب کردستان | ناونیشان = https://zheenlibrary.com/opac/index.php?lvl=record_display&id=9753 | نووسەر = عبداللە غفور |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٢٢-١٩٣٦)دا ==== # بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران لە بەرواری ١\٤\١٩٢٣دا پارێزگای ھەولێر ھاتە کایەوە و لە [[پارێزگای کەرکووک]] جیابووەوە، ئەو قەزا و ناحیەیانەی کەوتبوونە نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] ئەم پارێزگایەیان پێکھێنا. # [[قەزای ڕانیە]] دوای جێگیربوونی چارەنووسی [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]، [[قەزای ڕانیە]] سەر لە نوێ بە لیوای ھەولێرەوە بەسترایەوە، سەرەتا بەشی ڕۆژئاوای [[ناحیەی خدران|ناحیەی چناران]] کە دەکەونە نێوان چیای [[ھەیبەت سوڵتان]]، [[زێی بچووک]] و ڕووباری باسەلامەوە بە [[قەزای کۆیە]] لکێندرا، لکاندنیشی پەیوندی بە موڵکداری ئاغاکانی کۆیەوە ھەیە، کە خاوەنی زۆربەی زەوییەکانی ئەم ناحیە بوون، دواتر گەڕێنرایەوە بۆ [[قەزای ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =كورد وترك وعرب | ناونیشان = https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%83-%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = سي جي ادمونز |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٣٦)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٣٦)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦-١٩٤٧)دا ==== * لەم قۆناغەدا قەزای کۆیە هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أطلس العراق الإداری | ناونیشان = https://books.google.iq/books/about/%D8%A3%D8%B7%D9%84%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A.html?id=FZ390QEACAAJ&redir_esc=y%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = احمد سوسة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧-١٩٥٨)دا ==== * بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە (٢٢١) لە ١\٥\١٩٥٢دا، [[قەزای شەقڵاوە]] ھاتە کایەوە لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] بە دابڕانی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] بە سەرجەم کەرتەکانییەوە لە قەزای کۆیە. [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٥٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٥٨)دا.]] === سەردەمی کۆماری(١٩٥٨-١٩٩٠) === ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکوومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی [[عێراق]]، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref name=":0" /> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== * بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ١٩٦٤/٩/٢دا، چوار کەرتی قەزای کۆیە بە [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندرا. [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٦٥)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٦٥)دا.]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٠٣) لە ١٩٧٣/١٠/١٥دا، بە دابڕاندنی (١٥) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]]، (٢٣) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و (٤) کەرتی [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی شۆڕش]] لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] و بە قەزای کۆیەوە بەسترایەوە و ناوەندەکەیشی لە گوندی [[دێگەڵە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم باحداث ناحیة شورش | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9281.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٧٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٧٧)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٧)دا ==== * بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (٣٢١) لە ١٩٨٧/٩/١١دا، ناحیەکانی ([[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|خەبات]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|برادۆست]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|مێرگەسۆر]]، [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|تەقتەق]] و [[ناحیەی شۆڕش|شۆڕش]]) ھەڵوەشێنرانەوە. * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٩١١) لە ١٩٨٧/١١/١٦دا، '''(ا)''' ناحیەکانی ([[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|ناحیەی ناوەندی قەزای زێبار]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]]) ھەڵوەشێنرانەوە و کەرتەکانیان بە ناوەندی قەزاکانیانەوە لکێندرا. '''(ب)''' [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|ناحیەی خەبات]] سەر لە نوێ ھھێنرایەوە کایە. '''(ج)''' [[قەزای کۆیە]] ھەڵوەشێنرا و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە|ناحیەی کۆیە]] ھێنرایە کایەوە و بە ناوەندی [[قەزای ھەولێر]]ەوە بەسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الدلیل الاداری للجمھوریة العراقیة | ناونیشان = https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html | نووسەر = مؤید سعید بسیم |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٨٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٨٧)دا.]] == ناودارانی کۆیە == ===کەسایەتیی شۆڕشگێڕ=== * [[عەلی مەولود داربەسەری]] ساڵی ١٩٢٣–١٩٧٤ لەناوپردان ناوچەی [[حاجی ئۆمەران]] بە ھێرشی ئاسمانی فڕۆکەکانی [[بەعس]] شەھید بوو، تا ئێستاش گۆڕەکەی نادیارە.<ref>https://www.regaykurdistan.com/index.php/wtar/28342-2020-07-05-14-28-16 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211217125959/https://www.regaykurdistan.com/index.php/wtar/28342-2020-07-05-14-28-16 |date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> ===ھونەرمەندان=== مام سێوە (مەقام بێژ)، [[تایەر تۆفیق]] (گۆانیبێژ)، رۆستەم ئاغالە (شێوەکار)، باکووری. پوتە (برای سێوە بووە). حەنیل. مەتیعەبدوڵای قادرۆکێ. ئۆمەری حەمەدی خاڵی. عەبدوڵای خاڵی، حەمەدی لیلەی، مستەفای ئۆمەری قالەی کەمەندی، قادری ئۆ مەری قالەی کەمەندی، دەروێش حەمیدی قالەی، مام تەھای خەلیلی، حەمەدی گار فێنی قادری حەمەدی، مەلا ئەسعەد. حەمەدەمین عەباس. ===شاعیران=== [[حاجی قادری کۆیی]] (١٨١٧-١٨٩٧) , [[مەلای گەورە]] (١٨٧٦-١٩٤٣), [[دڵدار]] (نوسەری ھۆنراوەی [[ئەی رەقیب]] ,١٩١٨-١٩٤٨)، [[قوبادی جەلیزادە]]. [[دڵزار]]. [[عەونی]]. [[دلێر]]. ئەختەر. عاسی. وەردی. سامی عەوداڵ. [[خادیم]]. ڕۆستەم. تایەر حەوێزی. حاجی مەلا عەبدوڵای جەلیزادە. مەلا محەمەدی کۆیی جەلیزادە. مەنفی ونیھانی. لامیع. جەلال جۆبار. مە جید ئاسینگەر. کەمال غەمبار، وەستا حمد امین نەجار. == زانکۆی کۆیە == کۆیە ئێستا زانکۆیەکی لێیە بە ناوی [[زانکۆی کۆیە]]، کە لە ڕێکەوتی ١١ \١٠\٢٠٠٣ دامەزراوە لەوکاتەوە بەشێوەیەکی بەرچاو گەشەیکردووە. ژمارەی بەشەکانی زیادیکردووە بۆ ٣٤ بەش. لەساڵی ٢٠١٠ زانکۆی کۆیە پێکھاتەی خۆی گۆری لەسیستەمی کۆلیجەوە بۆ فاکەڵتی بەمەبەستی پێشکەوتنی زانکۆو ھاوشێوەبونی لەگەل سیستەمی نوێی زانکۆ پێشکەوتوەکانی جیھان. یەکێک لەتایبەتمەندیەکانی زانکۆی کۆیە بریتیە لە کەمپی زانکۆ کەبەشە ئەکادیمیەکانی زانکۆ و بەرێوەبەرایەتیەکان وخوێندکاران و ستافی دابینکردنی پێداویستیەکان لەخۆدەگرێ. لەھەرە تایبەتمەندیە گرنگەکانی زانکۆی کۆیە بریتیە لەو گەشە خێراو بەرچاوەی کە بەخۆیەوە دەبینێ بە بەراورد لەگەڵ زانکۆکانی تری کوردستان. زانکۆی کۆیە خاوەنی ھەندێ بەشی زانستی وئەندازیارییە کە دەگمەنن لەزانکۆکانی تری کوردستان وعێراق و ئەو بەشانە تەنھا لە زانکۆی کۆیە ھەن کە بریتین لەبەشەکانی ئەندازیاری نەوت وئەندازیاری جیۆتەکنیک و ئەندازیاری کیمیایی و دەرونزانی پزیشکی مایکرۆ بایەلۆجی). لەگەڵ چەندین بەشی تر کە پیک دیت لە زانستە مرۆڤایەتی و کۆمەڵایەتیەکان کە پیک دیت لە بەشەکانی قانون _ گارگێری و ئابوری_ شریعە ھەروەھا زمانی ئینگلیزی وە پەروەردە پیک دیت لە بەشەکانی مێژوو _ جوگرافیە _ کوردی _ عربی _ وەرزش _ زانستەکان پیک دیت لە بایۆلۆژی _ کیمیا_ فیزیاء _ماتکاتیک لەگەڵ چەند بەشێکی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سەبارەت بە زانکۆی کۆیە | ناونیشان = http://www.koyauni.ac/kurdish/ | نووسەر = [[زانکۆی کۆیە]] | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١ی شوباتی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120201212114/http://www.koyauni.ac/kurdish/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == قشلەی کۆیە == ئەم قشلەیە دەکەوێتە ناو سەنتەری شارۆچکەی کۆیە بەلای رۆژئاوای دا، لەسەر بەرزایەک (گردێکی پان) کە رووبەری لە ٢٤٠٠ م چوار گۆشە زیاترە. رووی دەرەوەی لە شێوەی قەڵا دروستکراوە و لە ھەر چوار لادا قوڵەی [[شەڕ]] و بەرگری بۆ دانراوە. لە ھەندێک شوێن بینایەکە دوو نھۆمە. لە بەشێکی مۆزەخانەی کۆیە دانراوە. لە لایەکی تر گەلەری ھونەری ھەیە، لەسەردەمی عوسمانیەکان دروست کراوە. == ناحیەکان و گوندەکان == کۆیە لە سەرەتای پێکھاتە ئیداریەکانی دەوڵەتی عوسمانی قەزایەک بوو سەر بە سنجاقی '''شارەزوور''' (کە ناوەندەکەی [[کەرکووک]] بوو) و لە ساڵی ١٨٩٣ و ١٨٩٥ز شەقڵاوە ناحیەیەکی سەر بەو قەزایە بوو. لە پاش [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] و درووستبوونی دەوڵەتی نوێی عیڕاق ھەولێر لە کەرکووک جیاکراوەو کرا بە لیوایەکی تایبەت و کۆیە بوو بە قەزایەکی سەر ھەولێر.<ref>سالنامە دولت علیە عثمانیة سنة ١٣٣٠ ھ، استانبول، ص ٨٠٣.</ref> قەزای کۆیە لە پێنج ناحیە و ١٩٠ گوند پێکھاتووە.<ref>[www.hawlergov.org/ku/region.php?id=١٣٣٠٧٥٨٧٥٤ قەزای کۆی - ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر]</ref> * [[ناحیەی ئاشتی]]؛ ٢٢ گوند، گرینگترینیان گوندی خەرابە و کاولان و بۆگد و کورداوا. * [[ناحیەی سکتان]]؛ ١٢ گوند، گرینگترینیان سکتان و نازەنین. * [[ناحیەی سێگردکان]]؛ ١١ گوند * [[ناحیەی شۆڕش]]؛ ٥١ گوند، گرینگتریتیان [[دێگەڵە|گوندی دێگەڵە]] و [[بانی ماران]] == بەستەری تایبەت == * سایتی '''چنارۆک''' [https://web.archive.org/web/20141021111314/http://chnarok.se/darbaray%20koya.htm] * سایتی '''زانکۆی کۆیە'''[https://web.archive.org/web/20120201212114/http://www.koyauni.ac/kurdish/] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Koy Sinjaq District}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای ھەولێر}} [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] ep7si0zdunpu4lk1g522yklrewio9h5 0 18969 1592391 1592127 2026-06-20T12:04:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592391 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|جوولەکەکان|جوولەکە (ڕوونکردنەوە)}} {{Infobox ethnic group | image = Star of David.svg | caption = ئەستێرەکانی [[داوود]] ھێمایەک بۆ جووەکان{{ھن}}[[پەڕگە:Jewish people around the world.svg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|260x260px]] {{Legend|#000000|ئیسرائیل}} {{Legend|#00216bff|١٬٠٠٠٬٠٠٠+}} {{Legend|#0038b8ff|١٠٠٬٠٠٠+}} {{Legend|#578bffff|١٠٬٠٠٠+}} {{Legend|#b3cbffff|١٬٠٠٠+}} |group = جووەکان – جوولەکەکان{{ھن}}יהודים |native_name = |population = '''١٣٬٧٤٦٬١٠٠ – ١٧٬٩٣٦٬٤٠٠''' |region1 = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} |pop1 = ٦٬٠٤٢٬٠٠٠ |ref1 = |region2 = {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} |pop2 = ٥٬٧٠٠٬٠٠٠ |ref2 = |region3 = {{ئاڵا|فەڕەنسا}} |pop3 = ٤٨٠٬٠٠٠ |ref3 = |region4 = {{ئاڵا|کەنەدا}} |pop4 = ٣٧٥٬٠٠٠ |ref4 = |region5 = {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} |pop5 = ٢٩١٬٠٠٠ |ref5 = |region6 = {{ئاڵا|ڕووسیا}} |pop6 = ١٩٤٬٠٠٠ – ٥٠٠٬٠٠٠ |ref6 = |region7 = {{ئاڵا|ئارجەنتین}} |pop7 = ١٨٢٬٣٠٠ |ref7 = |region8 = {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} |pop8 = ١١٩٬٠٠٠ |ref8 = |region9 = {{ئاڵا|ئۆسترالیا}} |pop9 = ١٠٧٬٥٠٠ |ref9 = |region10 = {{ئاڵا|بەڕازیل}} |pop10 = ٩٥٬٣٠٠ |ref10 = |region11 = {{ئاڵا|ئەفریقای باشوور}} |pop11 = ٧٠٬٨٠٠ |ref11 = |region12 = {{ئاڵا|ئوکراینا}} |pop12 = ٦٧٬٠٠٠ – ٢٠٠٬٠٠٠ |ref12 = |region13 = {{ئاڵا|مەجارستان}} |pop13 = ٤٨٬٦٠٠ |ref13 = |region14 = {{ئاڵا|مەکسیک}} |pop14 = ٣٩٬٤٠٠ |ref14 = |region15 = {{ئاڵا|بەلجیکا}} |pop15 = ٣٠٬٣٠٠ |ref15 = |region16 = {{ئاڵا|ھۆڵەندا}} |pop16 = ٣٠٬٠٠٠ |ref16 = |region17 = {{ئاڵا|ئیتالیا}} |pop17 = ٢٨٬٤٠٠ |ref17 = |region18 = {{ئاڵا|تورکیا}} |pop18 = ٢٦٬٠٠٠ |ref18 = |region19 = {{ئاڵا|ئێران}} |pop19 = ٢٥٬٠٠٠ |ref19 = |region20 = وڵاتەکانی تر |pop20 = ٢٥٠٬٢٠٠ |ref20 = |languages = {{Hlist|[[زمانی عیبری|عیبری]]|[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]|[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]}} |religions = [[پەڕگە:Star of David.svg|10px]] [[جوولەکایەتی]] |related = [[شام|خەڵکەکانی شام]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Studies Show Jews’ Genetic Similarity|یەکەم= Nicholas|دوایین= Wade|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.nytimes.com/2010/06/10/science/10jews.html?_r=0|ئیش=New York Times}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/s004390000426|ناونیشان=http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/Nebel-HG-00-IPArabs.pdf|سەردێڕ=High-resolution Y chromosome haplotypes of Israeli and Palestinian Arabs reveal geographic substructure and substantial overlap with haplotypes of Jews|ساڵ=٢٠٠٠|دوایین١=Nebel|یەکەم١=Almut|دوایین٢=Filon|یەکەم٢=Dvora|دوایین٣=Weiss|یەکەم٣=Deborah A.|دوایین٤=Weale|یەکەم٤=Michael|دوایین٥=Faerman|یەکەم٥=Marina|دوایین٦=Oppenheim|یەکەم٦=Ariella|دوایین٧=Thomas|یەکەم٧=Mark G.|journal=Human Genetics|بەرگ=١٠٧|issue=6|پەڕەکان=٦٣٠–٤١|pmid=١١١٥٣٩١٨}}</ref><ref name="evolutsioon">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|pmid=١٥٣٠٠٨٥٢|ناونیشان=http://evolutsioon.ut.ee/publications/Shen2004.pdf|ساڵ=٢٠٠٤|دوایین١=Shen|یەکەم١=P|دوایین٢=Lavi|یەکەم٢=T|دوایین٣=Kivisild|یەکەم٣=T|دوایین٤=Chou|یەکەم٤=V|دوایین٥=Sengun|یەکەم٥=D|دوایین٦=Gefel|یەکەم٦=D|دوایین٧=Shpirer|یەکەم٧=I|دوایین٨=Woolf|یەکەم٨=E|دوایین٩=Hillel|یەکەم٩=J|displayauthors=٩|سەردێڕ=Reconstruction of patrilineages and matrilineages of Samaritans and other Israeli populations from Y-chromosome and mitochondrial DNA sequence variation|بەرگ=٢٤|issue=٣|پەڕەکان=٢٤٨–٦٠|doi=10.1002/humu.20077|journal=Human mutation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200420110753/http://evolutsioon.ut.ee/publications/Shen2004.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="sciencedaily">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2000/05/000509003653.htm |سەردێڕ=Jews Are The Genetic Brothers Of Palestinians, Syrians, And Lebanese |بڵاوکەرەوە=Sciencedaily.com |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="evolutsioon"/> [[عەرەب]]ەکان،<ref name="evolutsioon"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|pmc=٣٠٣٢٠٧٢|ساڵ=٢٠١٠|دوایین١=Atzmon|یەکەم١=G|دوایین٢=Hao|یەکەم٢=L|دوایین٣=Pe'Er|یەکەم٣=I|دوایین٤=Velez|یەکەم٤=C|دوایین٥=Pearlman|یەکەم٥=A|دوایین٦=Palamara|یەکەم٦=PF|دوایین٧=Morrow|یەکەم٧=B|دوایین٨=Friedman|یەکەم٨=E|دوایین٩=Oddoux|یەکەم٩=C|displayauthors=9|سەردێڕ=Abraham's Children in the Genome Era: Major Jewish Diaspora Populations Comprise Distinct Genetic Clusters with Shared Middle Eastern Ancestry|بەرگ=٨٦|issue=6|پەڕەکان=٨٥٠–٨٥٩|doi=10.1016/j.ajhg.2010.04.015|journal=American Journal of Human Genetics|pmid=٢٠٥٦٠٢٠٥}}</ref> [[ئاشووری]]یەکان<ref name="evolutsioon"/> }} '''جوو'''، '''جوولەکە''' یان '''یەھوود''' ({{بە عیبری|יהודים}})، بەپێی سەرچاوەکانی مێژوو ئەم گەلە بۆ نەوەکانی پەیامبەر [[یەعقووب]] دادەنرێن، نەوەکانی ئەم گەلە سەر بە [[ئایینی جوولەکە]]کان کە سەر بەپەیامی [[مووسا]]یە.<ref>* "In the broader sense of the term, a Jew is any person belonging to the worldwide group that constitutes, through descent or conversion, a continuation of the ancient Jewish people, who were themselves descendants of the Hebrews of the Old Testament." [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/303358/Jew Jew] at [http://www.britannica.com/ Encyclopedia Britannica]</ref><ref>"Hebrew, any member of an ancient northern Semitic people that were the ancestors of the Jews." [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/259033/Hebrew Hebrew (People)] at [http://www.britannica.com/ Encyclopedia Britannica]</ref> == سەرچاوەی جوولەکەکان == بەپێی شوێنەوارناسی، جوولەکەکان [[کەنعان|نەوەی کەنعانییەکانن]] کە لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتدا نیشتەجێ بوون. بەگوێرەی [[تەورات]]، بنەچەی جوولەکەکان دەگەڕێتەوە بۆ [[ئیبراھیم]] و دوای ئەو [[ئیسحاق]]ی کوڕی و دوای ئەویش [[یەعقووب]]ی کوڕی و دوازدە منداڵەکەی و لەنێویاندا [[بەنی ئیسرائیل|نەوەی ئیسرائیل]] ھاتوون کە لە میسری کۆندا ژیاون و پاشان گواسترانەو بۆ [[بیابانی سینا]]، لەوێ [[تەورات]] لەلایەن خوداوە لەسەر دەستی [[موسا]] پێیان بەخشرا.<ref>https://books.google.com/books/about/Ancient_Canaan_and_Israel.html?hl=ar&id=EResmS5wOnkC#v=onepage&q&f=false</ref> نەوەکانی ئیسرائیل بە عیبرانییەکان ناسراو بوون بەھۆی باوکیان ئیبراھیم کە بە زمانی [[عیبری]] و پەڕینەوەی لە ڕووبارێکەوە لە خاکی ئاشوورەوە ناسرابوو و جوولەکەکان ئەوانەن کە شوێن موسا کەوتوون و باوەڕیان بە [[ئایینی جوولەکە]] ھەیە، کە بنەچەیەکی ئایینییە و بنەچەیەکی نەتەوەیی نییە، بەڵام موسا تەنیا بۆ نەوەکانی ئیسرائیل نێردراوە و لەو کاتەدا دوازدە ھۆز بوون، نەوەکانی [[یووسف]] و ئەو براکانی کە بە گوێرەی ڕاڤەکارانی تەورات لە میسر نیشتەجێ بوون دوای ئەوەی یووسف بوو بە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکان تێیدا. تا خودا موسای پێغەمبەری لە نێوانیاندا نارد و ھەموویانی کۆکردەوە و ھانی جووەکانی دا کە میسر بەجێبھێڵن و بگەڕێنەوە بۆ زێدی پێغەمبەر یەعقووب و ئیسحاق، کە تێیدا ھۆزەکانی کەنعان ھەبوون کە بتیان دەپەرست و سەرپێچی فەرمانی خوادایان دەکرد، بۆیە بەپێی تەورات خودا خاکەکەی بەخشی بە نەوەکانی ئیسرائیل و ناوی لێنا خاکی [[ئیسرائیل]]. == ناوەڕۆک == جوولەکایەتی لە ھەندێک لە تایبەتمەندییەکانی [[نەتەوە]] و ڕەگەز و ھەروەھا [[ئایین]] و [[چاند]]دا ھاوبەشە، ئەمەش وا دەکات پێناسەی جوولەکە کەمێک جیاواز بێت بەپێی ئەوەی کە ئایا وەک ناسنامەی ئایینی بەکاردەھێندرێت یان نەتەوەیی. بەگشتی لە [[چاند]]ی جوولەکە [[جیھانگەرایی|جیھانگەری]]یە ھاوچەرخەکاندا جوولەکەکان لە سێ کۆمەڵەدا پێناسە دەکرێن: ئەو کەسانەی کە لە خێزانێکی جوولەکەدا لەدایکبوون جا ئایینی جوولەکە پەیڕەو بکەن یاخود نا، و ئەوانەی کە ھەندێک زانیاری بنچینەییان ھەیە لەسەر باوباپیرە جوولەکەکانیان یان ڕەچەڵەکی دایکێکی جوولەکەیان ھەیە (ھەندێکجاریش ئەوانە لەخۆدەگرێت کە لە لایەنی باوکییەوە ڕەچەڵەکی جوولەکەیان ھەیە)، و ئەو کەسانەی کە ھیچ پاشخان و ڕەچەڵەکی جوولەکەیان نییە بەڵام بە فەرمی چوونەتە ناو ئایینی جوولەکە و شوێنەوتووین. لەکاتێکدا بەپێی یاسای جوولەکایەتی، بەتایبەتی بەپێی مەزھەبی جوولەکە ئۆرتۆدۆکسەکان، کەسێک بە جوولەکە دادەنرێت ئەگەر کوڕی ژنێکی بە بنەچە جوولەکە بێت.<ref>https://web.archive.org/web/20200315153005/https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/45132/jewish/What-Makes-a-Jew-Jewish.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170115014050/http://www.jewishvirtuallibrary.org:80/jsource/Judaism/whojew1.html</ref><ref>https://archive.org/details/worldreligionsin0000unse_d8f1</ref> == سەرکردایەتی ئایینی == یەک دەستەی کارگێڕی بۆ کۆمەڵگەی جوولەکە نییە، و نە یەک دەسەڵات بەرپرسیارە لە ڕێبازی ئایینی. بەڵکو لە ئاستی نێوخۆیی و نیشتمانی و نێونەتەوەییدا چەندین دامەزراوەی [[جیھانگەرایی|جیھانگەری]] و ئایینی جۆراوجۆر ھەن کە ڕۆڵی جیاواز دەگێڕن لە سەرکردایەتیکردنی کۆمەڵگەی جوولەکەکان و کارکردن بۆ ئەو دۆسییانەی کە بەلای جوولەکەکانەوە گرنگن.<ref>https://web.archive.org/web/20220319081307/https://archive.org/details/explorationsjewi00eise</ref><ref>https://archive.org/details/fromsanctuarytob0000lewi</ref> == بەشدارییەکان == جوولەکەکان بەشدارییەکی زۆریان لە بواری بەرفراواندا کردووە، لەوانە [[زانست]]، [[ھونەر]]، [[ڕامیاری]]، [[بازرگانی]]. ھەرچەندە جوولەکەکان تەنیا ٠٫٢٪ی دانیشتووانی جیھان پێکدەھێنن، بەڵام زیاتر لە ٢٠٪ی براوەی [[خەڵاتی نۆبڵ]] جوولەکە بوون.<ref>Schwartz, Richard H. (2001). Judaism and Global Survival. New York: Lantern Books. ص. 153. ISBN 1-930051-87-5.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180227030652/http://www.nytimes.com/2010/01/12/opinion/12brooks.html</ref><ref>Shalev, Baruch (2005). 100 Years of Nobel Prizes. ص. 57. A striking fact... is the high number of Laureates of the Jewish faith—over 20% of the total Nobel Prizes (138); including: 17% in Chemistry, 26% in Medicine and Physics, 40% in Economics and 11% in Peace and Literature each. These numbers are especially startling in light of the fact that only some 14 million people (0.2% of the world's population) are Jewish.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.jweekly.com/article/full/16556/as-the-nobel-prize-marks-centennial-jews-constitute-1-5-of-laureates/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130120162612/http://www.jweekly.com/article/full/16556/as-the-nobel-prize-marks-centennial-jews-constitute-1-5-of-laureates/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171019170057/http://www.jewishbiography.com/biographies/list-of-jews/jewish-nobel-prize-winners/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171019170057/http://www.jewishbiography.com/biographies/list-of-jews/jewish-nobel-prize-winners/index.html</ref><ref>Ted Falcon, David Blatner (2001). "28". Judaism for dummies. جون وايلي وأولاده [لغات أخرى]. Similarly, because Jews make up less than a quarter of one percent of the world's population, it's surprising that over 20 percent of Nobel prizes have been awarded to Jews or people of Jewish descent.{{استشهاد بكتاب}}: صيانة CS1: extra punctuation (link)</ref><ref>Lawrence E. Harrison (2008). The Central Liberal Truth: How Politics Can Change a Culture and Save It. مطبعة جامعة أكسفورد. ص. 102. That achievement is symbolized by the fact that 15 to 20 percent of Nobel Prizes have been won by Jews, who represent two tenths of one percent of the world's population.</ref><ref>https://archive.org/details/historyofjewishp0001kras</ref> == کاریگەری کولتووری جوولەکە لەسەر جیھان == کولتووری جوولەکەکان کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر ئاستی جیھانی لە سەرانسەری بوارە جیاوازەکاندا ھەبووە، لەوانە [[ھونەر]]، [[زانست]]، [[فەلسەفە]]، [[کارگێڕی]]، دادپەروەری کۆمەڵایەتی و [[پەروەردە]]. === ھونەر و ئەدەب === نووسەر و مۆسیقاژەن و ھونەرمەندە بەناوبانگەکانی جوولەکە وەک [[فرانز کافکا]]، [[مارک شاگال]]، مۆدیگیلیانی وێنەکێشی ئیتالی، و [[لیۆنار بێرنشتاین]] جێپەنجەی نەسڕاوەیان لەسەر بوارەکانی خۆیان بەجێھێشتووە، بە داھێنان و داھێنانەکانیان کولتووری جیھانییان دەوڵەمەند کردووە. م === زانست و پزیشکی === زانا و پزیشکە دیارەکانی جوولەکە، لەوانە [[ئەلبەرت ئایینشتاین]] و [[جۆناس سالک]]، دۆزینەوە و پێشکەوتنی پێشکەوتوویان ئەنجامداوە، بەشدارییان لە پێشخستنی زانستی مرۆڤ و باشترکردنی تەندروستی گشتی لە سەرانسەری جیھاندا کردووە. === فەلسەفە و ھزر === فەیلەسوفە جوولەکەکانی وەک [[باروخ سپینۆزا]] و [[مارتین بوبەر]] گوتاری فەلسەفی ڕۆژاوایان لە قاڵب داوە، پرسیارە قووڵەکانی ئەخلاق و میتافیزیک و بوونی مرۆڤیان لێکۆڵییەوە. === کارگێڕی و داھێنان === خاوەنکارە جوولەکەکان ڕۆڵی سەرەکییان بینیوە لە داڕشتنی پیشەسازییەکانی وەک تەکنەلۆژیا و دارایی، کەسایەتییەکانی وەک [[سێرجی برین]] و [[مارک زوکەربێرگ]] شۆڕشیان لە دیمەنی دیجیتاڵیدا کردووە و گەشەی ئابوورییان ھانداوە. === دادپەروەری کۆمەڵایەتی و چالاکی === تاک و ڕێکخراوە جوولەکەکان داکۆکیکارێکی دیار بوون بۆ مافە مەدەنییەکان، مافەکانی مرۆڤ و دۆزی دادپەروەری کۆمەڵایەتی، لەگەڵ سەرکردەکانی وەک [[ڕوت بەدەر گینسبێرگ]] و [[ئێلی ویزل]] ئیلھامبەخش بوون بۆ گۆڕانکاری و پێشکەوتن لەسەر ئاستی جیھانی. === کۆمەڵگاکانی ڕەوەند === کۆمەڵگە جوولەکەکان لە ڕەوەندەکاندا بەشدارییان لە ھەمەجۆریی کولتووری گەلان کردووە لە سەرانسەری جیھاندا، بە نەریت و چێشتخانە و دەربڕینە ھونەرییەکانیان کولتوورە ناوخۆیییەکانیان دەوڵەمەند کردووە. === پەروەردە و سکۆلەرشیپ === دامەزراوە پەروەردەیییەکان و زانایانی جوولەکەکان بەشدارییەکی بەرچاویان لە بواری ئەکادیمی و گوتاری فیکریدا کردووە، پەرەپێدانی توێژینەوە و داھێنان و فێربوون لە بوارە جیاوازەکاندا. == ئایینی جوولەکە == نەوەکانی ئەم گەلە سەر بە ئایینی [[جوولەکە]]ن کە سەر بەپەیامی [[مووسا]]ن، لەنێو جوولەکان دوو پەرتووک نێوبانگی ھەیە یەکەمیان [[تەورات]] و دووەمیش [[تەلەمود]]ە کە لەلایەن حاخامەکانەوە نووسراوە. == زمانی عیبری == {{سەرەکی|زمانی عیبری}} زمانی عیبری زمانێکە لە بنەماڵەی [[زمانە سامییەکان]] کە خەڵکی کەونارای [[فەلەستین]] قسەیان پێدەکرد و ئێستاکە لە [[ئیسرائیل]]دا زمانی فەرمییە. == بنیادی دەوڵەتی جوو == لە ١٤ی ئایاری [[١٩٤٨]]، لەخاکی [[فەلەستین]] دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] دامەزرا، ئەمەش بەیەکەم دەوڵەتی فەرمی بۆ جووەکان دادەنرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[مووسا]] * [[ھۆلۆکۆست]] * [[تیۆدۆر ھیرتزل]] * [[ڕابی|حاخام]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەرژەنتین|ئەڵمانیا|ئیسرائیل|ئوسترالیا|بەڕازیل|شانشینی یەکگرتوو|ڕووسیا|کەنەدا|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Jews}} [[پۆل:جووەکان]] [[پۆل:دەستنیشانکردنی ئیتنۆ-کلتووری]] [[پۆل:سامییەکان]] [[پۆل:گروپە نەتەوەییەکانی باشووری ئاسیا]] [[پۆل:گروپە نەتەوەییەکانی باکووری ئەفریقا]] [[پۆل:گروپە نەتەوەییەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا]] [[پۆل:گرووپە ئەفسانییەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:گەلانی دێرینی ڕۆژھەڵاتی نزیک]] [[پۆل:ناسنامەی ئایینی]] [[پۆل:گرووپە نەتەوەیییەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا]] [[پۆل:بەنی ئیسرائیل]] sngwdsvxgjkc67fp6y4xcuvl1ufduwb 1 40768 1592574 1386179 2026-06-21T01:52:43Z Sakura emad 42467 بڕوانە [[ویکیپیدیا:ڕێساکانی پەڕەی وتووێژ]] کەس خاوەنی پەڕەی وتووێژ نییە و کەسیش ناتوانێت بیسڕێتەوە کاتێک وتووێژی ئەوانی تر بەردەستە 1592574 wikitext text/x-wiki لە باشوور بەمەش دەڵێن داس و بە بچووکەکەش ھەر دەڵێن داس بەڵام بچووکەکە دوو ناوی ھەیە "داس و داسوولکە". گەورەکەش ھەر داسە.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٠:٠٨, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :لە موکریان بە Scythe دەقاودەق دەڵێن مەڵەغان و داسیشە Sickleە. لێرەدا ھەر دووکیان دەتوانی ببینی [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/26/Sickle_and_scythe_labels.jpg]، ئەمانە جیاوازن. نازانم لە شوێنی تر چی پێ دەڵێن، گەلۆ خەلکی بانە چی پێ دەڵێ دەبێ بپرسم چون کوردی وانیش زۆر ڕەسەنە بەڵام باشترە ئەمە لە داس جیا بکرێتەوە. مام فێرخواز ئەگەر بتوانین وتارەکانی ئەم خشتەیە بە باشی بکیەنە کوردی و بیان نووسین زۆر باش دەبێ: [[:en:Template:Types_of_tools]].--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٠:٢١, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::لەبەر زمانی کوردی دەڵێم کە خەڵک بزانن ناوی کوردی ئەمانە چییە و لە ناو نەچێ، بۆ نموونە لای ئێمە بەمە دەڵێن شەنە: [[:en:Pitchfork]].--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٠:٢٣, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :ڕاستە، بیانکەینە کوردی زۆر شتی چاکە من لە جێی خۆمەوە ئەوەندەی بتوانم و بزانم دەیانکەم بە کوردی، بەڵام ھەر ناوێکی ھەبێت لەھەر شوێنێ بینووسین باشە نەک تەنیا یەک ناو. لای ئێمە "تەور داس"یش ھەیە، [[:en:Pitchfork]] ئەمە لای ئێمەش ھەر شەنەیە و "شەنەبا"شی پێ وتراوە چونکە گەنم بەبا دەکات.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٠:٣٩, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::بەڵێ وایە. ئەو "تەورداس"ە لای ئێمەش ھەیە نازانم بە ئینگلیزی چی پێ دەڵێن! تەورزینش ھەیە: [[:en:Battle_axe]]--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٠:٥٦, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :کاک چالاک [[:en:Battle_axe]] ئەمە زۆر لە جۆرە تەورێک دەچێت کە پێی دەڵێن "بیور". بەڵام نازانم ئەوە یان ئەو نییە.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٢:١٧, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::بیور؟ لە موکریان بە فأس/Axe دەڵێن بیور، بڕوانە لە کورمانیجیشدا ھەر وایە: [http://ku.wiktionary.org/wiki/bivir bivir]. ئەگەر بڕوانیە فارسیی [[:en:Battle_axe]] بۆت دەردەکەوێ دروستە. ئەمانە ھەندێک ئەستمن. بە نموونە لای ئێوە «تەشوێ» ھەیە؟ بە چی دەڵێن؟--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٢:٢٨, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :بیور تەورێکە لە ئاسن دروست کراوە سەرەکەی پان و کەوانەییە [http://ku.wiktionary.org/wiki/bivir bivir] ئەمە تەورە بەڵام بیور شتێکی ترە کلک و سەرەکەی ھەردووکی ئاسنە و دەمەکەی وەکو دەمی داسە بەڵام تیرەکەی بچووکترە و تەنیا بۆ بڕینەوەی لقی بچووک بەکاردێ داری ئەستووری پێ نابڕێت. نازانم لەوانەیە لای ئێوە شتێکی تری پێ بڵێن. :تەشوێ ئەگەر مەبەستت "تەشی" بێت بۆ ڕێسینی خوری بەکاردێت نازانم مەبەستت ئەوە بوو یان نا؟--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٢:٤١, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::بزانە وێنەکەیت دەست ناکەوێ، ئەمە نەڵێی [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Cutter_mattock.jpg]؟ بۆ تەشوێ مەبەستم تەشی نەبوو مەبەستم [[:en:Adze]] بوو.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٢:٤٨, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :لە گوگڵ گەڕام وێنەی بیورم نەدۆزیەوە، [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Cutter_mattock.jpg] ئەمەش لای ئێمە (دوودەم و دووسەر و قازمەی) پێ دەڵێن. تەشوێکەش [[:en:Adze]] نەمدیوە ڕاستی.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٣:١٩, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::لای ئێمە بە [[:en:Pickaxe]] دەڵێن قوڵنگ. قازمە بۆ ھەڵکەندنی زەوییە و وەکوو قوڵنگە بەڵام یەک دەمی ھەیە و ئێمە «پاچ»یشی پێ دەڵێین. نازانم لای ئێوە چۆنە بەڕاستی، ئێوە قوڵنگ دەڵێن یا نە و قازمە چۆناوچۆنە؟--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٣:٤٢, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :کاکە وەڵا لێم تێک چوو وام زانی ئەوەی تر ھەر ئەوەیە [[:en:Pickaxe]] پاچیشی پێ دەڵێین (پاچ و دوودەم و دووسەر و قازمە) ڕاستە بۆ ھەڵکەندنی زەوی بەکاردێت بەس قوڵنگم نەبیستووە.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٣:٤٨, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :قوڵنگ لای ئێمە جۆرە باڵندەیەکە وەکو قازە (قاز و قوڵینگ و مراوی --- ھەرسێکیان تەیری ئاوی) ئەمە ھۆنراوەیەکی فۆلکلۆریشی لەسەرە.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ١٣:٥٠, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::قوڵنگ خۆی لە وشەی قوڵی کوردییەوە ھاتووە چون زەوی قوڵ دەکا (چۆتە ناو فارسیشەوە و فارس دەڵێ کُلنگ!) بەڵام تۆ ڕاست دەکەی قوڵنگ پەلەوەریشە ([[:en:Crane_(bird)]]) و بۆ نموونە لە بانە قوڵنگ بە ھەر دووکیان دەڵێن. فارسیش ھەر وا بە ھەر دووکیان دەڵێ کلنگ بەڵام ئێستا زیاتر بە پەلەوەرەکە دەڵێ دُرنا. لە ڕاستیدا لای ئێمە خەڵکی موکریان ئاوا نییە چون بە پەلەوەرەکە دەڵێین قورنگ و لای ئێمە ئەوانە جیاوازن و گرفتی زمان و شێوەزارەکانی ترمان نییە.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٢٧ی ڕەشەمەی ٢٧١٢)</font> ١٤:٠٠, ١٧ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :لە ھەولێریش دەڵێن (قورینگ)، کوردی ئەوەی خۆشە شێوەزاری زۆرە.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ٠٥:١٥, ١٨ ئازار ٢٠١٣ (UTC) : [[:en:Adze]] ئەمە پێی دەڵێن "تەپشوو".--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ٠٧:١٢, ٢١ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::تەشوێ و تەپشوو یەک شتن مام فێرخواز! سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(١ی خاکەلێوەی ٢٧١٢)</font> ٠٩:٠٥, ٢١ ئازار ٢٠١٣ (UTC) :بەڵێ ئاخر ئەو ڕۆژە نەمدەزانی ناوی چییە چونکە پێشتر نەمبینی بوو پرسیم وتیان تەپشوو.--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ٠٩:٣٨, ٢١ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ::کاری چاکت کردی پرسی. بەڵێ لە کورمانجیدا [[:wikt:ku:kutevşo|تەڤشۆ]]، تەڤشوو و تەفشۆ، بە ئەردەڵانی ترێشتە و بە ھەورامی ترەشتە و ترێشتە و بە کەڵھوڕی تێشە و بە فارسیش [[:fa:تیشه|تیشه]].--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(١ی خاکەلێوەی ٢٧١٢)</font> ١٢:٢٧, ٢١ ئازار ٢٠١٣ (UTC) ھەر لەم وشەیە (قازمە) دڕدۆنگ بووم بە ڕاست دەرچوو تورکیە: [http://tr.wiktionary.org/wiki/kazma کازما (قازما)].--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]<sup>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]] </sup> <font size="0.5px">(٥ی جۆزەردانی ٢٧١٣)</font> ١٨:١١, ٢٦ ئایار ٢٠١٣ (UTC) ==بنەڕەتی ناو== {{وب|Calak}}، بنەڕەتی وشەی مەڵەغان دەزانی چیە؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٥:٣٧، ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩ (UTC) :کەرەنتوو کە ئەرمەنییە. مەڵەغان بە جوانی ڕوون نییە. وێ دەچێ ئەویش ئەرمەنی بێ بەڵام سوور نەبووەتەوە.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٧:٠٤، ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک <s>عەزە</s> کەس لێرە ئەزانێ بنەڕەتی وشەکە چیە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەڵێ عەزە! ئەمە سووکایەتیکردنە بە ناوم . تکایە لە پێی یاسا سزای بدە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ... بە پێی یاسا ... [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٤، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سوکایەتی نازانم چیە کاک aza تۆماری یادگارییەکانت نیم ناوەکەت لەبەربکەم وەک چۆن تۆش لێو تێکچوە نوسیوتە ''لەپێی یاسا''. بەھەرحاڵ، تکایە ھۆکاری دروستیی مەڵەغانم پێبڵێ یان بیگەڕێنمەوە داسی گەورە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٥٠، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەقوربان ھەموومان دەزانین ناوی بە "ئازا" دەخوێندرێتەوە مەگەر کەسێک عەرەب بێت ھەر عەرەبیش لێی تێک ناچێت ناوی بە ئا دەستپێدەکات، تکایە ڕێزی خۆت بگرە. ::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێشنیار دەکەم لەگەڵی گفتوگۆ نەکەیت تا باسەکە یەکلایی دەکەمەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ماوەیەکە لێرە نەبووم و دیارە ھەڵە خوێندومەتەوە +پێویست ناکا درۆ بۆ ئێوە بکەم تا بیسەلمێنم هەڵە نوسیومە، چۆنیش لێی تێدەگەن، ئازادن. گەر باسەکە لەسەر ڕێزە تکایە ئەو فێری ئەو ڕێزە بکەن، بێ هیچ ھۆکارێکی زەق و لێدوانێک دەستکاری نەگەڕێنێتەوە، چون مانای باش بە بەرامبەر نادات، یەکەمجاری نیە وادەکات ھێشتا من حەقم داوەتێ و تا ئەم لێدوانە ھیچم نەگوتووە لەسەر ئەو کارانەی. ھیوادارم یەک تۆز ڕق ئەستووری وازلێبێنێ وەک پێشتریش پێشنیارم بۆی کردوە، ئێمەش مرۆڤین، ڕۆبۆت و شتیوا نین. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::باشە ھەڵە تێگەیشتن ھەر دەبێت کێشە نیە گرنگ ئەوەیە دوبارە نەبێتەوە، کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] تۆ چیدەڵێی؟ دەستکارییەکانی ئەو بۆ بێ گفتوگۆ دەگەڕێنیتەوە خۆتۆ بەڕێوەبەر بوویت ئەی نازانیت پێویستە سەرەتا گفتوگۆ بکەن؟ وای دانێ کاک زەمەن ھەڵە جوڵایەوە و بەھەڵە چوو. خۆ ئێوە یەکێک بوون لە بەڕێوەبەران و ڕۆژێک لەگەڵ ئێمە پڕۆژەکەتان بەڕێوەبردووە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:٢٠، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] چەن جار پێم وتووە بەبێ وتووێژ پەڕەکان نەگوازێتەوە. ئەو پەڕەکەی بەبێ وتووێژ گواستەوە. ئەو سەرەتا گفتوگۆی نەکرد، نە من. یەکەمجاریشی نییە. پاش ئەوەی گواستنەوەکەیم پووچەڵ کردەوە، ھاتم سەرچاوەم دانا بۆ وشەکانی مەڵەغان و کەرەنتوو کە لە فەرھەنگەکاندا ھاتبوون، با بزانێ ئەو وشانە سەرچاوەیان ھەیە. بەڵام ھەمیسان ئەوانەی لابرد و پەڕەکەی گواستەوە. لە بابەت ناوبردنیشمەوە، با خۆمان نەخڵەتێنین، ڕوون و ئاشکرایە ھیچ کوردێ Aza بە عەزە ناخوێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٦، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەم وتووێژەت بیرە؟: [[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen#سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان|لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen#سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان]] ؟ لەوێ کاک زەمەن ھەمان ھەڵسوکەوتی لەگەڵ من بەکارھێناوە بزانە من چۆن وەڵامم داوەتەوە. بەبێ ئەوەی کرداری تێدا بکەم سەرەتا ئاگادارم کردۆتەوە بۆ چەندجارێک، بەڵام ان شاء اللە لەو گفتوگۆیەی ئێستامان ئەوەی پێ تەرک دەکەم کە بێ وتووێژ وتاری خەڵکی تر بگوازێتەوە. بۆ مەسەلەی ناوەکە ئەو وتی بەھەڵە تێگەیشتووە، تۆش ھەروای دابنێ ھەڵە تێگەیشتووە و [[ویکیپیدیا:لێکدانەوەت باش بێت|دڵت گەورە بێت]]. گرنگ ئەوەیە دووبارەی نەکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٦، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چەند پێشنیارێکم ھەیە، تکایە جارێکی تر وتاری خەڵکی تر بەھیچ شێوەیەک بێ وتووێژ مەگوازەوە، یان بەھیچ شێوەیەک شەڕە دەستکاری مەکە، گەر تۆ دەستکاریەکت دانا کەسێک گەڕاندیەوە بڕۆ وتووێژی لەگەڵ بکە، یان گەر ھەر نەگەیشتنە ئەنجام بەڕێوەبەران یان کەسێکی شارەزا بانگ بکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٧، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] باسی چیدەکەی لەم وتارە ھیچ دەستکاریەکم نە گەڕاندۆتەوە نە پوچەڵکردوەتەوە ھەرشتێ بە خۆت تێمەگە. دەربارەی ناوەکەت، ڕەنگە یەکەم کورد بم ئەو ناوە بەوە بخوێنمەوە، تازە ئاوەکە وا ڕۆیشت. @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: وایە دەبوو لە وتووێژ باسی ناوەکەم بکردایە پاشان بمگواستایەتەوە، بەڵام لە کورتەی دەستکاری ڕوونمکردەوە بۆچی گواستومەتەوە، ئەو ئەوەیشی نەکرد، کە ھیچ نەبێ بڵێ بۆچی ئەمە دروستە و ئەوەی من پێشنیارم کردوە دروست نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٧، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] وتاری خەڵکی تر نییە، وتار ھیی ویکیپیدیایە و ھەرکەسێ ئازادە دەستکاریی بکا، بە مەرجێ یاساکان و رێنوێنییەکان ڕەچاو بکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٤، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) diidk1wwss32hhwei4cyjpjk4dfitn2 0 42088 1592402 1124778 2026-06-20T12:33:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592402 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Samanid dynasty (819–999).GIF|230px|وێنۆک|ڕووبەری ئیمپراتۆری سامانی]] '''سامانییەکان''' بنەماڵەیەکی [[سوننی]] [[ئێران]]ی بوون کە لە نێوان ساڵانی ٨١٩ - ٩٩٩ی زایینی لە بەشێک لە خاکی ئێستای [[ئێران]]، [[ئەفغانستان]]، [[پاکستان]]، [[تاجیکستان]] و [[تورکمانستان]] دەسەڵاتدار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.highbeam.com/doc/1G2-3034700041.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502180821/http://www.highbeam.com/doc/1G2-3034700041.html |url-status=dead }}</ref><ref> The Encyclopaedia of Islam (article by Clifford Edmund Bosworth) writes: SAMANIDS, a Persian dynasty which ruled in Transoxania and then in Khurasan also, at first as subordinate governors of the Tahirids [q. v. ] and then later autonomous, virtually independent rulers (204-395/819-1005)</ref> دەوڵەتی سامانی، ناتوانرێت وەکوو دەوڵەتێکی سەربەخۆ بێتە ئەژمار، بە ھۆی ئەوە کە ئەم دەوڵەتە لە ژێر چاودێری [[دەوڵەتی عەبباسی]] دا بوو. == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Samanid Empire}} [[پۆل:مێژووی ئەفغانستان]] [[پۆل:مێژووی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٨٧٥]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی کازاخستان]] [[پۆل:مێژووی قرغیزستان]] [[پۆل:مێژووی پاکستان]] [[پۆل:مێژووی تاجیکستان]] [[پۆل:مێژووی تورکمانستان]] [[پۆل:مێژووی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٨١٩]] [[پۆل:مێژووی ئیسلام]] [[پۆل:تەبەرستان]] 0kc2uvycvj51jpesock8k3kke7z5msc 0 42575 1592393 1592010 2026-06-20T12:04:59Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592393 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition|tourney_name=جامی کیشوەرەکانی فیفای|year=٢٠١٣|other_titles=Copa das Confederações da FIFA<br />Brasil 2013<ref>The Portuguese pronunciation is {{IPA-pt|ˈkɔpɐ dɐs kõfedɛɾɐˈsõjz dɐ ˈfifɐ bɾɐˈziw ˈdojz ˈmiw i ˈtɾezi|}} in Brazil's standard pronunciation.</ref>|image=200px-FIFA Confederations Cup Brazil 2013 logo.svg.png|size={{Logo size|FIFA canvas}}|country=Brazil|dates=١٥-٣٠ی حوزەیران|num_teams=8|confederations=6|venues=6|cities=6|champion=BRA|count=4|second=ESP|third=ITA|fourth=URU|matches=16|goals=68|attendance={{#expr: 67423 + 73123 + 57804 + 40489 + 48874 + 52690 + 41705 + 20187 + 71806 + 26769 + 51263 + 22047 + 57483 + 56083 + 43382 + 73531}}|top_scorer=|player={{fbicon|BRA}} [[نەیمار دا سیلڤا]]|goalkeeper=|fair_play={{fb|ESP}}|prevseason=[[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]]|nextseason=[[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|٢٠١٧]]}}'''جامی کیشوەرەکانی فیفیای ٢٠١٣''' نۆییەمین پاڵەوانییەتییە لە [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]] بۆ یاری [[تۆپی پێ]]، ئەم پاڵەوانییەتییە لە ڕۆژی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە وڵاتی [[بەڕازیل]] دەست پێ دەکات کە تاکوو ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ کۆتایی دێت، بەبەشداری ٨ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیشتمانی، یارییەکان لەشەش شاری جیاواز بەڕێوە دەچن. == تیپە بەشداربووەکان == {| class="wikitable sortable" |- !تیپ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ar.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompcc/51/98/16/fcc2013_eventedition.pdf |سەردێڕ=مإعلان المترشحین |بڵاوکەرەوە=FIFA.com |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140913063103/http://ar.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompcc/51/98/16/fcc2013%5feventedition.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> !یەکێتیی کیشوەر !ھۆکاری بەشداربوون !کاتی بەشداربوون !ژمارەی بەشداروون |- |{{fb|BRA}} |[[کۆنیمبول]] |خانەخوێ |align=center|٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |align=center|حەوتەم جار |- |{{fb|ESP}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]] |براوەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] |align=center|١١ی تەمموزی ٢٠١٠ |align=center|دووەم جار |- |{{ئاڵا|JPN}} |[[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|ئاسیا]] |پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١]] |align=center| ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |align=center| پێنجەم جار |- |{{ئاڵا|MEX}} |[[کۆنکاف]] |پاڵەوانی [[جامی زێڕینی کۆنکافی ٢٠١١]] |align=center|٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١١ |align=center|شەشەم جار |- |{{ئاڵا|URU}} |[[کۆنیمبول]] |فائز [[کۆپا ئەمریکا ٢٠١١]] |align=center|٢٤ی تەمموزی ٢٠١١ |align=center|دووەم جار |- |{{fb|TAH}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆقیانووسیا]] |پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئۆقیانووسیای ٢٠١٢]] |align=center|١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |align=center|یەکەم جار |- |{{ئاڵا|ITA}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا]] |دووەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢]] <sup>١</sup> |align=center|٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |align=center|دووەم جار |- |{{flagcountry|NGA}} |[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقیا|ئەفریقیا]] |پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقیای ٢٠١٣]] |align=center|١٠ی شوباتی ٢٠١٣ |align=center|دووەم جار |} <sup>١</sup> ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا بەھۆکاری ئەوە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا ھەردوو جامی جیھانی فیفای ٢٠١٠ و جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپای ٢٠١٢ی بردەوە بەم ھۆیەش کورسییەک بۆ ھەڵبژاردەیەک دەمایەوە بەو خاڵەی کە ئیتالیا دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپای ٢٠١٢ بوو بۆیە بوو بەشداربوویەکی ئەم پاڵەوانییەتییە. == خەڵاتەکانی پاڵەوانان == یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی ناسراو بە [[فیفا]] ٢٠ میلیۆن دۆلاری وەک خەڵاتێک بۆ براوەکانی پاڵەوانییەتییەکە داناوە کەئەمەش ١٤% زۆرترە لە چاو پاڵەوانیەتی جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=101356 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304200537/http://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=101356 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" !بار !کۆتاییەکان !خەڵات بە ملیۆن دۆلار |- |rowspan="٢"|یاری کۆتایی |براوە (پاڵەوان) | ٤.١ ملیۆن دۆلار |- | colspan=2|دووەم |٣.٦ ملیۆن دۆلار |- |rowspan="٢"|دیاریکردنی پلەی سێیەم |پلەی سێیەم |٣ ملیۆن دۆلار |- | colspan=2|پلەی چوارەم |٢.٥ ملیۆن دۆلار |- |کۆمەڵەی گرووپەکان |پێنجەم تا هەشتەم |١.٧ ملیۆن دۆلار |} ==شار و یاریگاکان== شەش یاریگا بەکاردێن بۆ بەڕێوەچوونی یارییەکان لەشەش شاری جیاواز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fifa.com/confederationscup/matches/index.html |ئیش=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |سەردێڕ=Acorn Media Group: Press Releases |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130424221113/http://www.fifa.com/confederationscup/matches/index.html}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ![[بیلۆ هۆریزۆنتی]], [[میناس گەرایس|ئێم گی]] !rowspan=6|{{location map+ |float=middle|Brazil |width=400 |caption= |places= {{location map~ |Brazil |lat=-19.5157 |long=-43.5815 |label=[[بیلۆ&nbsp;هۆریزۆنتی]] |position=right}} {{location map~ |Brazil |lat=-16.00 |long=-47.60 |label=[[بەڕازیلیا]] |position=right}} {{location map~ |Brazil |lat=-3.807267 |long=-38.522481 |label=[[فۆرتالیزا]] |position=left }} {{location map~ |Brazil |lat=-8.03 |long=-35.00 |label=[[ڕێسیف]] |position=left }} {{location map~ |Brazil |lat=-22.548118 |long=-43.1348 |label=[[ڕیۆ&nbsp;دی&nbsp;جانیرۆ]] |position=right }} {{location map~ |Brazil |lat=-12.919164 |long=-38.427078 |label=[[سەلڤادۆر, باهیا|سەلڤادۆر]] |position=right }} }} ![[ڕێسیف]], [[پێرنامبوکۆ|پی ئی]] |- |[[مينيراو|یاریگای مينيراو]]<br />جێگای هاندەر: ٦٢,٥٤٧<br /> |[[ئیتایڤا ئارێنا پێرنامبوکۆ]]<br />جێگای هاندەر: ٤٤,٢٤٨<br />[[File:Itaipava Arena Pernambuco 2013.jpg|200px]] |- ![[بەڕازیلیا]], [[هەرێمی فیدڕاڵی بەڕازیل|دی ئێف]] ![[ڕیۆ دی جانیرۆ]], [[هەرێمی ڕیۆ دی جانیرۆ|ئاڕ جەی]] |- |[[یاریگای بەڕازیلیای نێودەوڵەتی]]<br />شوێنی هاندەر: ٧٠,٠٦٤<br />[[File:Estádio Nacional de Brasília.JPG|200px]] |[[یاریگای ماڕاکانا]]<br />شوێنی هاندەر: ٧٨،٦٣٩ <br />[[File:Maracana internal view april 2013.jpg|200px]] |- ![[فۆرتالیزا]], [[سیارا|سی ئی]] ![[سەلڤادۆر ، باهیا|سەلڤادۆر]], [[باهیا|بی ئەی]] |- |[[یاریگای کاستیلاو]]<br />شوێنی هاندەر: ٦٤,٨٤٦ <br />[[File:Fortaleza Arena.jpg|200px]] |[[Itaipava Arena Fonte Nova|یاریگای فۆنتی نۆڤا]]<br />شوێنی هاندەر: ٥٥.٠٠٠ <br />[[File:Itaipava Arena - March 2013.jpg|200px]] |} == کۆمەڵە و یارییەکان == === کۆمەڵەی یەکەم === {| class="wikitable" |- ! ھەڵبژاردە!! یاری!! خاڵ!! بردنەوە!! شکست!! بەرامبەربوون!! گۆڵ!! گۆڵی لێکراوە |- | {{fb|BRA}} || ٣ || ٩ || ٣ || ٠ || ٠ || ٩ || ٢ |- | {{ئاڵا|ITA}} || ٣ || ٦ || ٢ || ١ || ٠ || ٨ || ٨ |- | {{ئاڵا|MEX}} || ٣ || ٣ || ١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٥ |- | {{ئاڵا|ژاپۆن}} || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٤ || ٩ |} {| class="wikitable" |- ! ڕێکەوتی یاری!! ھەڵبژاردەی یەکەم!! ئەنجام!! ھەڵبژاردەی دووەم!! یاریگا |- | ١٥ی حوزەیران || {{fb|BRA}} || ٣-٠ || {{ئاڵا|ژاپۆن}} || یاریگای مینیراو |- | ١٦ی حوزەیران || {{ئاڵا|MEX}} || ٢-١ || {{ئاڵا|ITA}} || یاریگای ماڕاکانا |-<big><big>دەقی گەورە</big></big> | ١٩ی حوزەیران || {{ئاڵا|MEX}} || ٠-٢ || {{ئاڵا|BRA}} || یاریگای کاستیلاو |- | ١٩ی حوزەیران || {{ئاڵا|JPN}} || ٣-٤ || {{ئاڵا|ITA}} || یاریگای ئیتایڤا ئارێنا پێرنامبوکۆ |- | ٢٢ی حوزەیران || {{ئاڵا|ITA}} || ٢-٤ || {{ئاڵا|BRA}} || یاریگای فۆنتی نۆڤا |- | ٢٢ی حوزەیران || {{ئاڵا|MEX}} || ٢-١ || {{ئاڵا|JPN}} || یاریگای مینیراو |} === کۆمەڵەی دووەم === {| class="wikitable" |- ! ھەڵبژاردە!! یاری!! خاڵ!! بردنەوە!! شکست!! بەرامبەربوون!! گۆڵ!! گۆڵی لێکراوە |- | {{fb|ESP}} || ٣ || ٩ || ٣ || ٠ || ٠ || ١٥ || ١ |- | {{ئاڵا|URU}} || ٣ || ٦ || ٢ || ١ || ٠ || ١١ || ٣ |- | {{fb|TAH}} || ٣ || ٣ || ١ || ٢ || ٠ || ٧ || ٦ |- | {{flagcountry|NGA}} || ٣ || ٠ || ٠ || ٣ || ٠ || ١ || ٢٤ |} {| class="wikitable" |- ! ڕێکەوتی یاری!! ھەڵبژاردەی یەکەم!! ئەنجام!! ھەڵبژاردەی دووەم!! یاریگا |- | ١٦ی حوزەیران || {{fb|ESP}} || ٢-١ || {{ئاڵا|URU}} || یاریگای ئیتایڤا ئارێنا پێرنامبوکۆ |- | ١٧ی حوزەیران || {{fb|TAH}} || ١-٦|| {{flagcountry|NGA}} || یاریگای مینیراو |-<big><big>دەقی گەورە</big></big> | ٢٠ی حوزەیران ||{{fb|TAH}} || ١٠-٠ || {{fb|ESP}} || یاریگای ماڕاکانا |- | ٢٠ی حوزەیران || {{ئاڵا|URU}} ||٢ - ١|| {{flagcountry|NGA}} || یاریگای فۆنتی نۆڤا |- | ٢٣ی حوزەیران ||{{flagcountry|NGA}} || ٠-٣ || {{fb|ESP}} || یاریگای کاستیلاو |- | ٢٣ی حوزەیران || {{ئاڵا|URU}} ||٠-٨ || {{fb|TAH}} || یاریگای ئیتایڤا ئارێنا پێرنامبوکۆ |} ==کۆتاییەکان== {{Round4-with third <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!--semi-finals --> |٢٦ی حوزەیران - |{{ئاڵا|URU}} |١|{{fb|BRA}} |٢ |٢٧ی حوزەیران - |{{ئاڵا|ITA}} |٦ (٠)|{{fb|ESP}} |٧ (٠) <!--final --> |٣٠ی حوزەیران - |{{fb|BRA}} |٣ |{{fb|ESP}} |٠ <!--third place --> |٣٠ی حوزەیران - |{{ئاڵا|ITA}} |٣ (٢) |{{ئاڵا|URU}} |٢ (٢) }} ==خەڵاتی یاریکەران== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- !خەڵاتی [[فیفا]] بۆ یاری پاک !براوەی تۆپی زێڕین (باشترین یاریکەر) !براوەی پێڵاوی زێڕین !خەڵاتی دەستەوانەی زێڕین (باشترین گۆڵپارێز) |- |align=center|{{fb|ESP}} |align=center|{{flagicon|BRA}} [[نەیمار]] |align=center|{{flagicon|ESP}} [[فێرناندۆ تۆرێس]] |align=center|{{flagicon|BRA}} [[جۆلیۆ سیزار(یاریکەر)|جۆلیۆ سیزار]] |} {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- !براوەی تۆپی سیلڤەر !براوەی پێڵاوی سیلڤەر |- |align=center|{{flagicon|ESP}} [[ئەندرێس ئینیێستا]] |align=center|{{flagicon|BRA}} [[فرێد (یاریکەر)|فرێد]] |- !براوەی تۆپی بڕۆنز !براوەی پێڵاوی بڕۆنز |- |align=center|{{flagicon|BRA}} [[پاولینهۆ]] |align=center|{{flagicon|BRA}} [[نەیمار]] |} == پەراوێز == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|بەڕازیل|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2013 FIFA Confederations Cup}} [[پۆل:جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ٢٠١٣]] os8cnn9xsuq4abzcwf7juhdp99poy8d 0 42636 1592595 1510403 2026-06-21T02:56:16Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592595 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} عەفەک ({{بە عەرەبی| عفك}}) شارێکە لە [[پارێزگای قادسیە]] لە [[عێراق]]. ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە بە پیی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٨، ٤٨،٢٥٨ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1208609181&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-105&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٢ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509201722/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1208609181&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-105&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x |url-status=dead }}</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی شارەکانی عێراق]] == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Afak}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیوانیە]] chpspfyheiyfjo3wqlow1po1ih79k4s 0 72547 1592609 1557310 2026-06-21T06:19:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592609 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = فەیلییەکان | native_name = | native_name_lang = | image = SOUTHERN KURDISH.JPG | caption = جوگرافیای نیشتە جێبوونی فەیلییەکان لە سەر نەخشەی زاراوەکانی کوردی باشوور | population = | region1 = | pop1 = | ref1 = | region2 = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | pop2 = ١,٥٠٠,٠٠٠<br>(٧٬٠٠٠ پەنابەرن کە ھێشتا لە ئێرانن) | ref2 = | popplace = [[بەغدا]]، [[پارێزگای میسان|میسان]]، [[پارێزگای دیالە|دیالە]]، [[پارێزگای واسیت|واسیت]]، [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]، لە [[عێراق]]، و پارێزگاکانی [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] و [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] لە [[ئێران]].<ref name="speak">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kermanshah vii. languages and dialects |ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-07-languages |بڵاوکەرەوە=[[Iranica Online]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190517085520/http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-07-languages |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Khanaqin: We may be Shiites, but it's a big "Yes" for Kurdistan independence |ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/21062017 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|agency=[[Rûdaw]] |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180925102734/http://www.rudaw.net/english/kurdistan/21062017 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | languages = '''فەیلی''' یان '''ئیلامی'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Erik Anonby |سەردێڕ=Atlas of the Languages of Iran A working classification |ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.classification |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><br />(ژێر زاراوەی [[کوردیی باشووری]]<ref name="speak" /><ref name="languages">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurdish, Southern |ناونیشان=http://www.ethnologue.com/17/language/sdh/ |بڵاوکەرەوە=[[Ethnologue]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170704055720/http://www.ethnologue.com/17/language/sdh/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Ilam">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Mohammad Aliakbari, Mojtaba Gheitasi, Erik Anonby |سەردێڕ=On Language Distribution in Ilam Province, Iran |journal=Iranian Studies |بەرگ=٤٨|issue=6 |پەڕەکان=٨٣٥–٨٥٠|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٤|doi=10.1080/00210862.2014.913423 |s2cid=162337795 |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/264347133 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Saiwan Kamber |سەردێڕ=Kurdish proverbs and sayings : Feylî dialect, English translation |ڕێکەوت=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-٩١-٧٥٦٩-٨٢٣-٦}}</ref>) | religions = شیعە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Göran Larsson, David Thurfjell |سەردێڕ=Shia-muslimer i Sverige – en kortfattad översikt |journal=SST – Nämnden för Statligt Stöd till Trossamfund |ساڵ=٢٠١٣|بەرگ=٣|ناونیشان=https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|پەڕە=٨|شوێن=Stockholm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221015125905/https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://burathanews.com/arabic/studies/369784|سەردێڕ=من ھم الكورد الفيليون .. ؟1|یەکەم=وكالة انباء|دوایین=براثا|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=وكالة أنباء براثا|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104173337/https://burathanews.com/arabic/studies/369784|url-status=dead}}</ref> | related = [[کورد]] }} '''فەیلییەکان''' ناوێک بۆ کۆمەڵەیەکی [[کورد]]ە کە زۆرتر لە لە [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[پارێزگای دیالە]] لە ڕۆژھەڵاتی دیجلە و ھەروەھا لە [[بەغدا]] و جگە لەوە لە پارێزگاکانی [[ئیلام]] و [[کرماشان]] سەر بە [[ئێران]] دەژین. کوردە فەیلییەکان بە [[کوردیی باشووری]] دەئاخیڤێنن و سەر بە ئایینی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]ن. زارەوەی فەیلی بە کۆمەڵێک ھۆزی کورد دەوترێت، کە نیشتەجێی ناوچەی (پشتکۆ) و زنجیرەچیای [[زاگرۆس]] بوون و لەژێر دەسەڵاتی والییەکانی فەیلیی لوڕستاندا دەژیان. زۆربەی مێژوونووسان، لە [[عێراق]] لە ناوچەکانی [[مەندەلی]]، (زڕباتییە)، [[بەدرە، واسیت|بەدرە]]، جەسان، [[خانەقین]]، [[کەرکووک]]، [[بەغدا]]، [[کووت]]، [[عەمارە]] و [[بەسرە]]دا دەژین. کە لەلایەن چەند کەسانێکی ڕۆژھەڵاتناسی وەکوو [[ڤلادیمیر مینۆرسکی]]ی [[ڕووسەکان|ڕووسی]] و جۆن ماڵکۆن و توێژەری [[کورد]] [[ئیسماعیل قەمەندار فەتاح]] پشتگیری ئەو بۆچوونە دەکەن، کەبڕوای وایە سەرەتای دەرکەوتنی زاراوەی (فەیلی) لە [[سەدەی ١٦یەم]] بووە، ئێستاش ئەم زاراوەیە بۆ ئەو [[کورد]]انە بەکاردێت، کە نیشتەجێی ئەو ناوچانەن کە بەر دەوڵەتی [[عێراق]] کەوتوون. فەیلییەکان لە [[دەستووری عێراق]]دا وەک نەتەوەی [[کورد]] ناسێنراون. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩دا، کوردانی فەیلی لە [[پارێزگای واسیت]]، کورسییەکی کەمینەکانیان وەرگرت، کە [[مازن عەبدولمونەعیم گۆمە]] بە ٥٠٧٨ دەنگ لە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٨دا سەرکەوتنی بەدەست ھێنا. == ناو == زۆر تیۆری ھەیە سەبارەت بە بنەچەی ناوی فەیلی، بەڵام دیارترینیان فەیلی لە ڕەگی وشەی "پەھلەوی"ەوە لەبەرچاو دەگرێت، کە بە واتای "فەھلەوی" دێت. لێرەوە فەیلی جۆرێکە لە گۆڕانکاری وشەی فەھلەوی.<ref>http://www.dezfoolnews.ir/fa/News/13884/سرزمین-پھلو-یا-فیلی-کجاست؟ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230510080757/http://www.dezfoolnews.ir/fa/News/13884/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%DA%BE%D9%84%D9%88-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F |date=١٠ی ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> == مێژووی نیشتەجێ بوون == {{cquote|"لە باکووری عەرەبستان و نزیکەی بە ھەمان شێوە سەربەخۆ لە [[قاجاڕەکان]] لە لورستان، پارێزگای کوردە فەیلیەکان وو لوڕەکان کە لە ڕووی ڕەگەزی و دیالێکتیکەوە جیاوازن لە فارسەکان. کەوتووتەتە دوو ناوچەی گەورە و بچوک، پێشکۆ، زۆنی ڕۆژئاوای ئەم دووەمیان و ماڵی کوردانی فەیلیە، سنووری خۆی لەگەڵ ویلایەکانی بەسرە و بەغدا پێکھێنا. بۆ ماوەی سێ سەدە لە ژێر یەک ھێڵی وەلیدا مابووەوە. ئەرکەکانی حکومەت لە باجێکی بچووکدا قەتیس بوو بۆ حکومەتی ناوەندی، دەسەڵاتەکانی بێسنوور لەناو پشتکۆ، کاریگەرییەکەی بەرچاو لە ڕۆژھەڵاتی `عێراق. [[غوڵامڕەزاخان ئەرکەوازی]] کە چواردەھەمین والی بوو، بەھۆی شانازییەوە و ڕێوڕەسمە ئاینییەکانی ڕێزی لێدەگیرا، بەڵام بەھۆی چاوبرسییە پیسەکانییەوە ڕقی لێدەگیرا." }} == عێراق == فەیلیەکان زۆرینە لە [[بەغدا]]، [[کووت]]، [[خانەقین]]، [[مەندەلی]] و [[بەدرە]] لە نزیک سنووری [[ئێران]] دەژین و خۆیان بە [[کورد]] دەزانن.<ref> https://docs.google.com/a/soran.edu.iq/viewer?a=v&pid=sites&srcid=c29yYW4uZWR1LmlxfHR3ZWplcnxneDo3MGFiMmE3YjI5YmQ1NTJh </ref> فەیلییەکانی [[عێراق]] بە شێوەیەکی کارا بەشدارییان لە شەڕی سەربەخۆیی کورددا کردووە و زۆرێک لە فەیلیەکان بەرزبوونەتەوە بۆ پێگەی دەسەڵاتی گەورە، لەنێویاندا [[فوئاد حوسێن]] لە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]].<ref> https://www.kurdistan24.net/en/news/05116fbe-86d0-4689-b8fb-a0ae124f5370 </ref> فەیلیەکان لە سەرەتای دامەزراندنی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]ەوە لە ساڵی ١٩٤٦ بەشدار بوون و ھەروەھا لە ساڵی (١٩٧٥)ەوە لە دامەزراندنی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]دا بەشداریی چالاکانەیان بووە.<ref> https://www.rudaw.net/english/kurdistan/09062017 </ref> جگە لەوەش فەیلییەکان بەشدارییەکی بەرچاوی لە کولتوری عێراقدا ھەبووە، لەنێویاندا مۆسیقاری بەناوبانگی عود، (نەسیر شەممە).<ref>http://faylee.org/articles/doc111.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011131757/http://faylee.org/articles/doc111.htm |date=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref> https://shafaq.com/en/Report/Naseer-Shamma-The-Feyli-Kurdish-who-charmed-the-world </ref> لە ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا [[عێراق]] نزیکەی ٤٠ ھەزار فەیلی دەرکرد کە چەندین نەوە لە نزیک [[بەغدا]] و [[خانەقین]] ژیاون و گومانیان کرد کە ئەوانە خەڵکی [[ئێران]]ن. لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٨٠ زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار کوردی فەیلی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە لە زێدی خۆیان دوورخرانەوە. لە ساڵی ١٩٨٠ [[سەددام حوسێن]] ١٠٫٠٠٠دینار (نزیکەی ٣٠٫٠٠٠$) پێشکەشی ئەو ھاوڵاتیانە دەکرد کە لە فەیلییەکان جیادەبوونەوە یان خۆیان بێبەری دەکرد، لە ساڵی ٢٠١٠ وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق بڵاویکردەوە، لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە نزیکەی ١٠٠ ھەزار فەیلی ڕەگەزنامەیان بۆ گەڕێنراوەتەوە.<ref> https://reliefweb.int/report/iraq/faili-kurds-iraq-thirty-years-without-nationality </ref> رۆژی دووشەممە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠، دادگای عێراق [[تارق عەزیز]]ی وەزیری دەرەوەی دێرینی [[سەددام حوسێن]]ی بە تاوانبار زانی کە لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا فەیلییەکانی تیرۆر کردبوو، سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند. محەمەد عەبدولساحب، وتەبێژی دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق رایگەیاند؛ "ئەمڕۆ دادوەرێک [[تارق عەزیز]]ی بە تاوانبار زانی و سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند. بەڵگەکان بەس بوون بۆ ئەوەی بە تاوانی ئاوارەکردن و کوشتنی کوردانی فەیلی تاوانباری بکات. عەزیز ئەندامی ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش بوو کە ڕەگەزنامەی عێراقی بۆ زۆرێک لە کوردەکانی فەیلی ھەڵوەشاندەوە." وتەبێژی عەزیز ھەروەھا رایگەیاندووە، عەزیز لە سزای لەسێدارەدان رزگاری بووە بەھۆی تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی، چونکە دەستی لە ھەندێک لە ھاوتۆمەتبارەکانی کەمتر بووە لە دڕندەکارییەکانی دژی کوردانی فەیلی. لە کۆی ١٥ تۆمەتباری دیکەی دۆسیەی دادگای باڵای عێراق، سێ دڵسۆزی سەدام حسێن بە تاوانبار ناسێنران و سزای لە سێدارەدانیان بەسەردا سەپا.<ref> https://maktoob.yahoo.com/?p=us </ref> دوو کەسیان کە عەزیزیان تێدایە، سزای ١٠ ساڵ زیندانیان بەسەردا سەپاوە. ئەو ١٠ کەسەی دیکەش بێتاوان بوون کە دوو برای زڕبرای [[سەددام حوسێن]] بە ناوەکانی (وەتبان ئیبراھیم حەسەن) و (سەبعاوی ئیبراھیم حەسەن) بوون. کەمینەی کوردی فەیلی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچەیەکەوە ھاتوون لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[عێراق]] کە سنووری [[ئێران]] و [[عێراق]] دەبڕێت. ڕژێمی سەدام حسێن لە سەرەتای شەڕی ١٩٨٠-١٩٨٨ لەگەڵ [[ئێران]] دەیان ھەزار فەیلی کوشت و دەستبەسەر و دیپۆرتی کرد و بە فارسی نامۆ و سیخوڕ بۆ ئێرانییەکان ئیدانەیان دەکردن.<ref> https://www.theguardian.com/world/2010/nov/29/tariq-aziz-iraq-sentence-kurds </ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١ کۆنفرانسی نیشتمانی بۆ کوردانی فەیلی لە بەغدای پایتەختی عێراق کۆنفرانسێکی سازکرد کە [[نووری مالیکی]] سەرۆک وەزیرانی عێراق ئامادەی بوو. ئەلمالیکی لە وتارێکدا رایگەیاند "کوردەکانی فەیلی بوونەتە ئامانجی زیانگەیاندن، ھاوشێوەی پێکھاتەکانی دیکەی عێراق". ھەروەھا داوای "یەکڕیزی کوردانی فەیلی لە ژێر چادرێکی ھاوبەش و یەکگرتنیان و رێکخستنی چالاکییەکانیان، لەگەڵ پێکھاتەکانی دیکەی عێراق" کرد. لە کۆتایی قسەکانیدا وتی "پشتیوانی مافی کوردانی فەیلی دەکەین، سەرەتا بە گەڕاندنەوەی بەڵگەنامە فەرمییەکانیان و بوونیان لە زێدی خۆیان دەست پێدەکات و کۆتایی دێت بە گەڕاندنەوەی ئەو پارانەی کە دەستیان بەسەردا گیراوە (لە سەردەمی رژێمی پێشوودا)". سەرۆک وەزیرانی عێراق ھەروەھا دانی بەوەدانا کە "زیاتر لە 22 ھەزار کوردی فەیلی لەلایەن رژێمی پێشووەوە لە عێراق دیپۆرتکراونەتەوە و داوای گەڕاندنەوەی مافەکانیان کرد".<ref> https://archive.today/20130218031529/http://en.aswataliraq.info/(S(baay1uqnw0tufz45vywvsd45))/Default.aspx?page=article_page&c=slideshow&id=145102 </ref> == ئێران == {{Pie chart | thumb = right | caption = دابەشکردنی زمان لە [[پارێزگای ئیلام]] (٢٠١٤): | label1 = [[زمانی کوردی|کوردی]] | value1 = 85.6 | color1 = MediumSeaGreen | label2 = [[لوڕی]] | value2 = 10.7 | color2 = DarkOrchid | label3 = | value3 = 6.1 | color3 = LightGreen | label4 = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | value4 = 1.8 | color4 = Brown | label5 = [[لەکی]] | value5 = 1.8 | color5 = Darkred }} فەیلیەکان لە ئێران زۆرینەیان لە [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێک لە [[پارێزگای کرماشان]] دەژین و لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمەوە بەرەو ڕۆژئاوا ڕۆیشتوون. پەیوەست بوونیان بە ڕێگا بازرگانییەکانی نێوان [[ئێران]] و [[عێراق]] وای لێکرد ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبێت لە بازرگانیی [[بەغدا]]. جگە لەوەش کۆچی [[جوو]]ەکانی [[ئێران]] لە ساڵی ١٩٤٨ بۆ [[ئیسرائیل]] کە بازرگانانی جوولەکەکانی لەخۆگرتبوو ڕێگەی بە فەیلییەکان دا کە بۆشایی ئابووری پڕ بکاتەوە.<ref> https://minorityrights.org/minorities/faili-kurds/ </ref> == حەشیمەت == حەشیمەتی کوردە فەیلییەکان لە عێراق ھەتا ٢ ملیۆن کەس ھەزیر کراوە کە نیم ملیۆنی لە شاری بەغدادا دەژێت.<ref name="خەندان ١">[https://www.xendan.org/detailnews/181695 خەندان: ''راوێژکارێكی سەرۆک وەزیرانی عێراق: داوا لە یەکێتی و پارتی دەکەین ھاوکارمان بن''، نووسراو لە ٣ی تەمووزی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ٣ی تەمووزی ٢٠٢٤.</ref> ==نەھامەتی کوردە فەیلییەکان== کێشەی [[کورد]]ە [[فەیلی]]یەکان وەک کێشەی [[عەرەب]]ە [[شیعە]]کان بەردەوام بەو ململانێ سیاسییانەی نێوان دەوڵەتی [[عوسمانی]]ی [[تورک]] و [[سەفەوی]]ی [[ئێرانی]]، کە رێخۆشکەربوو دابەشکردنی دانیشتوانی ناوچەکە لە نێوان دووکەوتەی [[ئێرانی]] و [[عوسمانی]] . زۆر لە شیعە [[عێراقی]]ەکان بە دووکەوتەی [[ئێرانی]] ناونوسکران ، کە لە ناویاندا [[کورد]]ە [[فەیلی]]ەکان بوون لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ڕووبەڕوی جیاکردنەوە بونەتەوە لەگەڵ توێژو چینەکانی تری [[کۆمەڵگا]]ی [[عێراقی]]. لە ساڵی ١٩٢٤ [[یاسا]]ی [[ڕەگەزنامە]]ی [[عێراقی]] جەختی لە دابەشکردنی گەلی [[عێراقی]] کردەوە بۆ سێ بەش لەسەر بنەمای [[ئایین]] و [[نەتەوە]]. لەبەر ئەوەی [[کورد]]ە [[فەیلی]]ەکان رێبازی [[شیعە]] بوون ، بە ڕەچەڵەک [[ئێرانی]] ناونووس کران بۆیە ھەمیشە کەوتوونەتە بەر ھێرشی دەسەڵاتدارانی [[عێراق]]. لە دوای ھاتنی ڕژێمی [[بەعس]] بۆ سەر دەستەڵات و دەستبەسەرداگرتنی ، لە ساڵی ١٩٦٨ەوە [[کورد]]ە [[فەیلی]]ەکان ڕووبەڕوی شاڵاوی توندی [[ڕاگواستن]] و لەناو بردن بوونەوە. لە سەرەتای ساڵانی (١٩٧٠) ڕژێمی [[بەعس]]ی پێشوو نزیکەی چل ھەزار [[کوردی]] [[فەیلی]] ڕاگوێزی [[ئێران]] کرد، بە بیانووی ئەمەی کە ڕەچەڵەکیان [[ئێرانی]]یە. لە درێژایی ئەم سیاستە بەرامبەر بە [[کورد]]ە [[فەیلی]]ەکان، لەساڵی ١٩٨٠ بەپێی بڕیاری ٦٦٦ مافی ھاووڵاتیبونیان لێسەندرایەوە، ئینجا دەست گیرا بەسەر ماڵ و سامانەکەیان. ھێرشی زۆر توند و دڕندانە دەکرانە سەر [[کورد]]ە [[فەیلی]]ە بە زەوتکردنی [[ئافرەت]] و کوشتنی [[پیاو]] و [[منداڵ]]ەکان، کە لە [[مێژوو]]دا کەموێنە بووە. لە میانەی چەوسانەوەو توندوتیژی، سەرۆکی پێشووی [[عێراق]] [[سەدام حسێن]] بڕیارێکی نوێ ھاتە کایەوە، کە بڕیار درا ئەو پیاوەی [[عێراق]]ییە و ژنەکەی [[فەیلی]]ە دەبێ لێی جیا ببێتەوە، بەرامبەر بە چوار ھەزار دینار ئەگەر سەرباز بێت، دوو ھەزار و پێنج سەد دینار (بەپێی دراوی پێشوی عێڕاق) ئەگەر سڤیل بێت. بەپێی ئامارەکانی [[خاچی سوور]] و [[مانگی سوور]]ی نێودەوڵەتی، ٤٠٠٬٠٠٠ ھاووڵاتیی [[فەیلی]] بوونەتە قوربانیی ڕژێمی پێشووی [[عێراق]]، بە کوژران و ڕاگواستنەوە. لەدوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی [[عێراق]]، لە ساڵی ٢٠٠٦ یاسای [[ڕەگەزنامەی عێراقی]]، بڕیاری (٦٦٦)ی ساڵی ١٩٨٠ی پووچەڵ کردەوە. لەم یانەدا کۆمەڵێک لە [[کورد]]ە [[فەیلی]]ەکان توانییان مافەکانیان بەدەست بھێننەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[حوسێن قوڵی خان]] * [[غوڵامڕەزاخان ئەرکەوازی]] * [[ھۆزە کوردەکان]] ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{جەماوەرناسیی عێراق}} {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عێراق]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:زمانی کوردی]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:پارێزگای دیالە]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] mrtm70mhqw1hcy0gemte4dwkeqmzuu1 0 73329 1592479 1592330 2026-06-20T20:22:47Z Zemen 40346 لابردنی ئاماژەدانەکان بە ئێن ئار تی و دەقە پەیوەندیدارەکانی، کە سەرچاوەیەکی خراپە. [[بەکارھێنەر:Tessla]] دەستکارییەکەی [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII]] لەبارەی ئێن ئار تی دروستە، ئێن ئار تی سەرچاوەیەک نییە پشتی پێ ببەسترێ. 1592479 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات.<ref name="Committed"/> پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت.<ref name=amici/> کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە.<ref name=psych2010/> لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە. زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.{{ژێدەر}} == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە ئێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و ئێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە ئێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] ds8by57fi0trjpfmnqtrjo4unfo0xg3 1592492 1592479 2026-06-20T20:38:08Z Sakura emad 42467 لەڕاستیدا ئەمە ڕاستە و حاشا لێنەکراوە. خۆم سەرچاوەی باوەڕپێکراوی بۆدادەنێم ([[m:Special:MyLanguage/User:Jon Harald Søby/diffedit|diffedit]]) 1592492 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات.<ref name="Committed"/> پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت.<ref name=amici/> کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە.<ref name=psych2010/> لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]] و [[مناڵبازی|مناڵباز]] و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی]]ەکان، زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.{{ژێدەر}} == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە ئێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و ئێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە ئێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] bpt8yojx94nnqj3cbcy21ycbj4vmdnu 1592496 1592492 2026-06-20T20:41:12Z Sakura emad 42467 پێداچوونەوەی 1592330ی گەڕاندەوە بۆ پێداچوونەوەی [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] ([[en:User:BrandonXLF/Restorer|گەڕاندنەوە]]) 1592496 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات.<ref name="Committed"/> پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت.<ref name=amici/> کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە.<ref name=psych2010/> لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، [[ئێن ئاڕ تی]] لە ڕاپۆرتێکدا لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە.<ref name="nrtsreport3619"/> لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]] و [[مناڵبازی|مناڵباز]] و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی]]ەکان،<ref name=nrtsreport3619/> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.{{ژێدەر}} == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە ئێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە. لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و ئێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە ئێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] 37jt9ng5xpbo9o67c1sjypay2idc16j 1592498 1592496 2026-06-20T20:48:09Z Zemen 40346 [[بەکارھێنەر:Sakura emad]] کەس لاری لەو قسەیە نییە و منیش دەڵێم ڕاستە، ئەوەی من و IIXZER0XIIیش مەبەستمان بوو، خراپی ھێنانەوەی ئێن ئار تی بوو وەک سەرچاوە نەک ناوەڕۆکەکەی. 1592498 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات.<ref name="Committed"/> پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت.<ref name=amici/> کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە.<ref name=psych2010/> لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، [[ئێن ئاڕ تی]] لە ڕاپۆرتێکدا لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە.<ref name="nrtsreport3619"/> لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]] و [[مناڵبازی|مناڵباز]] و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی]]ەکان،<ref name=nrtsreport3619/> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.{{ژێدەر}} == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە. لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] t1cxn1qecrh48qczl0k0v62y8brete5 1592501 1592498 2026-06-20T20:54:32Z Sakura emad 42467 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1592501 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات. پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت. کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانەوە]] بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، چەندین ڕاپۆرت و بەڵگەی فەرمی نموونە وەکوو یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤ی عێراق<ref>یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤: هەموارکردنی یەکەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨</ref> لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]]<ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Zana |date=2025-12-01 |title=Legal Problems in the First Amendment to the Anti-Prostitution Law (A Critical Analytical Study |url=https://doi.org/10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |journal=Journal of Anbar University for Law and Political Sciences |volume=15 |issue=2 part 2 |pages=106–124 |doi=10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |issn=2075-2024}}</ref><!--Iraqi state officially changed the title of the legislation to the "Law on Combating Prostitution and Homosexuality", grouping them together under the exact same penal parameters--> و [[مناڵبازی|مناڵباز]]<ref name="Kirchick-2022">{{cite web |last1=Kirchick |first1=James |date=May 31, 2022 |url=https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921133817/https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-date=September 21, 2024 |access-date=July 28, 2022 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |title=The Long, Sordid History of the Gay Conspiracy Theory |url-status=live |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref> و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی|گەیەکان]]، زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.{{ژێدەر}} == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە. لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] 7erwtdufni7h99a5ijhtyhzxx7pdsel 1592513 1592501 2026-06-20T21:07:55Z Sakura emad 42467 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1592513 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات. پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت. کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانەوە]] بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، چەندین ڕاپۆرت و بەڵگەی فەرمی نموونە وەکوو یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤ی عێراق<ref>یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤: هەموارکردنی یەکەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨</ref> لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]]<ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Zana |date=2025-12-01 |title=Legal Problems in the First Amendment to the Anti-Prostitution Law (A Critical Analytical Study |url=https://doi.org/10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |journal=Journal of Anbar University for Law and Political Sciences |volume=15 |issue=2 part 2 |pages=106–124 |doi=10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |issn=2075-2024}}</ref><!--Iraqi state officially changed the title of the legislation to the "Law on Combating Prostitution and Homosexuality", grouping them together under the exact same penal parameters--> و [[مناڵبازی|مناڵباز]]<ref name="Kirchick-2022">{{cite web |last1=Kirchick |first1=James |date=May 31, 2022 |url=https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921133817/https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-date=September 21, 2024 |access-date=July 28, 2022 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |title=The Long, Sordid History of the Gay Conspiracy Theory |url-status=live |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref><ref name="Grant-2022">{{Cite magazine |last1=Grant|first1=Melissa Gira|last2=Yearwood|first2=Lori Teresa|last3=Yearwood|first3=Lori Teresa|last4=Bacharach|first4=Jacob|last5=Bacharach|first5=Jacob|date=2022-03-17|title="Grooming" Is Republicans' Cruel New Buzzword for Targeting Trans Kids|url=https://newrepublic.com/article/165761/republican-governors-grooming-crt-trans-rights|access-date=2023-12-02|magazine=The New Republic|issn=0028-6583}}</ref> و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی|گەیەکان]]،<ref name="CoE-2022">{{cite web |author=Center on Extremism|date=September 16, 2022|title=What is 'Grooming?' The Truth Behind the Dangerous, Bigoted Lie Targeting the LGBTQ+ Community|url=https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|publisher=Anti-Defamation League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409030935/https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|archive-date=April 9, 2024}}</ref> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The American Psychological Association (APA) Official Consensus Statement on Sexual Orientation |ناونیشان=https://www.apa.org/topics/lgbtq/orientation |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.apa.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Leslie |first=Laura |ڕێکەوت=2014-06-25 |سەردێڕ=Mainstream global mental health, educational, and medical communities state definitively that pedophilia is not a sexual orientation; it is classified as a psychiatric disorder (a paraphilic disorder). |ناونیشان=https://www.wral.com/archive/13762098/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=WRAL.com |زمان=en}}</ref> == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە. لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] eedfln8sya1ynrzt7enjfawuw859s3i 1592540 1592513 2026-06-20T23:21:12Z Zemen 40346 ھیچ سەرچاوەیەکی نییە. 1592540 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات. پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت. کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانەوە]] بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، چەندین ڕاپۆرت و بەڵگەی فەرمی نموونە وەکوو یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤ی عێراق<ref>یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤: هەموارکردنی یەکەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨</ref> لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]]<ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Zana |date=2025-12-01 |title=Legal Problems in the First Amendment to the Anti-Prostitution Law (A Critical Analytical Study |url=https://doi.org/10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |journal=Journal of Anbar University for Law and Political Sciences |volume=15 |issue=2 part 2 |pages=106–124 |doi=10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |issn=2075-2024}}</ref><!--Iraqi state officially changed the title of the legislation to the "Law on Combating Prostitution and Homosexuality", grouping them together under the exact same penal parameters--> و [[مناڵبازی|مناڵباز]]<ref name="Kirchick-2022">{{cite web |last1=Kirchick |first1=James |date=May 31, 2022 |url=https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921133817/https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-date=September 21, 2024 |access-date=July 28, 2022 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |title=The Long, Sordid History of the Gay Conspiracy Theory |url-status=live |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref><ref name="Grant-2022">{{Cite magazine |last1=Grant|first1=Melissa Gira|last2=Yearwood|first2=Lori Teresa|last3=Yearwood|first3=Lori Teresa|last4=Bacharach|first4=Jacob|last5=Bacharach|first5=Jacob|date=2022-03-17|title="Grooming" Is Republicans' Cruel New Buzzword for Targeting Trans Kids|url=https://newrepublic.com/article/165761/republican-governors-grooming-crt-trans-rights|access-date=2023-12-02|magazine=The New Republic|issn=0028-6583}}</ref> و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی|گەیەکان]]،<ref name="CoE-2022">{{cite web |author=Center on Extremism|date=September 16, 2022|title=What is 'Grooming?' The Truth Behind the Dangerous, Bigoted Lie Targeting the LGBTQ+ Community|url=https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|publisher=Anti-Defamation League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409030935/https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|archive-date=April 9, 2024}}</ref> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The American Psychological Association (APA) Official Consensus Statement on Sexual Orientation |ناونیشان=https://www.apa.org/topics/lgbtq/orientation |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.apa.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Leslie |first=Laura |ڕێکەوت=2014-06-25 |سەردێڕ=Mainstream global mental health, educational, and medical communities state definitively that pedophilia is not a sexual orientation; it is classified as a psychiatric disorder (a paraphilic disorder). |ناونیشان=https://www.wral.com/archive/13762098/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=WRAL.com |زمان=en}}</ref> == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] mak8n7azcm4kl4gs6q0l92gsqbxtpyg 1592612 1592540 2026-06-21T06:44:34Z Épine 19745 /* کوردستان */ هێنانەوەی پەڕگە بە سەرچاوەوە 1592612 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات. پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت. کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانەوە]] بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، چەندین ڕاپۆرت و بەڵگەی فەرمی نموونە وەکوو یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤ی عێراق<ref>یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤: هەموارکردنی یەکەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨</ref> لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]]<ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Zana |date=2025-12-01 |title=Legal Problems in the First Amendment to the Anti-Prostitution Law (A Critical Analytical Study |url=https://doi.org/10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |journal=Journal of Anbar University for Law and Political Sciences |volume=15 |issue=2 part 2 |pages=106–124 |doi=10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |issn=2075-2024}}</ref><!--Iraqi state officially changed the title of the legislation to the "Law on Combating Prostitution and Homosexuality", grouping them together under the exact same penal parameters--> و [[مناڵبازی|مناڵباز]]<ref name="Kirchick-2022">{{cite web |last1=Kirchick |first1=James |date=May 31, 2022 |url=https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921133817/https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-date=September 21, 2024 |access-date=July 28, 2022 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |title=The Long, Sordid History of the Gay Conspiracy Theory |url-status=live |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref><ref name="Grant-2022">{{Cite magazine |last1=Grant|first1=Melissa Gira|last2=Yearwood|first2=Lori Teresa|last3=Yearwood|first3=Lori Teresa|last4=Bacharach|first4=Jacob|last5=Bacharach|first5=Jacob|date=2022-03-17|title="Grooming" Is Republicans' Cruel New Buzzword for Targeting Trans Kids|url=https://newrepublic.com/article/165761/republican-governors-grooming-crt-trans-rights|access-date=2023-12-02|magazine=The New Republic|issn=0028-6583}}</ref> و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی|گەیەکان]]،<ref name="CoE-2022">{{cite web |author=Center on Extremism|date=September 16, 2022|title=What is 'Grooming?' The Truth Behind the Dangerous, Bigoted Lie Targeting the LGBTQ+ Community|url=https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|publisher=Anti-Defamation League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409030935/https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|archive-date=April 9, 2024}}</ref> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The American Psychological Association (APA) Official Consensus Statement on Sexual Orientation |ناونیشان=https://www.apa.org/topics/lgbtq/orientation |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.apa.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Leslie |first=Laura |ڕێکەوت=2014-06-25 |سەردێڕ=Mainstream global mental health, educational, and medical communities state definitively that pedophilia is not a sexual orientation; it is classified as a psychiatric disorder (a paraphilic disorder). |ناونیشان=https://www.wral.com/archive/13762098/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=WRAL.com |زمان=en}}</ref> == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== [[پەڕگە:Kurdistan LGBT pride flag.svg|وێنۆک|لە ساڵی ٢٠٢١، [[کوژرانی دۆسکی ئازاد|دۆسکی ئازاد، ژنێکی ترانسی کورد، کوژرا]]. ڕێکخراوەی نێودەوڵەتی مافی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بە ناوی ئۆڵ ئاوت، داواکارییەکی بۆ [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکوومەتی هەرێم]] بڵاو کردەوە کە بکوژەکەی دەستگیر بکرێت. داواکارییەکە لەلایەن سەروو ٢٥،٠٠٠ کەسەوە واژوو کرا. لە داواکارییەکەدا، ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و پەلکەزێڕینە بەکارهاتبوو، کە بەشێک لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]<nowiki/>ی کوردستان وەکوو دەربڕێنێکی شووناسی خۆیان بەکاری دێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢١ |سەردێڕ=Justice for Doski Azad |ناونیشان=https://action.allout.org/en/m/6f6bdd63/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref>]] لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] sw1ze95c50yxag9kj4bdki90s2idm0k 1592692 1592612 2026-06-21T11:40:35Z Sakura emad 42467 ئاڵاکە لابرا، دایمەنێوە، یەکدەنگی کۆمەڵگای لەسەرە، جگە لەوەش دۆسکی ئازاد ترانسجێندەرە بەس بزانم چ پەیوەندی بە ھاوزایەندخوازەوە ھەیە 1592692 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات. پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت. کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانەوە]] بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، چەندین ڕاپۆرت و بەڵگەی فەرمی نموونە وەکوو یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤ی عێراق<ref>یاسای ژمارە ١٥ی ساڵی ٢٠٢٤: هەموارکردنی یەکەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨</ref> لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]]<ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Zana |date=2025-12-01 |title=Legal Problems in the First Amendment to the Anti-Prostitution Law (A Critical Analytical Study |url=https://doi.org/10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |journal=Journal of Anbar University for Law and Political Sciences |volume=15 |issue=2 part 2 |pages=106–124 |doi=10.37651/aujlps.2025.160278.1529 |issn=2075-2024}}</ref><!--Iraqi state officially changed the title of the legislation to the "Law on Combating Prostitution and Homosexuality", grouping them together under the exact same penal parameters--> و [[مناڵبازی|مناڵباز]]<ref name="Kirchick-2022">{{cite web |last1=Kirchick |first1=James |date=May 31, 2022 |url=https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921133817/https://nymag.com/intelligencer/2022/05/the-long-sordid-history-of-the-gay-conspiracy-theory.html |archive-date=September 21, 2024 |access-date=July 28, 2022 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |title=The Long, Sordid History of the Gay Conspiracy Theory |url-status=live |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref><ref name="Grant-2022">{{Cite magazine |last1=Grant|first1=Melissa Gira|last2=Yearwood|first2=Lori Teresa|last3=Yearwood|first3=Lori Teresa|last4=Bacharach|first4=Jacob|last5=Bacharach|first5=Jacob|date=2022-03-17|title="Grooming" Is Republicans' Cruel New Buzzword for Targeting Trans Kids|url=https://newrepublic.com/article/165761/republican-governors-grooming-crt-trans-rights|access-date=2023-12-02|magazine=The New Republic|issn=0028-6583}}</ref> و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی|گەیەکان]]،<ref name="CoE-2022">{{cite web |author=Center on Extremism|date=September 16, 2022|title=What is 'Grooming?' The Truth Behind the Dangerous, Bigoted Lie Targeting the LGBTQ+ Community|url=https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|publisher=Anti-Defamation League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409030935/https://www.adl.org/resources/blog/what-grooming-truth-behind-dangerous-bigoted-lie-targeting-lgbtq-community|archive-date=April 9, 2024}}</ref> زۆرجار وەک سووکایەتییەک بە «ھەتیوباز» و «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The American Psychological Association (APA) Official Consensus Statement on Sexual Orientation |ناونیشان=https://www.apa.org/topics/lgbtq/orientation |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=www.apa.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Leslie |first=Laura |ڕێکەوت=2014-06-25 |سەردێڕ=Mainstream global mental health, educational, and medical communities state definitively that pedophilia is not a sexual orientation; it is classified as a psychiatric disorder (a paraphilic disorder). |ناونیشان=https://www.wral.com/archive/13762098/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-20 |وێبگە=WRAL.com |زمان=en}}</ref> == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوڕەگەزخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (هاوڕەگەزخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە عێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و عێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] [[پۆل:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] mak8n7azcm4kl4gs6q0l92gsqbxtpyg 4 89337 1592504 1588996 2026-06-20T21:00:25Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1592504 wikitext text/x-wiki {{/سەرپەڕە}} <onlyinclude>'''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ٢١:٠٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)</onlyinclude> {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی پۆل بە ئینگلیزی !! ژمارەی{{ھن}}نێوانویکییەکان |- | [[:en:Category:Project (main)|Category:Project (main)]] || ٣٠٦ |- | [[:en:Category:Sports competitors|Category:Sports competitors]] || ١٧٢ |- | [[:en:Category:Astrology|Category:Astrology]] || ١٥٤ |- | [[:en:Category:Sexuality|Category:Sexuality]] || ١٥٠ |- | [[:en:Category:Saints|Category:Saints]] || ١٤٨ |- | [[:en:Category:Jurists|Category:Jurists]] || ١٤٧ |- | [[:en:Category:All languages|Category:All languages]] || ١٤٥ |- | [[:en:Category:Molluscs|Category:Molluscs]] || ١٤٢ |- | [[:en:Category:Constellations|Category:Constellations]] || ١٤١ |- | [[:en:Category:Paleontology|Category:Paleontology]] || ١٣٦ |- | [[:en:Category:Monarchs|Category:Monarchs]] || ١٣٦ |- | [[:en:Category:Literary genres|Category:Literary genres]] || ١٣٠ |- | [[:en:Category:Carnivorans|Category:Carnivorans]] || ١٢٧ |- | [[:en:Category:Pages where post-expand include size is exceeded|Category:Pages where post-expand include size is exceeded]] || ١٢٦ |- | [[:en:Category:Bishops|Category:Bishops]] || ١٢٥ |- | [[:en:Category:Ancient Greek|Category:Ancient Greek]] || ١٢٥ |- | [[:en:Category:Sport of athletics|Category:Sport of athletics]] || ١٢٤ |- | [[:en:Category:Canids|Category:Canids]] || ١٢٣ |- | [[:en:Category:Performing arts|Category:Performing arts]] || ١٢٣ |- | [[:en:Category:Genealogy|Category:Genealogy]] || ١٢١ |- | [[:en:Category:Models (profession)|Category:Models (profession)]] || ١٢١ |- | [[:en:Category:Semiotics|Category:Semiotics]] || ١٢١ |- | [[:en:Category:Anarchists|Category:Anarchists]] || ١٢٠ |- | [[:en:Category:Abbreviations|Category:Abbreviations]] || ١١٩ |- | [[:en:Category:Rosaceae|Category:Rosaceae]] || ١١٨ |- | [[:en:Category:Textiles|Category:Textiles]] || ١١٨ |- | [[:en:Category:Metrology|Category:Metrology]] || ١١٧ |- | [[:en:Category:Asteraceae|Category:Asteraceae]] || ١١٧ |- | [[:en:Category:Pages where expansion depth is exceeded|Category:Pages where expansion depth is exceeded]] || ١١٦ |- | [[:en:Category:Belgian writers|Category:Belgian writers]] || ١١٦ |- | [[:en:Category:American television series|Category:American television series]] || ١١٦ |- | [[:en:Category:Art movements|Category:Art movements]] || ١١٥ |- | [[:en:Category:Mycology|Category:Mycology]] || ١١٤ |- | [[:en:Category:Canadian writers|Category:Canadian writers]] || ١١٤ |- | [[:en:Category:Philologists|Category:Philologists]] || ١١٤ |- | [[:en:Category:Poaceae|Category:Poaceae]] || ١١٣ |- | [[:en:Category:Galicia (Spain)|Category:Galicia (Spain)]] || ١١٣ |- | [[:en:Category:Arachnids|Category:Arachnids]] || ١١٣ |- | [[:en:Category:Composers by nationality|Category:Composers by nationality]] || ١١٢ |- | [[:en:Category:Passeriformes|Category:Passeriformes]] || ١١٢ |- | [[:en:Category:French films|Category:French films]] || ١١٢ |- | [[:en:Category:Crustaceans|Category:Crustaceans]] || ١١٢ |- | [[:en:Category:Cantons of Switzerland|Category:Cantons of Switzerland]] || ١١١ |- | [[:en:Category:Bashkortostan|Category:Bashkortostan]] || ١١١ |- | [[:en:Category:Eastern Orthodoxy|Category:Eastern Orthodoxy]] || ١١١ |- | [[:en:Category:Artiodactyls|Category:Artiodactyls]] || ١١١ |- | [[:en:Category:Portuguese footballers|Category:Portuguese footballers]] || ١١٠ |- | [[:en:Category:Cognitive science|Category:Cognitive science]] || ١١٠ |- | [[:en:Category:Equidae|Category:Equidae]] || ١١٠ |- | [[:en:Category:Aircraft|Category:Aircraft]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Deities|Category:Deities]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Clergy|Category:Clergy]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Capital punishment|Category:Capital punishment]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Talk namespace templates|Category:Talk namespace templates]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Christian festivals and holy days|Category:Christian festivals and holy days]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Vice presidents of the United States|Category:Vice presidents of the United States]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Ice hockey|Category:Ice hockey]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Niger–Congo languages|Category:Niger–Congo languages]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Interlingue|Category:Interlingue]] || ١٠٩ |- | [[:en:Category:Autobiographies|Category:Autobiographies]] || ١٠٨ |- | [[:en:Category:Galliformes|Category:Galliformes]] || ١٠٨ |- | [[:en:Category:Imperialism|Category:Imperialism]] || ١٠٨ |- | [[:en:Category:Immunology|Category:Immunology]] || ١٠٧ |- | [[:en:Category:Venezuelan politicians|Category:Venezuelan politicians]] || ١٠٧ |- | [[:en:Category:Île-de-France|Category:Île-de-France]] || ١٠٧ |- | [[:en:Category:Physicists by nationality|Category:Physicists by nationality]] || ١٠٧ |- | [[:en:Category:Solanaceae|Category:Solanaceae]] || ١٠٦ |- | [[:en:Category:Antisemitism|Category:Antisemitism]] || ١٠٦ |- | [[:en:Category:Natural resources|Category:Natural resources]] || ١٠٦ |- | [[:en:Category:Finno-Ugric languages|Category:Finno-Ugric languages]] || ١٠٦ |- | [[:en:Category:Pedagogues|Category:Pedagogues]] || ١٠٦ |- | [[:en:Category:Conductors (music)|Category:Conductors (music)]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Portuguese writers|Category:Portuguese writers]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Drama films|Category:Drama films]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Archaeological sites|Category:Archaeological sites]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Malayalam language|Category:Malayalam language]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Onomastics|Category:Onomastics]] || ١٠٥ |- | [[:en:Category:Fabaceae|Category:Fabaceae]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:Romansh language|Category:Romansh language]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:Serbo-Croatian|Category:Serbo-Croatian]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:Psychiatrists|Category:Psychiatrists]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:Subcultures|Category:Subcultures]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:West Germanic languages|Category:West Germanic languages]] || ١٠٤ |- | [[:en:Category:Religious faiths, traditions, and movements|Category:Religious faiths, traditions, and movements]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Ukrainians|Category:Ukrainians]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Organic compounds|Category:Organic compounds]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Action films|Category:Action films]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Recreation|Category:Recreation]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Beekeeping|Category:Beekeeping]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Bovidae|Category:Bovidae]] || ١٠٣ |- | [[:en:Category:Cultural anthropology|Category:Cultural anthropology]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Perissodactyla|Category:Perissodactyla]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Numismatics|Category:Numismatics]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Asturian language|Category:Asturian language]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Lamiaceae|Category:Lamiaceae]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Anthems|Category:Anthems]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Spanish monarchs|Category:Spanish monarchs]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:English nouns|Category:English nouns]] || ١٠٢ |- | [[:en:Category:Toxicology|Category:Toxicology]] || ١٠١ |- | [[:en:Category:Virtue|Category:Virtue]] || ١٠١ |- | [[:en:Category:People from Germany|Category:People from Germany]] || ١٠١ |- | [[:en:Category:Krasnodar Krai|Category:Krasnodar Krai]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Provence-Alpes-Côte d'Azur|Category:Provence-Alpes-Côte d'Azur]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Russian musicians|Category:Russian musicians]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Competitors in the sport of athletics|Category:Competitors in the sport of athletics]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Colombian writers|Category:Colombian writers]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Cucurbitaceae|Category:Cucurbitaceae]] || ١٠٠ |- | [[:en:Category:Ports and harbours|Category:Ports and harbours]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Fashion designers|Category:Fashion designers]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Austrian scientists|Category:Austrian scientists]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Pharaohs|Category:Pharaohs]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Counties of England|Category:Counties of England]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Parts of speech|Category:Parts of speech]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Speeches|Category:Speeches]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Generals|Category:Generals]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Bantu languages|Category:Bantu languages]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Essayists|Category:Essayists]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Voivodeships of Poland|Category:Voivodeships of Poland]] || ٩٩ |- | [[:en:Category:Brassicaceae|Category:Brassicaceae]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Wikipedia files|Category:Wikipedia files]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Sports competitions|Category:Sports competitions]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Monasteries|Category:Monasteries]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Plant morphology|Category:Plant morphology]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Biologists by nationality|Category:Biologists by nationality]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Perception|Category:Perception]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Apiaceae|Category:Apiaceae]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Rosales|Category:Rosales]] || ٩٨ |- | [[:en:Category:Language isolates|Category:Language isolates]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Vocabulary|Category:Vocabulary]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Place names|Category:Place names]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Malvaceae|Category:Malvaceae]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Rutaceae|Category:Rutaceae]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Orchidaceae|Category:Orchidaceae]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Swiss scientists|Category:Swiss scientists]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Gastropods|Category:Gastropods]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Competitions|Category:Competitions]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Chuvashia|Category:Chuvashia]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Geopolitics|Category:Geopolitics]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Kannada language|Category:Kannada language]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Slavs|Category:Slavs]] || ٩٧ |- | [[:en:Category:Swedish scientists|Category:Swedish scientists]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Seoul|Category:Seoul]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Prussia|Category:Prussia]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Communes in France|Category:Communes in France]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Manufacturing|Category:Manufacturing]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Turkic peoples|Category:Turkic peoples]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:American psychologists|Category:American psychologists]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Lepidoptera|Category:Lepidoptera]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Public domain files|Category:Public domain files]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Gymnastics|Category:Gymnastics]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Interdisciplinary subfields|Category:Interdisciplinary subfields]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Austroasiatic languages|Category:Austroasiatic languages]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Cyclists|Category:Cyclists]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Cities in Portugal|Category:Cities in Portugal]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Producers|Category:Producers]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Tourist attractions|Category:Tourist attractions]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Monks|Category:Monks]] || ٩٦ |- | [[:en:Category:Paintings|Category:Paintings]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Anatidae|Category:Anatidae]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Marsupials|Category:Marsupials]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Cities in Nigeria|Category:Cities in Nigeria]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Punishments|Category:Punishments]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Cities in Cuba|Category:Cities in Cuba]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Cities in Belarus|Category:Cities in Belarus]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Confucianism|Category:Confucianism]] || ٩٥ |- | [[:en:Category:Cyrillic script|Category:Cyrillic script]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Superstitions|Category:Superstitions]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Scots language|Category:Scots language]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Architectural elements|Category:Architectural elements]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Humanists|Category:Humanists]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Association football competitions|Category:Association football competitions]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Literary characters|Category:Literary characters]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:American military personnel|Category:American military personnel]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Pali|Category:Pali]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Sakha Republic|Category:Sakha Republic]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Buryatia|Category:Buryatia]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Horror films|Category:Horror films]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Maharashtra|Category:Maharashtra]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Organizations based in the United States|Category:Organizations based in the United States]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Flanders|Category:Flanders]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Biochemists|Category:Biochemists]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Freemasonry|Category:Freemasonry]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Phasianidae|Category:Phasianidae]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Periodicals|Category:Periodicals]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:English verbs|Category:English verbs]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:English adjectives|Category:English adjectives]] || ٩٤ |- | [[:en:Category:Letters (message)|Category:Letters (message)]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Low German|Category:Low German]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Cardinals (Catholic Church)|Category:Cardinals (Catholic Church)]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Manitoba|Category:Manitoba]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Nature conservation|Category:Nature conservation]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Systems theory|Category:Systems theory]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Christian denominations|Category:Christian denominations]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:American physicians|Category:American physicians]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:British biologists|Category:British biologists]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Balearic Islands|Category:Balearic Islands]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Melanesia|Category:Melanesia]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Liguria|Category:Liguria]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Protista|Category:Protista]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Fables|Category:Fables]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Counties of the United States|Category:Counties of the United States]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:History of Indonesia|Category:History of Indonesia]] || ٩٣ |- | [[:en:Category:Essays|Category:Essays]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:West Slavic languages|Category:West Slavic languages]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Military personnel by nationality|Category:Military personnel by nationality]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:East Slavic languages|Category:East Slavic languages]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Computer programmers|Category:Computer programmers]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Scientific disciplines|Category:Scientific disciplines]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:American basketball players|Category:American basketball players]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Krasnoyarsk Krai|Category:Krasnoyarsk Krai]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Moons of Jupiter|Category:Moons of Jupiter]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Senses|Category:Senses]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Uttar Pradesh|Category:Uttar Pradesh]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Charadriiformes|Category:Charadriiformes]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Irkutsk Oblast|Category:Irkutsk Oblast]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Collecting|Category:Collecting]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Astrologers|Category:Astrologers]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Cities in Bangladesh|Category:Cities in Bangladesh]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Euphorbiaceae|Category:Euphorbiaceae]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Adygea|Category:Adygea]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Skiing|Category:Skiing]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Footwear|Category:Footwear]] || ٩٢ |- | [[:en:Category:Feminine given names|Category:Feminine given names]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Lizards|Category:Lizards]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Cities in Lebanon|Category:Cities in Lebanon]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Sicilian language|Category:Sicilian language]] || ٩١ |- | [[:en:Category:People involved in religion|Category:People involved in religion]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Secretaries-general of the United Nations|Category:Secretaries-general of the United Nations]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Pays de la Loire|Category:Pays de la Loire]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Corvidae|Category:Corvidae]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Radio stations|Category:Radio stations]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Populated places in France|Category:Populated places in France]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Mayotte|Category:Mayotte]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Åland|Category:Åland]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Anseriformes|Category:Anseriformes]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Easter|Category:Easter]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Ericaceae|Category:Ericaceae]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Eskaleut languages|Category:Eskaleut languages]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Fagaceae|Category:Fagaceae]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Hymenoptera|Category:Hymenoptera]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Javanese language|Category:Javanese language]] || ٩١ |- | [[:en:Category:French nouns|Category:French nouns]] || ٩١ |- | [[:en:Category:Children's writers|Category:Children's writers]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:American diplomats|Category:American diplomats]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Marche|Category:Marche]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Arecaceae|Category:Arecaceae]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Mountains of Azerbaijan|Category:Mountains of Azerbaijan]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Umbria|Category:Umbria]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Palestine|Category:Palestine]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Kaliningrad Oblast|Category:Kaliningrad Oblast]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Television presenters|Category:Television presenters]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Lighthouses|Category:Lighthouses]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Udmurtia|Category:Udmurtia]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Sverdlovsk Oblast|Category:Sverdlovsk Oblast]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Turtles|Category:Turtles]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Asturias|Category:Asturias]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Formula One drivers|Category:Formula One drivers]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Malayo-Polynesian languages|Category:Malayo-Polynesian languages]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Oleaceae|Category:Oleaceae]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Pinaceae|Category:Pinaceae]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Glaciers|Category:Glaciers]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Montserrat|Category:Montserrat]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Rabbis|Category:Rabbis]] || ٩٠ |- | [[:en:Category:Occult|Category:Occult]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Yaroslavl Oblast|Category:Yaroslavl Oblast]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Epic poems|Category:Epic poems]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Astronautics|Category:Astronautics]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Human sexuality|Category:Human sexuality]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Navies|Category:Navies]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Medical treatments|Category:Medical treatments]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Sports venues|Category:Sports venues]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Indian musicians|Category:Indian musicians]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Geography-related lists|Category:Geography-related lists]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Music awards|Category:Music awards]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Missionaries|Category:Missionaries]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Holy Roman Emperors|Category:Holy Roman Emperors]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Editors|Category:Editors]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Antibiotics|Category:Antibiotics]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:West Bengal|Category:West Bengal]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:First ladies of the United States|Category:First ladies of the United States]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Naples|Category:Naples]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Film festivals|Category:Film festivals]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Florence|Category:Florence]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Languages of Nepal|Category:Languages of Nepal]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Perm Krai|Category:Perm Krai]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Headgear|Category:Headgear]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Rio de Janeiro (city)|Category:Rio de Janeiro (city)]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Camelids|Category:Camelids]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Populated places in Poland|Category:Populated places in Poland]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Mythological creatures|Category:Mythological creatures]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Auvergne-Rhône-Alpes|Category:Auvergne-Rhône-Alpes]] || ٨٩ |- | [[:en:Category:Municipalities of Spain|Category:Municipalities of Spain]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Kartvelian languages|Category:Kartvelian languages]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Historical films|Category:Historical films]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Asterales|Category:Asterales]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Wikipedia articles needing translation|Category:Wikipedia articles needing translation]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Literature by period|Category:Literature by period]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Asparagales|Category:Asparagales]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Centre-Val de Loire|Category:Centre-Val de Loire]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Peninsulas of Europe|Category:Peninsulas of Europe]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Administrative law|Category:Administrative law]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Austria-Hungary|Category:Austria-Hungary]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Politicians from Georgia (country)|Category:Politicians from Georgia (country)]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Naturalists|Category:Naturalists]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Romance films|Category:Romance films]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Lao language|Category:Lao language]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Lagomorphs|Category:Lagomorphs]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Arkhangelsk Oblast|Category:Arkhangelsk Oblast]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Nonmetals|Category:Nonmetals]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Khabarovsk Krai|Category:Khabarovsk Krai]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Biomolecules|Category:Biomolecules]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Culture of Finland|Category:Culture of Finland]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Muscicapidae|Category:Muscicapidae]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Paleontologists|Category:Paleontologists]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Chancellors of Germany|Category:Chancellors of Germany]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Moraceae|Category:Moraceae]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Populated places in Russia|Category:Populated places in Russia]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Populated places in the United States|Category:Populated places in the United States]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Bailiwick of Guernsey|Category:Bailiwick of Guernsey]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:German nouns|Category:German nouns]] || ٨٨ |- | [[:en:Category:Disputed territories|Category:Disputed territories]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Perciformes|Category:Perciformes]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Populated places in Italy|Category:Populated places in Italy]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Lamiales|Category:Lamiales]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Bloggers|Category:Bloggers]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Rivers of Belarus|Category:Rivers of Belarus]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Dutch philosophers|Category:Dutch philosophers]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Sapindales|Category:Sapindales]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Foreign relations by country|Category:Foreign relations by country]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Coups d'état|Category:Coups d'état]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Freemasons|Category:Freemasons]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:French military personnel|Category:French military personnel]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Monarchs of Sweden|Category:Monarchs of Sweden]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Illustrators|Category:Illustrators]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:American boxers|Category:American boxers]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:German journalists|Category:German journalists]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Plant physiology|Category:Plant physiology]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Developmental biology|Category:Developmental biology]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Philately|Category:Philately]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Cities in Nepal|Category:Cities in Nepal]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Tuva|Category:Tuva]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Vegetarianism|Category:Vegetarianism]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Fringillidae|Category:Fringillidae]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Families|Category:Families]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Humorists|Category:Humorists]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Anti-communism|Category:Anti-communism]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Cities in Chile|Category:Cities in Chile]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Germanic peoples|Category:Germanic peoples]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Companies|Category:Companies]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Gruiformes|Category:Gruiformes]] || ٨٧ |- | [[:en:Category:Provinces of South Africa|Category:Provinces of South Africa]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Sexually transmitted diseases and infections|Category:Sexually transmitted diseases and infections]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Danish scientists|Category:Danish scientists]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Greek scientists|Category:Greek scientists]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Violinists|Category:Violinists]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Skyscrapers|Category:Skyscrapers]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Housing|Category:Housing]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Mountain passes|Category:Mountain passes]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Saratov Oblast|Category:Saratov Oblast]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Subdivisions of Italy|Category:Subdivisions of Italy]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Chemists by nationality|Category:Chemists by nationality]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Astronomers by nationality|Category:Astronomers by nationality]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Puerto Rican people|Category:Puerto Rican people]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Beaches|Category:Beaches]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Turin|Category:Turin]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:British chemists|Category:British chemists]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Optical devices|Category:Optical devices]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Democratic Republic of the Congo people|Category:Democratic Republic of the Congo people]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Belgian painters|Category:Belgian painters]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Bashkir language|Category:Bashkir language]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Dog breeds|Category:Dog breeds]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Stavropol Krai|Category:Stavropol Krai]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Trentino-Alto Adige/Südtirol|Category:Trentino-Alto Adige/Südtirol]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Central Africa|Category:Central Africa]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Cnidarians|Category:Cnidarians]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Bankers|Category:Bankers]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:English mathematicians|Category:English mathematicians]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Cities in Kenya|Category:Cities in Kenya]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Decorative arts|Category:Decorative arts]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Meat dishes|Category:Meat dishes]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Chelyabinsk Oblast|Category:Chelyabinsk Oblast]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Manx language|Category:Manx language]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Operas|Category:Operas]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Nizhny Novgorod Oblast|Category:Nizhny Novgorod Oblast]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Novosibirsk Oblast|Category:Novosibirsk Oblast]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Chuvash language|Category:Chuvash language]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Men|Category:Men]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:German literature|Category:German literature]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Bourgogne-Franche-Comté|Category:Bourgogne-Franche-Comté]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Hauts-de-France|Category:Hauts-de-France]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Buddhists|Category:Buddhists]] || ٨٦ |- | [[:en:Category:Ingushetia|Category:Ingushetia]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Pediatrics|Category:Pediatrics]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:British film directors|Category:British film directors]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Alcohols|Category:Alcohols]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Latin-script letters|Category:Latin-script letters]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Arts in the United States|Category:Arts in the United States]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Extinct animals|Category:Extinct animals]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Anacardiaceae|Category:Anacardiaceae]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Byzantine emperors|Category:Byzantine emperors]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Dependent territories|Category:Dependent territories]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Spanish philosophers|Category:Spanish philosophers]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Crafts|Category:Crafts]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Insurance|Category:Insurance]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Motorcycles|Category:Motorcycles]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Norwegian musicians|Category:Norwegian musicians]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Brazilian musicians|Category:Brazilian musicians]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Polish sportspeople|Category:Polish sportspeople]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Colombian footballers|Category:Colombian footballers]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Saskatchewan|Category:Saskatchewan]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Oxygen compounds|Category:Oxygen compounds]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Sports equipment|Category:Sports equipment]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Caribbean islands|Category:Caribbean islands]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Leningrad Oblast|Category:Leningrad Oblast]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Malvales|Category:Malvales]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Restaurants|Category:Restaurants]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Writing implements|Category:Writing implements]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Educational institutions|Category:Educational institutions]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Ants|Category:Ants]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Cannabis|Category:Cannabis]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Act|Category:Act]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Myrtaceae|Category:Myrtaceae]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Sardinian language|Category:Sardinian language]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Pacifism|Category:Pacifism]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Arts in Azerbaijan|Category:Arts in Azerbaijan]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Betulaceae|Category:Betulaceae]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:California counties|Category:California counties]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Pacifists|Category:Pacifists]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Grand Est|Category:Grand Est]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Nouvelle-Aquitaine|Category:Nouvelle-Aquitaine]] || ٨٥ |- | [[:en:Category:Psychoactive drugs|Category:Psychoactive drugs]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Wrestlers|Category:Wrestlers]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Malpighiales|Category:Malpighiales]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Voronezh Oblast|Category:Voronezh Oblast]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Rulers|Category:Rulers]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:English phrases|Category:English phrases]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Mountain climbers|Category:Mountain climbers]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Anglicanism|Category:Anglicanism]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Renewable energy|Category:Renewable energy]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Companies of the Netherlands|Category:Companies of the Netherlands]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Salicaceae|Category:Salicaceae]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Theatres|Category:Theatres]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Equestrianism|Category:Equestrianism]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Valencian Community|Category:Valencian Community]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:People of World War II|Category:People of World War II]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Belgorod Oblast|Category:Belgorod Oblast]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Piciformes|Category:Piciformes]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Biographical films|Category:Biographical films]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Linguists by nationality|Category:Linguists by nationality]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Rivers of Portugal|Category:Rivers of Portugal]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Indian scientists|Category:Indian scientists]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Physical exercise|Category:Physical exercise]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:DJs|Category:DJs]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Kra–Dai languages|Category:Kra–Dai languages]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Tyumen Oblast|Category:Tyumen Oblast]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Vietnamese politicians|Category:Vietnamese politicians]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Rubiaceae|Category:Rubiaceae]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:History of Scotland|Category:History of Scotland]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Apocynaceae|Category:Apocynaceae]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Columbiformes|Category:Columbiformes]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Ranunculaceae|Category:Ranunculaceae]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Culture of South Korea|Category:Culture of South Korea]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Music festivals|Category:Music festivals]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Amino acids|Category:Amino acids]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Kamchatka Krai|Category:Kamchatka Krai]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Kursk Oblast|Category:Kursk Oblast]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Poales|Category:Poales]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Cities in Cyprus|Category:Cities in Cyprus]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:J. R. R. Tolkien|Category:J. R. R. Tolkien]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Drawing|Category:Drawing]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Wallis and Futuna|Category:Wallis and Futuna]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Baltic states|Category:Baltic states]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Cartographers|Category:Cartographers]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Cities in Washington (state)|Category:Cities in Washington (state)]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Ethnologists|Category:Ethnologists]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Fast food|Category:Fast food]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Inorganic compounds|Category:Inorganic compounds]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Sapindaceae|Category:Sapindaceae]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Sandpipers|Category:Sandpipers]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Aosta Valley|Category:Aosta Valley]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Molise|Category:Molise]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Crops|Category:Crops]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Kashubian language|Category:Kashubian language]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Spanish nouns|Category:Spanish nouns]] || ٨٤ |- | [[:en:Category:Coats of arms|Category:Coats of arms]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Accipitridae|Category:Accipitridae]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Vladimir Oblast|Category:Vladimir Oblast]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Family law|Category:Family law]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Prime ministers of Azerbaijan|Category:Prime ministers of Azerbaijan]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Cathedrals|Category:Cathedrals]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Provinces of Vietnam|Category:Provinces of Vietnam]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Echinoderms|Category:Echinoderms]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Samara Oblast|Category:Samara Oblast]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Municipalities of Germany|Category:Municipalities of Germany]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Celts|Category:Celts]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Sculptures|Category:Sculptures]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Translators by nationality|Category:Translators by nationality]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Cities in Yemen|Category:Cities in Yemen]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Indian mathematicians|Category:Indian mathematicians]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:English-language literature|Category:English-language literature]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Provinces of Belgium|Category:Provinces of Belgium]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Electronic music|Category:Electronic music]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Mughal Empire|Category:Mughal Empire]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Christian theology|Category:Christian theology]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Poisons|Category:Poisons]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:War films|Category:War films]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Numeral systems|Category:Numeral systems]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Gardens|Category:Gardens]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Cities in Georgia (U.S. state)|Category:Cities in Georgia (U.S. state)]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Record producers|Category:Record producers]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Graphics|Category:Graphics]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Culture of Belgium|Category:Culture of Belgium]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Culture of Ukraine|Category:Culture of Ukraine]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Toponymy|Category:Toponymy]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Ericales|Category:Ericales]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Guarani language|Category:Guarani language]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Hindu deities|Category:Hindu deities]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Lexicographers|Category:Lexicographers]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Murmansk Oblast|Category:Murmansk Oblast]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Ryazan Oblast|Category:Ryazan Oblast]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Paganism|Category:Paganism]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Power stations|Category:Power stations]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Logicians|Category:Logicians]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Liliaceae|Category:Liliaceae]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:United States senators|Category:United States senators]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Amur Oblast|Category:Amur Oblast]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Caryophyllales|Category:Caryophyllales]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Professions|Category:Professions]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Authors|Category:Authors]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Russo-Ukrainian war|Category:Russo-Ukrainian war]] || ٨٣ |- | [[:en:Category:Piracy|Category:Piracy]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Smolensk Oblast|Category:Smolensk Oblast]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Amusement parks|Category:Amusement parks]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Overseas France|Category:Overseas France]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Rapid transit|Category:Rapid transit]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Conspiracy theories|Category:Conspiracy theories]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Fabales|Category:Fabales]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:French diplomats|Category:French diplomats]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Mental processes|Category:Mental processes]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Guangdong|Category:Guangdong]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Iridaceae|Category:Iridaceae]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Kabardino-Balkaria|Category:Kabardino-Balkaria]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Martial artists|Category:Martial artists]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Ancient literature|Category:Ancient literature]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Dramatists and playwrights by nationality|Category:Dramatists and playwrights by nationality]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Contemporary history|Category:Contemporary history]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Rivers of Belgium|Category:Rivers of Belgium]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Inventors by nationality|Category:Inventors by nationality]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Japanese scientists|Category:Japanese scientists]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:German military personnel|Category:German military personnel]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Chinese scientists|Category:Chinese scientists]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Polish mathematicians|Category:Polish mathematicians]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Ancient Roman poets|Category:Ancient Roman poets]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Thai politicians|Category:Thai politicians]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Portuguese explorers|Category:Portuguese explorers]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:American comedians|Category:American comedians]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Novgorod Oblast|Category:Novgorod Oblast]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Body fluids|Category:Body fluids]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:British Virgin Islands|Category:British Virgin Islands]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Writers by period|Category:Writers by period]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Centenarians|Category:Centenarians]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:South Slavic languages|Category:South Slavic languages]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Madhya Pradesh|Category:Madhya Pradesh]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:House of Habsburg|Category:House of Habsburg]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Surrealism|Category:Surrealism]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Altai Republic|Category:Altai Republic]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Chemical compounds by element|Category:Chemical compounds by element]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Altai Krai|Category:Altai Krai]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Federal districts of Russia|Category:Federal districts of Russia]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Murder victims|Category:Murder victims]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Annelids|Category:Annelids]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Transport infrastructure|Category:Transport infrastructure]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Serbian sportspeople|Category:Serbian sportspeople]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Culture of Armenia|Category:Culture of Armenia]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Coraciiformes|Category:Coraciiformes]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Waste|Category:Waste]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Jersey|Category:Jersey]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Amaranthaceae|Category:Amaranthaceae]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Bryansk Oblast|Category:Bryansk Oblast]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Cupressaceae|Category:Cupressaceae]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Geneva|Category:Geneva]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Grammatical cases|Category:Grammatical cases]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Television in the United States|Category:Television in the United States]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:People by political orientation|Category:People by political orientation]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Publishers (people)|Category:Publishers (people)]] || ٨٢ |- | [[:en:Category:Ethnic groups in the United States|Category:Ethnic groups in the United States]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Digital technology|Category:Digital technology]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Falconiformes|Category:Falconiformes]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Military units and formations|Category:Military units and formations]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Librarians|Category:Librarians]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Social classes|Category:Social classes]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Ivorian footballers|Category:Ivorian footballers]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Caryophyllaceae|Category:Caryophyllaceae]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 files|Category:Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 files]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Religion and politics|Category:Religion and politics]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Dublin (city)|Category:Dublin (city)]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Combinatorics|Category:Combinatorics]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Safety|Category:Safety]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Tver Oblast|Category:Tver Oblast]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Danish philosophers|Category:Danish philosophers]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Writers from Georgia (country)|Category:Writers from Georgia (country)]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Ancient Roman politicians|Category:Ancient Roman politicians]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Groups (periodic table)|Category:Groups (periodic table)]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Amaryllidaceae|Category:Amaryllidaceae]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Star Trek|Category:Star Trek]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Omsk Oblast|Category:Omsk Oblast]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Pelecaniformes|Category:Pelecaniformes]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Ulyanovsk Oblast|Category:Ulyanovsk Oblast]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Biological classification|Category:Biological classification]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Beauty pageants|Category:Beauty pageants]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Exoplanets|Category:Exoplanets]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Portuguese sportspeople|Category:Portuguese sportspeople]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Ice hockey players|Category:Ice hockey players]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Culture of Portugal|Category:Culture of Portugal]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Cities in Iceland|Category:Cities in Iceland]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Fagales|Category:Fagales]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Hemiptera|Category:Hemiptera]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Khakassia|Category:Khakassia]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Vice presidents|Category:Vice presidents]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Animal diseases|Category:Animal diseases]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Artillery|Category:Artillery]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Croatian writers|Category:Croatian writers]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Magadan Oblast|Category:Magadan Oblast]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Race (human categorization)|Category:Race (human categorization)]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Salads|Category:Salads]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Montreal|Category:Montreal]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Administrative regions of Greece|Category:Administrative regions of Greece]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Lipetsk Oblast|Category:Lipetsk Oblast]] || ٨١ |- | [[:en:Category:en:Cities in Pakistan|Category:en:Cities in Pakistan]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Cities in Uzbekistan|Category:Cities in Uzbekistan]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Dutch nouns|Category:Dutch nouns]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Squamata|Category:Squamata]] || ٨١ |- | [[:en:Category:Possible copyright violations|Category:Possible copyright violations]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:North Ossetia–Alania|Category:North Ossetia–Alania]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Broadcasting|Category:Broadcasting]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:UEFA|Category:UEFA]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Lauraceae|Category:Lauraceae]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Zabaykalsky Krai|Category:Zabaykalsky Krai]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Isotopes|Category:Isotopes]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Real estate|Category:Real estate]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Sports events|Category:Sports events]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:American animated films|Category:American animated films]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Populated places in Spain|Category:Populated places in Spain]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Sculptors by nationality|Category:Sculptors by nationality]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Ivorian people|Category:Ivorian people]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Tanzanian people|Category:Tanzanian people]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Norwegian monarchs|Category:Norwegian monarchs]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:American sociologists|Category:American sociologists]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Kaluga Oblast|Category:Kaluga Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:South Korean singers|Category:South Korean singers]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Singaporean people|Category:Singaporean people]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:American computer scientists|Category:American computer scientists]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Mongol Empire|Category:Mongol Empire]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Macedonia (region)|Category:Macedonia (region)]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Pskov Oblast|Category:Pskov Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Cattle|Category:Cattle]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Monarchs of Denmark|Category:Monarchs of Denmark]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Hydrogen compounds|Category:Hydrogen compounds]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Proboscideans|Category:Proboscideans]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Crete|Category:Crete]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Cakes|Category:Cakes]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Jewish Autonomous Oblast|Category:Jewish Autonomous Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Community of Madrid|Category:Community of Madrid]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Alkali metals|Category:Alkali metals]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Bioinformatics|Category:Bioinformatics]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:European cuisine|Category:European cuisine]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Cyprinidae|Category:Cyprinidae]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Curaçao|Category:Curaçao]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Brassicales|Category:Brassicales]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Paridae|Category:Paridae]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Japonic languages|Category:Japonic languages]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Football clubs in Portugal|Category:Football clubs in Portugal]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Folklorists|Category:Folklorists]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Kirov Oblast|Category:Kirov Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Kostroma Oblast|Category:Kostroma Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Romani language|Category:Romani language]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Netherlands Antilles|Category:Netherlands Antilles]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Archbishops|Category:Archbishops]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Terrorist incidents|Category:Terrorist incidents]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Tula Oblast|Category:Tula Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Orenburg Oblast|Category:Orenburg Oblast]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Gymnasts|Category:Gymnasts]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Russian nouns|Category:Russian nouns]] || ٨٠ |- | [[:en:Category:Cacti|Category:Cacti]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Passeridae|Category:Passeridae]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Trade unions|Category:Trade unions]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Financial markets|Category:Financial markets]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Military leaders|Category:Military leaders]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Solanales|Category:Solanales]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:New Brunswick|Category:New Brunswick]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Sports terminology|Category:Sports terminology]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Jurisprudence|Category:Jurisprudence]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:American models|Category:American models]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Archery|Category:Archery]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Timekeeping|Category:Timekeeping]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Crocodilia|Category:Crocodilia]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Ukrainian musicians|Category:Ukrainian musicians]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:JavaScript|Category:JavaScript]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Hungarian composers|Category:Hungarian composers]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Belgian scientists|Category:Belgian scientists]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Monegasque people|Category:Monegasque people]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Application software|Category:Application software]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Geneticists|Category:Geneticists]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Polish chemists|Category:Polish chemists]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Somalian people|Category:Somalian people]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:South Korean actors|Category:South Korean actors]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Jurists by nationality|Category:Jurists by nationality]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Coins|Category:Coins]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Belgian musicians|Category:Belgian musicians]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Legal professions|Category:Legal professions]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Azerbaijani people by occupation|Category:Azerbaijani people by occupation]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Belgian singers|Category:Belgian singers]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Languages of Bhutan|Category:Languages of Bhutan]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Sturnidae|Category:Sturnidae]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Futures studies|Category:Futures studies]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Alkaline earth metals|Category:Alkaline earth metals]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Ho Chi Minh City|Category:Ho Chi Minh City]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Music of Azerbaijan|Category:Music of Azerbaijan]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Actinopterygii|Category:Actinopterygii]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Polygonaceae|Category:Polygonaceae]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Southern Europe|Category:Southern Europe]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Modernism|Category:Modernism]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Alkaloids|Category:Alkaloids]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Boraginaceae|Category:Boraginaceae]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:British television series|Category:British television series]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Choreographers|Category:Choreographers]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Classical antiquity|Category:Classical antiquity]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Council of Europe|Category:Council of Europe]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Executed people|Category:Executed people]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Indo-European peoples|Category:Indo-European peoples]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Legislators|Category:Legislators]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Rituals|Category:Rituals]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Oryol Oblast|Category:Oryol Oblast]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Myrtales|Category:Myrtales]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Archaeological cultures|Category:Archaeological cultures]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Cultural organizations|Category:Cultural organizations]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Tunnels|Category:Tunnels]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Penza Oblast|Category:Penza Oblast]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Plantaginaceae|Category:Plantaginaceae]] || ٧٩ |- | [[:en:Category:Songwriters|Category:Songwriters]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Karachay-Cherkessia|Category:Karachay-Cherkessia]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Cities in Madagascar|Category:Cities in Madagascar]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Observances|Category:Observances]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:20th-century works|Category:20th-century works]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Record labels|Category:Record labels]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Directors by nationality|Category:Directors by nationality]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Chemical bonding|Category:Chemical bonding]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Rivers of Georgia (country)|Category:Rivers of Georgia (country)]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Pokémon|Category:Pokémon]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Thai singers|Category:Thai singers]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Norwegian scientists|Category:Norwegian scientists]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Scottish scientists|Category:Scottish scientists]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Leporidae|Category:Leporidae]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Presidents of Georgia|Category:Presidents of Georgia]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:German theologians|Category:German theologians]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Neologisms|Category:Neologisms]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Danish musicians|Category:Danish musicians]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Belgian sportspeople|Category:Belgian sportspeople]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:German engineers|Category:German engineers]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Hirundinidae|Category:Hirundinidae]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Civil servants|Category:Civil servants]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:British medical doctors|Category:British medical doctors]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Military alliances|Category:Military alliances]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Counties of Sweden|Category:Counties of Sweden]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Victoria (state)|Category:Victoria (state)]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Napoleonic Wars|Category:Napoleonic Wars]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Navarre|Category:Navarre]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Kemerovo Oblast|Category:Kemerovo Oblast]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Fossil fuels|Category:Fossil fuels]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Consonants|Category:Consonants]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Castilla–La Mancha|Category:Castilla–La Mancha]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Cantabria|Category:Cantabria]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Baseball players|Category:Baseball players]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Chondrichthyes|Category:Chondrichthyes]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Culture of Estonia|Category:Culture of Estonia]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Apiales|Category:Apiales]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Chukotka Autonomous Okrug|Category:Chukotka Autonomous Okrug]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Cannabaceae|Category:Cannabaceae]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Astrophysicists|Category:Astrophysicists]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Bihar|Category:Bihar]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Districts of Germany|Category:Districts of Germany]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Environmentalists|Category:Environmentalists]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Ethnographers|Category:Ethnographers]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Extremadura|Category:Extremadura]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Ivanovo Oblast|Category:Ivanovo Oblast]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Sámi languages|Category:Sámi languages]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Silent films|Category:Silent films]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Prokaryotes|Category:Prokaryotes]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Stationery|Category:Stationery]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Baroque|Category:Baroque]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Tomsk Oblast|Category:Tomsk Oblast]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Asparagaceae|Category:Asparagaceae]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Fashion accessories|Category:Fashion accessories]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Vologda Oblast|Category:Vologda Oblast]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Monocots|Category:Monocots]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Counties of Norway|Category:Counties of Norway]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:West Frisian languages|Category:West Frisian languages]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Italian nouns|Category:Italian nouns]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Prime ministers of Poland|Category:Prime ministers of Poland]] || ٧٨ |- | [[:en:Category:Ceramics|Category:Ceramics]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Musical compositions|Category:Musical compositions]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Clubs and societies|Category:Clubs and societies]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Human pregnancy|Category:Human pregnancy]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Geography of Europe by country|Category:Geography of Europe by country]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Liliales|Category:Liliales]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Russian businesspeople|Category:Russian businesspeople]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Populated places in Canada|Category:Populated places in Canada]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Northeast Caucasian languages|Category:Northeast Caucasian languages]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Autism|Category:Autism]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Dutch mathematicians|Category:Dutch mathematicians]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Differential equations|Category:Differential equations]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Helicopters|Category:Helicopters]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Culture of the Soviet Union|Category:Culture of the Soviet Union]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Yukon|Category:Yukon]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Newfoundland and Labrador|Category:Newfoundland and Labrador]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Lanthanides|Category:Lanthanides]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Haute-Savoie|Category:Haute-Savoie]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Slovenian writers|Category:Slovenian writers]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Politics of South Africa|Category:Politics of South Africa]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Vancouver|Category:Vancouver]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Czech scientists|Category:Czech scientists]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Production (economics)|Category:Production (economics)]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Investment|Category:Investment]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Kharkiv Oblast|Category:Kharkiv Oblast]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Bas-Rhin|Category:Bas-Rhin]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Linguists from Germany|Category:Linguists from Germany]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Zimbabwean politicians|Category:Zimbabwean politicians]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Subfields of sociology|Category:Subfields of sociology]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:IUCN Red List least concern species|Category:IUCN Red List least concern species]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Languages of Myanmar|Category:Languages of Myanmar]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Regions of the United States|Category:Regions of the United States]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Culture of Vietnam|Category:Culture of Vietnam]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Modern art|Category:Modern art]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Carbon compounds|Category:Carbon compounds]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Newspapers published in the United States|Category:Newspapers published in the United States]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Ciconiiformes|Category:Ciconiiformes]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Sausages|Category:Sausages]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Judoka|Category:Judoka]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Culture of Croatia|Category:Culture of Croatia]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Culture of Iceland|Category:Culture of Iceland]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Languages of Egypt|Category:Languages of Egypt]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Weightlifting|Category:Weightlifting]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Meditation|Category:Meditation]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Convolvulaceae|Category:Convolvulaceae]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Bromeliaceae|Category:Bromeliaceae]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Russian Civil War|Category:Russian Civil War]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Old Norse|Category:Old Norse]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Science and technology awards|Category:Science and technology awards]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Pulitzer Prize winners|Category:Pulitzer Prize winners]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Tokelau|Category:Tokelau]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Seven Wonders of the Ancient World|Category:Seven Wonders of the Ancient World]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Individual adjectives|Category:Individual adjectives]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:English adverbs|Category:English adverbs]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Portuguese nouns|Category:Portuguese nouns]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Japanese nouns|Category:Japanese nouns]] || ٧٧ |- | [[:en:Category:Computer engineering|Category:Computer engineering]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Volleyball players|Category:Volleyball players]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Province of Soria|Category:Province of Soria]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:English-language writers|Category:English-language writers]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Singer-songwriters|Category:Singer-songwriters]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Theatre directors|Category:Theatre directors]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Nilo-Saharan languages|Category:Nilo-Saharan languages]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Russian cosmonauts|Category:Russian cosmonauts]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Retail markets|Category:Retail markets]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Populated places in Belgium|Category:Populated places in Belgium]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Military affairs|Category:Military affairs]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Bioethics|Category:Bioethics]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Rallidae|Category:Rallidae]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Cuban writers|Category:Cuban writers]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Politics of Belgium|Category:Politics of Belgium]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Explorers by nationality|Category:Explorers by nationality]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Theatre by country|Category:Theatre by country]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Gentianales|Category:Gentianales]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Football in Portugal|Category:Football in Portugal]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Kosovan people|Category:Kosovan people]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:New Year celebrations|Category:New Year celebrations]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Russian biologists|Category:Russian biologists]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Bouches-du-Rhône|Category:Bouches-du-Rhône]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Sudanese people|Category:Sudanese people]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Fossils|Category:Fossils]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Hungarian mathematicians|Category:Hungarian mathematicians]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Economic policy|Category:Economic policy]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Terrorists|Category:Terrorists]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Italian physicians|Category:Italian physicians]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Greek historians|Category:Greek historians]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Church Fathers|Category:Church Fathers]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Sports films|Category:Sports films]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Dictatorship|Category:Dictatorship]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Punjab, India|Category:Punjab, India]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Scouting|Category:Scouting]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Conifers|Category:Conifers]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Royalty|Category:Royalty]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Sultans|Category:Sultans]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Cypriniformes|Category:Cypriniformes]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:German cuisine|Category:German cuisine]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Southern Africa|Category:Southern Africa]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Respiratory diseases|Category:Respiratory diseases]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Kyiv Oblast|Category:Kyiv Oblast]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Culture of New Zealand|Category:Culture of New Zealand]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Culture of Lithuania|Category:Culture of Lithuania]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Culture of Colombia|Category:Culture of Colombia]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Irish literature|Category:Irish literature]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Former monarchies|Category:Former monarchies]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Muridae|Category:Muridae]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:English politicians|Category:English politicians]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Zurich|Category:Zurich]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Wallonia|Category:Wallonia]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:National sports teams|Category:National sports teams]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Cebuano language|Category:Cebuano language]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Food additives|Category:Food additives]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Jewish languages|Category:Jewish languages]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Regions of Finland|Category:Regions of Finland]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Shrubs|Category:Shrubs]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:South Holland|Category:South Holland]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Presidents of Colombia|Category:Presidents of Colombia]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Mormonism|Category:Mormonism]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Rain|Category:Rain]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:New Testament people|Category:New Testament people]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Primulaceae|Category:Primulaceae]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Paradoxes|Category:Paradoxes]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Cushitic languages|Category:Cushitic languages]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Indigenous peoples of the Americas|Category:Indigenous peoples of the Americas]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Wind|Category:Wind]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Classification systems|Category:Classification systems]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Czech nouns|Category:Czech nouns]] || ٧٦ |- | [[:en:Category:Wikipedia semi-protected pages|Category:Wikipedia semi-protected pages]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Prime ministers of Portugal|Category:Prime ministers of Portugal]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Prime ministers of Finland|Category:Prime ministers of Finland]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Military aircraft|Category:Military aircraft]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Biological processes|Category:Biological processes]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Philosophy by topic|Category:Philosophy by topic]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Indian actresses|Category:Indian actresses]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Saxifragales|Category:Saxifragales]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Education in Russia|Category:Education in Russia]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Osaka|Category:Osaka]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Culture of Bulgaria|Category:Culture of Bulgaria]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Apes|Category:Apes]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Submarines|Category:Submarines]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Sports trophies and awards|Category:Sports trophies and awards]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Politics of Latvia|Category:Politics of Latvia]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Politics of the Czech Republic|Category:Politics of the Czech Republic]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Politics of Portugal|Category:Politics of Portugal]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Botanists by nationality|Category:Botanists by nationality]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Belgian monarchs|Category:Belgian monarchs]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Swedish biologists|Category:Swedish biologists]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Danish poets|Category:Danish poets]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Swedish poets|Category:Swedish poets]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Risk|Category:Risk]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:North Holland|Category:North Holland]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Marne (department)|Category:Marne (department)]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Lviv Oblast|Category:Lviv Oblast]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Aisne|Category:Aisne]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Hong Kong people|Category:Hong Kong people]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Peruvian footballers|Category:Peruvian footballers]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Game theory|Category:Game theory]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Barbadian people|Category:Barbadian people]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Police officers|Category:Police officers]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Pulmonology|Category:Pulmonology]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Spanish sculptors|Category:Spanish sculptors]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Scottish monarchs|Category:Scottish monarchs]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Health care occupations|Category:Health care occupations]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Mary, mother of Jesus|Category:Mary, mother of Jesus]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Coordinate systems|Category:Coordinate systems]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Federalism|Category:Federalism]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Cocos (Keeling) Islands|Category:Cocos (Keeling) Islands]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Cuculiformes|Category:Cuculiformes]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Nebulae|Category:Nebulae]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Hérault|Category:Hérault]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Swords|Category:Swords]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Organists|Category:Organists]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Government in the United States|Category:Government in the United States]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Fertilizers|Category:Fertilizers]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Culture of Latvia|Category:Culture of Latvia]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Culture of Albania|Category:Culture of Albania]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Cities and towns in Bosnia and Herzegovina|Category:Cities and towns in Bosnia and Herzegovina]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Cities in Turkmenistan|Category:Cities in Turkmenistan]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Digital libraries|Category:Digital libraries]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Arts in Italy|Category:Arts in Italy]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Ammunition|Category:Ammunition]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Counties of Hungary|Category:Counties of Hungary]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Buildings and structures in China|Category:Buildings and structures in China]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Cleanup templates|Category:Cleanup templates]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Actinides|Category:Actinides]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Agronomists|Category:Agronomists]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:European Parliament|Category:European Parliament]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Figure skating|Category:Figure skating]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Literary movements|Category:Literary movements]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Presidents of Estonia|Category:Presidents of Estonia]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Photosynthesis|Category:Photosynthesis]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Lutheranism|Category:Lutheranism]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Papaveraceae|Category:Papaveraceae]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Populated places in Hungary|Category:Populated places in Hungary]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Udmurt language|Category:Udmurt language]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Drummers|Category:Drummers]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Occitania (administrative region)|Category:Occitania (administrative region)]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Latin nouns|Category:Latin nouns]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Verbs|Category:Verbs]] || ٧٥ |- | [[:en:Category:Ethnic groups in India|Category:Ethnic groups in India]] || ٧٤ |- | [[:en:Category:Leipzig|Category:Leipzig]] || ٧٤ |- | [[:en:Category:Christian saints|Category:Christian saints]] || ٧٤ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] fb7jzkg9p72hal5vepf4kxkmh5pttmn 14 99756 1592631 1114041 2026-06-21T09:02:00Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592631 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Public health|تەندروستیی گشتی}} [[پۆل:زانستی تەندروستی]] [[پۆل:زانستی خۆشگوزەرانی]] [[پۆل:تایبەتمەندییەکانی پزیشکی]] [[پۆل:پسپۆڕییە پزیشکییەکان]] [[پۆل:کایەی گشتی]] a8yw4v94551dysqt8xv61yvtzoes1ro 0 103647 1592669 1591977 2026-06-21T11:02:26Z Actia Nicopolis 36065 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:خه ره ند رواندز.jpg]] → [[File:خەرەندی ڕەواندز.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 1592669 wikitext text/x-wiki  {{زانیاریدانی ڕووبار|name=خەرەندی ڕەواندز{{ھن}}دۆڵی ڕەواندز|image_name=خەرەندی ڕەواندز.jpg}} '''دۆڵی ڕەواندز''' یان '''خەرەندی ڕەواندز'''، [[دۆڵ|دۆڵێکە]] دەکەوێتە شاری ڕەواندز لە دامێنی بەردین کە بە دوو دۆڵی قووڵ دەورە دراوە، یەکەمیان ناوی ''خەرەندە'' و دووەمیان ''خاڵەڕەشە''.<ref>موسوعة أربیل السیاحیة ، 2014 ، ص 123</ref> خەرەند دەکەوێتە لای ڕۆژھەڵاتی نێوان شاری [[ڕەواندز]] و [[چیای ھەندرێن]]. خەڵکی [[ڕەواندز]] ئەم دۆڵە بە دۆڵی مەرگ و دۆڵی خۆکوشتن ناودەبەن. دەگوترێ، ناوی یەکەم، دۆڵی مەرگ، لەبەر ئەوە وا ناونراوە، چوونکە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەمدا]]، دوای ئەوەی ھێزەکانی ڕووسیا دامێنی [[چیای ھەندرێن|چیای ھەندرێنیان]] لە ساڵی ١٩١٦دا گرت، ئێوارەیەک ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] خۆیان ئامادەکرد بۆ ھێرشکردنە سەر شاری [[ڕەواندز]] و دەستیان کرد بە تۆپبارانکردنی. لەگەڵ دابەزینی تاریکی، ھێرشەکە دەستی پێکرد و بە ھۆی ئاشنا نەبوونی سوپای ڕووسیا بە زەوییەکە، نزیکەی ٦٧٠ سەربازی ڕووسیا لە دۆڵەکە کەوتنە خوارەوە. دەوترێت زۆربەیان خەڵکی [[قەوقاز]] بوون. ناوی دووەم، دۆڵی خۆکوژی، دەگەڕێتەوە بۆ [[خۆکوشتن|خۆکوشتنی]] خۆشەویستان، کە زۆربەیان بە ھۆی دژایەتیی دایک و باوکیان و ڕەتکردنەوەی ڕێگەدان بە ھاوسەرگیری بەپێی نەریتە میراتییەکان ڕوویانداوە.<ref name="مولد تلقائيا2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=629485|سەردێڕ=محي الدين محمد يونس - خرند أو وادي الموت |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190301140515/http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=629485 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> '''خاڵەڕەش''' [[پەڕگە:كلي_رواندز.jpg|وێنۆک|خاڵە ڕەش]] دەکەوێتە لای ڕۆژئاوای شاری [[ڕەواندز]] و ناوی خاڵەڕەشە و بەسەر سێ بەشدا دابەشکراوە: خاڵەڕەشی یەک، خاڵەڕەشی دوو، خاڵ ڕەشی سێ. خاڵ ڕەش ڕووەکێکی بەھاریی خۆڕسکە و لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەتی لەم دۆڵەدا بە شێوەیەکی زۆر گەشە دەکات.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://bot.gov.krd/arabic/erbil-province/rawanduz|سەردێڕ=رواندز {{!}} كوردستان المدهشة - الموقع الرسمي للسياحة في كوردستان |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210516170343/http://bot.gov.krd/arabic/erbil-province/rawanduz |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="مولد تلقائيا3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://district-rwandz.blogspot.com/2017/09/6t67.html|سەردێڕ=6t67 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210425193115/http://district-rwandz.blogspot.com/2017/09/6t67.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:كاولوكا_وخلفها_مدينة_رواندز.jpg|link=ملف:كاولوكا_وخلفها_مدينة_رواندز.jpg|alt=كاولوكا وخلفها مدينة رواندز| کاولۆکان و لە پشتییەوە شاری ڕەواندز پەڕگە:IMG-20210417-WA0002(وادي_رواندز_(_خه_ره_ند.jpg|link=ملف:IMG-20210417-WA0002(وادي_رواندز_(_خه_ره_ند.jpg|alt=وادي رواندز ( خه ره ند)| دۆڵی ڕەواندز پەڕگە:(وادي_رواندز_(_خه_ره_ند.jpg|link=ملف:(وادي_رواندز_(_خه_ره_ند.jpg|alt=كلي ( خال رش )| خاڵەڕەش پەڕگە:وادي_رواندز.jpg|link=ملف:وادي_رواندز.jpg|alt=وادي رواندز في شتاء 2022| دۆڵی ڕەواندز لە زستانی ٢٠٢٢ پەڕگە:خرند.jpg|link=ملف:خرند.jpg|alt=خرند| خەرەند </gallery> == سەرچاوەکان == [[پۆل:دۆڵەکان]] [[پۆل:ڕەواندز]] [[پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان]] <references /> {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} 59qgtahf58t4n2dj72i0j9iamqe1s19 0 120301 1592538 1509324 2026-06-20T23:00:19Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592538 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە |وێنە=Shirin Ebadi 01.jpg}} '''شیرین عەبادی''' (لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە [[ھەمەدان]] لە [[ئێران]]) خانمە یاساناس و چالاکوانی مافی مرۆڤی ئێرانییە و لەپێشتردا دادوەر بووە. لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ بەھۆی کارەکانییەوە [[خەڵاتی نۆبێل]]ی پێبەخشرا لە بواری ئاشتی ئەمەش یەکەم ئیرانی بوو ئەو خەڵاتە بباتەوە. شیرین عەبادی بە بەرگریکار و چالاوانی مافی ژنان و منداڵان و پەنابەران دادەنرێت. شیرین بە دامەزراندنی ناوەندی بەرگری مافی مرۆڤ دەناسرێتەوە. لە ساڵی ٢٠٠٤ لەلایەن گۆڤاری فۆربیسی بەریتانی بە ١٠٠ لە کاریگەرترین کەسایەتییە ژنەکانی جیھان دیایکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.forbes.com/finance/lists/11/2004/LIR.jhtml?passListId=11&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=POPA&datatype=Person |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614063159/http://www.forbes.com/finance/lists/11/2004/LIR.jhtml?passListId=11&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=POPA&datatype=Person |url-status=dead }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|ئێران|کەنەدا|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Shirin Ebadi}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ھەمەدان]] [[پۆل:موسڵمانانی ئێرانی]] [[پۆل:کۆچبەرە ئێرانییەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:فێمینیستانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] fkcezaokdycqj3b9od5w0kzii5lyynr 0 120863 1592383 1592278 2026-06-20T12:03:19Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592383 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = The King's Dream<br>خەونی پاشاکە<br>대왕의 꿈 | show_name_2 = خەونی پاشای مەزن<br/>خەونی ئیمپراتۆرەکە<br/>خەونی پاشاکە | image = The_King's_Dream_poster.jpg | caption = پۆستەری دراما | camera = Multi-camera | picture_format = | runtime = شەممان و یەکشەممان کاتژمێر ٢١:٤٠ ([[Korea Standard Time|KST]]) | writer = یۆ دۆنگ-یۆن<br/>کیم سۆن-دۆک | director = شین چانگ-سۆک<br/>کیم سانگ-ھوی | producer = ھان جوون-سۆ | starring = [[چوی سو-جۆنگ]] <br/> [[کیم یوو-سۆک]] <br/> [[پارک جوو-می]] <br/> [[ھۆنگ ئون-ھی]] <br/> [[لی یۆنگ-ئا]] | country = [[کۆریای باشوور]] | network = [[سیستەمی پەخشی کۆری]] | first_aired = {{start date|2012|9|8}} | last_aired = {{end date|2013|6|9}} | num_episodes = ٧٠ + ٥ تایبەتی | opentheme = "ڕێکای دڵەکە" لەلایەن [[جێستکا جونگ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hong|یەکەم١=Grace Danbi|سەردێڕ=SNSD Jessica to Sing OST for ''The King's Dream''|ناونیشان=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/14114/snsd-jessica-to-sing-ost-for-the-kings-dream|وێبگە=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160329120501/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/14114/snsd-jessica-to-sing-ost-for-the-kings-dream|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sunwoo|یەکەم١=Carla|سەردێڕ=Jessica sings for KBS drama|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2958967|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141217131630/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2958967|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hong|یەکەم١=Grace Danbi|سەردێڕ=SNSD Jessica's ''Heart's Way'' MV for ''The King's Dream'' Released|ناونیشان=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15983/video-snsd-jessicas-hearts-way-mv-for-the-kings-dream-released|وێبگە=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160329140205/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15983/video-snsd-jessicas-hearts-way-mv-for-the-kings-dream-released|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | preceded_by = [[گوانگیتۆ، داگیرکەرە مەزنەکە]] | followed_by = [[جۆنگ دۆ-جۆن (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جۆنگ دۆ-جۆن]] | website = http://www.kbs.co.kr/drama/kingsdream }} '''خەونی پاشا''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 대왕의 꿈، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: The King's Dream)، زنجیرە [[درامای کۆری|درامایەکی کۆرییە]] کە لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ تا ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە شەممان و یەکشەممان کاتژمێر ٢١:٤٠ بۆ ٧١ ئەڵقە، لە کەناڵی [[کەی بی ئێس ١]] پەخشکرا. لە ساڵی ٢٠١٥ ئەم درامایە لە کەناڵی [[کوردسات]] دۆبلاژکراییە سەر زمانی کوردی لە باشوور کوردستان. == چیڕۆک == کیم چونچوو نەوەی پاشا [[جینجیی شیللا|جینجی]]، کاتێ باپیرەی لەسەر تەختی پاشاییەتی لائەبرێت، چونچوو چانسی ئەوەی نابێت بچێتە سەر تەختی پاشاییەتی [[شیللا]]. دواتر [[کیم یو-شین]] ئەبینێت پاشان ئەبنە ھاوڕێی یەکتر، دواتر چونچوو ئەبێتە [[مویۆلی شیللا|پاشا مویۆلی]]. بیست و نۆیەم پاشای [[شیللا]] بۆ یەکخستنەوەی ھەرسێ شانشینەکە [[گۆگۆریۆ]]، [[بایکجی]] و [[شیللا]]. لەوکاتەیا [[کیم یو-شین]] ئەبێتە یەکێک لە مەزنترین ژەنەڕاڵەکان لە مێژووی کۆریادا. == پەراوێزەکان == *[https://en.wikipedia.org/wiki/The_King's_Dream ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ The King's Dream] *[http://asianwiki.com/King%27s_Dream King's Dream - AsianWiki] {{Reflist}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:بەرنامەکانی کوردسات]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی سیستمی پەخشی کۆری]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور لە ٢٠١٢ دەستی پێکردووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشور]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٣ کۆتایان ھاتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشوور]] 75nb8e5ikuuqm21byx8au0yfhdutxq0 0 121140 1592515 1508846 2026-06-20T21:13:34Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592515 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شاری بێدەنگ''' ({{بە ئینگلیزی|Silent City}}) ناوی ئەلبۆمێکی مۆسیقایە کە [[کەیھان کەڵھوڕ]] و [[برووکلین ڕایدر]] مۆسیقاری [[ئەمریکی]] بە ھاوکاریی یەکتر لە ساڵی [[٢٠٠٨]]دا دروستیان کرد. یەکەم بەشی ئەم ئەلبۆمە کە شاری بێدەنگە و ناوی ئەلبۆمەکەشی لێ وەرگیراوە بە یادی قوربانیانی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]] دانراوە. ==سەرچاوەکان== * [https://www.webcitation.org/6TvUjJmX6?url=http://www.nytimes.com/2008/08/27/arts/music/27kayh.html?_r=2 webcite:A Master Iranian Musician Plays Cultural Ambassador] * [https://web.archive.org/web/20141224065330/http://pitchfork.com/reviews/albums/12579-silent-city/ پاتریک فۆڵک؛ کەیھان کەلھوڕ و برووکلین ڕایدر] * [https://archive.today/20141108090032/http://ahangsaramag.com/%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%84%D9%87%D8%B1 ئاھەنگسەرا؛ شاری بێدەنگ] {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەلبۆمەکانی ٢٠٠٨]] {{ئەلبوم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەلبۆمەکانی کەیھان کەڵھوڕ]] cggp30nosq3bud6o5i8nl8jmfg1b2vy 3 124219 1592681 1591323 2026-06-21T11:25:21Z Sakura emad 42467 کۆتا ئاگادارکردنەوە: خراپکاری. 1592681 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 9ug3073891dvlup0ag9nq6cam6zs5ic 1592683 1592681 2026-06-21T11:25:57Z Sakura emad 42467 /* حوزەیرانی 2,026 */ چاکسازی 1592683 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 7yub9shfzi31yy7n809wss5xvn94phr 1592685 1592683 2026-06-21T11:27:00Z Épine 19745 /* حوزەیرانی 2,026 */ وەڵامدانەوە 1592685 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ol0lkr7vnrf6r3qgbjj04imry3fy29x 1592686 1592685 2026-06-21T11:28:20Z Sakura emad 42467 /* حوزەیرانی 2,026 */ وەڵامدانەوە 1592686 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سکاڵام لێبکە لە مێتا @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و بابەتی زەمەنیش لەوێ بکەوە لێرە وەڵامی ھیچ نادەمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 2coh8nhmlrljtp0hg1407e71q66qbok 1592687 1592686 2026-06-21T11:29:10Z Sakura emad 42467 /* حوزەیرانی 2,026 */ چاکسازی 1592687 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سکاڵام لێبکە لە مێتا @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و بابەتی زەمەنیش لەوێ بکەوە لێرە وەڵامی ھیچ نادەمەوە مادام لێرە حیساب بۆ کەس ناکەن با ستیواردەکانی مێتا مامەڵە لەگەڵ بابەتەکەتان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 0nyf7v5awfvqc2ok37koewflnjcl5dp 1592688 1592687 2026-06-21T11:32:28Z Épine 19745 /* حوزەیرانی 2,026 */ وەڵامدانەوە 1592688 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سکاڵام لێبکە لە مێتا @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و بابەتی زەمەنیش لەوێ بکەوە لێرە وەڵامی ھیچ نادەمەوە مادام لێرە حیساب بۆ کەس ناکەن با ستیواردەکانی مێتا مامەڵە لەگەڵ بابەتەکەتان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەتوانی ئەو تۆنە لەگەڵ زەمەن بەکارببەی نەک من. ئێستا بە نادادپەروەرانە بانێکتان بەسەر منا سەپاندووە وەکوو "وانەیەک" بۆ زەمەن و دوای ئەوەی زەمەن شەڕە دەستکاری ئەکا تەنیا ئاگادارییەکی بەدەست ئەگا؟ یان بەڕاستی سیاسەتەکان نازانن یان لە زەمەن ئەترسن بەتەنیا ئاگاداری کەنەوە بۆیە منیشت تێخستووە ئەگەر نا من یەکجار دەستکاریم گەڕاندووەتەوە نەک سێ تا ببێ بە شەڕە دەستکاری، و دووەم سکاڵام لەسەری تۆمار کردووە لەدوای. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) elhb4yssnbj7c4w2n627o4sjji7igtr 1592689 1592688 2026-06-21T11:34:21Z Sakura emad 42467 /* حوزەیرانی 2,026 */ وەڵامدانەوە 1592689 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سکاڵام لێبکە لە مێتا @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و بابەتی زەمەنیش لەوێ بکەوە لێرە وەڵامی ھیچ نادەمەوە مادام لێرە حیساب بۆ کەس ناکەن با ستیواردەکانی مێتا مامەڵە لەگەڵ بابەتەکەتان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەتوانی ئەو تۆنە لەگەڵ زەمەن بەکارببەی نەک من. ئێستا بە نادادپەروەرانە بانێکتان بەسەر منا سەپاندووە وەکوو "وانەیەک" بۆ زەمەن و دوای ئەوەی زەمەن شەڕە دەستکاری ئەکا تەنیا ئاگادارییەکی بەدەست ئەگا؟ یان بەڕاستی سیاسەتەکان نازانن یان لە زەمەن ئەترسن بەتەنیا ئاگاداری کەنەوە بۆیە منیشت تێخستووە ئەگەر نا من یەکجار دەستکاریم گەڕاندووەتەوە نەک سێ تا ببێ بە شەڕە دەستکاری، و دووەم سکاڵام لەسەری تۆمار کردووە لەدوای. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بێگوومان زەمەنیش بەربەست دەکرێ لەدوای ئەو ھەموو شتەی کردی، بەڵام سەرەتا تۆ بەربەستەکەت وەرگرت چونکە تۆ لە زەمەن شارەزاتری و بەکارھێنەرێکی کۆنتری لەسەروو ھەموو ئەمانەش بەڕێوەبەر بووی چەندین ساڵ دەبوایە ئێستا تۆ دەستی بەرێوەبەرە نوێیەکان بگریت و ڕێنموویان بکەی چۆن بەڕێوەبەری بکەن نەک من بێمە ئێرە خەریکی بەربەستکردنتان بم! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 4o60jxdmn9p1hrw2p7tfjqiiqr4q54e 1592690 1592689 2026-06-21T11:36:41Z Épine 19745 /* حوزەیرانی 2,026 */ وەڵامدانەوە 1592690 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان|box-width=310px}} __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار == ئاسایە نیشانی بەڕێوەبەری ڕووکار لەسەر پەڕەکەت زیاد بکەم {{ئیمۆجی|1F607|size=27}} ؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :بەڵێ گیان زۆر ئاساییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{کرا}} {{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:١٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == وتە == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەو وتەیەی پەڕەکەمم لەتۆ وەرگرتووە لە مێتا [[M:User:Épine|User:Épine]] ھەر ویستم پێت بڵێم {{ئیمۆجی|1F636|size=27}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) زۆر ئاساییە ❤️ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{ئیمۆجی|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == پاڵاوتن و ھەڵبژاردنی بەڕێوەبەرایەتی == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ویستم ھەواڵی شتێکت پی بدەم وەک بەڕێوەبەرێکی پێشوو سەیری [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)#ھەڵبژاردن - پاڵاواتنی بەڕێوەبەڕی نوێ بۆ ویکیپیدیا|ئەم بانگھێشتنامەیە بکە]] کە لە دیوەخان کراوە، بەم زوانە لەوانەیە پاڵاوتنێک بکرێت دوو بەرێوەبەر خۆیان ھەڵبژێرن یان بپاڵێورێن بۆ بوون بە بەرێوەبەری کاتی بۆ ڕزگار بوون لەو کارە کەڵەکەبووانەی ئێستا کۆبوونەتەوە، بیرورات چییە تۆ بەشداری بکەیت وەک کاندیدێک؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٢١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو، من بەشداری ناکەم ببورن، سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :کێشە نییە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٩، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==[[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک دانراوە لەسەر [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg]] کە داوا دەکات بە خێڕایی بسڕێتەوە لە ویکیپیدیا، ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ١|پێوەری ژمارە ١ی پەڕگەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، لەبەر ئەوەی پەڕگەکە بەکارنەھێنراوە و دووبارەیە یان پەڕگەیەکی کوالێت-نزمی لەبەرگیراوەی ھەمان شێوەی پەڕگەیەکی ترە ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێڤەلێيشەنز ٢.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- Template:Db-redundantimage-notice --> [[پۆل:ئەو داڕێژانەی لەلایەن توینکڵەوە بەکاردەھێندرێن]] [[پۆل:داڕێژەکانی ھۆشداری پسخ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوام سەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی تۆیە. [[بەکارھێنەر:Sivanmajed23|Sivanmajed23]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sivanmajed23|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٠٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەکانی ناو [[ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تکایە گوێ بۆ قسەکانی بەڕێز چالاک مەگرە، [[:en:Wikipedia:Administrators#Expectations_of_adminship|چونکە نازانێت بەڕێوەبەراییەتی بکات]] لەگەڵ رێزم، قسە زبر و ناخۆشەکانی ئەو بێزارت نەکات و دوورت نەخاتەوە لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٠٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، لەڕاستیدا ئێستا ئەو شتانەم هیچ پێ گرنگ نییە. من بۆیە وازم لەم پرۆژە هێنا لەبەر ئەوەی ماوەیەک وەک کەمپین پەلاماری منیان ئەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ ئەو بەڕێزانەی ئێستا وازیان هێناوە، ماوەیەکی زۆر دیار نەمام و هیچ چالاکیم نەبوو. وتم مادام ئەمان وایان پێ باشە و هەست دەکەن من دکتاتۆرم و ویکی بە هی خۆم دەزانم و ئەم قسە نەستەقانە، من بڕۆم و ئەوان بگەڕێنەوە. من ڕۆیشتم و ئەوان هەر نەهاتنەوە، بۆیە منیش وتم جار جار سەرێک ئەدەم، ئێستا سەیر ئەکەم ئەڵێن کەسێکی تر بەبۆنەی تۆوە وازی هێناوە! {{ئیمۆجی|1F605}} نازانم مرۆڤ چۆن ئەبێ ئاوا ڕق لە دڵ بێت. و لەلایەکی ترەوە کابرا هاتووە شمشێری بەدەستەوە گرتووە شەڕێکی خورافیمان لەگەڵ ئەکا لەکاتێکدا هیچ شتێک لەگۆڕ نییە. ئەم بەشداربووانە هێندە خراپبوون لەگەڵم لە باس کردن نایەت، لەکاتێکدا من تەنیا مناڵێک بووم کە تازە لێرە بەشداریم دەکرد!!! ئیتر ئەوە بۆخۆی زۆر دەڵێت. فشەیە تێپەڕ ئەبێ، هەر گوێشی مەدەرێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بڕوا بکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چیان لەتۆ کرد ئۆکەی؟ لەدوای تۆ کەمتر یان ھێندەی تۆیان بەمن کردووە، لەوانەیە من یان تۆ شارەزا بین و بە ئاسایی دابنێین و بڵێینو تێدەپەڕێت بەڵام بۆ کەسێکی تازەکار کە ئەم مامەڵانەی لەگەڵ بکرێت زۆرە!! و ناخۆشە، ئەو کەسانە بۆیان نییە ئاوا بکەن، ھەرچەن خزمەتیان ھەبێت ئەوە خۆبەخشانە پێشکەشی ویکیپیدیای کردووە وەک ئێمە، ناتوانێت منەت بەسەر تۆوە بکات، خۆ ئێرە شتێکی ئەوەنە ئاسایی نییە و و کەسیش تایبەت نییە و [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct|ھەمووشتێک یاسای ھەیە]]، تەنھا ئەوە دەڵێم ئەم ھەڵسوکەوتانە باش نییە و شتی چاکی بەداوەوە نایەت ھەم ژینگەی پڕۆژەکە ناخۆشتر دەکات بۆ بەشداربوونی، وە ھەمیش لە مێتا بزانن شتی وا ھەیە پەسەندی ناکەن ئەخر (خۆت شارەزای ئەمانەی: [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#2.2_%E2%80%93_Civility,_collegiality,_mutual_support_and_good_citizenship|UCC.2.2]], [[metawiki:Universal_Code_of_Conduct#3_%E2%80%93_Unacceptable_behaviour|UCC.3]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٣١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەداخەوە، هیوادارم ئەم ڕەفتارە ژەهراوییە چیتر پەرەنەسەنێت لە ویکیپیدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٦، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == موبیل لە کوردیدا نییە... == سڵاو بەرێز ئێپن .. کاکە بەقسەی کێ موبیلی تۆ ڕاستەو و مۆبایلی من ھەڵەیە ، من وەرگێڕانم لە ئینگلیزی بۆ کوردی کردووە و ماناکەی بە زمانی کوردی مۆبایلە نەک موبیل من ھەقم چییە بەسەر ئەڵمانییەوە چۆن و چی پێ ئەوترێ خۆ ووتار بە ئەڵمانی نەنوسراوە کوردییە تکایە بەیارمەتیت مۆبایل مەگۆڕە ئێمە لێرە لە کوردستان پێی ئەڵێین مۆبایل ھەموو کوردی سۆرانیش ھەر مۆبایلی پێ ئەڵێن لای ئێوە کە زمانی فارسی زاڵە بەسەرتاناو بە گوشی ناوی ئەبەن ئەوە جیایەو تایبەتە بەو ناوچەیەیی لێی نیشتەجێی زمانی گشتی و کە کورد لێی تێ ئەگات بۆ Mobile ھەر بریتیە لە مۆبایل نەک موبیل .. دەسەڵاتت ھەرچیەکەو لەسەروی دەسەڵاتی منە لێرە من گرنگی پێ نایەم چی تۆ یان ھەرکەسێکی تر ھەڵەیەکی زمانەوانی کرد و ڕێنووس و زمانی کوردیەکەی ھەڵە بوو چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەو دروستەی کە ھەیە، وە لە ووتارەکانی خۆشما ئەو ڕێنووس و زمانەم بەکارھێناوە کە دروست و پوخت و ڕاستە نەک بچم ووشەی بێگانە بەکاربێنم و زمانێکی بیانی بکەمە ماڵ لەسەر زمانی کوردیەوە ... رێز [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]]، لە ویکیپیدیا کەس دەسەڵاتێکی وەهای نییە نەوێری گفتوگۆی لەگەڵ بکەی. هیواداریشم ڕەچاوی [[وپ:ئاکار]] بکەیت لەکاتی وتووێژکردن لە پەڕەکانی وتووێژ دا. لە ڕووی زمانەوانییەوە، ئەوە ناوێکی تایبەتە و پێویستە گۆکردنی وەک خۆی بێ، نەوەکا بچی ناوی تایبەت بە ناوە عامەکە بخوێنیتەوە کە mobileە. ئەوەیان مۆبایلە، بەڵام T-mobile دەبێتە تی-مۆبیل. شتێکی ئەوەنە قورس نییە هەرسکردنی. ئەگەر بڕواش ناکەی بڕۆ ڕای کەسانی تر بپرسە و ئەگەر ڕاکانیان پێچەوانەی من بوو، بیگەڕێنەوە سەر باری جاران. لێرە هەمووشتێ بە سیاسەت و ڕێسا دەڕوا بەڕێوە، پێشووتر کۆمەڵگە بڕیاریانداوە گۆکردنی زمانی ڕەسەن بەکاربێنن کە لەم کەیسەدا ئەڵمانییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٣:٠٧، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) نازانم پەیوەندی زمانی کوردی و ئەڵمانی چییە پێکەوە کە تۆ موبیل کردوە بە رەسەن لە جیاتی مۆبایل ؟ باشە کوا ئەو کۆمەڵەی باستکرد کە رایان لێی بوە و بریاریان داوە کە مۆبایل = موبیل ! ... چاکم کردەوە چەنجارێک ئەمجارەش چاکی ئەکەمەوە بۆ ئەوەی راستەو دروستە تێناگەم بۆ ھەمووی چاوی لەسەر ووتار و دەسکاری منەو بونەتە چاودێر و پرۆفیسۆری زمانەوانی لەمن یەکێ یەت ئەڵێ درێژکردنەوە بەکار مەیەنە یەکێ یەت ووتار ئەگوازێتەوە و ماناکەی ئەگۆرێ بەبێ ئەوەی ھیچ ووتووێژێک بکا بەپێی ئەو ڕێساو یاسا دەسکردەی خۆت ئاماژەت پێ دا کەس بۆی نیە بەبێ ووتوێژ ووتار بگوازێتەوە و ناوی بگۆرێ کەچی نازانم بۆ شمولی ووتارەکانی من ناکا ؟ [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] [[وپ:خاوەندارێتیکردن بە ناوەڕۆکەوە]] ببینە. وتارێک کە بڵاوی دەکەیتەوە هی تۆ نییە و پاوانی گشتییە، بۆیە ناتوانی داوا لە کەس بکەی دەستکاری نەکا. و باشتریشە گوێ لە ڕێنمایی ئەو بەکارهێنەرانە بگریت کە داوا دەکەن. [[وپ:شێواز]] ببینە. [[وپ:شەڕە دەستکاری]] لەسەر ناوەڕۆک دەبێتە هۆی بەربەستن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ئێ کەوایە من ئەو ووتارە ئەسڕمەوە و فەرموو جەنابت چۆنت پێ خۆشە وا بیکە یان ئەو شەڕە دەستکارییە راگرەو بھێڵە وەک سەرەتا چۆن دروست کراوە وابێت و مەیگۆڕە بەڵێ من خۆم بە خاوەنی ئەزانم و پێوەی ماندوو بووم مافی خۆمە رێگری بکەم لە تێکدان و شێواندنی ئەو شتەی موڵکی منە [[بەکارھێنەر:GoRaN909|KuRaKuRd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا موڵکی تۆ نییە، هەموو دەستکارییەکانت لەژێر مۆڵەتنامەی CC BY-SA 3.0 بڵاو دەبنەوە و پاوانی گشتین. هیچ ناوەڕۆکێکی ویکیپیدیا نە هی تۆیە، نە هیچ کەسێکی تر. موڵکی گشتین. ئێستا تەنیا کەس کە وتارەکان دەشێوێنێت بەم کردارانە جەنابتن. ئەوەشی شەڕە دەستکاری کردووە جەنابتی نەوەک من، من لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە داوای ڕای بەشداربووانی تریشم کردووە. دەبووا ئەوە تۆ بیکەی هەر ئەوەڵ جار لەجیاتی بێیت شەڕە دەستکاری و پووچەڵکردنەوە بکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکردنی دەروازە == سڵاو پرسیارێک لەسەر ڕەوانەکردنی دەروازەکان، کە دەروازەیەک ڕەوانە دەکەین بۆ دەروازەیەکی پەیوندیداری تر ئایا ئەتوانین پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانیش بەھەمان شێوە ڕەوانە بکەینە ژێر پۆلی وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەیەی دەمانەوێت؟ نموونە دەروازە:ئەمریکا بیکەینە ڕەوانەکەر بۆ [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و ھەموو پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی دەروازەی ئەمریکاش بگوازرێتەوە بۆ پۆل:وتارە پەیوەندیدارەکانی ویلایەتە یەک.....، ئاوا؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەبێ بە دەستی یان بۆت پۆلەکان بگۆڕیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئایا کار لەسەر توینکل دەکەن؟ واتا بەلایەنی کەمەوە بەشە پێویستییەکانی چالاک بکرێت چونکە زۆرم پێویست پێیەتی ھەر بە تایبەتی بۆ تووڵەکانی بەڕێوەبەرایەتی و بەسەرداچوونەوەی وتارەکان زۆر گرنگە بۆم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :چ بەشێکی؟ ئێستا سڕینەوەی خێرا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٥٩، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::تەواوی ئەو بەشانەی بۆ پشکنینی وتار و کارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گرنگن، وە سڕینەوەی خێرا تاگەکانی کارناکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::ئاخ دڵم.. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٨، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{emoji|2049|size=19}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::ببورە مەبەستم ئەوە نییە ئەزیەتت بدەم و بڵێم ھەموو ئەو بەشانە تەواو بکە، تەنھا وتم گەر لە پلانت دا ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:١٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئێستا دەبێ کارکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٤:٤٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::زۆر سپاس، تاقیکردنەوەم لەسەریان کرد، داڕێژەکان بە ئینگلیزی تاگ دەکرێن وەک "داڕێژە:Db-hoax و داڕێژە:Db-userreq" ڕەوانەکەر بۆ داڕێژە ئینگلیزییەکان دروست بکە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::ئەگەر ڕەوانەکەریان بۆ دروست بکەیت کارەکان زۆر ئاسانتر دەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٠٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سھ|:::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: {{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[داڕێژە:Db-spamuser]] وەرگێڕانم بۆی کردووە بەڵام نەمتوانی ڕێکی بخەم (لەوانەیە پێویستی بە بەسەرداچوونەوەش بێت)، گەر تەنھا وشە وەرگێڕدراوەکان بخەنە شوێنی مەبەستی خۆی سپاستان دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پۆلەکانم == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بینیم پێداچوونەوەت بۆ پۆلێکم کردووە[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=286786 <nowiki>[1]</nowiki>]، گەر چاکردنەوەی پۆلەکان سەرەنجت ڕادەکێشێت من پلانم ھەیە بەسەر گشت پۆلەکانی خۆم دابچمەوە و ھەڵەکان لە داخوازی بەرامبەر کوردی پۆست دەکەم، گەر ویستتان بانگھێشتان دەکەم و ئاگادارم بکەنەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم باشە دروستییان نەکەی تا لە ڕاستەکان دڵنیا ئەبیتەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٧، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::بەڵام ئەم پۆلانە ھی ئێستا نین، ماوەیەکە دروست کراون، ئێستا زیاتر ئاگادار دەبم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٨، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[ترانسجێندەر]] == بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ڕاستە وشەکانی ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ لەناو ھەنێک لە گرووپەکانی کۆمەڵگا ئاماژەیە بۆ [[ترانسجێندەر]]، بەڵام بەپێی زانست مانایەکی نادرووستی ھەیە، ناکرێ ئێمە لێرە پشت بە چەواشەکاری ببەستین، لەسەر ئەم وشانە چەندین مانای ھەڵە بۆ کەسێک لێک دەدرێتەوە و لێکدراوەتەوە کە ترانسجێندەرە و [[ترانسفۆبیا]] دروست دەکات، بۆیە پێشووتر ھەرچی ناو/ڕەوانەکەری وا ھەبووە ھەموویم پاک کردۆتەوە، ئێرە زانستنامەیەکە کە کاری گەیاندنی شتەکانە وەک خۆی، ناکرێ چەواشەکاری لێبێت، ھیوادارم لە مەبەستەکەم تێبگەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٢٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) لەگەڵ ڕێزمدا بەڵام فەڕقی تڕانسجێندەر لەگەڵ دەستەواژەکانی تر چییە کە نەکرێ بە کوردی، و بەکوردی کردنی چەواشەکاری بێت. وە پێویستە ئەوەش بزاندرێ کە ئیشی ئێمە دژایەتی کردن یان پشتگیری کردنی کەس و لایەن نییە. بەتایبەتی ئەوەی کە باست کرد. ڕاستە ئێرە زانستنامەیە وە لە هەمان کاتشدا شوێنی پشتگیری گۆمەڵگای میم یان ڕاگرتنی دڵیان نییە. هیوادارم مەبەستەکەم ڕون بێت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] لەگەڵ قسەکەی تۆم بەڵام ئایا وشەیەکی درووست چییە بۆ ترانسجێندەر گەر ھەبوو من ھەر ئێستا ئامادەم بیگۆڕم بۆ ئەو وشە درووستە، ڕەگەزگۆڕ و ڕەگەزوەگۆڕ وشەیەکی نادرووستە، من شارەزای بابەتەکەم بە شێوەییەکی زانستی و بەرپرسیارییەتی تەواوی وتارەکە لە ئەستۆ ئەگرم کە ترانسجێندەر مانای ڕەگەزگۆڕانە نادات کە لە کۆمەڵگا بڵاو بۆتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::وە تێنەگەیشتم کۆمەڵگای (میم) مانای چییە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) وشەی دروست دەکرا لە دیوەخان یان لە داخوازی بەرامبەر کوردی قسەی لەسەر بکرایە. نەوەک بەشێوەیەکی سەربەخۆ بڕیاری لەسەر بدرێ. وە جگە لەوەش من تێبینیم لەسەر تەواوی ناوی ئەو وتارانەیە کە لەسەر کۆمەڵگای میم نوسیوتن. تۆ جێندەرت بە ڕەگەز داناوە لە وتاری جێندەر. کەواتە تڕانسجێندەر دەبێ بە ڕەگەز گۆڕ. مەبەستم بە کۆمەڵگای میم هەمان LGBT ییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٦:١١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] من لێرە زانستیم و کار بە زانست دەکەم، کار بە بیروباوەڕەکانی کۆمەڵگا ناکەم، تۆش ئەوە دەزانیت کە کۆمەڵگا زۆر دەنگۆ و شتی ناڕاستی تیادا بڵاو بۆتەوە، و ڕاستیش کراوەتەوە، و ھەنێکی تا ئێستاش ماون، من سەرجەم ئەم وشانەم پاک کردۆتەوە کە لە کۆمەڵگا دەرھێنراون و پەشیمان نیم چونکە ڕاست نەبوون; بەپێی زانست و لێکۆڵینەوەکان لەسەر بابەتی ترانسجێندەر زاراوەی "ڕەگەز گۆڕ" بریتی نییە لە "ترانسجێندەر" حەزدەکەم ئەوە بڵێم کەسێک ترانسجێندەر بێت ڕەگەز ناگۆڕێت بەڵکو چۆن Identify دەبێت و gender identity مرۆڤەکە چییە دەچێتەوە سەر ئەوە، بە پێچەوانەی ئەو شتەی بەسەر کەسێکی ترانسجێندەر چەسپێنراوە و کراوە بە ماڵ لەسەری لەبەر چەن بیرکردنەوەیەکی "ھەڵە" کە نە پەیوەندی بە "شەریعەت" ھەیە تا شەریعەت بەم ناڕەوایەتییە بدرێت نە پەیوەندی بە "زانست" ھەیە تا دووبارە جەختی لەسەر بکرێتەوە تەنھا شتێکە بەپێی کلتور و بیروباوەرەکانی لێکدراوەتەوە و دراوەتە پاڵ ڕاستی و منیش ئەمەم پێ قبوڵ نییە چەواشەکارییە و کاری زانستنامەکە بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری نییە، دڵنیام @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ڕوونکردنەوەیەکی گوونجاومان پێدەدات سەبارەت بەم ڕەوانەکەرانە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::من وشەی ترانسجێندەرم وەک خۆی نووسیوەتەوە چونکە وشەیەکی گوونجاوم نەدۆزیتەوە بۆی گەر وشەیەکی زانستی گوونجاو ھەیە بۆی بێگوومان بینووسە، تەنانەت لە ویکیی عەرەبیش ناڵێن ڕەگەز گۆڕ ئەگەر سەیری وتارەکە بکەیت "تحول جنسي" و "العبور الجندر" بەکاردەبەن، وە ھەر بەڕوونی نووسیانە " ميّز عن تغيير الجنس - جیاوازە لە گۆڕینی ڕەگەز" لەمە ڕوونتر چیتر بنووسن؟، تەنانەت گفتوگۆیەکیش ھەبوو تحولیش بگۆڕن بۆ وشەیەکی تر بەھەرحاڵ زیاتر لەسەری ناڕۆم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: ئەگەر عەزییەت نییە تحول جنسی بکەی بەکوردی.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٤٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: واژووەکەتم ڕێکخست.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەکوردی تا ئێستا بەتەواوی نازانم مانای درووست چییە بۆ ترانسجێندەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە سەرچاوەیەکم بیست بوو کە بە مانای "گوێزانەوە"، "گواستنەوە" بێت بەڵام ھێشتا دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: نەدەکرا لە داخوازی بەرامبەر کوردی داوای مانای بۆ بکەی؟؟. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :::::: مامۆستا تکایە واژووەکەت بە چوار ھێمای تێڵدا بکە (<nowiki>~~~~</nowiki>) تا ناوت و ڕێکەوتەکەشی لەگەڵ بنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٥، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::بۆ وەڵامی ئەوەش، ئەوکاتانەی لێرە خەریکی وتاری ترانسجێندەر بووم دەتوانم بڵێم ھەر ئەوکاتانە بوو کە تازە فێردەبووم شارەزاییەکی تەواوم لە ویکی نەبوو ھەر ئەم وتارە ([[ترانسجێندەر (کچ)]] بە نموونە بێنمەوە کە لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دروستم کردووە واتا سێ مانگ لەدوای تۆماربوونم لێرە کە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ تۆماربووم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::::سڵاو، بە سادەیی ئەو وشانە لە فەرهەنگی خەڵک هەن و نابێت ڕەوانەکەرەکان بسڕدرێنەوە. هەر وەک چۆن هاوڕەگەزبازی ڕەوانەکەرە بۆ هاوڕەگەزخوازی. مەوزوع پەیوەندی بە ترانسفۆبیا و هۆمۆفۆبیا و ئەم شتانەوە نییە، زانستنامە پێویستە هەموو ڕوانگەکان لە خۆ بگرێت چ ترانسفۆبیک یان هۆمۆفۆبیک یان هەر شتێک بێت. هەندێک کەس ترانسجێندەر بەو ناوە دەناسن و بەو ناوە بە دوای دەگەڕێن. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٣٦، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پەڕەی ھۆشدارییەکەت بۆ ویکیپڕۆژەی ویکیی ئینگلیزی == سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، من خەریکی دانانی ویکیپڕۆژەیەکەم لە ویکیی ئینگلیزی سادە، پێویستم پەڕەی ھۆشدارییەکەتم زۆر بەدڵ بوو و پێویستە گەر ڕێگەم بدەیت [[Special:PermanentLink/920247|بەم شێوەیەم لێکردووە]] و بەکاربێنم؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٢٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو، زۆر ئاساییە :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕەوانەکەرە شکاوەکان == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] لەکاتی سڕینەوە و پاکردنەوەی ڕەوانەکەرە شکاوەکان ئەمانەم بینی کە ئێوە خاوەندارییەتیان دەکەن: * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/دەستپێک]] * [[بەکارھێنەر:Lost Whispers/پڕۆژەی قوتابخانە - نایڵزم]] پێویستە ئەم ڕەوانەکەرانە پاک بکەمەوە دڵنیام بکەوە کە ھیچ کێشەیەک دروست نابێت لە سڕێنەوەیان {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو، نەخێر ئەمانە دەتوانیت بسڕیتەوە. زۆر سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٧، ٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion/بەکارھێنەر:Épine/نیشانەکان|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion%2F%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%3A%C3%89pine%2F%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>پەڕەی واڵا یان نا پێویست</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:Miscellany for deletion|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3AMiscellany+for+deletion|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> ‏٢٣:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Samuel (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == بەربەستن == {| style="border:1px solid #b32424; background-color:#fee7e6; margin-bottom:10px;" cellspacing="0" |- | style="padding:4px; vertical-align:middle"|[[پەڕگە:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left|link=|alt=Stop icon with clock]] | style="padding:4px;"|لەبەر {{#if:[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاریی بەردەوام]]|[[ویکیپیدیا:دەستکاریی تێکدەر|خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەستکاریکردن]]}}، {{#if:|وەک لە پەڕەی [[]]دا دیارە،}} ھەژمارەکەت {{#if:2 weeks|بۆ ماوەی '''2 weeks'''|{{#if:|'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن#بەربەستنی_بێسنوور|بەبێ سنوور]]'''}}}} '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکراوە]]'''؛ {{#if:|لە پاڵ ئەمەشدا، مافی دەستکاریکردنی پەڕەی لێدوانەکەشت لێ سەندراوەتەوە.}} {{#if:|.}} {{#if:|2 weeks||ھەر کاتێک بەربەستنەکەت تەواو بوو، تکایە ھەوڵ بدە ئەو کردارەی بووەتە ھۆکاری بەربەستنت دووبارە نەکەیتەوە و [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|دەستکاریی سوودبەخش]] بکەیت.}} ئەگەر پێت وایە پێویستە بەربەستنی سەر ھەژمارەکەت ھەڵبگیرێت، {{#if:|پێویستە بە ئیمەیڵ (ئەگەر دەسەڵاتی ناردنی ئیمەیڵت لێ نەسەندراوەتەوە)، پەیوەندی لەگەل [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرێک]] بەبەستیت.|ئەم داڕێژەیە لە خوار ئەم ئاگادارییەوە دابنێ: <code><nowiki>{{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=ھۆکارەکەت لێرە}}</nowiki></code>}} |}&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٢٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)</div> <!-- Template:uw-vblock --> ::{{و|Sakura emad}} بێزەحمەت کام خراپکارییە؟ لەسەر چ بنەمایەک هەژماری منت بەربەست کردووە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{لابردنی بەربەستن|ھۆکار=پێدەچێت ئەمە تاقیکردنەوەیەکی توینکڵ بێت. نازانم بۆ لەسەر هەژماری من، لەکاتێکدا دەتوانرا لە [[ب:نموونە]] تاقی بکرێتەوە. ئێستا لە لۆگەکانم دەردەکەوێ کە گوایا من لەبەر خراپکاری بەربەست کراوم. کام خراپکارییە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٥٣، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)}} سڵاو ئیپێن ببورن لەکاتی کردنەوەی ئامرازەکانی بەکارھێنەر بەھەڵە کلیکم لە بلۆکردن کرد [[پەڕگە:More Option tools.png|وێنۆک]]، بۆ مەسەلەی لۆگەکان، بڕوانە لە لۆگی لابردنی بلۆک نووسیومە کە بەھەڵە دەستم پێکەوتووە، و دەردەکەوێت کە بەربەستنەکە بەھەڵە بووە. سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) لۆگەکەشتم سڕیوە، و دەرناکەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سوپاس! تکایە وریا بن لەکاتی بەکارهێنانی توینکڵ.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٥:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یەکخستنی ناوی یانەکانی تۆپی پێ == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، لە دیوەخان پێشنیارێکم کردووە کە ناوی یانەکانی تۆپی پێ یەکبخرێت([[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|بروانە ئێرە]]). تاگی زۆری بەکارھێنەرە چالاکەکانم کردووە بەڵام کەس وەلامی نەداوەتەوە. ھەندێکیان لەم ماوەیەدا وەکوو بەڕێزت چالاکیشی ھەبووە بەلام وا دیارە ئاگاداریی پێ نەگەیشتووە. ئایا ھیچ ئاگادارییەکت بۆ ھاتووە؟ ئەگەر نەھاتووە ھۆکار چییە؟ لەمێژە ئەم کێشەیە بوونی ھەیە. زۆر سوپاس! [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سڵاو، ڕەنگە بەشداربووان لەم کاتە ئەم باسە سەرنجیان ڕانەکێشێت. بۆخۆم گوێ بە بابەتە وەرزشییەکان نادەم، زۆرجار کەس لێدوان نەدا ئەتوانی ئازادی وەربگریت و چاکسازییەکە بکەیت، ئەگەر کەسێ کێشەیەکی هەبێ لەگەڵت باس دەکا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:١٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Help == Hello, there is an article in English called "[[en:Gaza Genocide]]." I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[بەکارھێنەر:جودت|جودت]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:جودت|لێدوان]]) ١٦:٥٩، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == گرنگ == سڵاو ئێپێن، بابەتێکی گرنگ ھەیە کە پەیوەندی بە ژیان و مردنەوە ھەیە، جگە لێرە ھیچ پێگەیەکی سۆشیالت ھەیە پێمی بدەی تا پەیوەندیت پێوە بکەم؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٣، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو. ئەگەر بتوانن ئیمەیلەکم بۆ بکەن، لەوێ ئەتوانین زیاتر قسە بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٧:٥٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ناردم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٣٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::نامەم ناردووە وەڵامت نییە ئەگەر شوێنێکی ترت ھەیە بۆم بنێری زۆر باش دەبێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو، وەڵامم داوەتەوە. ڕەنگە لە فۆڵدەری سپام یان جەنک بێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٠:٥٨، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == بەربەستن == سڵاو ئێپێن چونکە پێشێلکاری یەکدەنگی کۆمەڵگاتان کردووە و جگە لەوەش یەکدەنگی بەڕێوەبەرانیشی لەسەرە، بەڕێزتان ناتوانن تا یەک ھەفتە دەستکاری داڕێژەکە بکەن، گەر ئەم بەربەستنەت بینی و توڕەتی کرد، بیرلەوە بکەوە کە من بەبێ حساب لەگەڵ تۆ و زەمەن بوومە و ئاگادارتانم کردۆتەوە کە شەڕە دەستکاریمان لەگەڵ نەکەن بێگوومان ئەمەش ئاگادارییەکە بۆ زەمەنیش گەر ئەو ئەم لێدوانە ئەخوێنێتەوە پلانی شتێکی ھاوشێوەی ھەیە ئەوە منیش بەربەستێکی ھاوشێوەی پێشکەش دەکەم، سپاس بۆ تێگەیشتن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] پێشێلکاری کام یەکدەنگییەم کردووە؟ هەرچییەکتان لەسەر وتار لابردووە دانەندراوەتەوە، سندووقی بەکارهێنەر ئازادین چی تێدا دابنێین. ئەم بەربەستنە دژی سیاسەتەکانە و جێگەی سەرشۆڕییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:١١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::کاک ئێپێن دیارە ئێوە ھەر سوورن لەسەر ئەوەی کەلەڕەق بن و تا کۆتا ھەناسەی دەستکاریتان دژایەتیمان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::دژایەتی؟ پراکتیزەی ئازادی خۆمم کردووە. ئێوە کێن تاوەکوو ویکیپیدیا سانسۆر بکەن؟ وتووێژتان لەسەر ناوەڕۆکی وتار کردووە نەوەکا بێن فەرزی کەن بەسەرمان بۆمان نەبێ هەرگیز پەڕگەیەک لە هیچ شوێنێکی ویکیپیدیا بەکاربێنین. ئەم کارەی کردت جێگەی شەرمەزارییە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٦:٢٧، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من کێم؟ من نوێنەرایەتی یەکدەنگی کۆمەڵگاکەم و بەپێی ئەو یەکدەنگییە کاردەکەم نوێنەرایەتی بەڕێوەبەرانێک دەکەم کە ناتوانن ڕووبەڕوو پێت بڵێن "نەخێر". ھەر لە وتووێژی داڕێژەکە بگرە تا ئێرە نازانم چۆن زوو شتەکانت بیردەچێتەوە بە کاک محمدی بەڕێوەبەر دەڵێی دەستکاری داڕێژەکە نەکات وەک ئەوەی داڕێژەی ژێربەکارھێنەری خۆت بن، ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاری ئەو داڕێژەیە بکات نەک بە بەڕێوەبەرێک بڵێی نەکەی شتی وا بکەی! ھەرخۆت چۆن بیرتچووە کاتی خۆی لەگەڵ بەکارھێنەر Gyan333 ھەمان شتت کردووە؟. ::::<p> '''گرنگترین خاڵ''' ئەی چۆن بیرت چوو یەکدەنگی کۆمەڵگاکە ئەسڵەن سنووردار نییە بۆ تاکە وتارێک بەڵکو قسە لەسەر ئاڵاکە خۆی بوو، ھەر بڕۆوە بۆ وتووێژەکە و سەیری ئازاری 2025 بکە یەکدەنگیەکە ئاڵاکەیە نەک وتارێکی دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] "یەکدەنگی" کۆمەڵگە ژێر قانوونە سەرەکییەکانی ویکیپیدیان، ویکیپیدیا دژی سانسۆرکردنە. ئەوەی ئێوە ئەیکەن بە سانسۆرکردن حسابە. بەپێی چ سیاسەتێک بۆتان هەیە بەکارهێنانی پەڕگە لە سندووقی بەکارهێنەران قەدەغە بکەن؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٧:٤٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من چ خراپکارییەکم کردووە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سکاڵام لێبکە لە مێتا @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و بابەتی زەمەنیش لەوێ بکەوە لێرە وەڵامی ھیچ نادەمەوە مادام لێرە حیساب بۆ کەس ناکەن با ستیواردەکانی مێتا مامەڵە لەگەڵ بابەتەکەتان بکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەتوانی ئەو تۆنە لەگەڵ زەمەن بەکارببەی نەک من. ئێستا بە نادادپەروەرانە بانێکتان بەسەر منا سەپاندووە وەکوو "وانەیەک" بۆ زەمەن و دوای ئەوەی زەمەن شەڕە دەستکاری ئەکا تەنیا ئاگادارییەکی بەدەست ئەگا؟ یان بەڕاستی سیاسەتەکان نازانن یان لە زەمەن ئەترسن بەتەنیا ئاگاداری کەنەوە بۆیە منیشت تێخستووە ئەگەر نا من یەکجار دەستکاریم گەڕاندووەتەوە نەک سێ تا ببێ بە شەڕە دەستکاری، و دووەم سکاڵام لەسەری تۆمار کردووە لەدوای. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بێگوومان زەمەنیش بەربەست دەکرێ لەدوای ئەو ھەموو شتەی کردی، بەڵام سەرەتا تۆ بەربەستەکەت وەرگرت چونکە تۆ لە زەمەن شارەزاتری و بەکارھێنەرێکی کۆنتری لەسەروو ھەموو ئەمانەش بەڕێوەبەر بووی چەندین ساڵ دەبوایە ئێستا تۆ دەستی بەرێوەبەرە نوێیەکان بگریت و ڕێنموویان بکەی چۆن بەڕێوەبەری بکەن نەک من بێمە ئێرە خەریکی بەربەستکردنتان بم! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆ دەستتان نەگیراوە یەکێ نەزانێ؟ ئەگەر بەڕێوەبەر بەڕێوەبەر بێ هیچ کام لەم شتانە ڕووی نەئەدا. لەڕاستیدا ١٠٠% دڵنیام لێی ئەترسن ئەگەرنا بەپێی سیاسەت بێ هەر نە ئەبوایە ئاگاداری لەسەر پەڕەی لێدوانی من دابێی. ئەوە دەستگرتنەکەتان. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) hll07v4l7tzs1doj9pssuw7etqalwhy 0 127142 1592380 1592286 2026-06-20T12:02:49Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592380 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Fedora-logo.svg|وێنۆک|لۆگۆی فێدۆرا وەک نموونەیەک]] '''دابەشکراوەیێکی لینوکس''' ({{بە ئینگلیزی|Linux Distributions}}) یا دابەشکراوەی [[گنو]]/[[لینوکس]] کە زۆر جار بە دابەشکراوە دەخوێنرێتەوە، [[سیستمی بەکارخەری|سیستەمێکی کارگێڕییە]] لە سەر بنەمای [[ناوکی لینوکس]](Linux kernel)، یان سیستەمی بەرێوەبردنی بوخچە (package management system) دروست کراون. بەکارھێنەران، لینوکس زۆرتر بە شێوازی داگرتنی ئەو شتانەی دڵخوازیانن بۆخۆیان دروست ئەکەن. ھەربۆیە بۆ بەشێکی زۆر لە سیستەمی کارپێکردنەکان دابەشکراوەیەکی لینوکس دادەبەزێ بۆ نمونە کۆمپیوتری کەسیی (وەک لینوکس [[لینوکس مینت|مینت]])یان کەڵەکۆمپیوترەکان بەڵام ڕاژەکارەکان کە بۆ بەڕێوەبردنی تۆڕ کەڵکیان لێدەگرن نمونەی دابەشکراوی وەک Rocks Cluster Distribution بەکار ئەھێنن. == مێژوو == [[پەڕگە:GNU-Linux distro timeline 10 9.png|alt=هێڵکاری گەشەسەندنی دابەشکراوەکانی لینوکس.|وێنۆک|هێڵکاری گەشەسەندنی دابەشکراوەکانی لینوکس.]] لە ساڵی ١٩٩١دا [[لینوس تورڤالدس]] پەرەپێدەری [[ناوکی لینوکس]]، یەکەمین وشانی بە ژمارە ٠٫٠١ وشاند. لینوکس لەسەرەتاوە بە شێوازی سەرچاوەکۆد بوو. پاش ماوەیێک دەتوانرا لە جووتێک فلۆپی دیسک بە شێوازی ئیمەیج پاشکەوتان بکردبایێ. دانەیێکی بۆ ناوکی لینوکس و پەڕگەکانی بووت، دانەکەی دیکە بۆ کۆی نەرمەکالاکان گنو بۆ وەگڕخستنی سیستەم. بۆ ئەوەکە قۆناغەکانی دامەزراندن فرە دژوار بوو زۆر یەک لە نەرمەکالاکان بۆ دامەزراندنی سادەیی خولقێنران.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Berlich |یەکەم=Ruediger |سەردێڕ=ALL YOU NEED TO KNOW ABOUT... The early history of Linux, Part 2, Re: distribution |journal=LinuxUser |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠١|ناونیشان=http://oldlinux.org/Linux.old/docs/lu9-All_you_need_to_know_about-The_early_history_of_Linux_part_2.pdf |ڕێکەوتی سەردان={{date|٢٠١٣-٠٥-٠٤|mdy}} |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120728140140/http://oldlinux.org/Linux.old/docs/lu9-All_you_need_to_know_about-The_early_history_of_Linux_part_2.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>دابەسکراوە سەرەتاییەکان لینوکس ئەمانە بوون: * H. J. Lu's "Boot-root":دیسکێکی جووت بۆ ناوکی لینوکس و نەرمەکالاکان، کە بە کەمینە سیستەمێک بکەوێتە کار. * MCC Interim Linux: بۆ دەستپێگەیشتنی گشتی لە زانکۆی مەنجێستێر لە ساڵی ١٩٩٢ ئامادەکرابوو. * Softlanding Linux System (SLS): بەرچاوکراوترین و داخوازترین لینوکس لە ساڵێ ١٩٩٢ تەنھا تایبەتمەندی پشتیوان لە سیستەمی Xی پەنجێرەکان بوو. * Yggdrasil Linux/GNU/X: یەکەمین دابەشکراوە لەسەر [[سی دی]] درووستکرد. دوو دابەشکراوە کە تا ئێستاش ماوەن لەساڵێ ١٩٩٣ وشێندران. دابەشکراوەی SLS کە پشتیوانی لاواز بوو. بەڵام لە پووشەپەڕی ساڵی ١٩٩٣ دابەشکراوەیێکی دیکە بەناوی سڵەکوێر(Slackware) لە سەر بنەمای SLS لە لایەن پەتریک وۆڵکێردینگ ([[:en:Patrick Volkerding|Patrick Volkerding]])وشێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.slackware.com/announce/1.0.php |سەردێڕ=The Slackware Linux Project: Slackware Release Announcement |بڵاوکەرەوە=Slackware.com |ڕێکەوت={{date|١٩٩٣-٠٧-١٦|mdy}} |ڕێکەوتی سەردان={{date|٢٠١١-٠٧-٢٩|mdy}}}}</ref> ھەروا لە مانگی دووانزەی ساڵی ١٩٩٣،[[ئیان مورداک]]بە زیزبوونی لە پڕۆژەیSLS، دێبیانی خولقاند کە بە شێوازی خۆڕایی بڵاوی کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/ch-releases.en.html |سەردێڕ=A Brief History of Debian - Debian Releases |وێبگە=debian.org |4=٢٠١٣-٠٥-٠٤ |5=mdy |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110817004510/http://www.debian.org/doc/manuals/project-history/ch-releases.en.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} |ڕێکەوتی سەردان={{date|٢٠١٤-٠٧-١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110817004510/http://www.debian.org/doc/manuals/project-history/ch-releases.en.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br/> تا ئێستا لینوکس، لە بازاری ڕاژە زۆرتر خۆی جێگیر کردووە تا ڕوومێزی. بۆ وێنە لە ٥٠٪ی ڕاژەکانی جیھان بوونی ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|٢٠١٦-١١-٠٥|mdy}}}}</ref>ئەمەش لە کاتێکدایە لە بازاری ڕوومێزی بەشی بە ٣٫٧٪ دەگەیێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.w3counter.com/globalstats.php?year=2017&month=1 |سەردێڕ=Browser & Platform Market Share January 2017 |وێبگە=w3counter.com |ڕێکەوت={{date|٢٠١٧-٠١-٣١|mdy}} |ڕێکەوتی سەردان={{date|٢٠١٧-٠٢-٢١|mdy}}}}</ref> == پێکھێنەرەکان == دابەشکراوەیێکی لینوکس بریتییە لە: ناوک واتە لینوکس کێرنەڵ، بوخچە یان کتێبخانە و چەند [[نەرمامێر|نەرمەکاڵای]] بەسوود لە پڕۆژەی [[گنو]]، دۆکیۆمێنتەکان، بەڕێوەبەری پەنجەرەکان و ژینگەی دێسکتۆپ یان ڕومێزیێک. زۆربەی ئەم نەرمەکاڵانە بریتین لە نەرمەکالای [[سەرچاوە کراوە|سەرچاوەکراوە]] و ئازاد کە بە شێوازی باینێری وەرگێڕدراون و لە سەرچاوەی کۆدەکان سوودی لێدەگرن. ئەو دابەشکراوانە کە تایبەت دەبنەوە ئەکرێ ھەیە چەند نەرمەکالایان تێدا بێ کە لە سەرچاوەی کۆدەکان بوونیان نەبێ. وەک باینرێری بڵۆب، پێویست بۆ درایڤی ئامێرەکان و ھتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/distros/common-distros.html|سەردێڕ=Explaining Why We Don't Endorse Other Systems|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=gnu.org|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110424061731/http://www.gnu.org/distros/common-distros.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دابەشکراوەیێکی لینوکس دەتوانێت بە شێوازێکی تایبەت لە کۆی تایبەت لە نەرمەکالاکان (وەک نەرمەکالاکان گنو و کتێبخانەکان) لەگەڵ ناوکی لینوکس گرێ درابێت. ئەمەس بۆ ئەوەیە کە پێداویستی و نیازی بەکارھێنەرانی دابین بکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://swift.siphos.be/linux_sea/whatislinux.html|سەردێڕ=Linux Operating Systems: Distributions|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=swift.siphos.be|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181003201630/http://swift.siphos.be/linux_sea/whatislinux.html#idm3571768989216|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەرمەکالاکان زۆر کات لەگەڵ دابەشکراوەکان ھاوئاھەنگ دەبن ئینجا لە لایەن گەشەپێدەران و پشتیوانانی دابەشکراوە بە شێوازی بوخچەیێکی نەرمەکالا (software packages)دەبەسرێنەوە. ئینجا بوخچەی نەرمەکالاکان لە نێو کانگاکان (repositories) واتە لە سەرتاسەری جیھان لەبەردەستن بۆ داگرتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.howtogeek.com/117579/htg-explains-how-software-installation-package-managers-work-on-linux/|سەردێڕ=HTG Explains: How Software Installation & Package Managers Work On Linux|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=howtogeek.com|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|نووسەر=Chris Hoffman}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mirror-status.centos.org/|سەردێڕ=The status of CentOS mirrors|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=centos.org|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> === بەڕێوەبەری بوخچەکان === سیستەمی بەڕێوەبردنی پاکەتەکان، بە کۆی ئامرازەکان و شێوازەکانی پەڕگە کە بە یەکەوە بۆ دامەزراندن، بەڕۆژکردنەوە و سڕینەوەی نەرمەکالاکان لە لینوکس دەوترێت. دوو سیستەمی بەرچاوکراوی بەرێوەبردنی پاکەتەکان بریتین لە دێبیان(Debian) و رێدھەت(Red Hat). فێدۆرا(Fedora)، رێدھەت(Red Hat) و سێنت ئۆ ئێس(CentOS) بەگشتی سود لەسیستەمی rpm دەگرن (پەڕگەکانی rpm.)، لە کاتێک دا دێبیان(Debian)، ئوبونتو(Ubuntu) و مینت(Mint) سود لە سیستەمی dpkg دەگرن (پەڕگەکان deb.). جێنتوو(Gentoo) سوو لە سیستەمێک دەگرێت بە ناوی Portage وە ئاچ یان ئارک(Arch) سود لە tarballs دەگرێت (پەڕگەکانی tar.). تەنھا جیاوازی ئەم سیستەمانە ئەوەیە کە چۆن پەڕگەکان دادەمەزرێنن و ھەڵیدەگرن.<br/> ئیمکانی ھەیە پێتان خۆش بێت کە بزانن چی لە نێو پەڕگەکانی rpm، .deb. یا tar. ھەیە. شایەت سەرسام بن کاتێک بزانن تەنھا پەڕگەیێکی ئارشێڤی کۆنە وەک  Zip. ی تێدایە، ئەوەش بریتییە لە کۆدی نەرمەکالا و  فەرمانەکانی دامەزراندن و  ڕیزکردنی پەڕگەکان (کە چ پەڕگەو نەرمەکالایێکی دیکەی پێویستە بۆ دامەزراندن)، ئەو شوینە کە پەڕگەی پەیکەرسازییەکەی دەبێ بوونی ھەبێ، کوێیە. ئەو نەرمەکالا کە دەبێ تەواو ئەم فەرمانانە بخوێنێت و جێبەجێی بکات پێ دەڵێن بەڕێوەبەری پاکەت(package manager). <strong>دێبیان(Debian)، ئوبونتو(Ubuntu) و مینت(Mint) و... ھتد.</strong><br/> دێبیان(Debian)، ئوبونتو(Ubuntu) و مینت(Mint) و  دابەسکراوەکانی دیکە کە لەسەر دێبیان لەدایک بوون سوود لە  پەڕگەکانی deb.  و  dpkg واتە سیستەمی بەڕێوەبردنی پاکەتی دێبیان دەگرن. لێرە دوو ڕێگا بۆ دامەزراندنی نەرمەکالا لە سەر سیستەم ھەیە.<br/> == جۆرەکانی دابەشکراوەکانی لینوکس == دابەشکراوەیێکی لینوکس دەتوانێت لە یەکێکی لە پۆلەکانی خوارەوە جێگیر بکرێت: * بازرگانی یان نابازرگانی. * وشێندراوە بۆ سوودگرتنی پیشەسازی یا کەسایەتی. * وشێندراوە بۆ ڕاژەکارەکان (سێرڤێر)، کۆمپیوتری ڕوومێزی یا ھەڵگر یان سیستەمی تەلەفۆنەکان. * وشێندراوە بۆ بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان یان ئاساییەکان. * مەسرەفی گشتی یان مەسرەفی تایبەت وەک دیواری ئاگر، ڕێگەپەیداکەری تۆڕ. * وشێندراوە بۆ ڕەقەکالایێکی تایبەت. * وشیندراوە بۆ تاقمە ئان ئامانجێکی تایبەت بۆ وینە بۆ نابینایان، یان بۆ میوزیک و دەستکاریکەری ڤیدیۆ. * وشیندراوە بۆ ئاسایشی تایبەتی تۆڕە لە ڕاژەکان. * وشیندراوە بۆ ڕەقەکالا جیاوازەکان. جیاوازی دابەشکراوەکانی لینوکس بۆ بواری تەکنیکی، ڕێکخراوەکان وە فەلسەفەی ڕەوشتی خولقێنەران و بەکارھێنەرانیان دەگەڕێتەوە. بە یارمەتی مۆڵەتدان یان ڕێپێدانی نەرمەکالای ئازاد ھەر بەکارھێنەرێک دەتوانێت بە زانست لە بواری لینوکس و پەیکەرسازی نەرمەکالا، بە دەستکاریکردن و گۆڕانی دابەشکراوەکان، دابەشکراوەی تایبەت بە خۆی درووست بەکات. == دابەشکراوە بەرچاوکراوەکانی لینوکس == ماڵپەڕی دیسترۆواچ ([[:en:DistroWatch|DistroWatch]]) زۆر یەک لە دابەشکراوەکانی لینوکس پێرست دەکا، ھەر وا ریزیان دەکا لە بواری ترافیکی داگرتن. بونیاتی [[ویکیمیدیا]] پشکنینی سەردانکەرەکانی ماڵپەرەکان WMF تا ساڵی ٢٠١٥ نیشانی دا، کە داخوازترین سیستەمی کارپێکردنەکان بەتایبەت دابەشکراوەکانی لینوکس بە ئامار. زۆربەی ئەم دابەشکراوانە لە خوارەوە نووسراون: * [[دیبیان|دێبیان]]: دابەشکراوەیێکی نابازرگانی کە لەلایەن کۆمەڵگای گەشەپێدەرانی خۆبەخش پەرە دەستینێت ئەم جەماوەرە زۆر گرینگی بە یاساو [[ڕێسا]]ی ناو خۆیان بۆ پرۆژەکانی دێمۆکراتیک و ئازاد دەدەن. ** [[لینوکس مینتی دێبیان]]: دابەشکراوەییک کە سوود دەگرێ لە پاکەتەکانی دێبیان بەجیاتی ئوبونتو. ** [[نۆپیکس]]: یەکەمین دابەشکراوە کە لەسەر سی دیێکی زیندوو جێبەجێ دەبێ، ھەڵگرە بێ دامەزراندن ئیشدەکا و لە دێبیان جودا بووەتەوە. ** [[ئوبونتو]]:دابەشکراوەیێک لە سەر بنەمای [[دێبیان]] کە لەلایەن کۆمپانیایێکی بریتانی بە ناوی کانۆنیکال بۆ ڕاژەکان. ڕوومێزیەکان، تەلەفۆنە ھۆسمەندەکان و ئینتەرنێتی شتەکان وشیندراوە. *** [[لینوکس مینت]]: دابەشکراوەیێک لە سەر ئوبونتو بە توانایی پاڵپستی لە چەندین ڕوومێزی وەک گنوم٣ و ٢ ھەروا سینێمۆن. *** [[لینوکسی ئێلێمێنتری|ئێلیمێنتەری]]: دابەشکراوەیێک لە سەر بنەمای ئوبونتو کە تیشکۆی خستوەتە سەر قەشەنگی و سادەیی بێ لەدەست دانی کارایی سیستەمی کارپێکردن. *** [[کوبونتو]]: وشانی ڕوومێزی KDE لە سەر [[ئوبونتو]] یە. *** [[ترێسکوێڵ]]: دابەشکراوەیێک لە سەر [[ئوبونتو]] کە جێگیر کراوە لە ناوکی ئازادی [[لینوکس]] و نەرمەکالای ئازاد. * [[فێدورا|فێدۆرا]]:دابەشکراوەیێکی کۆمەڵایەتی لە لایەن کۆمپانیای ئەمریکی Red Hatە کە جێگری کۆمپانیای پێشتر Red Hat Linux ە. ئامانجی ئەوەیە کە تاقیکردنەوەی نەرمەکالاکانی سەرچاوەکراوە پێش سوودگرتن لە رێدھەتی بازرگانی(Hat Enterprise) لە لایەن بەکارھێنەران بێ. ** [[ڕێدھات]]: بە کورتە (RHEL)، دابەشکراوەیێک لە فێدۆرا، پشتیوانی لە لایەن کۆمپانیای کڵاوسوور (رێدھەت). ئامانج لەم دابەشکراوە تاقیکردنەوە لە ویستگەی کاری و ڕاژەکان بە شێوازی پاراو، قایم و بێ کێشەیە. ** [[سەنتئۆس]]: دابەشکراوەیێک لە سەرچاوەکانی رێدھەت، لەلایەن کۆمەلێک لە گەشەپێدەران و پەرەپێدەرانی خۆبەخش بەڕێوە دەچێت. لەگەڵ رێدھەت باشسازی کراوە بە شێوازی ١٠٠٪ لەگەڵ نەرمەکالاکان و سەرچاوەی کۆدەکانی. ** [[لینوکسی ئۆراکڵ|ئۆراکڵ]]:دابەشکراوەیێک لە سەر رێدھەتی بازرگانی(Red Hat Enterprise) کە لەلایەن [[ئۆراکڵ]] پاڵپشتی دەکرێت. ** [[سێنتیفیک لینوکس]]: دابەسکراوەیێک لە سەر سەرچاوەکانی رێدھەت کە لەلایەن [[:en:Fermilab|Fermilab]] دەستکاری دەکرێت. * [[مەندریڤا لینوکس]]: دابەشکراوەیێکە کە لە رێدھەت کە زۆرتر لە لایەن بەشێک لە وڵاتەکانی ئەورووپا و بەرزیڵ خوازیاری ھەیە. لە لایەن کۆمپانیایێکی فەرەنسی ھەر بەم ناوە پشتیبانی دەکرێت. پاش داخستنی ئەم کۆمپانیا بە ھۆی قەیرانی ئابووری بە ناوی [[:en:OpenMandriva Lx|OpenMandriva Lx]] بۆ دانرا کە لە لایەن خوازیاران پشتیوانی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blog.mandriva.com/en/2012/05/17/mandriva-linux-will-return-to-the-community/ |سەردێڕ=Mandriva Linux will return to the community |وێبگە=mandriva.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150523070604/http://blog.mandriva.com/en/2012/05/17/mandriva-linux-will-return-to-the-community/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523070604/https://blog.mandriva.com/en/2012/05/17/mandriva-linux-will-return-to-the-community/ |date=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥ }}</ref><ref name="lwn-distributions">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://lwn.net/Distributions/ | سەردێڕ = The LWN.net Linux Distribution List | ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥| بڵاوکەرەوە = [[LWN.net]]}}</ref> ** [[مەگیا]]: دابەشکراوەیێک لە مەندریڤا کە لە ساڵی ٢٠١٠ وشێندرا. ** [[پی سی لینوکس ئۆئێس]]:دابەسکراوەیێک لە مەندریڤا کە بە چەندین پاکەت یان بوخچەی تایبەت بۆ کۆمپیوتری ڕوومێزی وشێندرا. ** [[ڕۆزا لینوکس]]: دابەشکراوەیێک لە مێندریڤا کە ئێستا سەربەخۆ گەشە دەستێنێت. * [[ئۆپن سوسە]]:دابەشکراوەیێکی گشتی کە زۆرتر کۆمپانیای ئاڵمانی سووزە([[:en:SUSE|SUSE]]) پشتیوانی لێدەکا. * [[ئارچ لینوکس]]: دابەشکراوەیێکی سادە و سووکەلە کە جاد ڤینت (Judd Vinet) تا ٢٠٠٧ بەڕێوەی برد. بەڵام ئێستا ئەیرۆن گریفن(Aaron Griffin) پڕۆژەکە چاودێری دەکا. چاودیری گەشەپێدانی ئاچ وەک [[فری بی ئێس دی]] وایە. زۆربەی سەرچاوەکانی نافەرمین و لەسەر یاساو رێسای KISS دامەزراوە. ** [[مەنجارۆلینوکس]]:دابەشکراوەیێک لە سەر بنەمای ئاچ کە بە شیوازی گرافیکی بۆ سادەکردنی ئیش وبەھرەی بەکارھێنەرانی سەرەتایی وشێندراوە. پاکەتەکانی Rolling لە کانگاکانی ئارچ بۆ تاقیکردنەوە و ئاسایشی فرەتری تێدا جێبەجێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://manjaro.github.io/New-Security-Policy-Report/ |سەردێڕ=New Security Policy Report |بڵاوکەرەوە=Manjaro Linux |وێبگە=manjaro.github.io |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171203075203/http://manjaro.github.io/New-Security-Policy-Report/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[جێنتو]]: دابەسکراوەیێک بۆ بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان. دابەسکراوەیێکی ناسراووەک [[فری بی ئێس دی]] (FreeBSD)بۆ وەرگێڕان (کامپایل) کردنی پاکەتەکانە لە سەرچاوەی کۆدە. ** [[کڕۆم ئۆئێس|کرۆم ئۆ ئێس]]: سیستەمی بازرگانی [[گووگڵ|گووڵ]](لەسەر جێنتوو خۆی گرتووە) بە گشت بۆ جێبەجێکردنی ئەپەکانی وێب بناغە نراوە. *** [[کرۆمیۆم ئۆ ئێس]]: وشانی تەواو لە [[کڕۆم ئۆئێس|کرۆم ئۆ ئێس]]، سەرچاوەکراوەیە. * [[سڵەکوێر]]: یەکێک لە سەرەتاییە دابەشکراوەکانی لینوکسە کە لە ساڵی ١٩٩٣ وشیندرا، ھاوشیوە [[یونیکس]]ە. لە لایەن دوایین بەکارھێنەرانی بریار درا کە ھاوشێوەی یونیکس بمینێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rlworkman.net/howtos/slackbasics.pdf|سەردێڕ=Slackware Linux Basics, Chapter 2|وێبگە=rlworkman.net|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> == دابەشکراوە سووکەلەکان لینوکس == دابەشکراوە سووکەلەکان لینوکس زۆرتر بۆ کۆمپیوترە کۆنەکان و ئەو ئیشانە خولقێنراوەن کە پێویستیان بە سووک بوونە، ھۆکاریش دەگەڕێتەوە بۆ ڕەقکالای لاواز. فەلسەفەکەی ئەوەیە کە لەبواری ئابووری بەکارھێنەر نەخاتە ژێر گوشاری ئابووری. کۆی دابەسکراوە سووکەلەکان لینوکس لێرە دەتوانن ببینین. {{main|دابەشکراوە سووکەلەکان لینوکس}} == دامەزراندن بە شیوازی زیندوو(CD/USB) == دابەشکراوەیێکی زیندووی لینوکس، دابەشکراوەیێکی لینوکسە کە توانایی بووتی ھەیە لەسەر دیسکێک یان فلاشێک بە جیاتی بووتکردن و دامەزراندن لە سەر پەپکە یان ھاردێک. ھەروا توانایی جێبەجێکردن و گواستنەوەی دابەشکراوە زیندووەکان (ئەو دابەشکراوانە کە بێ ئەوە دایمەزرێنی سوودی لێدەبینیت) ڕێگە دەدا کە سیستەمی کارپێکردن پیشان بدرێ، قەرزکردن لە سەر کۆمپیوتری کەسیی، کرداری ڕزگاری کۆمپیوتر کە لە ژێر مەترسی سڕینەوەی زانیاریەکانە. کاتێک کە دابەشکراوەیێکی لینوکس لە سەر سی دی یان فلاش بووت دەبێ واتە تەنھا دەخوێنرێتەوە. زانیاری بەکارھێنەر دەبێ لە نێو پۆلەکان بپارێزێ، بس ناتوانێت لەسەر ھارد پاشکەوت بێتەوە تەنھا لەسەر فلاش یان [[دی ڤی دی]] پاسکەوت دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://lwn.net/Articles/447650/ | سەردێڕ = Debating overlayfs | ڕێکەوت = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان = ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥| نووسەر = Jonathan Corbet | بڵاوکەرەوە = [[LWN.net]]}}</ref> زۆر یەک لە دابەشکراوەکانی لینوکس بێجگە لە فۆرمی دامەزراندنی خۆیان فۆرمێک یان بەسیکی "زیندوو"یان ھەیە کە بۆ تۆر یان تاقیکردنەوەی گواستنەوە سوودی ھەیە. ئەم دابەشکراوانە بریتین لە سوسە، ئوبونتو، مینت، فێدۆرا،MEPIS. زۆر یەک لە دابەشکراوەکانی لینوکس وەک Knoppix،Puppy Linux،Devil-Linux، SuperGamer، SliTaz تەنھا بە شێوازی زیندوو دیزاین کراوەن. زۆر یەک لە دابەشکراوەکان تەنھا لە سەر فلۆپیێک دامەزراوەن بە شێوازی زیندوو بی ئەوە کە گۆڕانکاریێکیان لێبدرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.asashi.net/pages/pitux.html | سەردێڕ = PiTuX – a micro serial terminal distro | ڕێکەوتی سەردان = ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥| وێبگە = asashi.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|30em}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.gnu.org/gnu/gnu.html پرۆژەی گنو] * [https://www.linuxfoundation.org/ ڕێکخراوی لینوکس<br/>] {{Navbox |name = Linux distributions |title = [[دابەشکراوەکانی لینوکس]] |bodyclass = hlist |state = {{{State<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |group1 = [[Android (operating system)|ئەندرۆید]] |list1 = * [[Android-IA]] * [[Android-x86]] * [[LineageOS]] ** [[CyanogenMod]] * [[Remix OS]] * [[Replicant (operating system)|Replicant]] |group2 = [[Arch Linux|ئاچ]] |list2 = * [[Antergos]] * [[ArchBang]] * [[ArchLabs]] * [[Chakra (operating system)|Chakra]] * [[Manjaro Linux]] * [[Parabola GNU/Linux-libre]] |group3 = [[دێبیان]] |list3 = * [[antiX]] * [[Astra Linux]] * [[Bharat Operating System Solutions]] * [[deepin]] * [[Devuan]] * [[Elive]] * [[Endless OS]] * [[gNewSense]] * [[HandyLinux]] * [[Kali Linux]] * [[Knoppix]] * [[MX Linux]] * [[Parrot Security OS]] * [[SparkyLinux]] * [[SolydXK]] * [[SteamOS]] * [[Tails (operating system)|Tails]] {{Navbox|child |group1 = [[ئوبونتو]] |list1 = * Official: [[Edubuntu]] * [[Kubuntu]] * [[Lubuntu]] * [[Ubuntu Budgie]] * [[Ubuntu GNOME]] * [[لینوکسی ئوبونتو کایلن|ئوبونتو کایلن]] * [[لینوکس مینت|ئوبونتو مینت]] * [[Ubuntu Studio]] * [[Xubuntu]] * Other: [[Asturix]] * [[Bodhi Linux]] * [[لینوکسی ئێلێمێنتری]] * [[KDE neon]] * [[Linux Mint]] * [[Pinguy OS]] * [[Trisquel]] * [[Uruk GNU/Linux|Uruk]]}} |group4 = [[Fedora (operating system)|فێدۆرا]] |list4 = * [[BLAG Linux and GNU]] * [[Korora (operating system)|Korora]] {{Navbox|child |group1 = [[Red Hat Enterprise Linux|ڕێد ھەت]] |list1 = * [[CentOS]] * [[ClearOS]] * [[Linpus Linux]] * [[لینوکسی ئۆراکڵ]] * [[Qubes OS]] * [[Rocks Cluster Distribution]] * [[Scientific Linux]] * [[SME Server]]}} |group5 = [[Gentoo Linux|جێنتوو]] |list5 = * [[Calculate Linux]] * [[Chromium OS]] ** [[Chrome OS]] * [[Sabayon Linux]] |group6 = [[سڵەکوێر]] |list6 = * [[Austrumi Linux]] * [[DeLi Linux]] * [[DNALinux]] * [[Kongoni (operating system)|Kongoni]] * [[NimbleX]] * [[Platypux]] * [[Porteus (operating system)|Porteus]] * [[لینوکسی سالیکس|سالیکس ئۆ ئێس]] * [[لینوکسی سڵاکس|سڵاکس]] * [[TopologiLinux]] * [[VectorLinux]] * [[Zenwalk]] |group7 = [[Mandriva Linux|مەندریڤ]] |list7 = * [[ALT Linux]] * [[Mageia]] * [[OpenMandriva Lx]] * [[PCLinuxOS]] * [[ROSA Linux]] |group8 = ھی تر |list8 = * [[4MLinux]] * [[Alpine Linux]] * [[CRUX]] * [[Frugalware Linux]] * [[GeckoLinux]] * [[GoboLinux]] * [[Guix System Distribution|GuixSD]] * [[KaOS (Linux distribution)|KaOS]] * [[Kwort Linux]] * [[Lunar Linux]] * [[NixOS]] * [[openSUSE]] ** [[SUSE Linux Enterprise Server]] * [[Puppy Linux]] * [[Source Mage]] * [[Solus (operating system)|Solus]] * [[Void Linux]] * [[Uruk GNU/Linux]] |below = * {{Icon|CAT}} '''[[:Category:Linux distributions|Category]]''' * {{Icon|NA}} '''[[Comparison of Linux distributions|Comparison]]''' * {{Icon|LIST}} '''[[:پۆل:لینوکس|پۆلی لینوکسەکان]]''' * {{Icon|commons}} '''[[commons:category:Linux distributions|Commons]]'''}} {{پۆلی کۆمنز|Linux distributions}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:لینوکس]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] b59i13oyy9cysbp2sx9anr0u04r7yad 0 128137 1592377 1592293 2026-06-20T12:02:19Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592377 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = دۆناڵد ترامپ |image = Official_Presidential_Portrait_of_President_Donald_J._Trump_(2025).jpg |alt = | office = [[پێڕستی سەرۆککۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٤٥ەمین و ٤٧ەمین]] [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] | vicepresident = [[جەی. دی. ڤانس]] | term_start = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ | term_end = | predecessor = [[جۆ بایدن]] | successor = | vicepresident1 = [[مایک پێنس]] | term_start1 = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ | term_end1 = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ | predecessor1 = [[باراک ئۆباما]] | successor1 = جۆ بایدن |birth_name = دۆناڵد جۆن ترامپ |birth_date = {{birth date and age|١٩٤٦|٦|١٤}} |birth_place = [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]]<!-- DO NOT CHANGE without prior consensus, see [[Talk:Donald Trump#Current consensuses and RfCs]]. --> |death_date = |death_place = |party = [[حیزبی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماری]] (٢٠١٢– ئێستا) |otherparty = {{plainlist| * [[حیزبی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماری]] (١٩٨٧–٩٩، ٢٠٠٩–١١) * [[حیزبی چاکسازیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|چاکسازی]] (١٩٩٩–٢٠٠١) * [[حیزبی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] (٢٠٠١–٠٩) * [[سیاسیی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] (٢٠١١–١٢)}} |spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[ئیڤانا ترامپ|ئیڤانا زاڵنیکۆڤا]]{{ھن}}|April 7, 1977|١٩٩٢|reason=divorced}} * {{marriage|[[مارڵا مەیپلز]]{{ھن}}|December 20, 1993|١٩٩٩|reason=divorced}} * {{marriage|[[مێلانیا ترامپ]]{{ھن}}|January 22, 2005}}}} |children = {{plainlist| * [[دۆناڵد ترامپ جونیۆر|دۆناڵد جونیۆر]] * [[ئیڤانکا ترامپ|ئیڤانکا]] * [[ئیرێک ترامپ|ئیرێک]] * [[تیفانی ترامپ|تیفانی]] * [[بارۆن ترامپ]]<!-- DO NOT CHANGE without prior consensus, see [[Talk:Donald Trump#Current consensuses and RfCs]]. -->}} |relatives = [[خێزانی ترامپ]] |residence = {{plainlist| * [[کۆشکی سپی]]}} |education = {{plainlist| * [[زانکۆی فۆردام]] * [[زانکۆی پێنسیلڤانیا]] ([[کارناسی لە زانست|BS]])}} |occupation = {{plainlist| * {{ubl|[[گەشەسەندنی خانووبەرە]]|([[ڕێکخراوی ترامپ]])}} * {{ubl|''[[Television producer]]|([[The Apprentice (U.S. TV series)|The Apprentice]]'')}}}} |net_worth = $4.5 billion<!-- DO NOT CHANGE without prior consensus, see [[Talk:Donald Trump#Current consensuses and RfCs]]. --><ref name="forbes-2016-billionaires"/> |signature = Donald Trump Signature.svg |signature_alt = Donald J Trump stylized autograph, in ink |website = {{plainlist| * {{url|https://whitehouse.gov|ماڵپەری کۆشکی سپی}} * {{url|https://greatagain.gov|Transition website}} <!-- hide pending further discussion * {{url|https://donaldjtrump.com|ماڵپەری کەمپین}} --> * {{url|https://twitter.com/POTUS|تویتەری تایبەتی سەرۆک}} * {{url|https://twitter.com/realDonaldTrump|تویتەری کەسی}}}}}} '''دۆناڵد جۆن ترامپ''' ({{بە ئینگلیزی|Donald John Trump}}؛ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٤٦) سەرمایەدار، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی [[ئەمریکی]]یە کە لە ئێستادا وەک [[پێرستی سەرۆککۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٤٧ەمین]] [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کار دەکات. ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠١٧ ھەتا ٢٠٢١، وەک ٤٥ەمین سەرۆککۆماری ئەمریکا لەسەر کار بوو و ئێستا ٤٧ھەمین سەرۆکی ئەمریکایە. ترامپ ئەندامی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی کۆماری]]یە. ئەو لە [[کوینز]]، [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]]دا لەدایکبووە و گەورەبووە. لە ١٩٦٨ دا بڕوانامەی ئابووری لە [[زانکۆی پێنسیلڤانیا]] بەدەستھێناوە، ھاوکات لەگەڵ خوێندنەکەیدا لە کۆمپانیاکەی باوکیدا کاری کردووە. ترامپ سەرۆک و بەڕێوبەری گشتی [[ڕێکخراوی ترامپ]]ە، تاوەر و وەبەرھەمھێنانەکانی ترامپ لەچەندین ناوچەی [[ئەمریکا]] دیارە لەسەرووی ھەموویانەوە [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]] و [[لاس ڤێگاس]] و [[ئەتلەنیک سیتی، نیوجێرسی|ئەتلەنیک سیتی]]. دۆناڵد ترامپ لەدەیان فیلمدا وەکوو کەسێتییە سەرمایەدارییەکەی دەرکەوتووە لەوانە (Home Alone 2: Lost in New York). ھاوکات دۆناڵد سێ جار ھاوسەرگیری کردووە لەگەڵ ([[ئیڤانا ترامپ|ئیڤانا زاڵنیکۆڤا]] ١٩٧٧–١٩٩٢) و ([[مارڵا مەیپلز]] ١٩٩٣–١٩٩٢) و ([[مەڵانیا کناوس]] ٢٠٠٥- ئێستا). لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤ لە [[ھەوڵی تیرۆرکردنی دۆناڵد ترەمپ|ھەوڵێکی تیرۆرکردن]] لە گردبوونەوەیەکی بانگەشەی ھەڵبژاردن ڕزگاری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=FBI names ‘subject involved’ in Trump rally shooting – as it happened|ناونیشان=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|newspaper=the Guardian|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|issn=0261-3077|زمان=en-GB|یەکەم=Yohannes|دوایین=Lowe|یەکەم٢=Lili|دوایین٢=Bayer|یەکەم٣=Yang|دوایین٣=Tian|یەکەم٤=Chris|دوایین٤=Stein|یەکەم٥=Fran|دوایین٥=Lawther|یەکەم٦=Yohannes|دوایین٦=Lowe (now)|یەکەم٧=Fran|دوایین٧=Lawther (earlier)}}</ref> == ژیان == '''ترامپ''' لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٤٦. کەسێکی سەرمایەدار و بازرگانێکی [[ئەمریکی]]یە لە [[کوینز]]، [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]]دا لەدایکبووە و گەورەبووە. لە ١٩٦٨ دا بڕوانامەی ئابووری لە [[زانکۆی پێنسیلڤانیا]] بەدەستھێناوە؛ و چوارەم کوڕی [[فرێد ترامپ]]ە. ڕەچەڵەکیان لە باوکیانەوە دەگەڕێتەوە بۆ [[ئەڵمانی]] و لە دایکیانەوە بۆ [[سکۆتلەندی]]. دوای ئەوەی برا گەورەکەی بڕیاردەدات ببێتە فڕۆکەوان، ئەمیش دەبێتە جێگرەوەی باوکی و کۆمپانیاکانی بەڕێوەئەبات. برا گەورەکەی لە تەمەنی ٤٣ ساڵیدا بەھۆی زۆر خواردنەوەی کحول گیان لەدەستدەدات، ئەمەش دەبێتە ھۆکارێک بۆ ئەوەی تەرمپ واز لە خواردنەوەی کحول و کێشانی جگەرەش بھێنێت. ترامپ لە سەرەتادا یەک ملیۆن دۆلاری لە باوکی وەرگرت و کاری پێوەکرد و لە پاشاندا بووە جێگرەوەی باوکی و دەبێتە بەڕێوەبەری [[ڕێکخراوی ترامپ]] لە ساڵی ١٩٧١. کارەکانی ترامپ زیاتر لە نیویۆرکن و لە دروستکردنی باڵەخانەی ھەوربڕ و ھۆتێل و یانەی قومار خۆیان دەبیننەوە و بەناوبانگترین باڵەخانەشی لە مانھاتن دروست کردوە کە ٦٨ نھۆمە. ترامپ لەگەڵ کاری بازرگانیدا، لە بواری ڕاگەیاندن و بەرنامەی کاتبەسەربردنی تەلەڤیزیۆنیشدا ناوبانگی زۆری پەیدا کردوە و لە ساڵی ١٩٩٦ تا ٢٠١٥ چەندین بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بەرھەمھێناوە و بەناوبانگترینیان پڕۆگرامی (ئەبرانتیس) بوو کە لەسەر شاشەی تۆڕی ھەواڵی [[ئێن بی سی]] پەخشەکرا، ھەروەھا پڕۆگرامەکانی شاجوانی گەردوون و پێشبڕکێی شاجوانی کچانی ئەمریکای بەرھەمھێناوە، زنجیرەیەک فرۆشگای بە ناوەکانی ترامپ ھەیە کە کاری فرۆشتنی کەلوپەلە جۆراوجۆرەکان دەکەن، گۆڤاری [[فۆربیس]] ترامپی دیاری کرد وەک ٣٢٤ەین ملیاردێر لە جیھاندا و ١١٣ەمینیش لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کە سامانەکەی بە ٤٫٥ ملیارد دۆلار ەخەمڵێنرێت. == کاری میدیایی == === کتێب === ترامپ وەک نووسەری شاراوە، ١٩ کتێبی لەژێر ناوی خۆیدا بڵاوکردووەتەوە. یەکەم کتێبی بەناوی «ھونەری گرێبەست» لە ساڵی ١٩٨٧ بڵاوکرایەوە و بە خێرایی بووە پڕفرۆشترین کتێبی [[نیویۆرک تایمز]]. ھەرچەندە ناوی ترەمپ وەک ھاوکارێکی نووسەر دانرا، بەڵام کتێبەکە بە تەواوی لەلایەن تۆنی شوارتزەوە نووسراوە. بەگوێرەی ڕۆژنامەی نیویۆرکەر، ئەم کتێبە یارمەتیدەر بووە لە دامەزراندنی وێنەی ترەمپ وەک بازرگانێکی سەرکەوتوو و ھێمای تەماح.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/trump-books-tweet-ghostwriter-tim-o-brien-tony-schwartz-writer-response-a8431271.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704182756/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/trump-books-tweet-ghostwriter-tim-o-brien-tony-schwartz-writer-response-a8431271.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2016/07/25/donald-trumps-ghostwriter-tells-all |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160718044518/https://www.newyorker.com/magazine/2016/07/25/donald-trumps-ghostwriter-tells-all |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === فیلم و تەلەڤیزیۆن === [[پەڕگە:Donald Trump with model of Television City.jpg|وێنۆک|ترەمپ لە ساڵی ١٩٨٥ لەگەڵ نموونەی یەکێک لە پڕۆژەکانی پەرەپێدانی [[مانھاتن]] کە ھەڵوەشێندرایەوە.]] ترەمپ لە نێوان ساڵانی ١٩٨٥ بۆ ٢٠٠١ لە چەندین فیلم و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیدا بەشداری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/12/three-decades-of-donald-trump-film-and-tv-cameos/421257/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241203171542/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/12/three-decades-of-donald-trump-film-and-tv-cameos/421257/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵانی نەوەدەکاندا دەستی بە کاری ھونەری کردووە و نزیکەی ٢٤ جار لە بەرنامەی «The Howard Stern Show-نمایشی ھاوارد ستیرن» دەرکەوتووە. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠٠٨ میوانداری بەرنامەی ڕادیۆیی تایبەتی خۆی کردووە کە تەمەنی کورت بووە بە ناوی Trumped!. لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٥ وەک شرۆڤەکاری میوان لە فۆکس ئاند فرێندز کاری کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20241203171542/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/12/three-decades-of-donald-trump-film-and-tv-cameos/421257/</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://people.com/celebrity/the-donald-to-get-new-wife-radio-show/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204053307/https://people.com/celebrity/the-donald-to-get-new-wife-radio-show/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/02/06/technology/now-for-sale-online-the-art-of-the-vacation.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204161304/https://www.nytimes.com/2006/02/06/technology/now-for-sale-online-the-art-of-the-vacation.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-gets-regular-fox-news-spot/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241123043232/https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-gets-regular-fox-news-spot/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/09/09/how-the-conservative-media-is-taking-over-the-republican-party/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160909115750/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/09/09/how-the-conservative-media-is-taking-over-the-republican-party/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ترەمپ لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠١٥ ھاوکار و پێشکەشکاری بەرنامەکانی The Apprentice و The Celebrity Apprentice بووە. لەم بەرنامانەدا، ڕۆڵی بەڕێوەبەرێکی کارگێڕی دەوڵەمەند و سەرکەوتووی گێڕاوە کە بە دەستەواژە بەناوبانگەکەی «تۆ دەرکراوی» پێشبڕکێکارانی لەناوبردووە. ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز کەسایەتییەکە ئەو لە بەرنامەکەدا بە «ڕوخسارێکی زۆر ترامپی» وەسف کردووە. ئەم نمایشانە وێنەکەیان لە قاڵب گۆڕی و وایان لێکرد لەلای ملیۆنان بینەر لە سەرانسەری [[ئەمریکا]] بناسرێتەوە. زیاتر لە ٤٠٠ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]]ی لە گرێبەستەکانی پەیوەست بەم نمایشانە بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/07/17/business/media/donald-trump-apprentice.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241208101935/https://www.nytimes.com/2016/07/17/business/media/donald-trump-apprentice.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2017/07/31/the-tv-that-created-donald-trump |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231014222304/https://www.newyorker.com/magazine/2017/07/31/the-tv-that-created-donald-trump |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/09/28/arts/television/trump-taxes-apprentice.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220065818/https://www.nytimes.com/2020/09/28/arts/television/trump-taxes-apprentice.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢١، ترەمپ دەستی لە ئەندامێتی SAG AFTRA کێشایەوە، کە لە ساڵی ١٩٨٩ەوە ئەندامی بوو، بۆ ئەوەی لە دانیشتنێکی دیسپلینیی پەیوەست بە ئاژاوەگێڕییەکانی ٦ی کانوونی دووەمی ھەڵکووتانی کاپیتووڵەوە دوور بکەوێتەوە. دوای دوو ڕۆژ سەندیکاکە بڕیاریدا بۆ ھەمیشە قەدەغەی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2021/02/04/trump-resigns-screen-actors-guild/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204200816/https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2021/02/04/trump-resigns-screen-actors-guild/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://people.com/tv/sag-aftra-bans-donald-trump-future-readmission/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی نیسانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230401154258/https://people.com/tv/sag-aftra-bans-donald-trump-future-readmission/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تەماحی سیاسی سەرەتایی == لە ساڵی ١٩٨٧ وەک ئەندامی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی کۆماری]] دەستی بە کاری سیاسی کردووە و لە ساڵی ١٩٩٩ پەیوەندی بە پارتی سەربەخۆیی، لقی نیویۆرکی پارتی چاکسازییەوە کردووە. ساڵی ٢٠٠١ پەیوەندی بە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکراتەوە]] کرد، لە ساڵی ٢٠٠٩ گەڕایەوە بۆ پارتی کۆماری، دواتر لە ساڵی ٢٠١١ لە پارتە سیاسییەکان جیابووەوە و لە ساڵی ٢٠١٢ گەڕایەوە بۆ پارتی کۆماری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.politifact.com/factchecks/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201002172128/https://www.politifact.com/factchecks/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://edition.cnn.com/ALLPOLITICS/stories/1999/10/25/trump.cnn/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230115195544/https://edition.cnn.com/ALLPOLITICS/stories/1999/10/25/trump.cnn/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧ دۆناڵد ترەمپ ڕیکلامی لە سێ ڕۆژنامەی گەورەدا دەرکرد و تێدا بۆچوونی خۆی لەبارەی سیاسەتی دەرەوە و چۆنییەتی نەھێشتنی کورتھێنانی [[بوودجە]]ی فیدراڵی دەربڕی. لە ساڵی ١٩٨٨ پەیوەندی بە ڕاوێژکاری سیاسی لی ئاتواتەرەوە کرد و داوای کرد وەک ھاوڕێی خۆی بۆ کاندیدی کۆمارییەکان جۆرج ئێچ. بوش بێت کە داواکارییەکەی بە ناعەقڵانی زانی.<ref>https://web.archive.org/web/20241222010916/https://www.nytimes.com/1987/09/02/nyregion/trump-gives-a-vague-hint-of-candidacy.html</ref><ref>Jon Meacham, Jon (2016). "Destiny and Power: The American Odyssey of George Herbert Walker Bush". Random House. ISBN 978-0-8129-7947-3.</ref> == ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٦ == {{سەرەکی|ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ لە ساڵی ٢٠١٦}} ترەمپ بۆ ماوەی سێ مانگ لە ھەڵبژاردنە سەرەتایییەکانی سەرۆکایەتی پارتی چاکسازی ساڵی ٢٠٠٠ وەک کاندید کاندید بوو بەڵام لە شوباتی ٢٠٠٠ وازی لە کێبڕکێکە ھێنا، لە ساڵی ٢٠١١دا ترەمپ ئەگەری خۆکاندیدکردنی لە دژی سەرۆک [[باراک ئۆباما]] لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٢ دەربڕی و یەکەم دەرکەوتنی لە کۆنفرانسی کردەوەی سیاسی پارێزەران لە شوباتی ٢٠١١ ئەنجامدا و وتارەکانی لە ویلایەتە سەرەکییە سەرەکییەکان پێشکەش کرد. لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١١ ڕای گەیاند کە خۆی کاندید ناکات. لەو کاتەدا، تەماحەکانی ترەمپ بۆ پۆستی سەرۆکایەتی بە جددی لەبەرچاو نەگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.thedailybeast.com/the-last-time-trump-wrecked-a-party |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927234121/https://www.thedailybeast.com/the-last-time-trump-wrecked-a-party |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20241204082946/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/politics/camp/021400wh-ref-trump.html</ref><ref>https://archive.today/20150725002916/http://www.theguardian.com/world/2011/may/16/donald-trump-us-presidential-race</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-cpac-president-act_n_821923 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241111171755/https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-cpac-president-act_n_821923 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ترەمپ لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥ لە [[تاوەری ترامپ]] لە نیویۆرکەوە بە فەرمی کاندیدبوونی خۆی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی ئەمریکا ڕاگەیاند. لە میانەی وتارەکەیدا لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکاندا باسی لە چەندین بابەتی کرد، لەوانە کۆچی نایاسایی، [[ئابووری]]، [[بێکاری]]، قەرزی نیشتمانیی ئەمریکا و [[تیرۆر]]. دروشمی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکانی بە ناوی «دیسانەوە ئەمریکا مەزن بکەرەوە» ڕاگەیاند.<ref>https://web.archive.org/web/20200519014055/https://time.com/3923128/donald-trump-announcement-speech/</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nbcnews.com/storyline/data-points/poll-clinton-trump-now-tied-gop-convention-kicks-n611936 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241123042825/https://www.nbcnews.com/storyline/data-points/poll-clinton-trump-now-tied-gop-convention-kicks-n611936 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.bbc.com/news/election-us-2016-37706499 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161020190643/http://www.bbc.com/news/election-us-2016-37706499 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیلاری کلینتۆن سەرکردایەتی ترەمپی کرد لە تێکڕای ڕاپرسییە نیشتمانییەکان بە درێژایی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکان، بەڵام لە سەرەتای مانگی تەممووزدا جیاوازی نێوانیان کەم بووەوە. ترەمپ [[مایک پێنس]]، پارێزگاری ویلایەتی [[ئیندیانا]] وەک ھاوڕێی کاندیدکردنی ھەڵبژارد و ئەو جووتە لە کۆنفرانسی نیشتمانیی کۆمارییەکانی ساڵی ٢٠١٦دا کاندید کران. ترەمپ و [[بیڵ کڵینتن|کلینتۆن]] لە سێ دیبەیتی سەرۆکایەتیدا لە مانگی ئەیلوول و تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ڕووبەڕووی یەکتر بوونەتەوە، ترەمپ دووجار ڕەتیکردەوە بڵێت ئایا ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان قبووڵ دەکات یان نا. === ھەڵبژاردنی سەرەتایی کۆمارییەکان === ترامپ کاندیدبوونی خۆی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار ڕاگەیاند و ھاتە نێو کێبڕکێی کاندیدکردنی پارتی کۆمارییەکان. ئەو یەکێک بوو لەو ١٧ کاندیدە کە کێبڕکێیان دەکرد بۆ نوێنەرایەتیکردنی پارتەکە لە ھەڵبژاردنە گشتییەکاندا، کە زۆرترین ژمارەی کاندیدەکانی یەک پارتە لە مێژووی ئەمریکادا. ترەمپ لە کۆی ١٢ دیبەیتی کۆمارییەکان لە ١١ [[دیبەیت]]دا بەشداری کرد و دیبەیتەکان لە تەلەڤیزیۆنەکاندا زۆر بینران، ئەمەش بووە ھۆی بەرزبوونەوەی جەماوەری ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکانی. تا سەرەتای ساڵی ٢٠١٦، ترەمپ لەنێو ئەو کەسانەدا بوو کە دڵخواز بووە، لەگەڵ سیناتۆر تێد کروز و جۆن کاسیچ، پارێزگاری [[ئۆھایۆ]]. لە سەرەتای مانگی ئازاردا، وا دیار بوو کە ترەمپ کاندیدکردنی کۆمارییەکان مسۆگەر دەکات، چونکە لە ھەڵبژاردنی سەرەتایی پارتەکەدا بەسەر کاندیدەکانی دیکەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>https://web.archive.org/web/20191126142628/https://time.com/3948922/jim-gilmore-virginia-2016/</ref> پارتی کۆمارییەکان لە ٣ی ئایاری ٢٠١٦ بە فەرمی ترەمپیان بە براوەی کاندیدکردنەکە ڕاگەیاند و بە سەرکەوتنێکی گەورە. پارتەکە ڕای گەیاند، ترەمپ ١٤٬٠١٥٬٩٩٤ دەنگی بەدەستھێناوە، ئەمەش بووەتە زۆرترین دەنگی یەک کاندید لە ھەڵبژاردنی سەرەتایی پارتەکەدا. لە کۆتاییدا پارتەکە ڕای گەیاند کە ترەمپ ٥٨٫٣٪ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە و [[تێد کروز]] بە ٢٥٫١١٪ی دەنگەکانی کۆمارییەکان پلەی دووەمی بەدەستھێناوە. [[پەڕگە:Donald Trump and Bill Clinton.jpg|وێنۆک|ترامپ و سەرۆک [[بیڵ کڵینتن|بێل کلینتن]] لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٠]] دوای ئەوەی لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکانی ترەمپ کاندیدی کۆمارییەکان مسۆگەر کرد، سەرنجیان بۆ ڕکابەرەکەی لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانیدا، [[ھیلاری کلینتۆن]] بوو، کە لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی ٢٠١٦دا کاندیدی دیموکراتەکانی مسۆگەر کرد.<ref>https://web.archive.org/web/20191217170517/https://www.cnn.com/2016/07/19/politics/live-updates-republican-national-convention/index.html</ref> دۆناڵد ترەمپ لە ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦ ھەڵبژاردنی مایک پێنس، پارێزگاری ویلایەتی [[ئیندیانا]]ی وەک ھاوڕێی کاندیدکردنی ڕاگەیاند، یەکەم دیبەیتی سەرۆکایەتی لە نێوان ترەمپ و کلینتۆن لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦، لە [[زانکۆی ھۆفسترا]] لە [[نیویۆرک]] بەڕێوەچوو. ئەم مشتومڕە ژمارەیەکی پێوانەیی بۆ ژمارەی بینەرەکانی ئەمریکا تۆمارکرد، بە مەزەندەکردنی ٨٤ ملیۆن بینەر، ئەوانەی کە بە شێوەی ئۆنلاین سەیری دیبەیتەکەیان کردووە و ئەوانەی بەکۆمەڵ لە ئاھەنگ و [[باڕ]] و [[چێشتخانە]] و نووسینگەکاندا سەیری دەکەن. دووەم دیبەیتی نێوان ھەردوو کاندیدەکە لە زانکۆی واشنتۆن لە شاری [[سانت لویس]] لە ویلایەتی [[میزوری|میزۆری]] لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، دیبەیتی سێیەم و کۆتایی لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە ویلایەتی [[نیڤادا]] بەڕێوەچوو. === وتاری ھەڵمەتی ھەڵبژاردن و ھەڵوێستی سیاسی === گرنگترین بابەتی سیاسی کە ترامپ پێداگری لەسەر کرد، [[پەیوەندییەکانی ئەمریکا و چین]]، پێداچوونەوە بە ڕێککەوتنە ئابوورییە نێونەتەوەیییەکانی وەک نافتا و ھاوبەشی تێپەڕ بەسەر زەریای ھێمن، بەرەنگاربوونەوەی کۆچی نایاسایی بۆ ئەمریکا، بەھێزکردنی سیستمی وزە و مۆدێرنکردنی ژێرخانی وڵاتەکە بوو. بەڵێنیدا قسە لەگەڵ وەزارەتی کاروباری شەڕکەرە دێرینەکان بکات و ڕێکخراوی چاودێری تەندروستی ئەمریکی «ئۆباما کەیر» بگۆڕێت بە باشتر و [[باج]] بۆ چینی ناوەند کەم بکاتەوە و خەرجییە ناوخۆیییەکان بۆ کاروباری سەربازی زیاد بکات و بەرەنگاربوونەوەی داعش بێت.<ref>https://web.archive.org/web/20200518064624/https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/08/08/a-shortlist-of-economic-issues-on-which-donald-trump-sounds-more-like-a-democrat-than-a-republican/</ref> ھەڵوێستەکانی ترامپ بە سروشتی پۆپۆلیستی خۆیان دەناسرایەوە، بەو پێیەی پۆستی یەکگرتووی لەگەڵ پارتی کۆمارییەکان ھەبوو، وەک کەمکردنەوەی باج و پۆستی دیکەی تایبەتمەندی پارتی دیموکرات، وەک زیادکردنی خەرجییەکان بۆ ژێرخانی ئابووری، ئەمەش بووە ھۆی زیادبوونی جەماوەرییەکەی لەنێو دەنگدەراندا.<ref>https://www.nytimes.com/2016/03/27/magazine/how-can-donald-trump-and-bernie-sanders-both-be-populist.html</ref> === ئاشکراکردنی دارایی === ڕاپۆرتەکانی ترامپ، وەکو ئەوەی لیژنەی فیدراڵی ھەڵبژاردنەکان داوایان کردووە، ئاماژەیان بەوە کردووە کە سەروەت و سامانی ترامپ زیاتر لە یەک ملیار و ٤٠٠ ملیۆن دۆلار و قەرزی نەدراو بەلایەنی کەمەوە ٣١٥ ملیۆن دۆلارە. ترەمپ بەپێچەوانەی ھەموو کاندیدێکی سەرەکی لە ساڵی ١٩٧٦ەوە تائێستا فۆڕمی باجەکانی بڵاونەکردووەتەوە، سەرەڕای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ بەڵێنیدابوو ئەگەر بڕیاریدا خۆی کاندید بکات، باجەکەی بڵاوبکاتەوە. ھەڵوێستی خۆی بەو شێوەیە ڕوون کردەوە کە فۆڕمی باجەکانی لەژێر چاودێریدایە و ڕاوێژکارە یاسایییەکانی ئامۆژگارییان کردووە کە دەرینەخات. دوای شەڕێکی یاسایی درێژخایەن بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوکردنەوەی تۆمارەکانی باج و تۆمارەکانی دیکە بۆ داواکاری گشتی ناوچەی مانھاتن وەک بەشێک لە لێکۆڵینەوەیەکی تاوانکاری، کە دوو تانە لە دادگای باڵای ئەمریکا لەخۆگرتبوو، دادگای باڵا لە شوباتی ٢٠٢١ ڕێگەی دا تۆمارەکان بڵاوبکرێنەوە بۆ داواکاری گشتی بۆ ئەوەی لەلایەن دەستەی سوێندخواردنی گەورەوە پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2015/07/22/politics/donald-trump-personal-financial-disclosure/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241110032428/https://edition.cnn.com/2015/07/22/politics/donald-trump-personal-financial-disclosure/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.politifact.com/factchecks/2016/oct/05/mike-pence/pences-false-claim-trump-hasnt-broken-tax-return-p/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241110131758/https://www.politifact.com/factchecks/2016/oct/05/mike-pence/pences-false-claim-trump-hasnt-broken-tax-return-p/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2021/02/22/politics/supreme-court-trump-taxes-vance/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204142424/https://edition.cnn.com/2021/02/22/politics/supreme-court-trump-taxes-vance/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ھەڵبژاردنی بۆ سەرۆکایەتی کۆمار === {{سەرەکی|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠١٦)}} یەکەم شوێنی دەنگدان لە کاتژمێر ٥:٠٠ بەیانی بە کاتی ناوخۆ (10:00 GMT) لە سێشەممە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦، لە ویلایەتی [[ڤێرمۆنت]] کرایەوە. دوایین شوێنەکانی دەنگدان لە ڕۆژاوای ئەمریکا و لە [[ئالاسکا]] لە کاتژمێر ٦:٠٠ی بەیانی بە کاتی جیھانی کرایەوە. دۆناڵد ترامپ کاندیدی کۆمارییەکان لە ئەنجومەنی ھەڵبژاردنەکاندا سەرکردایەتی [[ھیلاری کلینتۆن]]ی دیموکراتەکانی کرد، کە بۆ بەدەستھێنانی پۆستی سەرۆکایەتی ئەمریکا پێویستی بە ٢٧٠ دەنگی لە کۆی ٥٣٨ دەنگی ھەڵبژاردن ھەیە. ترامپ ٣٠٦ دەنگی بەدەستھێناوە لەکاتێکدا کلینتۆن ٢٣٢ دەنگی بەدەستھێناوە، لە بەرامبەردا لایەنی کەم ٢٧٠ دەنگ پێویستە بۆ سەرکەوتن، ئەمەش بەپێی ئەنجامە فەرمییەکانی زۆربەی ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەمریکا. دۆناڵد ترەمپی کۆماریی لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکادا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بووە ٤٥ھەمین سەرۆکی ئەمریکا، لەدوای باراک ئۆبامای دیموکراتەکانی پێش خۆی و سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە ویلایەتی [[ئۆھایۆ]]، [[کنتاکی]]، [[ئیندیانا]]، [[ڤێرجینیای ڕۆژاوا]]، [[کارۆلینای باکوور]] و [[کارۆلینای باشوور|باشوور]]، [[میسیسیپی]]، [[تێنێسی]]، [[ئەلاباما]]، [[وایۆمینگ]]، [[تەکساس]]، [[داکۆتای باشوور]]، [[داکۆتای باکوور]]، [[نێبراسکا]]، [[ئارکانساس]]، [[مۆنتانا]]، [[فلۆریدا]] و [[ئایۆوا]]. ھیلاری کلینتۆن سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە ویلایەتی [[ڤێرجینیا]]، [[ماساچووسیتس]]، [[میریلاند]]، [[نیوجێرسی]]، [[دێلاوێر]]، [[ڕۆد ئایلەند]]، [[ئیلینۆی]]، [[نیویۆرک]]، [[کۆنتێکتیکۆت]]، [[نیڤادا]] و [[کالیفۆرنیا]]. == یەکەم سەرۆکایەتی (٢٠١٧–٢٠٢١) == دەستبەکاربوونی لە ٢٠ی ١ی ٢٠١٧ دەستیپێکرد و سیاسەتی ناوخۆیی و دەرەوەی مشتومڕاوی تێدابوو. سیاسەتی دەرەوەی «سەرەتا ئەمریکا»ی گرتەبەر و لە ڕێککەوتنی کەشوھەوای پاریس و ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران و ھاوبەشی زەریای ھێمن کشایەوە. لە ناوخۆدا قەدەغەکردنی گەشتکردن بەسەر ھاووڵایتیانی ئەو وڵاتانەی کە زۆرینە [[موسڵمان]]ن، دەستیکرد بە دروستکردنی دیوارێک لەسەر سنووری [[مەکسیک]]، پڕۆژە یاسای کەمکردنەوەی باجی بەرفراوانی واژووکرد و زیاتر لە ٢٠٠ دادوەری فیدراڵی دامەزراند، کە سێ دادوەری فیدراڵییان بۆ دادگای باڵا دەستنیشانکرد. ھەروەھا پرۆگرامی کردەوەی دواخراو بۆ ھاتنی منداڵی (DACA)ی ھەڵوەشاندەوە و [[ئورشەلیم]]ی وەک پایتەختی [[ئیسرائیل]] ناساند، ئەمەش گرژیی نێونەتەوەیی بەدوای خۆیدا ھێنا. سەرۆکایەتییەکەی شایەتی ناڕەزایەتی بەرفراوان بوو، دیارترینیان ڕێپێوانی ژنان بوو، ڕۆژێک دوای دەستبەکاربوونی.<ref>https://www.swissinfo.ch/ara/أبرز-الأحداث-التي-طبعت-عام-ترامب-الأول-في-البيت-الأبيض/43646580</ref> == دووەم سەرۆکایەتی (٢٠٢٥–٢٠٢٩) == دووەم سەرۆکایەتی دۆناڵد ترامپ لە ٢٠ی ١ی ٢٠٢٥ دەستیپێکرد و خێراتربوونی لە دەرکردنی فەرمانی جێبەجێکردندا بەخۆیەوە بینی. لە یەکەم ڕۆژیدا ٢٦ فەرمانی واژووکرد، لەوانە کشانەوەی لە ڕێکخراوی تەندروستی جیھانیی و لێخۆشبوونی ئەو ئاژاوەگێڕانەی کە لە ساڵی ٢٠٢١دا ھێرشیان کردە سەر کاپیتووڵ، ترامپ ھەڵوێستێکی توندتری لە سیاسەتی دەرەوەی گرتەبەر، لەگەڵ پلانی دووبارە ئاوەدانکردنەوەی [[کەرتی غەززە|غەززە]] لەژێر کۆنترۆڵی ئەمریکا و گواستنەوەی دانیشتووانەکەی، ئەمەش ئیدانەکردنی عەرەبی و نێونەتەوەییی لێکەوتەوە. ھەروەھا سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکای ھەڵوەشاندەوە و گرژییەکانی لەگەڵ [[چین]] و [[ئەورووپا]] پەرەی سەند و بەردەوام بوو لە گرتنەبەری سیاسەتی «سەرەتا ئەمریکا» زیاتر جەختکردنەوە، گرنگی بە بەھێزکردنی کاریگەریی ئەمریکا لەسەر ئاستی جیھانی و دووبارە داڕشتنی ھاوپەیمانییەکانی دا.<ref>https://www.bbc.com/arabic/articles/c9d5j6257ylo</ref><ref>https://www.swissinfo.ch/ara/10-محطات-أساسية-في-١٠٠-يوم-من-رئاسة-ترامب/89195123</ref><ref>https://al-ain.com/article/donald-trump-week-1-white-house-america</ref><ref>https://www.skynewsarabia.com/world/١٧٩١٣٥١-ولاية-ترامب-الثانية-١٠٠-يوم-الصدمة</ref> === بڕیاری مشتوومڕاوی سەپاندنی باج === دۆناڵد ترامپ باجی نوێی گەورەی بەسەر ھاوردەکردنی ئەمریکا لە زیاتر لە ١٨٠ وڵات و ناوچە سەپاند، ئامانجی پاراستنی پیشەسازی ئەمریکا و بەرزکردنەوەی ئابووری نیشتمانی بوو لە چوارچێوەی سیاسەتی «سەرەتا ئەمریکا» دا. باجەکان ڕێژەی جیاوازیان لەخۆگرتبوو، کە ٣٤٪ لەسەر [[چین]]، ٢٤٪ لەسەر [[ژاپۆن]]، ٣١٪ لەسەر [[سویسرا]]، ٤٦٪ لەسەر [[ڤیێتنام]]، ٣٢٪ لەسەر [[تایوان]]، ٢٦٪ لەسەر وڵاتانی دیکە.<ref>https://www.alarabiya.net/aswaq/economy/2025/04/03/رسوم-جمركية-جديدة-من-ترامب-تبدأ-من-10-وترتفع-لـ46-لبعض-الدول</ref> ئەم باجانە لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٥ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، دوای ئەوەی بەھۆی کورتھێنانی گەورەی بازرگانی ئەمریکاوە باری نائاسایی نیشتمانی ڕاگەیاند. ئەمەش وای کرد ترامپ لە یاسای دەسەڵاتە ئابوورییە فریاگوزارییەکان کەڵک وەربگرێت بۆ سەپاندنی باجی ١٠٪ لەسەر ھەموو ھاوردەکردنەکان، ئەمە جگە لەوەی باجی زیاتر لەسەر ٥٧ وڵات دادەنرێت، بەمەش ڕێژەی [[باج]] لەسەر کاڵا چینییەکان بۆ ٥٤٪ بەرزبووەتەوە. لە مانگی شوباتی ٢٠٢٥دا ترامپ ٢٥٪ باجی بەسەر ھاوردەکردنی [[ئۆتۆمبێل]] و نیمچە گواستنەوەکان و [[دەرمان]]دا سەپاند، بەو ئامانجەی کە بە شێوازێکی بازرگانی نادادپەروەرانە دەزانی کە کاریگەرییان لەسەر پیشەسازی ئەمریکا ھەیە. ھەروەھا باجی بەسەر پۆڵا و ئەلەمنیۆمدا، بە ئاماژەدان بە نیگەرانییەکانی ئاسایشی نیشتمانیی و پشتیوانی لە بەرھەمھێنانی ناوخۆیی.<ref>https://www.arrajol.com/content/374813/تكنولوجيا/كيف-غيّرت-رسوم-ترامب-الجمركية-خريطة-التجارة-العالمية-في-2025؟</ref> سەپاندنی ئەو باجانە بووە ھۆی دروستبوونی گرژیی بازرگانی لەگەڵ چەند وڵاتێک و ھەندێک وڵاتیش بە پێچەوانەی گومرگی وەڵامیان دایەوە، ئەمەش کاریگەری لەسەر بازاڕە جیھانییەکان ھەبوو و بووە ھۆی ڕاگرتنی کاتی ھەندێک باج بۆ ماوەی ٩٠ ڕۆژ لە ھەوڵێک بۆ ھێورکردنەوەی دۆخەکە. لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠٢٥دا دادگایەکی ئەمریکا بەشێک لەو باجانەی ھەڵوەشاندەوە و بڕیاریدا کە ترامپ دەسەڵاتی دەستووری خۆی تێپەڕاندووە بە سەپاندنی ئەو باجانە بەبێ ڕەزامەندی [[کۆنگرێس]]، ئەمەش مشتومڕی یاسایی و سیاسیی بەرفراوانی لێکەوتەوە.<ref>https://www.markets.com/ar/news/trump-new-tariffs-2025</ref> == پراکتیکی سیاسی و گوتاری سیاسی == {{سەرەکی|وێنەی گشتیی دۆناڵد ترامپ}} ترامپ بەپێی ڕاپرسییەکان ڕێژەی قبووڵکردنی نزمی ھەیە، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە کەمترین سەرۆکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی جەماوەرییەوە لە ماوەی دە مانگی یەکەمی وەرگرتنی پۆستەکەیدا. ترامپ دوای وەرگرتنی سەرۆکایەتی، بە شێوەیەکی بەردەوام لە وتارەکانیدا لێدوانی ھەڵە و دژی ڕاستییەکانی دەدا. بەپێی ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز، ترامپ لە ماوەی ٩٩ ڕۆژی یەکەمی دەستبەکاربوونیدا، لە ٩١ ڕۆژدا لایەنی کەم ڕۆژانە یەک ئیدیعای ھەڵە یان چەواشەکارانەی کردووە، و ژمارەی ئیدیعا ھەڵە یان چەواشەکارانەکانی گەیشتە ١٬٣١٨ تا ڕۆژی ٢٦٣ی سەرۆکایەتییەکەی بەپێی بەشی «دڵنیابوونەوە لە ڕاستییەکان»ی شیکاری سیاسی لە ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆستدا. === بڵاوکردنەوەی تیۆرییەکانی پیلانگێڕی === پێش و لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا، ترامپ چەندین تیۆریی پیلانگێڕی بڵاوکردەوە، لەوانە تیۆریی پیلانگێڕی دەربارەی ڕەگەزنامەی ئۆباما، تیۆریی ژمارەی قوربانییەکانی کلینتۆن، بزووتنەوەی کیو ئانۆن یان دەوڵەتی قووڵ و تیۆریی فێڵی گەرمبوونی زەوی، ئیدیعای سیخوڕیکردن بەسەر تاوەری ترەمپ، و تیۆرییەک دەربارەی تیرۆرکردنی جۆن ئێف. کێنێدی کە پەیوەندی بە وەزیری کوبایی ڕافائێل کروزەوە ھەیە و ئیدیعای دەستکاریکردنی مردنی دادوەر ئەنتۆنین سکالیا، و ئیدیعای دەستوەردانی ئوکراینا لە ھەڵبژاردنەکانی ئەمریکا، و ئیدیعای ئەوەی کە ئوسامە بن لادن ھێشتا لە ژیاندایە و ئیدیعای ئەوەی کە ئۆباما و بایدن پلانی کوشتنی ئەندامانی تیمی ھێزە تایبەتەکانی دەریایی ٦یان داڕشتووە و پێشکەشکاری بەرنامە جۆ سکاربۆرۆی بە مردنی یەکێک لە یاریدەدەرەکانی تۆمەتبار کرد. لایەنی کەم لە دوو بۆنەدا، ترەمپ بۆ ڕۆژنامەنووسانی ڕوونکردەوە کە باوەڕی بە تیۆرییەکانی پیلانگێڕی ھەیە. لەکاتی ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ٢٠٢٠ و دوای ئەوە، ترامپ چەندین تیۆریی پیلانگێڕی دەربارەی دۆڕاندنەکەی بڵاوکردەوە، لەوانە دەنگدانی مردووەکان، گۆڕین یان سڕینەوەی دەنگەکانی ترەمپ لە ڕێگەی ئامێرەکانی دەنگدانەوە، ساختەکاری لە دەنگدانی پۆستەیی، دوورخستنەوەی دەنگەکانی ترامپ، و «دۆزینەوەی» جانتاکانی پڕ لە دەنگی بایدن. === ھاندانی توندوتیژی === توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە گوتاری ترەمپ بووەتە ھۆی زیادبوونی حاڵەتەکانی تاوانی ڕق و کینە. لە کاتی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی ساڵی ٢٠١٦دا، ترەمپ داوای ھێرشی جەستەیی دەکرد یان ستایشی دەکرد دژی خۆپیشاندەران یان ڕۆژنامەنووسان. زۆرێک لە تۆمەتبارانی کردەوەی توندوتیژی و تاوانی ڕق و کینە، لەوانەش بەشداربووانی ھەڵکوتانە سەر باڵەخانەی کۆنگرێسی ئەمریکا لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، گوتاری ترەمپیان وەک پاساوێک بۆ بێتاوانی خۆیان یان داواکارییەک بۆ سووککردنی سزاکانیان بەکارھێناوە. پێداچوونەوەیەکی نیشتمانی کە لەلایەن تۆڕی ئەی بی سیمنیوز لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠ ئەنجامدرا، دەرکەوت کە لایەنی کەم ٥٤ دۆسیەی تاوانکاری لە نێوان ئابی ٢٠١٥ تا نیسانی ٢٠٢٠ ھەبووە کە تێیدا ڕاستەوخۆ ئاماژە بە ترامپ کراوە لە پەیوەندی لەگەڵ کردەوەی توندوتیژی یان ھەڕەشەی توندوتیژی، کە زۆربەیان لەلایەن پیاوانی سپی پێستەوە دژی کەمینەکان بوون. === تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان === {{سەرەکی|دۆناڵد ترامپ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا}} کارلێکی ترەمپ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا گرنگییەکی جیھانیی بەدەستھێنا دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٩ پەیوەندی بە تویتەرەوە کرد. لە کاتی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکەی لە ساڵی ٢٠١٦ و لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا بە بەردەوامی توویتی دەکرد تاوەکو تویتەر لە ڕۆژانی کۆتایی ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا دوای ڕووداوەکانی ٦ی کانوونی دووەم قەدەغەی کرد. ترەمپ توویتەری بەکاردەھێنا بۆ پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ خەڵک و تێپەڕاندنی میدیا. لە حوزەیرانی ٢٠١٧، وتەبێژی کۆشکی سپی ڕای گەیاند کە تویتەکانی ترەمپ بە لێدوانی فەرمی دادەنرێن. تویتەر لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠ دەستی کرد بە دانانی ئاگاداری بۆ پشتڕاستکردنەوەی ڕاستییەکان لەسەر ھەندێک لە تویتەکانی. ترەمپ لە وەڵامدا وتی کە پلاتفۆرمە کۆمەڵایەتییەکان "کۆنسەرڤاتیڤەکان بێدەنگ دەکەن" و ھەڕەشەی "سەپاندنی سنووردارکردنی توند یان داخستنیان" کرد. دوای ھەڵکوتانە سەر کۆنگرێسی ئەمریکا، پلاتفۆرمەکانی وەک فەیسبووک، ئینستاگرام و تویتەر ھەژمارەکانی ترەمپیان قەدەغە کرد. نەبوونی ئامادەیی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا توانای کاریگەریی لەسەر ڕووداوەکانی لێسەندەوە، و بووە ھۆی کەمبوونەوەیەکی بەرچاو لە بڵاوبوونەوەی زانیاریی چەواشەکارانە لە تویتەردا. ھەوڵە سەرەتایییەکانی ترەمپ بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ئامادەیی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا سەرکەوتوو نەبوون. لە شوباتی ٢٠٢٢، پلاتفۆرمی سۆشیال میدیای "تروس سۆشەڵ"ی (Truth Social) خستەگەڕ. دوای کڕینی تویتەر لەلایەن ئیلۆن ماسکەوە، ماسک لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ ھەژمارەکەی ترەمپی گەڕاندەوە. ھەروەھا قەدەغەی فەیسبووک و ئینستاگرام لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ کۆتایی ھات، کە ڕێگەی بە ترەمپ دا بگەڕێتەوە بۆ ئەم پلاتفۆرمانە، ھەرچەندە لە ساڵی ٢٠٢٤ بەردەوام بوو لە وەسفکردنی کۆمپانیاکە بە "دووژمنی گەل". === چاندی باو === {{سەرەکی|دۆناڵد ترامپ لە چاندی باودا}} ترەمپ بابەتی گاڵتەجاڕی و کاریکاتێر بووە لە تەلەڤیزیۆن، فیلم و وێنە جووڵاوەکاندا. ناوی لە سەدان گۆرانی مۆسیقای ھیپ ھۆپدا لە ساڵی ١٩٨٩ تا ٢٠١٥ ھاتووە؛ زۆربەی ئەم گۆرانیانە ترەمپیان بە شێوەیەکی ئەرێنی نیشان دەدا، بەڵام دوای ئەوەی دەستی بە ھەڵمەتی خۆھەڵبژاردن بۆ سەرۆکایەتی کرد، زۆر نەرێنی بوون. == ژیانی کەسی == === خێزان === {{سەرەکی|خێزانی دۆناڵد ترەمپ}} لە ساڵی ١٩٧٧، دۆناڵد ترەمپ ھاوسەرگیری لەگەڵ نمایشکاری جلوبەرگی چیکی، ئیڤانا زێلنیچکۆڤا کرد، و سێ منداڵی لێی بوو: دۆناڵد جونیۆر (لەدایکبووی ١٩٧٧)، ئیڤانکا (لەدایکبووی ١٩٨١)، و ئیریک (لەدایکبووی ١٩٨٤). ئیڤانا لە ساڵی ١٩٨٨ ڕەگەزنامەی ئەمریکی وەرگرت؛ بەڵام دوو ھاوسەرەکە لە ساڵی ١٩٩٠ جیابوونەوە بەھۆی تێوەگلانی ترەمپ لە پەیوەندی لەگەڵ ئەکتەر مارلا مەیپڵز. لە ساڵی ١٩٩٣ ترەمپ و مەیپڵز ھاوسەرگیریان کرد بەڵام لە ساڵی ١٩٩٩ جیابوونەوە، ترەمپ لە مارلا کچێکی ھەیە: تیفانی (لەدایکبووی ١٩٩٣) کە لەگەڵ دایکی مەیپڵز مایەوە و لە کالیفۆرنیا پەروەردە و چاودێری کرد. لە ساڵی ٢٠٠٥، ترەمپ ھاوسەرگیری لەگەڵ نمایشکاری جلوبەرگی سلۆڤینی، میلانیا کناوس کرد و کوڕێکی لێی بوو: بارۆن (لەدایکبووی ٢٠٠٦)، میلانیا لە ساڵی ٢٠٠٦ ڕەگەزنامەی ئەمریکی وەرگرت. === خوو و تەندروستی === ترەمپ دەڵێت کە ھەرگیز کحولی نەخواردووەتەوە، جگەرەی نەکێشاوە، و ماددەی ھۆشبەری بەکارنەھێناوە. ڕۆژانە نزیکەی چوار بۆ پێنج کاتژمێر دەخەوێت. یاری گۆڵفی بە «چالاکی سەرەکی بۆ وەرزشکردن» وەسف کردووە بەڵام بە گشتی عەرەبانە بەکاردەھێنێت و بە پێ ناڕوات. ترەمپ وەرزشکردن بە بەفیڕۆدانی وزە دادەنێت چونکە باوەڕی وایە کە جەستە وەک «پاترییەکە، بە بڕێکی سنووردار لە وزە» کە بە وەرزشکردن بەکاردەھێنرێت. لە ساڵی ٢٠١٥، ھەڵمەتی ترەمپ نامەیەکی لە پزیشکی تایبەتی خۆی بۆ ماوەیەکی درێژ، ھارۆڵد بۆرنستاین، بڵاوکردەوە کە تێیدا ھاتبوو ترەمپ «تەندروسترین کەسە کە بۆ سەرۆکایەتی ھەڵبژێردرابێت.» لە ساڵی ٢٠١٨، بۆرنستاین ڕای گەیاند کە ترەمپ خۆی ناوەڕۆکی نامەکەی پێ وتووە کە باری تەندروستی بە شێوەیەکی ئەرێنی وەسف دەکات، ھەروەھا ئاماژەی بەوەدا کە سێ لە نوێنەرانی ترەمپ دەستیان بەسەر تۆمارە پزیشکییەکانیدا گرتووە دوای ھەڵکوتانە سەر نووسینگەی پزیشکەکە لە شوباتی ٢٠١٧. === ئایین === لە ساڵانی حەفتاکاندا، دایک و باوکی ترەمپ چوونە ناو کڵێسای ماربڵ کۆلیجییەیت (Marble Collegiate Church) کە بەشێکە لە کڵێسای چاکسازیخواز لە ئەمریکا. ترەمپ بەشداری لە قوتابخانەی یەکشەممەدا کرد و لە ساڵی ١٩٥٩ لە کڵێسای پرێسبیتێری یەکەم لە جامایکا (First Presbyterian Church in Jamaica) پشتڕاستکرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٥، ڕای گەیاند کە پرێسبیتێرییە و لە کڵێسای ماربڵ کۆلیجییەیت نوێژ دەکات؛ کڵێساکە ڕوونیکردەوە کە ئەو ئەندامێکی چالاک نییە. لە ساڵی ٢٠١٩، ترەمپ قەشەی تایبەتی خۆی، بانگخوازی تەلەڤیزیۆنی پاولا وایتی لە نووسینگەی پەیوەندییە گشتییەکانی کۆشکی سپی دامەزراند. لە ساڵی ٢٠٢٠، وتی کە خۆی وەک مەسیحییەکی ناتایفی دەناسێنێت. === سامان === لە ساڵی ١٩٨٢، ترەمپ بۆ یەکەمجار لە لیستی دەوڵەمەندانی گۆڤاری فۆربس دەرکەوت بەھۆی ئەو پشکەی کە لە سامانی خاوێنی خێزانەکەی ھەیبوو کە بە نزیکەی ٢٠٠ ملیۆن دۆلار مەزەندە دەکرا، بەڵام زیانەکانی لە ھەشتاکاندا لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ و ١٩٩٥ لە لیستەکە دووریخستەوە. دوای پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی دارایی ناچاری بە کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنی فیدراڵی لە تەممووزی ٢٠١٥، سامانی خاوێنی خۆی بە نزیکەی ١٠ ملیار دۆلار ڕاگەیاند. ئەو تۆمارانەی کە کۆمیسیۆن بڵاویکردنەوە نیشانیان دا کە سەروەت و سامانی لایەنی کەم ١٫٤ ملیار دۆلار و قەرزی ٢٦٥ ملیۆن دۆلارە. فۆربس مەزەندەی کرد کە سامانی خاوێنی بە بڕی ١٫٤ ملیار دۆلار لە نێوان ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٨ دابەزیوە. لە پۆلێنکردنی ملیاردێرەکانی ساڵی ٢٠٢٤دا، سامانی ترەمپ بە نزیکەی ٢٫٣ ملیار دۆلار مەزەندە کرا (لە پلەی ١٬٤٣٨ی جیھانیدا). لە ساڵی ٢٠١٨، ڕۆژنامەنووس جۆناسان گرینبێرگ باسی لەوە کرد کە ترەمپ لە ساڵی ١٩٨٤ پەیوەندی پێوە کردووە و خۆی وەک بەرپرسێکی خەیاڵی لە دامەزراوەی ترەمپ بە ناوی «جۆن بارۆن» ناساندووە. گرینبێرگ ئاماژەی بەوەدا کە ترەمپ، بەناوی «بارۆن»ەوە، بە درۆ ئیدیعای کردووە کە خاوەنی زیاتر لە ٩٠٪ی کارەکانی باوکییەتی، بۆ ئەوەی پلەیەکی بەرزتر لە لیستی فۆربس ٤٠٠ی دەوڵەمەندترین ئەمریکییەکان بەدەست بھێنێت. ھەروەھا گرینبێرگ نووسیوویەتی کە فۆربس زۆر زیادەڕەوی لە خەمڵاندنی سامانی ترەمپدا کردووە و بە ھەڵە لە پۆلێنکردنەکانی ساڵانی ١٩٨٢ و ١٩٨٣ و ١٩٨٤دا ناوی ھێناوە. زۆرجار ترەمپ دەیوت کە کارەکەی بە قەرزێکی «بچووکی یەک ملیۆن دۆلاری» لە باوکی دەستپێکردووە و ناچار بووە بە سوودەوە بیداتەوە؛ بەڵام لە ڕاستیدا، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا ملیۆنێر بووە، و لانیکەم ٦٠ ملیۆن دۆلاری لە باوکی قەرز کردووە، و تا ڕادەیەکی زۆر لە دانەوەی ئەو قەرزانەدا سەرکەوتوو نەبووە، ھەروەھا ٤١٣ ملیۆن دۆلاری دیکەی لە کۆمپانیای باوکی وەرگرتووە. لە ساڵی ٢٠١٨، ڕاگەیەندرا کە ترەمپ و خێزانەکەی ساختەکاری باجیان ئەنجامداوە و بەڕێوەبەرایەتی باج و دارایی ویلایەتی نیویۆرک دەستی بە لێکۆڵینەوە لەم بابەتە کردووە. ھەروەھا داھاتی وەبەرھێنانەکانی کەمتر بووە لە داھاتی بازاڕەکانی پشک و خانووبەرە لە نیویۆرک. فۆربس لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ مەزەندەی کرد کە سامانی خاوێنی لە ٤٫٥ ملیار دۆلار لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بۆ ٣٫١ ملیار دۆلار لە ساڵی ٢٠١٧ دابەزیوە، ھەروەھا داھاتی لە مۆڵەتی بەرھەمەکانەوە لە ٢٣ ملیۆن دۆلارەوە بۆ ٣ ملیۆن دۆلار کەمبووەتەوە. دانپێدانانە باجییەکانی ترەمپ لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩٤ کۆی زیانەکانیان بە ١٫١٧ ملیار دۆلار نیشان دەدات. ئەم زیانانە بەرزتر بوون لە زیانەکانی نزیکەی ھەر باجدەرێکی تری ئەمریکی. لە ساڵانی ١٩٩٠ و ١٩٩١دا، زیانەکانی ساڵانە ٢٥٠ ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە کە زیاترە لە دوو ھێندەی زیانەکانی نزیکترین باجدەران. لە ساڵی ١٩٩٥، زیانە ڕاگەیەندراوەکانی گەیشتە ٩١٥٫٧ ملیۆن دۆلار (کە ھاوتایە بە ١٫٥٦ ملیار دۆلار لە ساڵی ٢٠٢٠دا). لە ساڵی ٢٠٢٠، ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز زانیاری باجی دەربارەی ترەمپ بەدەستھێنا کە زیاتر لە دوو دەیەی دەگرتەوە. پەیامنێرەکانیان بۆیان دەرکەوت کە ترەمپ بە سەدان ملیۆن دۆلار زیانی تۆمارکردووە. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، ھەروەھا نەیتوانیوە ٢٨٧ ملیۆن دۆلار لە قەرزەکان بداتەوە. لە ماوەی ١٥ ساڵ پێش ٢٠٢٠، ترەمپ لە ١٠ ساڵ لەو ساڵانەدا باجی داھاتی نەداوە، و سوودی لە داشکاندنی باجی لەسەر زیانە بازرگانییەکان وەرگرتووە و تەنھا ٧٥٠ دۆلاری لە ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠١٧دا داوە. زیانە بازرگانییەکانی بە فرۆشتن و بارمتەکردنی سەروەت و سامانەکانی قەرەبوو کردووەتەوە، لەوانە بارمتەیەکی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری لەسەر تاوەری ترەمپ (کە لە ٢٠٢٢ دووبارە دارایی بۆ کرایەوە) و فرۆشتنی زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن دۆلار لە پشک و بۆندەکان. ھەروەھا بە شێوەیەکی کەسی گەرەنتی قەرزێکی ٤٢١ ملیۆن دۆلاری کردووە کە دەبێت زۆربەی تا ساڵی ٢٠٢٤ بدرێتەوە. تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، قەرزەکانی ترامپ زیاتر لە یەک ملیار و ٣٠٠ ملیۆن دۆلار بووە، کە زۆربەیان بە سەروەت و سامانەکەی مسۆگەر کراوە. لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٤٠ ملیۆن دۆلار قەرزاری بانکەکان و دامەزراوە قەرزییەکان بووە، لەوانە بانکی چین و دۆیچە بانک و یوو بی ئێس، ھەروەھا نزیکەی ٤٥٠ ملیۆن دۆلار قەرزدار بووە بە قەرزدەرەکانی نەناسراو؛ بەڵام بەھای سەروەت و سامانەکەی لە بەھای قەرزەکەی زیاترە. == ڕەخنە و مشتومڕ == ترامپ کەسایەتییەکی مشتومڕسازە و بەتایبەت لە ساڵی ٢٠١٥ەوە ڕووبەڕووی ڕەخنەی زۆر بووەتەوە. زۆربەی ڕەخنەکان لەسەر بانگەشەی ھەڵە و بەکارھێنانی زانیاریی ھەڵە وەک [[فاکت]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/graphics/politics/trump-claims-database/|سەردێڕ=In four years, President Trump made 30,573 false or misleading claims}}</ref> بڕێکی تر لە ڕەخنەکان لەبەر دژەژنی، دژەپەنابەری و دژەموسڵمانێتی تووشی بوون. لەلایەن چەند ژنەوە تۆمەتی [[دەستدرێژیی سێکسی]]ی لێدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Judge tosses Trump's counterclaim against E. Jean Carroll, finding rape claim is 'substantially true' |ناونیشان=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/judge-tosses-trumps-counterclaim-e-jean-carroll-finding-rape-claim-sub-rcna98577 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=NBC News |زمان=en}}</ref> ھەروەھا بۆچوونی دەربارەی [[گۆڕانی ئاووھەوا]] مشتومڕساز بووە. لە ساڵانی ٢٠٢٠ تا ٢٠٢٤دا ڕووبەڕووی چەند دادگایی بووە. یەکێک لەو لایەنانەی زیاتر مشتومڕسازی دەکات ھێرشی بەردەوامییەتی بۆ سەر ئەو میدیایانە یان تۆڕە کۆمەڵایەتییانەی لەگەڵیان ناکۆکە. بۆ نموونە بە فەیسبووکی گوتووە «دوژمنی خەڵک»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rosen |یەکەم=Jacob |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Trump, in reversal, opposes TikTok ban, calls Facebook "enemy of the people" - CBS News |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/trump-reversal-tiktok-ban-says-facebook-enemy-of-people/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.cbsnews.com |زمان=en-US}}</ref> و بە زۆرێک بنکەی میدیایی گوتووە ھەواڵی درۆ و ساختە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lind |یەکەم=Dara |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Trump finally admits that “fake news” just means news he doesn’t like |ناونیشان=https://www.vox.com/policy-and-politics/2018/5/9/17335306/trump-tweet-twitter-latest-fake-news-credentials |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Vox |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{سەرۆکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{خێزانی ترامپ}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠|ھۆڵیوود|فیلم|ئابووری|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Donald Trump}} [[پۆل:دۆناڵد ترامپ|*]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خوێندکارێکی پێشووی قوتابخانەی وارتۆن لە زانکۆی پێنسلڤانیا]] [[پۆل:خێزانی ترامپ]] [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] [[پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی خولی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] hievunbznaedza1jfi4nx76q1m4zxp8 0 130184 1592488 1587071 2026-06-20T20:30:38Z MFTG 21816 /* مێژووی ناحیەی سکتان */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1592488 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی سکتان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة سکتان }}<br>{{lang-en| Sub-District Sktan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی سکتان لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(پەمەیی){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.23674| 44.61625}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی سکتان''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.23674| 44.61625 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[سکتان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٠٥]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوەبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = مەھدی مەلازادە | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٥٢٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٧٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٥٦٤ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٨٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٨٫٦ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ١٣١٤ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ١٥٢٩ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی سکتان''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ڕووبەرەکەی ١٥٠ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی گوندەکانی ١١ گوندە.<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref> رێژەی دانیشتوانیشی ٥٢٠٠ کەسن. ناوەکەی لە ناوی گوندی (سکتان) وە ھاتووە، کە لە کاتی دروست بوونی ئەم ناحیەیە لە لایەن لیژنەیەک پێشنیاری چەند ناوێک کراوە، بەڵام دواتر بڕیار لە سەر ناوی ئەو گوندە دراوە کە بووە بە ناوەندی ناحیەکە. سنووری ناحیەکە دەکەوێتە ناوچەی [[خۆشناوەتی]] کە بە دۆڵی (ھیران و نازەنین) ناسراوە، بە فەرمانی [[ئەنجومەنی وەزیران]] ژمارە (٣٠٩) لە ٠٥-٠٦-٢٠٠٥ بریاری دامەزراندنی دراوە، ژمارەی گوندەکانی (١١) گوندە و لە رووی ئیداریەوە سەر بە [[قەزای کۆیە]]<nowiki/>یە، دووری لە ناوەندی [[پارێزگای ھەولێر]] (٨٠)کم، وە لە شاری [[کۆیە]] (٣٠)کم دورە وە ھاوسنوری شارەدێی [[ھیران|ھیرانە]] کە (١٠) کم دوورە لێیەوە وە ژمارەی دانیشتوانی (٢٠٠ ٥) کەسە. تاکو ئێستا (١٢) فەرمانگە و بنکە لە ناوەندی ناحیەکە کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> ھەڵکەوتەی [[جوگرافیا|جوگرافی]] ناوەندی ناحیەی سکتان شاخاویە. لە نێوان ھەردوو لوتکە شاخی کنێران و دارۆشە دایە، بەشی سەرەوی کەوتۆتە دۆڵێکی تەنگەبەر بە داری جۆراوجۆر ڕازاوەتەوە وە لە بەشی سەروەوی دۆڵەکە [[کانیناو|کانیاو]]<nowiki/>ێکی جوان و رازاوەی لێیە بە ناوی سەروکانی وە لەسەر ئەو ئاوە ئاسەواری چەندین [[ئاشی ئاوی]] دەبینرێت کە [[مێژوو]]<nowiki/>ەکەیان زۆر کۆنە. ناحیەی سکتان دەکەوێتە باکووری قەزای کۆیە وە لای رۆژئاوای ناحیەی [[ھیران|ھیرانە]] وە لای باکووری ناحیەی [[بالیسان|بالیسانە]] وە لای رۆژھەڵاتی [[قەزای ڕانیە]]<nowiki/>یە. سنوری ناحیەی سکتان وەک لەسەرەوە ئاماژەی پێکرا، بەشێکە لە ناوچەی [[دۆڵی ھیران و نازەنین]]، سنورەکەی لە لاێک لە گوندی [[کونەفلوسە]] دەست پێ دەکات تاکو [[قاقا]] وە لە لایەکی تری لە گوندی [[نازەنین]] تا [[جەلی]]، رووبەرەکەی ١٥٠، ٧٠ کم دووجایە بەرێژەی ٥٤٪ شاخاوییە و رێژەی ٢٣٪ [[دەشت|دەشتە]] و رێژەی ٢٣٪گردە، ناوچەکە [[سروشت|سروشتێکی]] جوان و گەشتیاری ھەیە کە لە وەرزی [[ھاوین]] رێژەیەکی بەرچاوو لە گەشتیاران رووی تێدەکەن، وە [[باران]] بارین لە ساڵانی ئاسایی نزیکەی (٨٠٠)ملم لە ساڵێکدا بۆ نمونە ساڵی (٢٠١٣) (٩٤٠)ملم باریووە وە ئاو و ھەواکەی تا رادەێک [[شێدار|شێدارە]] و لە وەرزی [[زستان]] رێژەیەکی باش [[بەفر]]<nowiki/>ی لێ دەبارێت.<ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref> == ناوی سکتان == ناوی سکتان وەک خەڵکی ناوچەکە باسی لێوەدەکات دوو بۆچوونی جیاواز ھەیە: * بۆچوونی یەکەم لەوانە دەوترێت کە [[مێژوو|مێژووەکەی]] دەگەرێتەوە بۆ پێش ھاتنی ئاینی [[ئیسلام]]، لە ناوی [[کچ|کچی]] [[پاشا]]<nowiki/>یەکی سەردەمی [[مەسیحییەت|مسیحیەت]] ھاتووە کە ناوی سکتان بووە. * بۆچوونی دووەم دەوترێت لە ناوی [[گوڵ|گوڵێک]] ھاتووە کە ناوی (سکت)ە کە وەرزی [[بەھار|بەھاران]] بەرێژیەکی بەرچاو لە سکتان دەڕوێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی سکتان | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/node/412 | نووسەر = ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>   [[پەڕگە:ناحیەی سکتان.jpg|وێنۆک|ناحیەی سکتان لە خۆرئاواوە]] == جوگرافیا == '''ناحیەی سکتان''' ھاوسنووری ئەم ناحیەیانەیە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی بێتواتە]] و [[ناحیەی ھیران]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی چوارقوڕنە]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حاجیاوا]] و [[ناحیەی بێتواتە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و [[ناحیەی ھیران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی سکتان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078383 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژووی ناحیەی سکتان == ====سەردەمی عوسمانی لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر [[میرنشین]]ەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، [[قەزای شەقڵاوە]]، سکتان، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). سکتان وەک ناوەندێکی قەزای شەقڵاوە کە فرە ناوەند بوو ناوی ھاتووە، پاش ئەوەی فرە ناوەندی قەزاکان نەما، ئیتر ناوی سکتانیش لە یەکەی کارگێڕیدا نەما. [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.]] [[مێژوو|مێژووی]] یەکەی کارگێری ناحیەی سکتان لەبەر ئەوەی ناحیەیەکی نوێیە، لە ساڵی ٢٠٠٥ دامەزراوە مێژووێکی ئەوتۆی نیە وەک یەکەی کارگێری، بەڵام ناوچەکە مێژووێکی [[شوێنەوارناسی|دێرینی]] ھەیە لە بوونی چەندین [[گۆڕستان|گۆرستانی]] پێش ھاتنی ئاینی [[ئیسلام]] و شوێنەواری ھەندێ جۆگەی بەردین و [[ئاشی ئاوی|ئاشەی ئاو]] و ژمارەیەک [[قەڵا|قەڵاتی]] بچوک لەوانە (قەڵاتی باسا اغا) کە پێگەیەکی [[سەرباز|سەربازی]] و کۆکردنەوەی داھات و [[وەرزێری|بەروبومی کشتوکاڵی]] بووە لە سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، وە سەردمێک سکتان سنوری نێوان میرنشینی سۆران و [[میرنشینی بابان|بابان]] بووە تا ئەو کاتەی شەر روویداوە لە نێوان ھەردوو [[میرنشینە کوردییەکان|میرنیشن]] سنوری میرنشینی سۆران گەیشتۆتە [[قەزای دووکان]] وەک لە بەرگی دووەم بەشی یەکەمی ([[مێژووی کۆیە]])ی  مامۆستا تاھیر حوێزی دا ھاتووە لە لاپەرە (٩١) بابەتی شەری سکتان وە لە ناوچەکە چەندین ئاسەواری مێژوویی گرنگی تیادایە وەک قەڵاتەڕەش لە گوندی [[نازەنین، ھیران|نازەنین]] و [[چیای ئاوەگرد|ئاوەگرد]] و [[ئەشکەوت]]<nowiki/>ی سەرگرد و ئەشکەوتی سۆری مێرابێ.<ref name=":0" /> === مێژووی بنەماڵەکان === [[پەڕگە:Old Siktan People.jpg|وێنۆک|پایزی (١٩٦٠) سکتان لەراستەوە: (کوێخاعەوڵای گردەشێری - کوێخا حەمەدی سکتان - کوێخا حەوێزی کانی بەرد - کوێخا حەسەنی سکتان - جمال فەقێ حاجی). ئەم وێنەیە لە بەردەم کۆشکی کوێخا حەسەن گیراوە، کوێخا حەسەن پیاوێکی ناودارو بەخشندە و ناندەربوو لەناوچەی خۆشناوەتی<ref>لە [https://www.facebook.com/mezhu.k/photos/a.1439221686364028.1073741828.1439199616366235/1822467511372775 بابەتێکی] پەڕەی [https://www.facebook.com/mezhu.k وێنە مێژووییەکانی کوردستان] لە فەیسببکدا ھێنراوە.</ref>]] سکتان بەشێکە لە [[خۆشناوەتی|دۆڵی خۆشناوەتی]] دەکەوێتە باکوری [[کۆیە|شاری کۆیە]] بە دوری ٣٠کم. لە ساڵی ١٣٥٠ی زایینی وەک [[گوند]] ئاوەدانکراوەتەوە کە پێنج [[کوڕ]]<nowiki/>ی کەسایەتی بە ناوی (فەقی جعفر کوڕی سید بطل) لە گوندی [[گۆمەشینی سەیدان|گۆمەشینی سەیدانی]] دەڤەری [[گەردیان|گەردیانی]] [[دەشتی کۆیە]] دێن موڵکی سکتان دەکڕن. ئەم پێنج برایە بەناوی (عمر، خدر، مامەر، مەحمەر، فەقێ زوبێر) دەبن ئەم دەڤەرە ئاوەدان دەکەنەوە و زەوی زارەکەشی بەسەر خۆیاندا دابەش دەکەن، ئەوانیش پێنج [[تیرە]]<nowiki/>یان لێ دروست دەبێت بەناوەکانی (میر عمری، میر خدری، میر مامەری، میر مەحمەری، فەقێ زوبێری)، کە ئێستا بەشی زۆری دانیشتوانی سکتان بە ناوی ئەم تیرانە [[بنەماڵە]]<nowiki/>کانیان ناو دەھێن، کە خۆیان پێی دەڵێن (بەرەباب)، واتا دانیشتوانی سکتان بەسەر ئەم پێنج بەرەبابەدا دابەشبووە، وە ئەم پێنج کەسە نەوەی زۆریان لێ دەبێتەوە و چەندین بەرەبابی بچوکتریان لێ دروست دەبێت و بڵاوە دەبنەوە لە [[ھەولێر]] و [[شەقڵاوە]] و [[ڕانیە]] و [[کۆیە]] و [[تەقتەق]] و [[بێتواتە]]، وە ھەروەھا لە چەند گوندێک بڵاو دەبنەوە وەک ([[گوندی کاموسەک|کاموسەک]]، [[گوندی سناوە|سناوە]]، [[گوندی جەلی|جەلی]]، [[گوندی کۆدەڵە|کۆدەڵە]]، [[قەرەنی ئاغا]]، [[کانی بەرد، شەقڵاوە|کانی بەرد]]، [[گوندی نواوە|نواوە]]، [[گوندی دواوە|دواوە]]، [[شێخ وەسان|شێخ وەسانان]]، [[مامە جەلکە]]، [[عەوێنە]]) و چەندان گوندی تر کە ناوەکان لە بەردەستدا نین. ناوی چەند بەرەبابێک لە تیرەی میر عمری کە وەک میر و سەرداری سکتان بوون لەم دەڤەرەدا: بەرە بابی فەقی ڕەسول یاخود (ڕەسول پاشا)، فەقی محمود لە کانی بەرد، بەرەبابی فەقی وسو لە شێخ وەسانان، بەرەبابی مام خەلیفە، بەرەبابی برایم ئاغا، بەرەبابی حاجی کریم فەقی علی لە گوندی عەوینە، بەرەبابی حەم و مەم (أحمد و محمد) یاخود حاجی ئەبابەکری (لە سکتان لە پاڵ پێنج بەرەبابە سەرەکیەکە چەند بنەماڵەیەک بە حاجی ئەبابەکری ناویان دەھێنرێت کە بەشێکن لە تیرەی میر عومەری).<ref>لە [https://www.facebook.com/haji.ahmed.526/posts/1810037135942681 بابەتێکی] ھەژماری بەڕێز [https://www.facebook.com/haji.ahmed.526 حاجی احمد] لە فەیسبووکدا باسکراوە</ref> == باری ئابووری == [[پەڕگە:Snow park siktan.jpg|وێنۆک|پارکی سکتان لە زستاندا دوای بارینی بەفر، وێنەکە لە ٢٠١٥ دا لە لایەن [[بەکارھێنەر:ڕەزوان سکتانی|ڕەزوان سکتانیەوە]] گیراوە.]] [[ئابوور|باری ئابووری]] خەڵکی ناوچەکە تا ڕادەێکباشە، بژێوی ژیانی خەڵکی ناوچەکە بەرێژەێک [[موچە خۆر]]<nowiki/>ی [[حکوومەت|حکومەت]] وە خەریکی [[وەرزێری|کشتوکاڵن]] بە تایبەت خاوەنی [[باخچە]]<nowiki/>ن , ناوەچەکەش بە [[میوە]]<nowiki/>ی [[ھەنار]] بەناوبانگە بە تایبەت گوندی [[نازەنین، ھیران|نازەنین]]، لە تەواوی سنوری ناحیەی سکتان رێژەێکی بەرچاو [[کانیناو|کانیاو]] و ئاوی سروشتی تێدایەکە سەرچاوەی ئاودانی باخچەکانیانن، بەپێی [[ئامار]]<nowiki/>ی ھۆبەی کشتوکاڵی سکتان سنوری ناحیە (٥٨٣٢٤) [[دۆنم]] زەوییە لەو بریە (١٣٤٨٤) دۆنم شیاوە بۆ [[چاندن]] وە ئەمەش دابەش بووە بەسەر (١٤٣٧) دۆنم [[بەراو|بەراوە]] وە (١١٢٣١) دۆنم [[پشتاو]] وە (٧٨٩) دۆنم [[ڕەز|رەزە]]، بری (٢٢١٢٤) دۆنم [[پاوان|پاوانە]] وە (٣٣)کانی سروشتی لە ناوچەکە ھەیە، (٧) کێڵگەی [[مەل|پەلەوەرھەیە]]، بەپێی ئاماری بنکەی [[ڤێرتێنەری]] (٧٧٨ ٢٠) سەر سامانی [[ئاژەڵ|ئاژەڵی]] ھەیە لە جۆری [[پەز|مەر]]  و [[بزن]] و [[مانگا|ڕەشەوڵاغ]] لێیە.<ref name=":0" /> == باری کۆمەڵایەتی == باری [[کۆمەڵایەتی]] لە سنوری ناحیە لەرووی نەتەوە بەرێژی ١٠٠٪ [[کورد]]<nowiki/>ن وە لە رووی ئاینی ١٠٠٪ [[موسڵمان|موسڵمانن]].   لە رووی پرۆژەی خزمەت گوزاری تا رادەێکباشە، دوو پرۆژەی ستراتیجی گرینگ لە ناوچەکە ئێستا لە قۆناغی جێبەجێ کردنن لەوان ھەردوو [[بەنداو|بەنداوی]] ([[گوندی جەلی|جەلی]] و [[نازەنین، ھیران|نازەنین]]) کە کاریگەرێکی باشی دەبێت لە گلدانەوەی ئاو لە سنورەکە کە ئەمەش دەکرێت سوودی لێ وەربگرێت بۆ مەبەست زیاتر فراوانکردنی پانتایی سەوزایی لە ناوچەکە وە بە [[گەشتیاری]] کردنی زیاتری سنورەکە.<ref name=":0" />  == گرینگترین پرۆژەکانی سنورەکە لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠١٣ == [[پەڕگە:Siktan govo.jpg|وێنۆک|كۆمەڵگای فەرمانگەكانی ناحیەی سکتان]] ١.    دروست کردنی (٦) بینای [[خوێندنگا]] ساڵانی (٢٠٠٥ و ٢٠١٠) ٢.    دروست کردنی دوو [[تەندروستی|مەڵبەندی تەندروستی]] و (٣) بنکەی تەندروستی ساڵی (٢٠٠٦) ٣.    ڕاکشانی تۆری [[کارەبا]] بۆ دوا گوندی سنورەکە ([[کونەفلوسە]] – [[کۆدەرە]]) ساڵی (٢٠١٢) ٤.    دروست کردنی [[کۆمەڵگای فەرمانگەکان]] ساڵی ٢٠٠٨ ٥.    [[ھۆڵی بۆنەکان]] ساڵی ٢٠٠٨ ٦.    ی[[یاریگا|اریگای وەرزشی]] ساڵی ٢٠٠٨ ٧.    دروست کردنی پارکی سکتان ساڵی ٢٠٠٩ ٨.    پرۆژەی [[قیرتاو]]کردنی رێگای گوندی [[نازەنین، ھیران|نازەنین]] ساڵی ٢٠٠٨ ٩.    بردنی ڕێگاو تێکەڵە ڕێژکردنی ڕێگای گوندی کونەفلوسە ساڵی ٢٠٠٨ ١٠.    تۆری دابەش کردنی [[ئاو]]<nowiki/>ی گوندەکانی ([[قاقا]] و [[کۆدەرە]] و [[کونەفلوسە]] و [[گوندی جەلی|جەلی]] و [[کۆلکەرەش]] و [[کاموسەک]]) ١١.    لێدانی (١٧) [[بیری ئیرتوازی]] بۆ [[ئاودێری]] و [[ئاوی خواردنەوە]] لە ساڵی (٢٠٠٦ تا ٢٠١٣) ١٢.    دروست کردنی (٨) جۆگەی [[کۆنکریت|کۆنکریتی]] لە سنورەکە لە ساڵی (٢٠٠٥ تا ٢٠١٣) ١٣.    قیرتاو کردنی رێگای سکتانی سەروو ساڵی ٢٠٠٩ ١٤.    دروست کردنی [[دارستان]] و سیاج کردنی و چاندنی (٣٥٠٠) دار ساڵی ٢٠١٠ ١٥.    دروست کردنی بەشێکی زۆری [[زێراب|زێرابی]] ناوەندی ناحیە ساڵی ٢٠١٠ ١٦.    دوساید کردنی رێگای ناوەندی ناحیە ساڵی ٢٠١١ ١٧.    قیرکردنی رێگای ھەردوو گوندی ([[کۆدەرە]] و [[کونەفلوسە]]) ساڵی ٢٠١٢ ١٨.    نۆژەن کردنەوەی رێگای سەرەکی کە بە سنوری ناحیەکەدا تێدەپەرێت لە سەرەتاوە تا کۆتایی  ساڵی ٢٠١٢ ١٩.    دروست کردنی پرۆژەی بەنداوی [[نازەنین، ھیران|نازەنین]] ساڵی ٢٠١٢ ٢٠.    دروست کردنی تۆری دابەش کردنی ئاو بۆ [[گەڕەک|گەرەکە]]کانی سنوری [[شارەوانی]] ساڵی ٢٠١٢ ٢١.    پرۆژەی کۆنکریت کردنی کۆڵانەکانی سنوری [[شارەوانی]] ساڵی ٢٠١٣ لەگەڵ ھەندێ پرۆژەی بچووک و نۆژەن کردنەوە لە سنورەکە.<ref name=":0" /> == گوندەکان == ئەو گوندانەی سەر بە ناحیەی سکتانن ژمارەیان ١١ گوندە کە بریتین لەمانە:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- |'''ژ''' |'''ناوی گوند''' |'''ساڵی ئاوەدان کردنەوە''' |- |١ |[[نازەنین، ھیران|نازەنین]] |١٩٩١ |- |٢ |[[کاموسەک]] |١٩٩١ |- |٣ |[[جەلی، کۆیە|جەلی]] |١٩٩١ |- |٤ |[[کۆلکەڕەش، کۆیە|کۆلکەرەش]] |١٩٩١ |- |٥ |[[قاقا]] |١٩٩١ |- |٦ |[[کۆدەڵە]] |١٩٩١ |- |٧ |[[کونەفلوسە]] |١٩٩١ |- |٨ |[[سناوە]] |١٩٩١ |- |٩ |[[گردگۆران]] |١٩٩١ |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 6iw3pi83kib1p3yaj63jhjmbmn19zq4 3 134072 1592616 1591993 2026-06-21T06:57:34Z Épine 19745 /* دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت */ وەڵامدانەوە 1592616 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک ئارامی بەڕێز و خۆشەویست، دوای ماوەیەکی زۆر هاتمەوە ئێرە و بینیم بەڕێزتان نیمچەخانەنشین بوون، هەرچەند ڕۆیشتنی کەسێکی وەک بەڕێزت بۆ کۆمەڵگای ویکیپیدیاکەمان زۆر قورس و ناخۆشە، بەڵام هیوادارم لە هەر شوێنێک بیت هەر سەرکەوتوو و تەندروست بیت و هەروەها زۆر سپاس بۆ بەشدارییەکانی بەنرخەکانی بەڕێزت لەو یەک دەیەی کە کارتان لە ویکیپیدیادا کردووە. هیوادارم هەرچەند کەمیش بێت جارجار سەردانی ئێرە بکەیتەوە، هەر بژین و بمێنن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٤٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} سڵاو لە تۆش و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەت! ھەر بەوە بزانە (نیمچە)خانەنشین بوومە، دوای مانگێک بە دیارییەکەتم زانیوە! وەڵا ئیتر چی بکەین و بڵێین چی، دنیایە. خوا ناخۆشی نەدا. مرۆڤەکان دێن و دەڕۆن و ئێمەش ھەر وا. ئەوەی کە دەزانن یەک دەیەیە لێرە بوومە، بۆ من جێگای خۆشحاڵییە. ڕاستی وشەی نیمچەکەم بۆ ئەو ئیشانە داناوە کە تەنیا بە من دەکرێن و کەس جگە لە من نییە تا بیانگرێتە ئەستۆ بۆیە بەپێی ئەو ئیشانە ڕەنگە مانگی جارێ یان دووان دەرکەوم ئەگینا جێگرەوەم ھەبایە، بۆ ئەوانەش نەدەھاتمەوە چونکە پێم وایە ئیتر بەشی خۆم کردووە و لەوە زیاتر ناتوانم مەگەر شتێکی چاوەڕواننەکراو لە ژیانمان ڕووبدات کە وەک پێشتر بمگەڕێنێتەوە ئەگینا من خواحافیزیم لێتان کردووە و چاوەڕێی بەشداری و شتی زۆر گەورەم لێ مەکەن. دەی دووبارە خۆشحاڵ بووم و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:٥٦، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٢٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت == ئارامبۆت تاگی بێسەرچاوە لەو وتارانە ئەدات کە [[د:بیرخستنەوەی ویکی]] بەکاردێنن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٣١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%BE%DB%8C%DA%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C&oldid=1539716 لێرەش هەمان شتی کردووە]، مەرج نییە سەرچاوە هەمیشە داڕێژەیەکی بیرخستنەوە بەکارببا. حەلەکە ئەوەیە کە ==سەرچاوەکان== یان ==سەرچاوە==ی بینی لە وتارەکان ئەو تاگە دانەنێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠٦:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) fqez89iwmoe6iro8zcqbmi4cdr3a5jg 1592648 1592616 2026-06-21T09:18:52Z Tessla 41338 /* دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت */ وەڵامدانەوە 1592648 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک ئارامی بەڕێز و خۆشەویست، دوای ماوەیەکی زۆر هاتمەوە ئێرە و بینیم بەڕێزتان نیمچەخانەنشین بوون، هەرچەند ڕۆیشتنی کەسێکی وەک بەڕێزت بۆ کۆمەڵگای ویکیپیدیاکەمان زۆر قورس و ناخۆشە، بەڵام هیوادارم لە هەر شوێنێک بیت هەر سەرکەوتوو و تەندروست بیت و هەروەها زۆر سپاس بۆ بەشدارییەکانی بەنرخەکانی بەڕێزت لەو یەک دەیەی کە کارتان لە ویکیپیدیادا کردووە. هیوادارم هەرچەند کەمیش بێت جارجار سەردانی ئێرە بکەیتەوە، هەر بژین و بمێنن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٤٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} سڵاو لە تۆش و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەت! ھەر بەوە بزانە (نیمچە)خانەنشین بوومە، دوای مانگێک بە دیارییەکەتم زانیوە! وەڵا ئیتر چی بکەین و بڵێین چی، دنیایە. خوا ناخۆشی نەدا. مرۆڤەکان دێن و دەڕۆن و ئێمەش ھەر وا. ئەوەی کە دەزانن یەک دەیەیە لێرە بوومە، بۆ من جێگای خۆشحاڵییە. ڕاستی وشەی نیمچەکەم بۆ ئەو ئیشانە داناوە کە تەنیا بە من دەکرێن و کەس جگە لە من نییە تا بیانگرێتە ئەستۆ بۆیە بەپێی ئەو ئیشانە ڕەنگە مانگی جارێ یان دووان دەرکەوم ئەگینا جێگرەوەم ھەبایە، بۆ ئەوانەش نەدەھاتمەوە چونکە پێم وایە ئیتر بەشی خۆم کردووە و لەوە زیاتر ناتوانم مەگەر شتێکی چاوەڕواننەکراو لە ژیانمان ڕووبدات کە وەک پێشتر بمگەڕێنێتەوە ئەگینا من خواحافیزیم لێتان کردووە و چاوەڕێی بەشداری و شتی زۆر گەورەم لێ مەکەن. دەی دووبارە خۆشحاڵ بووم و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:٥٦، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٢٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت == ئارامبۆت تاگی بێسەرچاوە لەو وتارانە ئەدات کە [[د:بیرخستنەوەی ویکی]] بەکاردێنن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٣١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%BE%DB%8C%DA%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C&oldid=1539716 لێرەش هەمان شتی کردووە]، مەرج نییە سەرچاوە هەمیشە داڕێژەیەکی بیرخستنەوە بەکارببا. حەلەکە ئەوەیە کە ==سەرچاوەکان== یان ==سەرچاوە==ی بینی لە وتارەکان ئەو تاگە دانەنێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠٦:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: بۆ ئەمەیان منیش لەگەڵتم، بیرخستنەوەی ویکی جێگەی نەبوونی سەرچاوە دەگرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) rh0jemgti3posb9uc1vfcf82dj7xhom 1592650 1592648 2026-06-21T09:34:27Z Sakura emad 42467 /* دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت */ وەڵامدانەوە 1592650 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک ئارامی بەڕێز و خۆشەویست، دوای ماوەیەکی زۆر هاتمەوە ئێرە و بینیم بەڕێزتان نیمچەخانەنشین بوون، هەرچەند ڕۆیشتنی کەسێکی وەک بەڕێزت بۆ کۆمەڵگای ویکیپیدیاکەمان زۆر قورس و ناخۆشە، بەڵام هیوادارم لە هەر شوێنێک بیت هەر سەرکەوتوو و تەندروست بیت و هەروەها زۆر سپاس بۆ بەشدارییەکانی بەنرخەکانی بەڕێزت لەو یەک دەیەی کە کارتان لە ویکیپیدیادا کردووە. هیوادارم هەرچەند کەمیش بێت جارجار سەردانی ئێرە بکەیتەوە، هەر بژین و بمێنن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٤٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} سڵاو لە تۆش و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەت! ھەر بەوە بزانە (نیمچە)خانەنشین بوومە، دوای مانگێک بە دیارییەکەتم زانیوە! وەڵا ئیتر چی بکەین و بڵێین چی، دنیایە. خوا ناخۆشی نەدا. مرۆڤەکان دێن و دەڕۆن و ئێمەش ھەر وا. ئەوەی کە دەزانن یەک دەیەیە لێرە بوومە، بۆ من جێگای خۆشحاڵییە. ڕاستی وشەی نیمچەکەم بۆ ئەو ئیشانە داناوە کە تەنیا بە من دەکرێن و کەس جگە لە من نییە تا بیانگرێتە ئەستۆ بۆیە بەپێی ئەو ئیشانە ڕەنگە مانگی جارێ یان دووان دەرکەوم ئەگینا جێگرەوەم ھەبایە، بۆ ئەوانەش نەدەھاتمەوە چونکە پێم وایە ئیتر بەشی خۆم کردووە و لەوە زیاتر ناتوانم مەگەر شتێکی چاوەڕواننەکراو لە ژیانمان ڕووبدات کە وەک پێشتر بمگەڕێنێتەوە ئەگینا من خواحافیزیم لێتان کردووە و چاوەڕێی بەشداری و شتی زۆر گەورەم لێ مەکەن. دەی دووبارە خۆشحاڵ بووم و زۆریش سپاس بۆ دیارییەکەتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:٥٦، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٢٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت == ئارامبۆت تاگی بێسەرچاوە لەو وتارانە ئەدات کە [[د:بیرخستنەوەی ویکی]] بەکاردێنن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٣١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%BE%DB%8C%DA%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C&oldid=1539716 لێرەش هەمان شتی کردووە]، مەرج نییە سەرچاوە هەمیشە داڕێژەیەکی بیرخستنەوە بەکارببا. حەلەکە ئەوەیە کە ==سەرچاوەکان== یان ==سەرچاوە==ی بینی لە وتارەکان ئەو تاگە دانەنێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠٦:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: بۆ ئەمەیان منیش لەگەڵتم، بیرخستنەوەی ویکی جێگەی نەبوونی سەرچاوە دەگرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پێشووتر قسەم لەگەڵ کاک ئارامکردووە بیرخستنەوەی ویکی سەرچاوەی باوەڕپێکراو نییە، چاوەڕێی ئەوم خۆشی بێت ڕوونکردنەوەی زیاتر بدات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) os8iuy0xbd5vtcu6ae9ek6s0c4y30um 0 135057 1592613 1539716 2026-06-21T06:47:27Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1592613 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|نەزانینخوازی}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Nechayev.png|وێنۆک|سارجێی نێکایێڤ یەکێک بووە لە ھیچخوازە ڕووسییە کۆنەکان.]] '''ھیچخوازی'''، '''ھیچباوەڕی''' یان '''توناباوەڕی''' ({{بە ئینگلیزی|Nihilism}}، {{بە عەرەبی|عدمية}} • لە ''Nihil'' لە [[لاتینی]]یەوە ھاتووە بە واتای '''ھیچ''') بیر و باوەڕێکی [[فەلسەفە|فەلسەفییە]] کە پێشنیاری باوەڕنەکردن بە یەک یان زیاتر لە لایەنە واتادارەکانی ژیان دەدات. بە گشتی، ھیچخوازی بە شێوازی '''ھیچخوازیی ھەبوونی''' دەبیندرێت، بیردۆزەیەکی فەلسەفەیی کە دەڵێت ژیان ھیچ واتا و نرخێکی نییە و مرۆڤەکانیش بێبایەخ و بێ ئامانجن. ھیچخوازە ئاکارییەکان دووپاتی ئەوە دەکەنەوە کە ھیچ ڕەوشتێکی خۆیی بوونی نییە، ھەروەھا ئەو پێوەرە ڕەوشتیانەی کە بە پەسەند داندراون بە تەواوی و واتایی داھێندراون. ھیچخوازی لەوانەیە بە شێوازەکانی [[مەعریفەتناسی]]، [[زانستی بوون|زانینناسی]]، یان [[مێتافیزیک]]ی ببینرێن، واتا لە ڕووی ھیچخوازییەوە، لە ھەندێک لایەنەوە زانین لە توانادا نییە، یانیش واقیع بوونی نییە. ئەم فەلسەفەیە زۆربەی جار لەگەڵ دەستەواژەی [[بەڕەڵایی کۆمەڵایەتی]]دا بەکاردێت بۆ دەربڕینی ئەو ھەستە بێ ھیواییەی کە کەسێک لەوانەیە درکی پێ بکات دوای زانینی ئەوەی کە ھەبوون بێ سوود و گرنگییە و ھیچ نەریت و یاسا و [[ڕێسا]]یەک لە ڕاستیدا بوونیان نییە. جووڵانەوەی وەک [[شۆڕش|ڕاپەڕین]] و داھاتووخوازی لەلایەنی خەڵکی ترەوە بە ھیچخواز لە قەڵەم دراون. ھەروەھا ھیچخوازی خەسڵەتێکە کە دەدرێتە پاڵ کات و دەمەکان: بۆ نموونە جان بۆدریارد لە پاڵ چەند کەسانێکی تر سەردەمی پۆست مۆدێرنێتی (پۆست مۆدێرنێتی باری ئابووی و کەلتووری کۆمەڵگەیەکە کە دوای نوێخوازی ھاتووەتە ئاراوە) بە ھیچخواز دەزانن، ھەروەھا ھەندێک لە [[خواناسی|خواناسە دینییەکان]] و کەسایەتییە دینییە دیارەکان دووپاتیان کردووەتەوە کە پۆست مۆدێرنێتی یان زۆرینەی لایەنەکانی نوێخوازی ڕەتکردنەوەیەکی باوەڕدارییان لەگەڵدایە، و بێ باوەڕی بە مەزھەبەکانی ئەوان ھیچخوازی دەنوێنێت. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ ڕەشبینی و شکی تۆخ کە ھەبوون ڕیسوا دەکات. وا باوە لەلای خەڵکی کە ھیچخوازێکی ڕاستەقینە بڕوای بە ھیچ شتێک نییە، دڵسۆز نییە و لەوانەیە ھیچ مەبەستێکی نەبێت لە لەناوبردن زیاتر. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلسەسوف فریدریش نیچە، کە بانگەشەی ئەوەی کردووە کە کاتێک دێت کە کاریگەرییە مەزنەکانی ھەموو دین و بیر و باوەڕی ئاکاری و زانستی مێتافیزیکی لەناودەبات، و گەوەرەترین کارەسات دروست دەکات لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. لە زووەکانی سەدەی ١٩ھەمدا، فریدریش یاکوبی ئەم دەستەواژەیەی بەکارھێنا بۆ وەسفکردنی ئایدیالیزم بە شێوەیەکی خراپ. ھیچخوازی کاتێک بەناوبانگ بوو کە یەکێک لە ڕۆماننووسە ڕووسییەکان بەناوی ئیڤان ئێس تەرگینێڤ لە ڕۆمانەکەیدا بە ناوی ''باوکەکان و کوڕەکان'' (١٨٦٢) دەستەواژەکەی بەکارھێنابوو. لەدوای ئەمەوە لە ڕووسیا جووڵەیەکی گەورە ھاتە ئاراوە کە ھەموو دەسەڵاتێکیان ڕەتدەکردەوە، وەک دینەکان و حکوومەت و دەسەڵاتدارەکان (١٨٣٠–١٩١٧). == مێژوو == === سەدەی ١٩ === [[پەڕگە:Turgenev by Repin.jpg|وێنۆک|ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەرگینێڤ دەستەواژەی ھیچخوازیی بەناوبانگ کرد.]] ناوی «ھیچخوازی» سەرەتا لەلایەن فریدریش ھاینریش یاکوبی (Friedrich Heinrich Jacobi) ئەڵمانییەوە بەکارھێنراوە (١٧٤٣–١٨١٩). یاکوبی ئەم ناوەی بۆ ناساندنی ڕۆشنگەری ([[ڕاسیۆنالیزم]]) بەکارھێناوە، بەتایبەتی فەلسەفە «گرنگ»ەکەی [[ئیمانوێل کانت]] کە «وەک دەمەقاڵێیەکە بەرەو بێ مانایی»، کە باس لەوە دەکات کە ھەموو ڕۆشنگەرییەک دەگەڕێتەوە بۆ ھیچخوازی—بۆیەش دەبێت خودی لێ لابدرێت و [[باوەڕ]] وەک جێگرەوەی دابندرێت. برێت دەبڵیو دەیڤس لە نووسراوێکدا دەڵێت: «یەکەم پەرەسەندنی فەلسەفەیی بیرۆکەی ھیچخوازی دەگەڕێتەوە بۆ فریدریش یاکوبی، ئەو کەسایەتییەی کە لە پەیامێکی بەناوبانگدا ڕەخنەی لە بیرۆکەکانی یوھان گۆتلیب فیختە گرتووە لە کەوتنە ناو ھیچخوازییەوە.» دوای بەناوبانگ بوونی دەستەواژەی ھیچخوازی، کە لەلایەن ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەریگنێڤەوە بەناوبانگ بوو، جووڵەیەکی نوێی ڕووسی سەری ھەڵدا بەناوی جووڵەی ھیچخوازی (١٨٦٠–١٩١٧). ئەوان خۆیان بە ھیچخواز ناودەبرت لەبەر ئەوەی ھیچ شتێک کە لەو کاتەدا ھەبوو چاوەکانی تێر نەکردبوون. لەم کاتەدا خەڵکی ھەموو داواکاری و فرمانەکانی حکوومەت و کڵێساکان و خێزانەکانیان پشتگوێ دەخست. بزووتنەوەکە ڕێکخستنێکی کۆمەڵایەتیی پشتگیری دەکرد لەسەر بنەمای ھۆش و فام، فەلسەفەی مادەخوازی وەک سەرچاوەی تەنیا زانیاری و ئازادیی تاکی دیاری کردبوو، ھەروەھا بڵندترین ئامانجی ئەوان بوو. لەم کاتەدا کە ھیچخوازەکان ھەموو خوا و دین و دەسەڵاتێکیان ڕەت دەکردەوە، ھۆکارەکەیان دابووە پاڵ ئازادی. کۆنترین بەکارھێنانی فەلسەفی بۆ دەستەواژەی ھیچخوازی پەیوەندیدارە بە شکەوە. لەبەرئەوەی ھیچخوازەکان ڕاستییە جێگیرەکانی شتەکانیان ڕەت دەکردەوە. === سۆرێن کیەرکێگۆر === [[پەڕگە:Kierkegaard.jpg|وێنۆک|ڕاست|سکێچێکی تەواونەکراوی ١٨٤٠ی [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] لەلایەن مامییەوە نیل کریستیان کیەرکێگۆر]] [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] (١٨١٣–١٨٥٥) ئاستێکی سەرەتایی ھیچخوازیی ھەبووە، ئەو بە (لێڤێلینگ – Leveling) ناوی بردووە. لێڤێلینگ لای ئەو پڕۆسەی دامرکانەوەی تاک بووە تاکو تایبەتمەندی ئەو کەسایەتییە نامێنێت و ھیچ سوودێک لە ھەبوونیدا ناتواندرێت ببیندرێت: {{وتە|کۆتا ئاستی لێڤێلینگ وەک خامۆشی مەرگ وایە، کە تێیدا تاک گوێی لە ترپەی دڵی خۆی دەبێت تێیدا، بێجووڵەیی وەک کاتی مردن، کە ھیچ شتێک ناتوانێت بیبڕێت، کە ھەموو شتێک تێیدا نوقوم دەبێت، بە بێھێزی. تاکێک دەتوانێت سەرپێچی بکات، بەڵام تاکێک ناتوانێت خۆی لەم پڕۆسەیەدا بگرێت، گەر بە پێچەوانەوە، ئەوە دەیکات بە نوێنەر و ئەو خۆی لە لێڤێلینگ لادەدات. ھەر تاکێک دەتوانێت بەشداری ئەم پڕۆسەیە بکات لە سنوورە بچووکەکەی خۆیدا، بەڵام ئەمە پڕۆسەیەکی خۆییە، لێڤێلینگیش تاک داگیر دەکات.|سۆرێن کیەرکێگۆر}} کیەرکێگۆر، داکۆکیکارێکی ''فەلسەفەی ژیان''، بە گشتی دژی لێڤێلینگ و ئەنجامە ھیچخوازەکانی دواوە، ھەرچەندە ئەو باوڕی وابوو کە «پەروەردەیی دەبێت ئەگەر لە تەمەنێکدا بژیت کە لێڤێلینگ تێیدا ڕوودەدات [لەبەرئەوەی] خەڵکی ناچار دەبن کە بە تەنیا ڕووبەڕووی حوکمی لێڤێلینگ ببنەوە» جۆرج کاتکین دەڵێت کە کیەرکێگۆر دژی لێڤێڵینگ بووە، بۆ ھەر مەبەستێک بێت. کیەرکێگۆر دەڵێت کە ئەو کەسانەی کە دەتوانن بەسەرکەوتوویی بەسەر پڕۆسەی لێڤێڵینگدا زاڵ بن بەھێزتر دەبن و ئەوەش پێیەکی تر دەنوێنێت بەرەو بوون بە خودی خۆی. جیاوازییەک ھەیە لە نێوان بیرکردنەوەی ھیچخوازەکەی کیەرکێگۆر و ھیچخوازیی سەردەمی مۆدێرندا، کیەرکێگۆر بڕوای وابوو کە لێڤێڵینگ دەبێت بە ھۆکار بۆ ژیانێکی بێ واتا، مەبەست، لەگەڵ نرخ. لەکاتێکدا کە ھیچخوازەکانی سەردەمی ھاوچەرخ پێیان وایە کە ھیچ کاتێک ھەر لە سەرەتاشەوە واتا و مەبەست و نرخی نەبووە ھەرچۆنێک بێت. === فریدریش نیچە === [[پەڕگە:Nietzsche187c.jpg|وێنۆک|نیچە لە ١٨٧٥دا]] ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلەسوفی ئەڵمانی [[فریدریش نیچە]]، فریدریش کەسایەتییەک بووە کە توانیوێتی ھیچخوازی بە وردی وەک دیاردەیەکی بەربڵاو لە چاندی خۆراوادا دەستنیشان بکات. ھەرچەندە خەسڵەتەکانی ھیچخوازی لە کارەکانی ئەودا دەبیندرێن، ئەو دەستەواژەکەی بە چەند شێوازێکی جیا جیا بەکارھێناوە، کە واتا و پەیوەندی جیا دەدەن. (کارێن کار) لە بارەی کارەکان و شێوازی تێگەیشتنی نیچە لە ھیچخوازی دەڵێت: «ھەروەک حالەتێکی گرژی وایە، وەک لارسەنگیێک لەنێوان ئەوەی کە ئێمە دەمانەوێت بە نرخی بزانین (یان پێویستمان پێیەتی) و چۆن جیھان کاردەکات.» کاتێک ئێمە درک بەوە دەکەین کە جیھان ئەو بەھا و واتایەی نییە کە ئێمە دەمانەوێت ھەیبێت یان بۆ چەند کاتێکی زۆر پێمان وابووە ھەیبووە، دەکەوینە قەیرانەوە. نیچە دەڵێت لەگەڵ ڕەت کردنەوەی [[مەسیحییەت]] و بەرزبوونەوەی پووکانەوەی سایکۆلۆجی، ھیچخوازی لە ڕاستیدا خەسڵەتی سەردەمی ھاوچەرخە، پێشی وایە کە بەرزبوونەوەی ڕێژەی ھیچخوازەکان ھێشتا ناتەواوە و ھێشتا زیاتری ماوە بەرز ببێتەوە. دەفتەرەکانی نیچە کە بڵاوکراونەتەوە، بە وردی باسی کێشەکانی ھیچخوازی دەکات. نیچە ھیچخوازی بە واڵاکردنەوەی جیھان، بە تایبەتی مرۆڤ، لە واتا، مەبەست/ئامانج، ڕاستی، و نرخ لە قەڵەم دەدات. قەدەکانی ئەم تێبینییانە بەشێکن لە تێڕوانینناسی (Perspectivism)ـی نیچە، یان بیرۆکەکەی کە دەڵێت: زانین بەردەوام لەلایەن کەسێکی شتێکەوەیە: بەردەوام بە تێڕوانینەوە بەستراوەتەوە و ھەرگیز ڕاستییەکی سەلمێنراو نییە. تا ڕادەیەک، لێکدانەوە ھەیە کە وا لە ئێمە دەکات لە جیھان و واتاکەی تێبگەین. لێکدانەوە شتێکە کە ناتوانین بەبێی بژین؛ لەڕاستیدا، شتێکە کە ''پێویستە''. ڕێگەیەک لە لێکدانەوەی جیھان سەرنجدانی ڕەوشتە، کە یەکێکە لە ڕێگە سەرەکییەکان کە خەڵکی بەکاری دەھێنن بۆ دۆزینەوەی واتا لە جیھاندا. نیچە جیاوازی دەکات لە بەینی ڕەوشتێک کە بەھێز و تەندروستە، لەگەڵ دانەیەک کە بێھێزە، بێ گوێدانە ڕادەی بەھێزییەکەی، ڕەوشت بە واتامان دەناسێنێت، جا ئەمە دروست کراو بێت یان چێنراو بێت، یارمەتیمان دەدان کە ژیان ببڕین، ھەرچۆنێک بێت. === ھیچخوازی و بودیزم === [[پەڕگە:Buddha anjali mudra.JPG|ڕاست|220px|وێنۆک]] لە [[بودیزم]]دا، بەتاڵی شتەکان لێکچوونێکی ھەیە لەگەڵ ھیچخوازیدا. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن فریدریش نیچەوە ئاماژەی پێ کراوە، زانا بودییەکانیش ھۆکاری ئەو لێکچوونەیان گەڕاندووەتەوە بۆ وەرگێڕانە بێھێزەکەی ئەو کاتە. بودا وتوێتی کە ھەموو شتێک، جا فیزیکی بن یان خەیاڵی، بەتاڵن لە ھەر ماددەیەکی ھاوڕا یان سروشتی گرنگ. ئەناتایەکی تری بودیزمش دەڵێت کە ھەبوون لە سروشتدا لە ڕاستیدا گرنگییەکی وای نییە و خودی کەس ھیچ کاریگەرییەکی ئەوتۆی نییە. بەپێی ناجارجونا، فەیلەسوفی سەدەی دووەم، بوونەوەرە ھەستیارەکان بۆ ماوەیەکی کاتیی لە پێنج توخم پێکھاتوون و بەتەنیا بوونیان نییە، واتە لە ڕاستیدا خود بوونی نییە. {{وتە|ڕاستی ڕەسەن بەتاڵە لە پێکھاتەی چەمکی|ناجارجونا}} بەپێی تێگەیشتنی بودییەکان، ئەگەر «ھەبوون» ھەبێت، ئەوا دەبێت ڕێژەیەکی بێ کۆتا بێت. بەپێی لێکۆڵینەوە کۆنەکانی بودیزم، وەک ئەوانەی سارڤاستیڤادا، سروشت بە شێوەیەکی دیالێکتیکی کار دەکات کە تێیدا ھەموو بوونەوەرەکان یەکتری پشتگوێ دەخەن، بەھۆی بەردەوامبوونیشیانەوە ئەمە دەبێتە سیستمێک بۆ ئەوان، دواتریش وردە وردە ئەم سیستمە ون دەبێت و ھەموو دەکەونە حاڵەتێکەوە کە ناسراوە بە حاڵەتی پۆسەسیۆنلەس، کە حاڵەتێکە ھیچ گرنگییەک، دانەپاڵێک، یانیش ڕێکییەکی تێدا نابیندرێت. ھۆشی مرۆڤایەتی بە گشتی، ئەو کردارەیە کە مرۆڤەکان دەبەستێتەوە بە ئەفسانە و خەیاڵەوە، کە دەبێتە ھۆکاری بێ ھیوایی و [[خەمۆکی]]، ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ئەو واتایەی ئێمە بە ژیان یان ئەو شتانەی ناویمان داوە بەتاڵە. لەکاتێکدا کە بودیزم و ھیچخوازی بە شێوازێک پەیوەندیدارن، شیاو نییە کە بووترێت بودیزم شێوازێکە لە ھیچخوازی. بودیزم ھیچخوازی نییە چونکە دین و ڕەوشت و بایەخداری ڕەت ناکاتەوە. === جووڵەی ڕووسی === بە جووڵەی ھیچخوازی ناسراوە، کە جووڵەیەکی ڕووسی بوو کە لە ساڵی ١٨٦٠ەکاندا سەری ھەڵدا کە ھەموو دەسەڵاتێکی پشتگوێ دەخست و ڕەتی دەکردەوە. دوای کوژرانی ئەلێکساندەری دووەم لە ساڵی ١٨٨١، ھیچخوازەکان لە سەرانسەری [[ئەورووپا]]دا سەریان ھەڵدا بۆ ئەوەی ناڕەزاێتی خۆیان دەرببڕن لە بەکارھێنانی زۆرەملێ و توندوتیژی بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاری ڕامیاری. ھیچخوازەکان تووڕەیی خۆیان دەردەبڕی بەرامبەر بە توندوتیژییەکەی کڵێسای ئارتاداکسی خۆرھەڵات لەگەڵ ئیمپڕاتۆرییەت و ئۆتۆکراسی زاریست (Tsarist)ـی ڕووسی. ھیچخوازی لە مێژووی ڕووسیادا دەکرێت بە دوو بەشەوە: [[پەڕگە:Russian Nihilists are being tied to chairs on horse-drawn pl Wellcome V0041837.jpg|وێنۆک|چەپ|دوو ھیچخوازی ڕووسی بەسراونەتەوە بە کورسییەکانیانەوە لەکاتێکدا کە بەرەو لەسێدارەدانیان دەبەن|250px]] # دەمی سەرەکی (١٨٦٠–١٧٦٩): کە دەمی بڵاوبوونەوەی بیر و باوەڕە سەرەکییەکانی ھیچخوازی و بەناوبانگبوونی بوو. لەم کاتەدا بچووکترین جووڵەی ھیچخوازی ببیندرایە لەلایەن کەسێکە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن زیندان دەکران و یانیش دەنێردران بۆ سیبریا. بە دوای ئەمیشدا، # دەمی شۆڕشگێڕانە (١٨٧٠–١٨٨١): کاتێک نامیلکەکەی سێرجەی نیچیاڤ (Catechism of a Revolutionary) جووڵەکەی گۆڕی، کە بریتی بوو لە تەنیا چاوەڕوانکردن و ھێرشکرشنە سەر پروپاگەندە بەربڵاوەکان. لەم دەمەدا ئارەزوو بەرەو گێڕانی شۆڕش دژی ڕژێمی زاریست زیادی کرد و چەندەھا کردەوە ئەنجام درا دژی دەسەڵاتدارانی ڕووسیا. دەمی شۆڕشگێڕی لەگەڵ کوژرانی تزار ئەلێکساندەری دووەم کۆتایی پێ دێت (١٣ی ئازار ١٨٨١). پێش کۆتایی ھاتنی دەمی شۆڕشگێڕان، حکوومەتی ڕووسیا لەو ماوەیەدا بە شێوەیەکی چالاک دەستیان کرد بە ڕاوکردنی ھیچخوازەکان دوای ئەوەی ھەوڵی کوژرانی زار شکستی ھێنا، ئەمەش وای کرد کە چەند کۆمەڵگەیەکی ھیچخوازی شاردراوە سەر ھەڵبدەن، کە یەکەمینیان پێکھاتووە لە «ڕێکخراوەکە – The Orginization»، ئەم ڕێکخراوە ھەستا بە کردنەوەی قوتابخانەیەکی کوڕان لە [[مۆسکۆ]] بۆ ڕاھێنانی شۆڕشگێڕە گەنجەکان. لە پاڵ ئەمەدا، ئەوان گرووپێکی تریان لێ بۆوە بە ناوی «دۆزەخ»، کە کاریان تەنیا تاوانی ڕامیاری بوو، و کوشتنی زار ئامانجی سەرەکییان بوو. دیمیتری کاراکۆسۆڤ ھەوڵی کوشتنەکەی دا، بەڵام شکستی ھێنا، بۆیە لە ٤ی نیسانی ١٨٦٦ لەسێدارە درا لە مەیدانی قەشە پیتەرسبێرگ. == شێوازەکان == ھیچخوازی چەند پێناسەیەکی جیا جیای ھەیە، بەھۆی ئەمەشەوە دەتوانێت خۆی لە چەند فەلسەفەیەکی جیا و سەربەخۆدا بدۆزێتەوە. === ھەبوونی === ھیچخوازیی ھەبوونی یان وجودی (وجودیة) ئەو باوەڕەیە کە ژیان ھیچ واتا و نرخێکی درکپێکراوی نییە. ھیچخوازیە ھەبوونییەکان پێیان وایە کە تاقە مرۆڤێک بەتەنیا یانیش ھەموو مرۆڤایەتی بێ بایەخە، بێ مەبەستە. بێ واتایی ژیان بە فراوانی باس کراوە لە [[ئێگزیستانسیالیزم|بوونخوازی]] (وجودیة). بەپێی بیردۆزەکە، ھەر تاکێک بوونەوەرێکی دابڕاوە کە دێتە گەردوونەوە، ھەر لە سەرەتاشەوە لە وەڵامی پرسیاری «بۆچی من ھەم؟» دابڕاوە، بەڵام ھەر ناچار دەکرێن کە خۆیان واتایەک دروست بکەن یان دابھێنن. لە ھەموو جۆرەکانی ھیچخوازی دا، ئەم جۆرەیان گرنگی زیاتری پێدراوە لە ڕووی فەلسەفیی و وێژەییەوە. ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ژیان بەبێ واتا و نرخە پێکھاتووە لە پێکھاتەی سەرەکی بنیاتنانی ھیچخوازی، ھیچخوازیە ھەبوونییەکان دەڵێن کە (واتا) «بابەتێکی بیردۆزیی خاوەن بیر نییە» و بەڵکو «سەرەنجامێکی بەشداریکردن و پابەند بوونە.» ئەم بیردۆزەیە بە کەڵک دێت بۆ باسکردنی حاڵی مرۆڤایەتی لەکاتی ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی واتا لە ژیاندا، ھیچخوازەکانیش لەسەر ئەمە دەڵێن «بە فیزین، دڵڕەنجاوین، و خۆمان ھەڵدەخڵەتێنین، ژیانی ئێمە ھیچ بایەخێکی نییە، و گەڕان و دان پێنان بە واتایەکدا لە ژیان کە لە ڕاستیدا نییە بێکەڵکە.» ھیچخوازە ھەبوونییەکان دەڵێن کە دەبێت ھەر تاکێک ڕووبەڕووی ئەو ڕاستییە ببێتەوە کە دەمرێت، و ھەردووک [[ئایین]] و [[مێتافیزیک]] ئەنجامی ترسە لە مردن. بەپێی دۆناڵد کرۆسبی، «ھیچ پاساوێک نییە بۆ ژیان، بەڵام ھیچ مەرجێکیش نییە بۆ نەژیانی. ئەو کاسانەی کە بانگەشە دەکەن کە واتایەکیان دۆزیوەتەوە لە ژیانیاندا نە درۆ دەکەن و نە خۆیان ھەڵدەخڵەتێنن، بەڵکو ئەوان شکستیان ھێناوە لە بینینی حاڵی مرۆڤایەتی.» ھیچخوازیی ھەبوونی لە ڕاستیدا بەشێک بووە لە دابونەریتی کۆمەڵگەی ڕۆژاوا لە سەردەمی کیرینایکییەکانەوە. لە سەردەمی ڕێنێسانسدا، [[ویلیام شێکسپیر]] بە ڕوونی و پاراوی بینین و بۆچوونی ھیچخوازیە ھەبوونییەکانی خستە ڕوو لە کۆتایی یەکێک لە شانۆگەرییەکانیدا. یەکێک لە کۆنترین خاوەن بیری ھیچخوازیی ھەبوونی فەیلەسوف ھێگەسێس بوو (٢٥٠ پ.م)، ئەو پێی وابوو کە ناخۆشی و کارەسات خۆی بەسەر خۆشحاڵی و خۆشبەختیدا زاڵ کردووە، بۆیە دڵخۆشی لە توانادا نابێت و خۆکوشتنی بە تەنیا چارەسەر داناوە. ھیچخوازە ھەبوونییەکان بەبێ بایەخدانانی سروشتی مرۆڤ و ھەموو واتا سەرەکییەکان ژیان ھەڵدەبژێرن و باوەڕیان بە ھیچ شتێک نییە لە ژیاندا. لە ساڵەکانی ١٩٠٥–١٩٨٠، ژێن-پۆل ساخت، ڕۆماننووس و فەیلەسوفی فەڕەنسی ئەم بیروباوەڕەی بەناوبانگتر کرد لە ناوخۆی فەڕەنسادا و وەک جووڵەیەکی لێ ھات. === ئاکاری === [[پەڕگە:Merwart-Nihilist.jpg|وێنۆک|تابلۆی ''ھیچخوازەکە''، لەلایەن پۆڵ مێروات (١٨٨٢)|250px]] ھیچخوازیی ئاکاری یان ڕەوشتی، ھەروەھا ناسراوە بە ھیچخوازیی ئێتیکاڵ، بیر و باوەڕێکی مێتائێتیکییە (أخلاقیات فوقیة) کە دەڵێت ڕەوشت بە شێوەیەکی زگماگی بوونی نییە لە ڕاستیدا، بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ کردەوەیەک ناتواندرێت بەسەر ئەوی تردا پەسەند بکرێت. بۆ نموونە ھیچخوازێکی ئاکاری لەوانەیە بڵێت کوشتنی کەسێک، بۆ ھەر ھۆکارێک بێت، خۆی لە ناو خۆیدا نە ھەڵەیە و نە ڕاست. چونکە بنەماکانی ڕەوشت لە کۆمەڵگادا دوولەتکارییەکی سادەبنچیبە بنیانت دراوە. ھیچخوازەکانی تر لەوانەیە مشتومڕ لەسەر ئەوە بکەن و بڵێن نەک ڕەوشت بوونی نییە، ئەگەر ھەبێت، ئەوە داھێنانی مرۆڤە و بۆیەش دەستکردە. ئەوەی کە بە خراپ ناسراوە لە ناو مرۆڤایەتیدا کێشێکی قورستری خراوەتە سەر وەک لەوەی کە بە باش لە قەڵەم دراوە. بەھۆی ئەمەوە ھیچخوازێکی ئاکاری پێی وایە کە بانگەشە ڕەوشتییەکان لە ھەموو ڕاستییەک دوورن و ھیچ نرخێکیان نییە. «بیردۆزەی ھەڵە»، بیردۆزەیەکە کە لەسەر سێ بنەما پێکھاتووە و دەتوانێت بیرکردنەوەی ھیچخوازێکی ئاکاری بە ئاسانی بخاتە ڕوو: # ھیچ پێکھاتەیەکی ئاکاریی سروشتی لەم گەردوونەدا نییە؛ کەواتە ھیچ شتێک ھەڵە و ڕاست نین # ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ھیچ بڕیارێکی ڕەوشتی دروست نییە، بەڵام، # حوکمە ڕەوشتییەکانمان ھەوڵی باسکردنی شتە ڕەوشتییەکان دەدەن، بەڵام بەردەوام شکست دەھێنن. ئەمەش وا دەکات کە ئێمە بەردەوام بکەوینە ھەڵەوە لەکاتی بڕیاردان لەسەر شتەکان بە شێوەیەکی ئاکاریی. ئێمە ھەوڵی دەربڕینی ڕاستییەکان دەدەین لەکاتی حکومدان یان بڕیاردانی ڕەوشتی، بەڵام چونکە ھیچ ڕاستییەکی ڕەوشتیی یان ئاکاریی بوونیان نییە، بانگەشە ڕەوشتییەکانی ئێمەش ھەڵە دەبن. ێەم سێ بنەمایە و بیردۆزەکە بەرەو ئەوەمان دەگەیێنێت یان ھەوڵی دەدات ئەوەمان پێ بڵێ کە ھیچ زانیارییەکی ڕەوشتی نییە. زانین و زانیاری پێویستییان بە ڕاستی ھەیە. واتە ئەگەر ڕاستی ڕەوشتی نەبێت، ناکرێت زانیاری ڕەوشتی ھەبێت، ئەمەش وا دەکات کە ڕەوشت بە تەواوەتی ئەفسانەیی بێت. === مێتافیزیکی === ھیچخوازی مێتافیزیکی ئەو بیردۆزە فەلسەفەییەیە کە وای دادەنێت شتومەکی بینرا و فیزیایی لەوانەیە بوونیان نەبێت لە جیھانی موحتەمەلدا، ئەگەر تەنانەت دانەیەکیش ھەبێت کە شتومەکی فیزیایی تێدا بەدی بکرێت، ئەوا ھەر دەبێت دانەیەکیش ھەبێت کە تەنیا شتومەکی واتایی تێدا بێت. (شتومەکی واتایی شتێکە کە لە ھیچ کاتێک یان شوێنێکی دیاریکراودا '''بوونی نییە'''.) ھیچخوازیی سەختی مێتافیزیکی بە گشتی بەو باوەڕە دێتە برچاو کە ھیچ شتێک بوونی نییە لە جیھانی خۆ-کارادا. «فەرھەنگی ئەمریکی کەلەپووری پزیشکی» بە «دڕدۆنگییەکی سەخت کە ھەموو ھەبوون ڕەت دەکاتەوە» پێناسەی ھیچخوازی دەکات. گۆمانڕاییەکی ھاوشێوەی جیھانە موحتەمەلییەکان لە «سۆلیپسیزمدا» بەرچاو دەکەوێت (سۆلیپسیزم لە «سۆل» بە واتای تەنیایی و «ئیپس» بە واتای خودی لاتینییەوە وەرگیراوە، ئەو بیرۆکە فەلسەفییەیە کە دەڵێت تەنیا ھۆشی خود بە بێ گومان ھەیە.) ھەرچەندە ھەردوو بیرۆکەکە ھاوشێوەی یەکتری ھەبوونی شتومەک ڕەت دەکەنەوە، ھیچخواز ھەبوونی خودیش ڕەت دەکاتەوە، لەکاتێکدا سۆلیپسیستێک بە پێچەوانەوە، ھەبوونی خود پەسەند دەکات. === زانینناسی === ھیچخوازیی زانینناسی شێوازێکە لە گومانڕایی کە تێیدا کەسەکە ھەموو زانیارییەکان بە ھەڵە لەقەڵەم دەدات بەھۆی ئەوەی کە لەوانەیە ھەڵە بن یانیش ناتوانرێن کە دڵنیا بکرێنەوە کە ڕاستن. === میریۆلۆجیکال === ھیچخوازی میرۆلۆجیکال لەسەر میرۆلۆجی (علم الأجزاء)یان پارچەناسییە، حاڵەتێکە کە باوەڕ وایە شتە فیزیاییەکان پارچە و بەشی شیاویان نییە و تەنیا پارچەی سەرەتایی شتەکانیان پێکھێناوە، ئەمەش واتا ئەو جیھانەی ئێمە تێیدا دەژین کە پڕە لە شتی تەواو بە پارچەوە بەرھەمێکی ھەستە خەڵەتێنەرەکانی مرۆڤە. لێکدانەوەی ھەبوونی شتێک پێویستە بڕیاری لەسەر بدرێت، ئەو شێوازەی کە مرۆڤەکان «پارچە نادروستەکان»ی سەر زەوی پێ دەبینن ڕاستییەکی سەلمێنراوی واقیع نییە، بەڵکو تایبەتمەندیێکی شاراوەیە کە تەنیا دەتوانرێت بەجۆریی و سەرنجدان دەرببڕدرێت. بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ ڕێگەیەکی سەلمێندراو نییە بۆ پێوانی ئاستی ڕاستی ھیچخوازیی پارچەناسی. پارچەکان بەکاردێن بۆ ڕوونکردنەوەی ھەموو شتەکانی کە لەسەر زەوی و گەردووندان و ھەموو شتە ئاساییەکانی ژیانی ڕۆژانە دەگرێتەوە. بۆ نموونە تۆپێک لە دوو پارچەی نیوەیی پێکھاتووە، بۆیە ئەم تۆپە شتێکی تەواوە کە لە دوو پارچە پێکھاتووە. پارچەزانی دەڵێت کە ھەموو شتێک ئێمە دەیبینین لە گەردووندا شتێکی تەواوە کە لە پارچە پێکھاتووە. تەنیا ئەو شتانەی کە تاکو ئێستا مرۆڤایەتی دۆزیبێتییەوە کە پارچەی نەبێت لاپتۆن و [[کوارک]]ە، چونکە بە چاو نابیندرێن و ناتواندرێن بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ درکیان پێ بکرێت. بۆ دژایەتی کردنی پارچەناسی یان ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ھەموو شتێک تەواوە و پارچەی ھەیە، ژمارەیەک لە فەیلەسوفان دەرکەوتن کە دەڵێن کە ھیچ شتێک نییە کە پارچەی ھەبێت. ئەم فەیلەسوفانە دەڵێن کە [[ھەست]]ەکانمان تەنیا زانیارییەکی کز و کەممان دەدەنێ دەربارەی واقیع، بۆیە نابێت پشتیان پێ ببەسترێت. بۆ نموونە ئێمە ناتوانین بچووکترین ئەو کەرەستەکانە ببینین کە کەرەستەی لەخۆ گەورەتریان بەرھەمھێناوە، ئەمەش واتای ئەوەیە کە چاوەکانی ئێمە لاوازن و ناتوانین پشتیان پێ ببەستین بۆ تێگەیشتنی ھەمووشتێک. === ڕامیاری === ھیچخوازیی ڕامیاری لقێکی ھیچخوازیە کە دوای خەسڵەتەکانی ھیچخوازێک دەکەوێت لە ڕەتکردنەوەی شتی نابەجێ یان پێداگری نەسەلمێنراو. ئەمەش سەرەکیترین پێویستییەکانی بنەماکانی کۆمەڵایەتی و سیاسی دەگرێتەوە، وەک [[حکوومەت]]، [[خێزان]]، لەگەڵ [[یاسا]]. {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|ئایین|سیاسەت|دەروونناسی}} == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * Brassier, Ray (2007) ''Nihil Unbound: Enlightenment and Extinction'', New York: Palgrave Macmillan. * Jacobi, Friedrich Heinrich, ''Jacobi an Fichte'' (1799/1816), German Text (1799/1816), Appendix with Jacobi's and Fichte's complementary Texts, critical Apparatus, Commentary, and Italian Translation, Istituto Italiano per gli Studi Filosofici, Naples 2011, ISBN 978-88-905957-5-2. * Heidegger, Martin (1982), ''Nietzsche, Vols. I-IV'', trans. F.A. Capuzzi, San Francisco: Harper & Row. * Kierkegaard, Søren (1998/1854), ''The Moment and Late Writings: Kierkegaard's Writings, Vol. 23'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03226-9. * Kierkegaard, Søren (1978/1846), ''The Two Ages: Kierkegaard's Writings, Vol 14'', ed. and trans. Howard V. Hong, and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-07226-5. * Kierkegaard, Søren (1995/1850), ''Works of Love: Kierkegaard's Writings, Vol 16'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03792-9. * Nietzsche, Friedrich (2005/1886), [http://www.gutenberg.org/etext/19634 ''Beyond Good and Evil''], trans. Helen Zimmern. * Nietzsche, Friedrich (1974/1887), ''The Gay Science'', trans. Walter Kaufman, Vintage, ISBN 0-394-71985-9. * Nietzsche, Friedrich (1980), ''Sämtliche Werken. Kritische Studienausgabe'', ed. C. Colli and M. Montinari, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-007680-2. * Nietzsche, Friedrich (2008/1885), [https://web.archive.org/web/20031204010935/http://ibiblio.org/gutenberg/etext99/spzar10.txt ''Thus Spake Zarathustra''], trans. Thomas Common. * Tartaglia, James (2016), ''Philosophy in a Meaningless Life: A System of Nihilism, Consciousness and Reality'', London: Bloomsbury Publishing. * Arena, Leonardo Vittorio (1997), ''Del nonsense: tra Oriente e Occidente'', Urbino: Quattroventi. * Arena, Leonardo Vittorio (2012), ''Nonsense as the Meaning'', ebook. * Arena, Leonardo Vittorio (2015), ''On Nudity. An Introduction to Nonsense'', Mimesis International. * Barnett, Christopher (2011), ''Kierkegaard, pietism and holiness'', Ashgate Publishing. * Carr, Karen (1992), ''The Banalisation of Nihilism'', State University of New York Press. * Cunningham, Conor (2002), ''Genealogy of Nihilism: Philosophies of Nothing & the Difference of Theology'', New York, NY: Routledge. * Dent, G., Wallace, M., & Dia Center for the Arts. (1992). "Black popular culture" (Discussions in contemporary culture ; no. 8). Seattle: Bay Press. * Dod, Elmar (2013), ''Der unheimlichste Gast. Die Philosophie des Nihilismus.'' Marburg: Tectum 2013. * Dreyfus, Hubert L. (2004), ''[http://socrates.berkeley.edu/~hdreyfus/html/paper_kierkegaard.html Kierkegaard on the Internet: Anonymity vs. Commitment in the Present Age]''. Retrieved at December 1, 2009. * Fraser, John (2001), "[https://web.archive.org/web/20170715044409/http://www.jottings.ca/john/preface.html Nihilism, Modernisn and Value]", retrieved at December 2, 2009. * Gillespie, Michael Allen (1996), ''Nihilism Before Nietzsche'', Chicago, IL: University of Chicago Press. * Giovanni, George di (2008), "[http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/friedrich-jacobi/ Friedrich Heinrich Jacobi]", ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', Edward N. Zalta (ed.). Retrieved on December 1, 2009. * Harper, Douglas, "[http://www.etymonline.com/index.php?search=nihilism&searchmode=none Nihilism]", in: ''Online Etymology Dictionary'', retrieved at December 2, 2009. * Harries, Karsten (2010), ''Between nihilism and faith: a commentary on Either/or'', Walter de Gruyter Press. * Hibbs, Thomas S. (2000), ''Shows About Nothing: Nihilism in Popular Culture from The Exorcist to Seinfeld'', Dallas, TX: Spence Publishing Company. * Kopić, Mario (2001), ''S Nietzscheom o Europi'', Zagreb: Jesenski i Turk. * Korab-Karpowicz, W. J. (2005), "[http://www.iep.utm.edu/heidegge/ Martin Heidegger (1889—1976)]", in: ''Internet Encyclopedia of Philosophy'', retrieved at December 2, 2009. * Kuhn, Elisabeth (1992), ''Friedrich Nietzsches Philosophie des europäischen Nihilismus'', Walter de Gruyter. * Irti, Natalino (2004), ''Nichilismo giuridico'', Laterza, Roma-Bari. * Löwith, Karl (1995), ''Martin Heidegger and European Nihilism'', New York, NY: Columbia UP. * Marmysz, John (2003), ''Laughing at Nothing: Humor as a Response to Nihilism'', Albany, NY: SUNY Press. * Müller-Lauter, Wolfgang (2000), ''Heidegger und Nietzsche. Nietzsche-Interpretationen III'', Berlin-New York. * Parvez Manzoor, S. (2003), "[https://web.archive.org/web/20040220014244/http://www.pmanzoor.info/MWBR-Modernity-Nihilism.htm Modernity and Nihilism. Secular History and Loss of Meaning]", retrieved at December 2, 2009. * Rose, Eugene Fr. Seraphim (1995), ''Nihilism, The Root of the Revolution of the Modern Age'', Forestville, CA: Fr. Seraphim Rose Foundation. * Rosen, Stanley (2000), ''Nihilism: A Philosophical Essay'', South Bend, Indiana: St. Augustine's Press (2nd Edition). * Slocombe, Will (2006), ''Nihilism and the Sublime Postmodern: The (Hi)Story of a Difficult Relationship'', New York, NY: Routledge. * Villet, Charles (2009), ''Towards Ethical Nihilism: The Possibility of Nietzschean Hope'', Saarbrücken: [[Verlag Dr. Müller]]. * Williams, Peter S. (2005), ''I Wish I Could Believe in Meaning: A Response to Nihilism'', Damaris Publishing. {{Ltr/end}} {{پۆلی کۆمنز|Nihilism}} [[پۆل:فەلسەفە]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] lszwlsd68qphquvjl464nl8hgliqpl3 1592614 1592613 2026-06-21T06:47:57Z 1silent scientist 51740 /* شێوازەکان */ 1592614 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|نەزانینخوازی}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Nechayev.png|وێنۆک|سارجێی نێکایێڤ یەکێک بووە لە ھیچخوازە ڕووسییە کۆنەکان.]] '''ھیچخوازی'''، '''ھیچباوەڕی''' یان '''توناباوەڕی''' ({{بە ئینگلیزی|Nihilism}}، {{بە عەرەبی|عدمية}} • لە ''Nihil'' لە [[لاتینی]]یەوە ھاتووە بە واتای '''ھیچ''') بیر و باوەڕێکی [[فەلسەفە|فەلسەفییە]] کە پێشنیاری باوەڕنەکردن بە یەک یان زیاتر لە لایەنە واتادارەکانی ژیان دەدات. بە گشتی، ھیچخوازی بە شێوازی '''ھیچخوازیی ھەبوونی''' دەبیندرێت، بیردۆزەیەکی فەلسەفەیی کە دەڵێت ژیان ھیچ واتا و نرخێکی نییە و مرۆڤەکانیش بێبایەخ و بێ ئامانجن. ھیچخوازە ئاکارییەکان دووپاتی ئەوە دەکەنەوە کە ھیچ ڕەوشتێکی خۆیی بوونی نییە، ھەروەھا ئەو پێوەرە ڕەوشتیانەی کە بە پەسەند داندراون بە تەواوی و واتایی داھێندراون. ھیچخوازی لەوانەیە بە شێوازەکانی [[مەعریفەتناسی]]، [[زانستی بوون|زانینناسی]]، یان [[مێتافیزیک]]ی ببینرێن، واتا لە ڕووی ھیچخوازییەوە، لە ھەندێک لایەنەوە زانین لە توانادا نییە، یانیش واقیع بوونی نییە. ئەم فەلسەفەیە زۆربەی جار لەگەڵ دەستەواژەی [[بەڕەڵایی کۆمەڵایەتی]]دا بەکاردێت بۆ دەربڕینی ئەو ھەستە بێ ھیواییەی کە کەسێک لەوانەیە درکی پێ بکات دوای زانینی ئەوەی کە ھەبوون بێ سوود و گرنگییە و ھیچ نەریت و یاسا و [[ڕێسا]]یەک لە ڕاستیدا بوونیان نییە. جووڵانەوەی وەک [[شۆڕش|ڕاپەڕین]] و داھاتووخوازی لەلایەنی خەڵکی ترەوە بە ھیچخواز لە قەڵەم دراون. ھەروەھا ھیچخوازی خەسڵەتێکە کە دەدرێتە پاڵ کات و دەمەکان: بۆ نموونە جان بۆدریارد لە پاڵ چەند کەسانێکی تر سەردەمی پۆست مۆدێرنێتی (پۆست مۆدێرنێتی باری ئابووی و کەلتووری کۆمەڵگەیەکە کە دوای نوێخوازی ھاتووەتە ئاراوە) بە ھیچخواز دەزانن، ھەروەھا ھەندێک لە [[خواناسی|خواناسە دینییەکان]] و کەسایەتییە دینییە دیارەکان دووپاتیان کردووەتەوە کە پۆست مۆدێرنێتی یان زۆرینەی لایەنەکانی نوێخوازی ڕەتکردنەوەیەکی باوەڕدارییان لەگەڵدایە، و بێ باوەڕی بە مەزھەبەکانی ئەوان ھیچخوازی دەنوێنێت. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ ڕەشبینی و شکی تۆخ کە ھەبوون ڕیسوا دەکات. وا باوە لەلای خەڵکی کە ھیچخوازێکی ڕاستەقینە بڕوای بە ھیچ شتێک نییە، دڵسۆز نییە و لەوانەیە ھیچ مەبەستێکی نەبێت لە لەناوبردن زیاتر. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلسەسوف فریدریش نیچە، کە بانگەشەی ئەوەی کردووە کە کاتێک دێت کە کاریگەرییە مەزنەکانی ھەموو دین و بیر و باوەڕی ئاکاری و زانستی مێتافیزیکی لەناودەبات، و گەوەرەترین کارەسات دروست دەکات لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. لە زووەکانی سەدەی ١٩ھەمدا، فریدریش یاکوبی ئەم دەستەواژەیەی بەکارھێنا بۆ وەسفکردنی ئایدیالیزم بە شێوەیەکی خراپ. ھیچخوازی کاتێک بەناوبانگ بوو کە یەکێک لە ڕۆماننووسە ڕووسییەکان بەناوی ئیڤان ئێس تەرگینێڤ لە ڕۆمانەکەیدا بە ناوی ''باوکەکان و کوڕەکان'' (١٨٦٢) دەستەواژەکەی بەکارھێنابوو. لەدوای ئەمەوە لە ڕووسیا جووڵەیەکی گەورە ھاتە ئاراوە کە ھەموو دەسەڵاتێکیان ڕەتدەکردەوە، وەک دینەکان و حکوومەت و دەسەڵاتدارەکان (١٨٣٠–١٩١٧). == مێژوو == === سەدەی ١٩ === [[پەڕگە:Turgenev by Repin.jpg|وێنۆک|ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەرگینێڤ دەستەواژەی ھیچخوازیی بەناوبانگ کرد.]] ناوی «ھیچخوازی» سەرەتا لەلایەن فریدریش ھاینریش یاکوبی (Friedrich Heinrich Jacobi) ئەڵمانییەوە بەکارھێنراوە (١٧٤٣–١٨١٩). یاکوبی ئەم ناوەی بۆ ناساندنی ڕۆشنگەری ([[ڕاسیۆنالیزم]]) بەکارھێناوە، بەتایبەتی فەلسەفە «گرنگ»ەکەی [[ئیمانوێل کانت]] کە «وەک دەمەقاڵێیەکە بەرەو بێ مانایی»، کە باس لەوە دەکات کە ھەموو ڕۆشنگەرییەک دەگەڕێتەوە بۆ ھیچخوازی—بۆیەش دەبێت خودی لێ لابدرێت و [[باوەڕ]] وەک جێگرەوەی دابندرێت. برێت دەبڵیو دەیڤس لە نووسراوێکدا دەڵێت: «یەکەم پەرەسەندنی فەلسەفەیی بیرۆکەی ھیچخوازی دەگەڕێتەوە بۆ فریدریش یاکوبی، ئەو کەسایەتییەی کە لە پەیامێکی بەناوبانگدا ڕەخنەی لە بیرۆکەکانی یوھان گۆتلیب فیختە گرتووە لە کەوتنە ناو ھیچخوازییەوە.» دوای بەناوبانگ بوونی دەستەواژەی ھیچخوازی، کە لەلایەن ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەریگنێڤەوە بەناوبانگ بوو، جووڵەیەکی نوێی ڕووسی سەری ھەڵدا بەناوی جووڵەی ھیچخوازی (١٨٦٠–١٩١٧). ئەوان خۆیان بە ھیچخواز ناودەبرت لەبەر ئەوەی ھیچ شتێک کە لەو کاتەدا ھەبوو چاوەکانی تێر نەکردبوون. لەم کاتەدا خەڵکی ھەموو داواکاری و فرمانەکانی حکوومەت و کڵێساکان و خێزانەکانیان پشتگوێ دەخست. بزووتنەوەکە ڕێکخستنێکی کۆمەڵایەتیی پشتگیری دەکرد لەسەر بنەمای ھۆش و فام، فەلسەفەی مادەخوازی وەک سەرچاوەی تەنیا زانیاری و ئازادیی تاکی دیاری کردبوو، ھەروەھا بڵندترین ئامانجی ئەوان بوو. لەم کاتەدا کە ھیچخوازەکان ھەموو خوا و دین و دەسەڵاتێکیان ڕەت دەکردەوە، ھۆکارەکەیان دابووە پاڵ ئازادی. کۆنترین بەکارھێنانی فەلسەفی بۆ دەستەواژەی ھیچخوازی پەیوەندیدارە بە شکەوە. لەبەرئەوەی ھیچخوازەکان ڕاستییە جێگیرەکانی شتەکانیان ڕەت دەکردەوە. === سۆرێن کیەرکێگۆر === [[پەڕگە:Kierkegaard.jpg|وێنۆک|ڕاست|سکێچێکی تەواونەکراوی ١٨٤٠ی [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] لەلایەن مامییەوە نیل کریستیان کیەرکێگۆر]] [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] (١٨١٣–١٨٥٥) ئاستێکی سەرەتایی ھیچخوازیی ھەبووە، ئەو بە (لێڤێلینگ – Leveling) ناوی بردووە. لێڤێلینگ لای ئەو پڕۆسەی دامرکانەوەی تاک بووە تاکو تایبەتمەندی ئەو کەسایەتییە نامێنێت و ھیچ سوودێک لە ھەبوونیدا ناتواندرێت ببیندرێت: {{وتە|کۆتا ئاستی لێڤێلینگ وەک خامۆشی مەرگ وایە، کە تێیدا تاک گوێی لە ترپەی دڵی خۆی دەبێت تێیدا، بێجووڵەیی وەک کاتی مردن، کە ھیچ شتێک ناتوانێت بیبڕێت، کە ھەموو شتێک تێیدا نوقوم دەبێت، بە بێھێزی. تاکێک دەتوانێت سەرپێچی بکات، بەڵام تاکێک ناتوانێت خۆی لەم پڕۆسەیەدا بگرێت، گەر بە پێچەوانەوە، ئەوە دەیکات بە نوێنەر و ئەو خۆی لە لێڤێلینگ لادەدات. ھەر تاکێک دەتوانێت بەشداری ئەم پڕۆسەیە بکات لە سنوورە بچووکەکەی خۆیدا، بەڵام ئەمە پڕۆسەیەکی خۆییە، لێڤێلینگیش تاک داگیر دەکات.|سۆرێن کیەرکێگۆر}} کیەرکێگۆر، داکۆکیکارێکی ''فەلسەفەی ژیان''، بە گشتی دژی لێڤێلینگ و ئەنجامە ھیچخوازەکانی دواوە، ھەرچەندە ئەو باوڕی وابوو کە «پەروەردەیی دەبێت ئەگەر لە تەمەنێکدا بژیت کە لێڤێلینگ تێیدا ڕوودەدات [لەبەرئەوەی] خەڵکی ناچار دەبن کە بە تەنیا ڕووبەڕووی حوکمی لێڤێلینگ ببنەوە» جۆرج کاتکین دەڵێت کە کیەرکێگۆر دژی لێڤێڵینگ بووە، بۆ ھەر مەبەستێک بێت. کیەرکێگۆر دەڵێت کە ئەو کەسانەی کە دەتوانن بەسەرکەوتوویی بەسەر پڕۆسەی لێڤێڵینگدا زاڵ بن بەھێزتر دەبن و ئەوەش پێیەکی تر دەنوێنێت بەرەو بوون بە خودی خۆی. جیاوازییەک ھەیە لە نێوان بیرکردنەوەی ھیچخوازەکەی کیەرکێگۆر و ھیچخوازیی سەردەمی مۆدێرندا، کیەرکێگۆر بڕوای وابوو کە لێڤێڵینگ دەبێت بە ھۆکار بۆ ژیانێکی بێ واتا، مەبەست، لەگەڵ نرخ. لەکاتێکدا کە ھیچخوازەکانی سەردەمی ھاوچەرخ پێیان وایە کە ھیچ کاتێک ھەر لە سەرەتاشەوە واتا و مەبەست و نرخی نەبووە ھەرچۆنێک بێت. === فریدریش نیچە === [[پەڕگە:Nietzsche187c.jpg|وێنۆک|نیچە لە ١٨٧٥دا]] ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلەسوفی ئەڵمانی [[فریدریش نیچە]]، فریدریش کەسایەتییەک بووە کە توانیوێتی ھیچخوازی بە وردی وەک دیاردەیەکی بەربڵاو لە چاندی خۆراوادا دەستنیشان بکات. ھەرچەندە خەسڵەتەکانی ھیچخوازی لە کارەکانی ئەودا دەبیندرێن، ئەو دەستەواژەکەی بە چەند شێوازێکی جیا جیا بەکارھێناوە، کە واتا و پەیوەندی جیا دەدەن. (کارێن کار) لە بارەی کارەکان و شێوازی تێگەیشتنی نیچە لە ھیچخوازی دەڵێت: «ھەروەک حالەتێکی گرژی وایە، وەک لارسەنگیێک لەنێوان ئەوەی کە ئێمە دەمانەوێت بە نرخی بزانین (یان پێویستمان پێیەتی) و چۆن جیھان کاردەکات.» کاتێک ئێمە درک بەوە دەکەین کە جیھان ئەو بەھا و واتایەی نییە کە ئێمە دەمانەوێت ھەیبێت یان بۆ چەند کاتێکی زۆر پێمان وابووە ھەیبووە، دەکەوینە قەیرانەوە. نیچە دەڵێت لەگەڵ ڕەت کردنەوەی [[مەسیحییەت]] و بەرزبوونەوەی پووکانەوەی سایکۆلۆجی، ھیچخوازی لە ڕاستیدا خەسڵەتی سەردەمی ھاوچەرخە، پێشی وایە کە بەرزبوونەوەی ڕێژەی ھیچخوازەکان ھێشتا ناتەواوە و ھێشتا زیاتری ماوە بەرز ببێتەوە. دەفتەرەکانی نیچە کە بڵاوکراونەتەوە، بە وردی باسی کێشەکانی ھیچخوازی دەکات. نیچە ھیچخوازی بە واڵاکردنەوەی جیھان، بە تایبەتی مرۆڤ، لە واتا، مەبەست/ئامانج، ڕاستی، و نرخ لە قەڵەم دەدات. قەدەکانی ئەم تێبینییانە بەشێکن لە تێڕوانینناسی (Perspectivism)ـی نیچە، یان بیرۆکەکەی کە دەڵێت: زانین بەردەوام لەلایەن کەسێکی شتێکەوەیە: بەردەوام بە تێڕوانینەوە بەستراوەتەوە و ھەرگیز ڕاستییەکی سەلمێنراو نییە. تا ڕادەیەک، لێکدانەوە ھەیە کە وا لە ئێمە دەکات لە جیھان و واتاکەی تێبگەین. لێکدانەوە شتێکە کە ناتوانین بەبێی بژین؛ لەڕاستیدا، شتێکە کە ''پێویستە''. ڕێگەیەک لە لێکدانەوەی جیھان سەرنجدانی ڕەوشتە، کە یەکێکە لە ڕێگە سەرەکییەکان کە خەڵکی بەکاری دەھێنن بۆ دۆزینەوەی واتا لە جیھاندا. نیچە جیاوازی دەکات لە بەینی ڕەوشتێک کە بەھێز و تەندروستە، لەگەڵ دانەیەک کە بێھێزە، بێ گوێدانە ڕادەی بەھێزییەکەی، ڕەوشت بە واتامان دەناسێنێت، جا ئەمە دروست کراو بێت یان چێنراو بێت، یارمەتیمان دەدان کە ژیان ببڕین، ھەرچۆنێک بێت. === ھیچخوازی و بودیزم === [[پەڕگە:Buddha anjali mudra.JPG|ڕاست|220px|وێنۆک]] لە [[بودیزم]]دا، بەتاڵی شتەکان لێکچوونێکی ھەیە لەگەڵ ھیچخوازیدا. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن فریدریش نیچەوە ئاماژەی پێ کراوە، زانا بودییەکانیش ھۆکاری ئەو لێکچوونەیان گەڕاندووەتەوە بۆ وەرگێڕانە بێھێزەکەی ئەو کاتە. بودا وتوێتی کە ھەموو شتێک، جا فیزیکی بن یان خەیاڵی، بەتاڵن لە ھەر ماددەیەکی ھاوڕا یان سروشتی گرنگ. ئەناتایەکی تری بودیزمش دەڵێت کە ھەبوون لە سروشتدا لە ڕاستیدا گرنگییەکی وای نییە و خودی کەس ھیچ کاریگەرییەکی ئەوتۆی نییە. بەپێی ناجارجونا، فەیلەسوفی سەدەی دووەم، بوونەوەرە ھەستیارەکان بۆ ماوەیەکی کاتیی لە پێنج توخم پێکھاتوون و بەتەنیا بوونیان نییە، واتە لە ڕاستیدا خود بوونی نییە. {{وتە|ڕاستی ڕەسەن بەتاڵە لە پێکھاتەی چەمکی|ناجارجونا}} بەپێی تێگەیشتنی بودییەکان، ئەگەر «ھەبوون» ھەبێت، ئەوا دەبێت ڕێژەیەکی بێ کۆتا بێت. بەپێی لێکۆڵینەوە کۆنەکانی بودیزم، وەک ئەوانەی سارڤاستیڤادا، سروشت بە شێوەیەکی دیالێکتیکی کار دەکات کە تێیدا ھەموو بوونەوەرەکان یەکتری پشتگوێ دەخەن، بەھۆی بەردەوامبوونیشیانەوە ئەمە دەبێتە سیستمێک بۆ ئەوان، دواتریش وردە وردە ئەم سیستمە ون دەبێت و ھەموو دەکەونە حاڵەتێکەوە کە ناسراوە بە حاڵەتی پۆسەسیۆنلەس، کە حاڵەتێکە ھیچ گرنگییەک، دانەپاڵێک، یانیش ڕێکییەکی تێدا نابیندرێت. ھۆشی مرۆڤایەتی بە گشتی، ئەو کردارەیە کە مرۆڤەکان دەبەستێتەوە بە ئەفسانە و خەیاڵەوە، کە دەبێتە ھۆکاری بێ ھیوایی و [[خەمۆکی]]، ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ئەو واتایەی ئێمە بە ژیان یان ئەو شتانەی ناویمان داوە بەتاڵە. لەکاتێکدا کە بودیزم و ھیچخوازی بە شێوازێک پەیوەندیدارن، شیاو نییە کە بووترێت بودیزم شێوازێکە لە ھیچخوازی. بودیزم ھیچخوازی نییە چونکە دین و ڕەوشت و بایەخداری ڕەت ناکاتەوە. === جووڵەی ڕووسی === بە جووڵەی ھیچخوازی ناسراوە، کە جووڵەیەکی ڕووسی بوو کە لە ساڵی ١٨٦٠ەکاندا سەری ھەڵدا کە ھەموو دەسەڵاتێکی پشتگوێ دەخست و ڕەتی دەکردەوە. دوای کوژرانی ئەلێکساندەری دووەم لە ساڵی ١٨٨١، ھیچخوازەکان لە سەرانسەری [[ئەورووپا]]دا سەریان ھەڵدا بۆ ئەوەی ناڕەزاێتی خۆیان دەرببڕن لە بەکارھێنانی زۆرەملێ و توندوتیژی بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاری ڕامیاری. ھیچخوازەکان تووڕەیی خۆیان دەردەبڕی بەرامبەر بە توندوتیژییەکەی کڵێسای ئارتاداکسی خۆرھەڵات لەگەڵ ئیمپڕاتۆرییەت و ئۆتۆکراسی زاریست (Tsarist)ـی ڕووسی. ھیچخوازی لە مێژووی ڕووسیادا دەکرێت بە دوو بەشەوە: [[پەڕگە:Russian Nihilists are being tied to chairs on horse-drawn pl Wellcome V0041837.jpg|وێنۆک|چەپ|دوو ھیچخوازی ڕووسی بەسراونەتەوە بە کورسییەکانیانەوە لەکاتێکدا کە بەرەو لەسێدارەدانیان دەبەن|250px]] # دەمی سەرەکی (١٨٦٠–١٧٦٩): کە دەمی بڵاوبوونەوەی بیر و باوەڕە سەرەکییەکانی ھیچخوازی و بەناوبانگبوونی بوو. لەم کاتەدا بچووکترین جووڵەی ھیچخوازی ببیندرایە لەلایەن کەسێکە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن زیندان دەکران و یانیش دەنێردران بۆ سیبریا. بە دوای ئەمیشدا، # دەمی شۆڕشگێڕانە (١٨٧٠–١٨٨١): کاتێک نامیلکەکەی سێرجەی نیچیاڤ (Catechism of a Revolutionary) جووڵەکەی گۆڕی، کە بریتی بوو لە تەنیا چاوەڕوانکردن و ھێرشکرشنە سەر پروپاگەندە بەربڵاوەکان. لەم دەمەدا ئارەزوو بەرەو گێڕانی شۆڕش دژی ڕژێمی زاریست زیادی کرد و چەندەھا کردەوە ئەنجام درا دژی دەسەڵاتدارانی ڕووسیا. دەمی شۆڕشگێڕی لەگەڵ کوژرانی تزار ئەلێکساندەری دووەم کۆتایی پێ دێت (١٣ی ئازار ١٨٨١). پێش کۆتایی ھاتنی دەمی شۆڕشگێڕان، حکوومەتی ڕووسیا لەو ماوەیەدا بە شێوەیەکی چالاک دەستیان کرد بە ڕاوکردنی ھیچخوازەکان دوای ئەوەی ھەوڵی کوژرانی زار شکستی ھێنا، ئەمەش وای کرد کە چەند کۆمەڵگەیەکی ھیچخوازی شاردراوە سەر ھەڵبدەن، کە یەکەمینیان پێکھاتووە لە «ڕێکخراوەکە – The Orginization»، ئەم ڕێکخراوە ھەستا بە کردنەوەی قوتابخانەیەکی کوڕان لە [[مۆسکۆ]] بۆ ڕاھێنانی شۆڕشگێڕە گەنجەکان. لە پاڵ ئەمەدا، ئەوان گرووپێکی تریان لێ بۆوە بە ناوی «دۆزەخ»، کە کاریان تەنیا تاوانی ڕامیاری بوو، و کوشتنی زار ئامانجی سەرەکییان بوو. دیمیتری کاراکۆسۆڤ ھەوڵی کوشتنەکەی دا، بەڵام شکستی ھێنا، بۆیە لە ٤ی نیسانی ١٨٦٦ لەسێدارە درا لە مەیدانی قەشە پیتەرسبێرگ. == شێوازەکان == ھیچخوازی چەند پێناسەیەکی جیا جیای ھەیە، بەھۆی ئەمەشەوە دەتوانێت خۆی لە چەند فەلسەفەیەکی جیا و سەربەخۆدا بدۆزێتەوە. === ھەبوونی === ھیچخوازیی ھەبوونی یان وجودی (وجودیة) ئەو باوەڕەیە کە ژیان ھیچ واتا و نرخێکی درکپێکراوی نییە. ھیچخوازیە ھەبوونییەکان پێیان وایە کە تاقە مرۆڤێک بەتەنیا یانیش ھەموو مرۆڤایەتی بێ بایەخە، بێ مەبەستە. بێ واتایی ژیان بە فراوانی باس کراوە لە [[ئێگزیستانسیالیزم|بوونخوازی]] (وجودیة). بەپێی بیردۆزەکە، ھەر تاکێک بوونەوەرێکی دابڕاوە کە دێتە گەردوونەوە، ھەر لە سەرەتاشەوە لە وەڵامی پرسیاری «بۆچی من ھەم؟» دابڕاوە، بەڵام ھەر ناچار دەکرێن کە خۆیان واتایەک دروست بکەن یان دابھێنن. لە ھەموو جۆرەکانی ھیچخوازی دا، ئەم جۆرەیان گرنگی زیاتری پێدراوە لە ڕووی فەلسەفیی و وێژەییەوە. ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ژیان بەبێ واتا و نرخە پێکھاتووە لە پێکھاتەی سەرەکی بنیاتنانی ھیچخوازی، ھیچخوازیە ھەبوونییەکان دەڵێن کە (واتا) «بابەتێکی بیردۆزیی خاوەن بیر نییە» و بەڵکو «سەرەنجامێکی بەشداریکردن و پابەند بوونە.» ئەم بیردۆزەیە بە کەڵک دێت بۆ باسکردنی حاڵی مرۆڤایەتی لەکاتی ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی واتا لە ژیاندا، ھیچخوازەکانیش لەسەر ئەمە دەڵێن «بە فیزین، دڵڕەنجاوین، و خۆمان ھەڵدەخڵەتێنین، ژیانی ئێمە ھیچ بایەخێکی نییە، و گەڕان و دان پێنان بە واتایەکدا لە ژیان کە لە ڕاستیدا نییە بێکەڵکە.» ھیچخوازە ھەبوونییەکان دەڵێن کە دەبێت ھەر تاکێک ڕووبەڕووی ئەو ڕاستییە ببێتەوە کە دەمرێت، و ھەردووک [[ئایین]] و [[مێتافیزیک]] ئەنجامی ترسە لە مردن. بەپێی دۆناڵد کرۆسبی، «ھیچ پاساوێک نییە بۆ ژیان، بەڵام ھیچ مەرجێکیش نییە بۆ نەژیانی. ئەو کاسانەی کە بانگەشە دەکەن کە واتایەکیان دۆزیوەتەوە لە ژیانیاندا نە درۆ دەکەن و نە خۆیان ھەڵدەخڵەتێنن، بەڵکو ئەوان شکستیان ھێناوە لە بینینی حاڵی مرۆڤایەتی.» ھیچخوازیی ھەبوونی لە ڕاستیدا بەشێک بووە لە دابونەریتی کۆمەڵگەی ڕۆژاوا لە سەردەمی کیرینایکییەکانەوە. لە سەردەمی ڕێنێسانسدا، [[ویلیام شێکسپیر]] بە ڕوونی و پاراوی بینین و بۆچوونی ھیچخوازیە ھەبوونییەکانی خستە ڕوو لە کۆتایی یەکێک لە شانۆگەرییەکانیدا. یەکێک لە کۆنترین خاوەن بیری ھیچخوازیی ھەبوونی فەیلەسوف ھێگەسێس بوو (٢٥٠ پ.م)، ئەو پێی وابوو کە ناخۆشی و کارەسات خۆی بەسەر خۆشحاڵی و خۆشبەختیدا زاڵ کردووە، بۆیە دڵخۆشی لە توانادا نابێت و خۆکوشتنی بە تەنیا چارەسەر داناوە. ھیچخوازە ھەبوونییەکان بەبێ بایەخدانانی سروشتی مرۆڤ و ھەموو واتا سەرەکییەکان ژیان ھەڵدەبژێرن و باوەڕیان بە ھیچ شتێک نییە لە ژیاندا. لە ساڵەکانی ١٩٠٥–١٩٨٠، ژێن-پۆل ساخت، ڕۆماننووس و فەیلەسوفی فەڕەنسی ئەم بیروباوەڕەی بەناوبانگتر کرد لە ناوخۆی فەڕەنسادا و وەک جووڵەیەکی لێ ھات. === ئاکاری === [[پەڕگە:Merwart-Nihilist.jpg|وێنۆک|تابلۆی ''ھیچخوازەکە''، لەلایەن پۆڵ مێروات (١٨٨٢)|250px]] ھیچخوازیی ئاکاری یان ڕەوشتی، ھەروەھا ناسراوە بە ھیچخوازیی ئێتیکاڵ، بیر و باوەڕێکی مێتائێتیکییە (أخلاقیات فوقیة) کە دەڵێت ڕەوشت بە شێوەیەکی زگماگی بوونی نییە لە ڕاستیدا، بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ کردەوەیەک ناتواندرێت بەسەر ئەوی تردا پەسەند بکرێت. بۆ نموونە ھیچخوازێکی ئاکاری لەوانەیە بڵێت کوشتنی کەسێک، بۆ ھەر ھۆکارێک بێت، خۆی لە ناو خۆیدا نە ھەڵەیە و نە ڕاست. چونکە بنەماکانی ڕەوشت لە کۆمەڵگادا دوولەتکارییەکی سادەبنچیبە بنیانت دراوە. ھیچخوازەکانی تر لەوانەیە مشتومڕ لەسەر ئەوە بکەن و بڵێن نەک ڕەوشت بوونی نییە، ئەگەر ھەبێت، ئەوە داھێنانی مرۆڤە و بۆیەش دەستکردە. ئەوەی کە بە خراپ ناسراوە لە ناو مرۆڤایەتیدا کێشێکی قورستری خراوەتە سەر وەک لەوەی کە بە باش لە قەڵەم دراوە. بەھۆی ئەمەوە ھیچخوازێکی ئاکاری پێی وایە کە بانگەشە ڕەوشتییەکان لە ھەموو ڕاستییەک دوورن و ھیچ نرخێکیان نییە. «بیردۆزەی ھەڵە»، بیردۆزەیەکە کە لەسەر سێ بنەما پێکھاتووە و دەتوانێت بیرکردنەوەی ھیچخوازێکی ئاکاری بە ئاسانی بخاتە ڕوو: # ھیچ پێکھاتەیەکی ئاکاریی سروشتی لەم گەردوونەدا نییە؛ کەواتە ھیچ شتێک ھەڵە و ڕاست نین # ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ھیچ بڕیارێکی ڕەوشتی دروست نییە، بەڵام، # حوکمە ڕەوشتییەکانمان ھەوڵی باسکردنی شتە ڕەوشتییەکان دەدەن، بەڵام بەردەوام شکست دەھێنن. ئەمەش وا دەکات کە ئێمە بەردەوام بکەوینە ھەڵەوە لەکاتی بڕیاردان لەسەر شتەکان بە شێوەیەکی ئاکاریی. ئێمە ھەوڵی دەربڕینی ڕاستییەکان دەدەین لەکاتی حکومدان یان بڕیاردانی ڕەوشتی، بەڵام چونکە ھیچ ڕاستییەکی ڕەوشتیی یان ئاکاریی بوونیان نییە، بانگەشە ڕەوشتییەکانی ئێمەش ھەڵە دەبن. ێەم سێ بنەمایە و بیردۆزەکە بەرەو ئەوەمان دەگەیێنێت یان ھەوڵی دەدات ئەوەمان پێ بڵێ کە ھیچ زانیارییەکی ڕەوشتی نییە. زانین و زانیاری پێویستییان بە ڕاستی ھەیە. واتە ئەگەر ڕاستی ڕەوشتی نەبێت، ناکرێت زانیاری ڕەوشتی ھەبێت، ئەمەش وا دەکات کە ڕەوشت بە تەواوەتی ئەفسانەیی بێت. === مێتافیزیکی === ھیچخوازی مێتافیزیکی ئەو بیردۆزە فەلسەفەییەیە کە وای دادەنێت شتومەکی بینرا و فیزیایی لەوانەیە بوونیان نەبێت لە جیھانی موحتەمەلدا، ئەگەر تەنانەت دانەیەکیش ھەبێت کە شتومەکی فیزیایی تێدا بەدی بکرێت، ئەوا ھەر دەبێت دانەیەکیش ھەبێت کە تەنیا شتومەکی واتایی تێدا بێت. (شتومەکی واتایی شتێکە کە لە ھیچ کاتێک یان شوێنێکی دیاریکراودا '''بوونی نییە'''.) ھیچخوازیی سەختی مێتافیزیکی بە گشتی بەو باوەڕە دێتە برچاو کە ھیچ شتێک بوونی نییە لە جیھانی خۆ-کارادا. «فەرھەنگی ئەمریکی کەلەپووری پزیشکی» بە «دڕدۆنگییەکی سەخت کە ھەموو ھەبوون ڕەت دەکاتەوە» پێناسەی ھیچخوازی دەکات. گۆمانڕاییەکی ھاوشێوەی جیھانە موحتەمەلییەکان لە «سۆلیپسیزمدا» بەرچاو دەکەوێت (سۆلیپسیزم لە «سۆل» بە واتای تەنیایی و «ئیپس» بە واتای خودی لاتینییەوە وەرگیراوە، ئەو بیرۆکە فەلسەفییەیە کە دەڵێت تەنیا ھۆشی خود بە بێ گومان ھەیە.) ھەرچەندە ھەردوو بیرۆکەکە ھاوشێوەی یەکتری ھەبوونی شتومەک ڕەت دەکەنەوە، ھیچخواز ھەبوونی خودیش ڕەت دەکاتەوە، لەکاتێکدا سۆلیپسیستێک بە پێچەوانەوە، ھەبوونی خود پەسەند دەکات. === زانینناسی === ھیچخوازیی زانینناسی شێوازێکە لە گومانڕایی کە تێیدا کەسەکە ھەموو زانیارییەکان بە ھەڵە لەقەڵەم دەدات بەھۆی ئەوەی کە لەوانەیە ھەڵە بن یانیش ناتوانرێن کە دڵنیا بکرێنەوە کە ڕاستن. === میریۆلۆجیکال === ھیچخوازی میرۆلۆجیکال لەسەر میرۆلۆجی (علم الأجزاء)یان پارچەناسییە، حاڵەتێکە کە باوەڕ وایە شتە فیزیاییەکان پارچە و بەشی شیاویان نییە و تەنیا پارچەی سەرەتایی شتەکانیان پێکھێناوە، ئەمەش واتا ئەو جیھانەی ئێمە تێیدا دەژین کە پڕە لە شتی تەواو بە پارچەوە بەرھەمێکی ھەستە خەڵەتێنەرەکانی مرۆڤە. لێکدانەوەی ھەبوونی شتێک پێویستە بڕیاری لەسەر بدرێت، ئەو شێوازەی کە مرۆڤەکان «پارچە نادروستەکان»ی سەر زەوی پێ دەبینن ڕاستییەکی سەلمێنراوی واقیع نییە، بەڵکو تایبەتمەندیێکی شاراوەیە کە تەنیا دەتوانرێت بەجۆریی و سەرنجدان دەرببڕدرێت. بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ ڕێگەیەکی سەلمێندراو نییە بۆ پێوانی ئاستی ڕاستی ھیچخوازیی پارچەناسی. پارچەکان بەکاردێن بۆ ڕوونکردنەوەی ھەموو شتەکانی کە لەسەر زەوی و گەردووندان و ھەموو شتە ئاساییەکانی ژیانی ڕۆژانە دەگرێتەوە. بۆ نموونە تۆپێک لە دوو پارچەی نیوەیی پێکھاتووە، بۆیە ئەم تۆپە شتێکی تەواوە کە لە دوو پارچە پێکھاتووە. پارچەزانی دەڵێت کە ھەموو شتێک ئێمە دەیبینین لە گەردووندا شتێکی تەواوە کە لە پارچە پێکھاتووە. تەنیا ئەو شتانەی کە تاکو ئێستا مرۆڤایەتی دۆزیبێتییەوە کە پارچەی نەبێت لاپتۆن و [[کوارک]]ە، چونکە بە چاو نابیندرێن و ناتواندرێن بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ درکیان پێ بکرێت. بۆ دژایەتی کردنی پارچەناسی یان ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ھەموو شتێک تەواوە و پارچەی ھەیە، ژمارەیەک لە فەیلەسوفان دەرکەوتن کە دەڵێن کە ھیچ شتێک نییە کە پارچەی ھەبێت. ئەم فەیلەسوفانە دەڵێن کە [[ھەست]]ەکانمان تەنیا زانیارییەکی کز و کەممان دەدەنێ دەربارەی واقیع، بۆیە نابێت پشتیان پێ ببەسترێت. بۆ نموونە ئێمە ناتوانین بچووکترین ئەو کەرەستەکانە ببینین کە کەرەستەی لەخۆ گەورەتریان بەرھەمھێناوە، ئەمەش واتای ئەوەیە کە چاوەکانی ئێمە لاوازن و ناتوانین پشتیان پێ ببەستین بۆ تێگەیشتنی ھەمووشتێک. === ڕامیاری === ھیچخوازیی ڕامیاری لقێکی ھیچخوازیە کە دوای خەسڵەتەکانی ھیچخوازێک دەکەوێت لە ڕەتکردنەوەی شتی نابەجێ یان پێداگری نەسەلمێنراو. ئەمەش سەرەکیترین پێویستییەکانی بنەماکانی کۆمەڵایەتی و سیاسی دەگرێتەوە، وەک [[حکوومەت]]، [[خێزان]]، لەگەڵ [[یاسا]]. == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * Brassier, Ray (2007) ''Nihil Unbound: Enlightenment and Extinction'', New York: Palgrave Macmillan. * Jacobi, Friedrich Heinrich, ''Jacobi an Fichte'' (1799/1816), German Text (1799/1816), Appendix with Jacobi's and Fichte's complementary Texts, critical Apparatus, Commentary, and Italian Translation, Istituto Italiano per gli Studi Filosofici, Naples 2011, ISBN 978-88-905957-5-2. * Heidegger, Martin (1982), ''Nietzsche, Vols. I-IV'', trans. F.A. Capuzzi, San Francisco: Harper & Row. * Kierkegaard, Søren (1998/1854), ''The Moment and Late Writings: Kierkegaard's Writings, Vol. 23'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03226-9. * Kierkegaard, Søren (1978/1846), ''The Two Ages: Kierkegaard's Writings, Vol 14'', ed. and trans. Howard V. Hong, and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-07226-5. * Kierkegaard, Søren (1995/1850), ''Works of Love: Kierkegaard's Writings, Vol 16'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03792-9. * Nietzsche, Friedrich (2005/1886), [http://www.gutenberg.org/etext/19634 ''Beyond Good and Evil''], trans. Helen Zimmern. * Nietzsche, Friedrich (1974/1887), ''The Gay Science'', trans. Walter Kaufman, Vintage, ISBN 0-394-71985-9. * Nietzsche, Friedrich (1980), ''Sämtliche Werken. Kritische Studienausgabe'', ed. C. Colli and M. Montinari, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-007680-2. * Nietzsche, Friedrich (2008/1885), [https://web.archive.org/web/20031204010935/http://ibiblio.org/gutenberg/etext99/spzar10.txt ''Thus Spake Zarathustra''], trans. Thomas Common. * Tartaglia, James (2016), ''Philosophy in a Meaningless Life: A System of Nihilism, Consciousness and Reality'', London: Bloomsbury Publishing. * Arena, Leonardo Vittorio (1997), ''Del nonsense: tra Oriente e Occidente'', Urbino: Quattroventi. * Arena, Leonardo Vittorio (2012), ''Nonsense as the Meaning'', ebook. * Arena, Leonardo Vittorio (2015), ''On Nudity. An Introduction to Nonsense'', Mimesis International. * Barnett, Christopher (2011), ''Kierkegaard, pietism and holiness'', Ashgate Publishing. * Carr, Karen (1992), ''The Banalisation of Nihilism'', State University of New York Press. * Cunningham, Conor (2002), ''Genealogy of Nihilism: Philosophies of Nothing & the Difference of Theology'', New York, NY: Routledge. * Dent, G., Wallace, M., & Dia Center for the Arts. (1992). "Black popular culture" (Discussions in contemporary culture ; no. 8). Seattle: Bay Press. * Dod, Elmar (2013), ''Der unheimlichste Gast. Die Philosophie des Nihilismus.'' Marburg: Tectum 2013. * Dreyfus, Hubert L. (2004), ''[http://socrates.berkeley.edu/~hdreyfus/html/paper_kierkegaard.html Kierkegaard on the Internet: Anonymity vs. Commitment in the Present Age]''. Retrieved at December 1, 2009. * Fraser, John (2001), "[https://web.archive.org/web/20170715044409/http://www.jottings.ca/john/preface.html Nihilism, Modernisn and Value]", retrieved at December 2, 2009. * Gillespie, Michael Allen (1996), ''Nihilism Before Nietzsche'', Chicago, IL: University of Chicago Press. * Giovanni, George di (2008), "[http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/friedrich-jacobi/ Friedrich Heinrich Jacobi]", ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', Edward N. Zalta (ed.). Retrieved on December 1, 2009. * Harper, Douglas, "[http://www.etymonline.com/index.php?search=nihilism&searchmode=none Nihilism]", in: ''Online Etymology Dictionary'', retrieved at December 2, 2009. * Harries, Karsten (2010), ''Between nihilism and faith: a commentary on Either/or'', Walter de Gruyter Press. * Hibbs, Thomas S. (2000), ''Shows About Nothing: Nihilism in Popular Culture from The Exorcist to Seinfeld'', Dallas, TX: Spence Publishing Company. * Kopić, Mario (2001), ''S Nietzscheom o Europi'', Zagreb: Jesenski i Turk. * Korab-Karpowicz, W. J. (2005), "[http://www.iep.utm.edu/heidegge/ Martin Heidegger (1889—1976)]", in: ''Internet Encyclopedia of Philosophy'', retrieved at December 2, 2009. * Kuhn, Elisabeth (1992), ''Friedrich Nietzsches Philosophie des europäischen Nihilismus'', Walter de Gruyter. * Irti, Natalino (2004), ''Nichilismo giuridico'', Laterza, Roma-Bari. * Löwith, Karl (1995), ''Martin Heidegger and European Nihilism'', New York, NY: Columbia UP. * Marmysz, John (2003), ''Laughing at Nothing: Humor as a Response to Nihilism'', Albany, NY: SUNY Press. * Müller-Lauter, Wolfgang (2000), ''Heidegger und Nietzsche. Nietzsche-Interpretationen III'', Berlin-New York. * Parvez Manzoor, S. (2003), "[https://web.archive.org/web/20040220014244/http://www.pmanzoor.info/MWBR-Modernity-Nihilism.htm Modernity and Nihilism. Secular History and Loss of Meaning]", retrieved at December 2, 2009. * Rose, Eugene Fr. Seraphim (1995), ''Nihilism, The Root of the Revolution of the Modern Age'', Forestville, CA: Fr. Seraphim Rose Foundation. * Rosen, Stanley (2000), ''Nihilism: A Philosophical Essay'', South Bend, Indiana: St. Augustine's Press (2nd Edition). * Slocombe, Will (2006), ''Nihilism and the Sublime Postmodern: The (Hi)Story of a Difficult Relationship'', New York, NY: Routledge. * Villet, Charles (2009), ''Towards Ethical Nihilism: The Possibility of Nietzschean Hope'', Saarbrücken: [[Verlag Dr. Müller]]. * Williams, Peter S. (2005), ''I Wish I Could Believe in Meaning: A Response to Nihilism'', Damaris Publishing. {{Ltr/end}} {{پۆلی کۆمنز|Nihilism}} [[پۆل:فەلسەفە]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] kdw7095hu7exp7k49irv1tb29eua4si 1592615 1592614 2026-06-21T06:48:20Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1592615 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|نەزانینخوازی}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Nechayev.png|وێنۆک|سارجێی نێکایێڤ یەکێک بووە لە ھیچخوازە ڕووسییە کۆنەکان.]] '''ھیچخوازی'''، '''ھیچباوەڕی''' یان '''توناباوەڕی''' ({{بە ئینگلیزی|Nihilism}}، {{بە عەرەبی|عدمية}} • لە ''Nihil'' لە [[لاتینی]]یەوە ھاتووە بە واتای '''ھیچ''') بیر و باوەڕێکی [[فەلسەفە|فەلسەفییە]] کە پێشنیاری باوەڕنەکردن بە یەک یان زیاتر لە لایەنە واتادارەکانی ژیان دەدات. بە گشتی، ھیچخوازی بە شێوازی '''ھیچخوازیی ھەبوونی''' دەبیندرێت، بیردۆزەیەکی فەلسەفەیی کە دەڵێت ژیان ھیچ واتا و نرخێکی نییە و مرۆڤەکانیش بێبایەخ و بێ ئامانجن. ھیچخوازە ئاکارییەکان دووپاتی ئەوە دەکەنەوە کە ھیچ ڕەوشتێکی خۆیی بوونی نییە، ھەروەھا ئەو پێوەرە ڕەوشتیانەی کە بە پەسەند داندراون بە تەواوی و واتایی داھێندراون. ھیچخوازی لەوانەیە بە شێوازەکانی [[مەعریفەتناسی]]، [[زانستی بوون|زانینناسی]]، یان [[مێتافیزیک]]ی ببینرێن، واتا لە ڕووی ھیچخوازییەوە، لە ھەندێک لایەنەوە زانین لە توانادا نییە، یانیش واقیع بوونی نییە. ئەم فەلسەفەیە زۆربەی جار لەگەڵ دەستەواژەی [[بەڕەڵایی کۆمەڵایەتی]]دا بەکاردێت بۆ دەربڕینی ئەو ھەستە بێ ھیواییەی کە کەسێک لەوانەیە درکی پێ بکات دوای زانینی ئەوەی کە ھەبوون بێ سوود و گرنگییە و ھیچ نەریت و یاسا و [[ڕێسا]]یەک لە ڕاستیدا بوونیان نییە. جووڵانەوەی وەک [[شۆڕش|ڕاپەڕین]] و داھاتووخوازی لەلایەنی خەڵکی ترەوە بە ھیچخواز لە قەڵەم دراون. ھەروەھا ھیچخوازی خەسڵەتێکە کە دەدرێتە پاڵ کات و دەمەکان: بۆ نموونە جان بۆدریارد لە پاڵ چەند کەسانێکی تر سەردەمی پۆست مۆدێرنێتی (پۆست مۆدێرنێتی باری ئابووی و کەلتووری کۆمەڵگەیەکە کە دوای نوێخوازی ھاتووەتە ئاراوە) بە ھیچخواز دەزانن، ھەروەھا ھەندێک لە [[خواناسی|خواناسە دینییەکان]] و کەسایەتییە دینییە دیارەکان دووپاتیان کردووەتەوە کە پۆست مۆدێرنێتی یان زۆرینەی لایەنەکانی نوێخوازی ڕەتکردنەوەیەکی باوەڕدارییان لەگەڵدایە، و بێ باوەڕی بە مەزھەبەکانی ئەوان ھیچخوازی دەنوێنێت. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ ڕەشبینی و شکی تۆخ کە ھەبوون ڕیسوا دەکات. وا باوە لەلای خەڵکی کە ھیچخوازێکی ڕاستەقینە بڕوای بە ھیچ شتێک نییە، دڵسۆز نییە و لەوانەیە ھیچ مەبەستێکی نەبێت لە لەناوبردن زیاتر. ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلسەسوف فریدریش نیچە، کە بانگەشەی ئەوەی کردووە کە کاتێک دێت کە کاریگەرییە مەزنەکانی ھەموو دین و بیر و باوەڕی ئاکاری و زانستی مێتافیزیکی لەناودەبات، و گەوەرەترین کارەسات دروست دەکات لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. لە زووەکانی سەدەی ١٩ھەمدا، فریدریش یاکوبی ئەم دەستەواژەیەی بەکارھێنا بۆ وەسفکردنی ئایدیالیزم بە شێوەیەکی خراپ. ھیچخوازی کاتێک بەناوبانگ بوو کە یەکێک لە ڕۆماننووسە ڕووسییەکان بەناوی ئیڤان ئێس تەرگینێڤ لە ڕۆمانەکەیدا بە ناوی ''باوکەکان و کوڕەکان'' (١٨٦٢) دەستەواژەکەی بەکارھێنابوو. لەدوای ئەمەوە لە ڕووسیا جووڵەیەکی گەورە ھاتە ئاراوە کە ھەموو دەسەڵاتێکیان ڕەتدەکردەوە، وەک دینەکان و حکوومەت و دەسەڵاتدارەکان (١٨٣٠–١٩١٧). == مێژوو == === سەدەی ١٩ === [[پەڕگە:Turgenev by Repin.jpg|وێنۆک|ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەرگینێڤ دەستەواژەی ھیچخوازیی بەناوبانگ کرد.]] ناوی «ھیچخوازی» سەرەتا لەلایەن فریدریش ھاینریش یاکوبی (Friedrich Heinrich Jacobi) ئەڵمانییەوە بەکارھێنراوە (١٧٤٣–١٨١٩). یاکوبی ئەم ناوەی بۆ ناساندنی ڕۆشنگەری ([[ڕاسیۆنالیزم]]) بەکارھێناوە، بەتایبەتی فەلسەفە «گرنگ»ەکەی [[ئیمانوێل کانت]] کە «وەک دەمەقاڵێیەکە بەرەو بێ مانایی»، کە باس لەوە دەکات کە ھەموو ڕۆشنگەرییەک دەگەڕێتەوە بۆ ھیچخوازی—بۆیەش دەبێت خودی لێ لابدرێت و [[باوەڕ]] وەک جێگرەوەی دابندرێت. برێت دەبڵیو دەیڤس لە نووسراوێکدا دەڵێت: «یەکەم پەرەسەندنی فەلسەفەیی بیرۆکەی ھیچخوازی دەگەڕێتەوە بۆ فریدریش یاکوبی، ئەو کەسایەتییەی کە لە پەیامێکی بەناوبانگدا ڕەخنەی لە بیرۆکەکانی یوھان گۆتلیب فیختە گرتووە لە کەوتنە ناو ھیچخوازییەوە.» دوای بەناوبانگ بوونی دەستەواژەی ھیچخوازی، کە لەلایەن ڕۆماننووس ئیڤان ئێس تەریگنێڤەوە بەناوبانگ بوو، جووڵەیەکی نوێی ڕووسی سەری ھەڵدا بەناوی جووڵەی ھیچخوازی (١٨٦٠–١٩١٧). ئەوان خۆیان بە ھیچخواز ناودەبرت لەبەر ئەوەی ھیچ شتێک کە لەو کاتەدا ھەبوو چاوەکانی تێر نەکردبوون. لەم کاتەدا خەڵکی ھەموو داواکاری و فرمانەکانی حکوومەت و کڵێساکان و خێزانەکانیان پشتگوێ دەخست. بزووتنەوەکە ڕێکخستنێکی کۆمەڵایەتیی پشتگیری دەکرد لەسەر بنەمای ھۆش و فام، فەلسەفەی مادەخوازی وەک سەرچاوەی تەنیا زانیاری و ئازادیی تاکی دیاری کردبوو، ھەروەھا بڵندترین ئامانجی ئەوان بوو. لەم کاتەدا کە ھیچخوازەکان ھەموو خوا و دین و دەسەڵاتێکیان ڕەت دەکردەوە، ھۆکارەکەیان دابووە پاڵ ئازادی. کۆنترین بەکارھێنانی فەلسەفی بۆ دەستەواژەی ھیچخوازی پەیوەندیدارە بە شکەوە. لەبەرئەوەی ھیچخوازەکان ڕاستییە جێگیرەکانی شتەکانیان ڕەت دەکردەوە. === سۆرێن کیەرکێگۆر === [[پەڕگە:Kierkegaard.jpg|وێنۆک|ڕاست|سکێچێکی تەواونەکراوی ١٨٤٠ی [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] لەلایەن مامییەوە نیل کریستیان کیەرکێگۆر]] [[سۆرێن کیەرکێگۆر]] (١٨١٣–١٨٥٥) ئاستێکی سەرەتایی ھیچخوازیی ھەبووە، ئەو بە (لێڤێلینگ – Leveling) ناوی بردووە. لێڤێلینگ لای ئەو پڕۆسەی دامرکانەوەی تاک بووە تاکو تایبەتمەندی ئەو کەسایەتییە نامێنێت و ھیچ سوودێک لە ھەبوونیدا ناتواندرێت ببیندرێت: {{وتە|کۆتا ئاستی لێڤێلینگ وەک خامۆشی مەرگ وایە، کە تێیدا تاک گوێی لە ترپەی دڵی خۆی دەبێت تێیدا، بێجووڵەیی وەک کاتی مردن، کە ھیچ شتێک ناتوانێت بیبڕێت، کە ھەموو شتێک تێیدا نوقوم دەبێت، بە بێھێزی. تاکێک دەتوانێت سەرپێچی بکات، بەڵام تاکێک ناتوانێت خۆی لەم پڕۆسەیەدا بگرێت، گەر بە پێچەوانەوە، ئەوە دەیکات بە نوێنەر و ئەو خۆی لە لێڤێلینگ لادەدات. ھەر تاکێک دەتوانێت بەشداری ئەم پڕۆسەیە بکات لە سنوورە بچووکەکەی خۆیدا، بەڵام ئەمە پڕۆسەیەکی خۆییە، لێڤێلینگیش تاک داگیر دەکات.|سۆرێن کیەرکێگۆر}} کیەرکێگۆر، داکۆکیکارێکی ''فەلسەفەی ژیان''، بە گشتی دژی لێڤێلینگ و ئەنجامە ھیچخوازەکانی دواوە، ھەرچەندە ئەو باوڕی وابوو کە «پەروەردەیی دەبێت ئەگەر لە تەمەنێکدا بژیت کە لێڤێلینگ تێیدا ڕوودەدات [لەبەرئەوەی] خەڵکی ناچار دەبن کە بە تەنیا ڕووبەڕووی حوکمی لێڤێلینگ ببنەوە» جۆرج کاتکین دەڵێت کە کیەرکێگۆر دژی لێڤێڵینگ بووە، بۆ ھەر مەبەستێک بێت. کیەرکێگۆر دەڵێت کە ئەو کەسانەی کە دەتوانن بەسەرکەوتوویی بەسەر پڕۆسەی لێڤێڵینگدا زاڵ بن بەھێزتر دەبن و ئەوەش پێیەکی تر دەنوێنێت بەرەو بوون بە خودی خۆی. جیاوازییەک ھەیە لە نێوان بیرکردنەوەی ھیچخوازەکەی کیەرکێگۆر و ھیچخوازیی سەردەمی مۆدێرندا، کیەرکێگۆر بڕوای وابوو کە لێڤێڵینگ دەبێت بە ھۆکار بۆ ژیانێکی بێ واتا، مەبەست، لەگەڵ نرخ. لەکاتێکدا کە ھیچخوازەکانی سەردەمی ھاوچەرخ پێیان وایە کە ھیچ کاتێک ھەر لە سەرەتاشەوە واتا و مەبەست و نرخی نەبووە ھەرچۆنێک بێت. === فریدریش نیچە === [[پەڕگە:Nietzsche187c.jpg|وێنۆک|نیچە لە ١٨٧٥دا]] ھیچخوازی زۆرجار دەدرێتە پاڵ فەیلەسوفی ئەڵمانی [[فریدریش نیچە]]، فریدریش کەسایەتییەک بووە کە توانیوێتی ھیچخوازی بە وردی وەک دیاردەیەکی بەربڵاو لە چاندی خۆراوادا دەستنیشان بکات. ھەرچەندە خەسڵەتەکانی ھیچخوازی لە کارەکانی ئەودا دەبیندرێن، ئەو دەستەواژەکەی بە چەند شێوازێکی جیا جیا بەکارھێناوە، کە واتا و پەیوەندی جیا دەدەن. (کارێن کار) لە بارەی کارەکان و شێوازی تێگەیشتنی نیچە لە ھیچخوازی دەڵێت: «ھەروەک حالەتێکی گرژی وایە، وەک لارسەنگیێک لەنێوان ئەوەی کە ئێمە دەمانەوێت بە نرخی بزانین (یان پێویستمان پێیەتی) و چۆن جیھان کاردەکات.» کاتێک ئێمە درک بەوە دەکەین کە جیھان ئەو بەھا و واتایەی نییە کە ئێمە دەمانەوێت ھەیبێت یان بۆ چەند کاتێکی زۆر پێمان وابووە ھەیبووە، دەکەوینە قەیرانەوە. نیچە دەڵێت لەگەڵ ڕەت کردنەوەی [[مەسیحییەت]] و بەرزبوونەوەی پووکانەوەی سایکۆلۆجی، ھیچخوازی لە ڕاستیدا خەسڵەتی سەردەمی ھاوچەرخە، پێشی وایە کە بەرزبوونەوەی ڕێژەی ھیچخوازەکان ھێشتا ناتەواوە و ھێشتا زیاتری ماوە بەرز ببێتەوە. دەفتەرەکانی نیچە کە بڵاوکراونەتەوە، بە وردی باسی کێشەکانی ھیچخوازی دەکات. نیچە ھیچخوازی بە واڵاکردنەوەی جیھان، بە تایبەتی مرۆڤ، لە واتا، مەبەست/ئامانج، ڕاستی، و نرخ لە قەڵەم دەدات. قەدەکانی ئەم تێبینییانە بەشێکن لە تێڕوانینناسی (Perspectivism)ـی نیچە، یان بیرۆکەکەی کە دەڵێت: زانین بەردەوام لەلایەن کەسێکی شتێکەوەیە: بەردەوام بە تێڕوانینەوە بەستراوەتەوە و ھەرگیز ڕاستییەکی سەلمێنراو نییە. تا ڕادەیەک، لێکدانەوە ھەیە کە وا لە ئێمە دەکات لە جیھان و واتاکەی تێبگەین. لێکدانەوە شتێکە کە ناتوانین بەبێی بژین؛ لەڕاستیدا، شتێکە کە ''پێویستە''. ڕێگەیەک لە لێکدانەوەی جیھان سەرنجدانی ڕەوشتە، کە یەکێکە لە ڕێگە سەرەکییەکان کە خەڵکی بەکاری دەھێنن بۆ دۆزینەوەی واتا لە جیھاندا. نیچە جیاوازی دەکات لە بەینی ڕەوشتێک کە بەھێز و تەندروستە، لەگەڵ دانەیەک کە بێھێزە، بێ گوێدانە ڕادەی بەھێزییەکەی، ڕەوشت بە واتامان دەناسێنێت، جا ئەمە دروست کراو بێت یان چێنراو بێت، یارمەتیمان دەدان کە ژیان ببڕین، ھەرچۆنێک بێت. === ھیچخوازی و بودیزم === [[پەڕگە:Buddha anjali mudra.JPG|ڕاست|220px|وێنۆک]] لە [[بودیزم]]دا، بەتاڵی شتەکان لێکچوونێکی ھەیە لەگەڵ ھیچخوازیدا. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن فریدریش نیچەوە ئاماژەی پێ کراوە، زانا بودییەکانیش ھۆکاری ئەو لێکچوونەیان گەڕاندووەتەوە بۆ وەرگێڕانە بێھێزەکەی ئەو کاتە. بودا وتوێتی کە ھەموو شتێک، جا فیزیکی بن یان خەیاڵی، بەتاڵن لە ھەر ماددەیەکی ھاوڕا یان سروشتی گرنگ. ئەناتایەکی تری بودیزمش دەڵێت کە ھەبوون لە سروشتدا لە ڕاستیدا گرنگییەکی وای نییە و خودی کەس ھیچ کاریگەرییەکی ئەوتۆی نییە. بەپێی ناجارجونا، فەیلەسوفی سەدەی دووەم، بوونەوەرە ھەستیارەکان بۆ ماوەیەکی کاتیی لە پێنج توخم پێکھاتوون و بەتەنیا بوونیان نییە، واتە لە ڕاستیدا خود بوونی نییە. {{وتە|ڕاستی ڕەسەن بەتاڵە لە پێکھاتەی چەمکی|ناجارجونا}} بەپێی تێگەیشتنی بودییەکان، ئەگەر «ھەبوون» ھەبێت، ئەوا دەبێت ڕێژەیەکی بێ کۆتا بێت. بەپێی لێکۆڵینەوە کۆنەکانی بودیزم، وەک ئەوانەی سارڤاستیڤادا، سروشت بە شێوەیەکی دیالێکتیکی کار دەکات کە تێیدا ھەموو بوونەوەرەکان یەکتری پشتگوێ دەخەن، بەھۆی بەردەوامبوونیشیانەوە ئەمە دەبێتە سیستمێک بۆ ئەوان، دواتریش وردە وردە ئەم سیستمە ون دەبێت و ھەموو دەکەونە حاڵەتێکەوە کە ناسراوە بە حاڵەتی پۆسەسیۆنلەس، کە حاڵەتێکە ھیچ گرنگییەک، دانەپاڵێک، یانیش ڕێکییەکی تێدا نابیندرێت. ھۆشی مرۆڤایەتی بە گشتی، ئەو کردارەیە کە مرۆڤەکان دەبەستێتەوە بە ئەفسانە و خەیاڵەوە، کە دەبێتە ھۆکاری بێ ھیوایی و [[خەمۆکی]]، ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ئەو واتایەی ئێمە بە ژیان یان ئەو شتانەی ناویمان داوە بەتاڵە. لەکاتێکدا کە بودیزم و ھیچخوازی بە شێوازێک پەیوەندیدارن، شیاو نییە کە بووترێت بودیزم شێوازێکە لە ھیچخوازی. بودیزم ھیچخوازی نییە چونکە دین و ڕەوشت و بایەخداری ڕەت ناکاتەوە. === جووڵەی ڕووسی === بە جووڵەی ھیچخوازی ناسراوە، کە جووڵەیەکی ڕووسی بوو کە لە ساڵی ١٨٦٠ەکاندا سەری ھەڵدا کە ھەموو دەسەڵاتێکی پشتگوێ دەخست و ڕەتی دەکردەوە. دوای کوژرانی ئەلێکساندەری دووەم لە ساڵی ١٨٨١، ھیچخوازەکان لە سەرانسەری [[ئەورووپا]]دا سەریان ھەڵدا بۆ ئەوەی ناڕەزاێتی خۆیان دەرببڕن لە بەکارھێنانی زۆرەملێ و توندوتیژی بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاری ڕامیاری. ھیچخوازەکان تووڕەیی خۆیان دەردەبڕی بەرامبەر بە توندوتیژییەکەی کڵێسای ئارتاداکسی خۆرھەڵات لەگەڵ ئیمپڕاتۆرییەت و ئۆتۆکراسی زاریست (Tsarist)ـی ڕووسی. ھیچخوازی لە مێژووی ڕووسیادا دەکرێت بە دوو بەشەوە: [[پەڕگە:Russian Nihilists are being tied to chairs on horse-drawn pl Wellcome V0041837.jpg|وێنۆک|چەپ|دوو ھیچخوازی ڕووسی بەسراونەتەوە بە کورسییەکانیانەوە لەکاتێکدا کە بەرەو لەسێدارەدانیان دەبەن|250px]] # دەمی سەرەکی (١٨٦٠–١٧٦٩): کە دەمی بڵاوبوونەوەی بیر و باوەڕە سەرەکییەکانی ھیچخوازی و بەناوبانگبوونی بوو. لەم کاتەدا بچووکترین جووڵەی ھیچخوازی ببیندرایە لەلایەن کەسێکە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن زیندان دەکران و یانیش دەنێردران بۆ سیبریا. بە دوای ئەمیشدا، # دەمی شۆڕشگێڕانە (١٨٧٠–١٨٨١): کاتێک نامیلکەکەی سێرجەی نیچیاڤ (Catechism of a Revolutionary) جووڵەکەی گۆڕی، کە بریتی بوو لە تەنیا چاوەڕوانکردن و ھێرشکرشنە سەر پروپاگەندە بەربڵاوەکان. لەم دەمەدا ئارەزوو بەرەو گێڕانی شۆڕش دژی ڕژێمی زاریست زیادی کرد و چەندەھا کردەوە ئەنجام درا دژی دەسەڵاتدارانی ڕووسیا. دەمی شۆڕشگێڕی لەگەڵ کوژرانی تزار ئەلێکساندەری دووەم کۆتایی پێ دێت (١٣ی ئازار ١٨٨١). پێش کۆتایی ھاتنی دەمی شۆڕشگێڕان، حکوومەتی ڕووسیا لەو ماوەیەدا بە شێوەیەکی چالاک دەستیان کرد بە ڕاوکردنی ھیچخوازەکان دوای ئەوەی ھەوڵی کوژرانی زار شکستی ھێنا، ئەمەش وای کرد کە چەند کۆمەڵگەیەکی ھیچخوازی شاردراوە سەر ھەڵبدەن، کە یەکەمینیان پێکھاتووە لە «ڕێکخراوەکە – The Orginization»، ئەم ڕێکخراوە ھەستا بە کردنەوەی قوتابخانەیەکی کوڕان لە [[مۆسکۆ]] بۆ ڕاھێنانی شۆڕشگێڕە گەنجەکان. لە پاڵ ئەمەدا، ئەوان گرووپێکی تریان لێ بۆوە بە ناوی «دۆزەخ»، کە کاریان تەنیا تاوانی ڕامیاری بوو، و کوشتنی زار ئامانجی سەرەکییان بوو. دیمیتری کاراکۆسۆڤ ھەوڵی کوشتنەکەی دا، بەڵام شکستی ھێنا، بۆیە لە ٤ی نیسانی ١٨٦٦ لەسێدارە درا لە مەیدانی قەشە پیتەرسبێرگ. == شێوازەکان == ھیچخوازی چەند پێناسەیەکی جیا جیای ھەیە، بەھۆی ئەمەشەوە دەتوانێت خۆی لە چەند فەلسەفەیەکی جیا و سەربەخۆدا بدۆزێتەوە. === ھەبوونی === ھیچخوازیی ھەبوونی یان وجودی (وجودیة) ئەو باوەڕەیە کە ژیان ھیچ واتا و نرخێکی درکپێکراوی نییە. ھیچخوازیە ھەبوونییەکان پێیان وایە کە تاقە مرۆڤێک بەتەنیا یانیش ھەموو مرۆڤایەتی بێ بایەخە، بێ مەبەستە. بێ واتایی ژیان بە فراوانی باس کراوە لە [[ئێگزیستانسیالیزم|بوونخوازی]] (وجودیة). بەپێی بیردۆزەکە، ھەر تاکێک بوونەوەرێکی دابڕاوە کە دێتە گەردوونەوە، ھەر لە سەرەتاشەوە لە وەڵامی پرسیاری «بۆچی من ھەم؟» دابڕاوە، بەڵام ھەر ناچار دەکرێن کە خۆیان واتایەک دروست بکەن یان دابھێنن. لە ھەموو جۆرەکانی ھیچخوازی دا، ئەم جۆرەیان گرنگی زیاتری پێدراوە لە ڕووی فەلسەفیی و وێژەییەوە. ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ژیان بەبێ واتا و نرخە پێکھاتووە لە پێکھاتەی سەرەکی بنیاتنانی ھیچخوازی، ھیچخوازیە ھەبوونییەکان دەڵێن کە (واتا) «بابەتێکی بیردۆزیی خاوەن بیر نییە» و بەڵکو «سەرەنجامێکی بەشداریکردن و پابەند بوونە.» ئەم بیردۆزەیە بە کەڵک دێت بۆ باسکردنی حاڵی مرۆڤایەتی لەکاتی ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی واتا لە ژیاندا، ھیچخوازەکانیش لەسەر ئەمە دەڵێن «بە فیزین، دڵڕەنجاوین، و خۆمان ھەڵدەخڵەتێنین، ژیانی ئێمە ھیچ بایەخێکی نییە، و گەڕان و دان پێنان بە واتایەکدا لە ژیان کە لە ڕاستیدا نییە بێکەڵکە.» ھیچخوازە ھەبوونییەکان دەڵێن کە دەبێت ھەر تاکێک ڕووبەڕووی ئەو ڕاستییە ببێتەوە کە دەمرێت، و ھەردووک [[ئایین]] و [[مێتافیزیک]] ئەنجامی ترسە لە مردن. بەپێی دۆناڵد کرۆسبی، «ھیچ پاساوێک نییە بۆ ژیان، بەڵام ھیچ مەرجێکیش نییە بۆ نەژیانی. ئەو کاسانەی کە بانگەشە دەکەن کە واتایەکیان دۆزیوەتەوە لە ژیانیاندا نە درۆ دەکەن و نە خۆیان ھەڵدەخڵەتێنن، بەڵکو ئەوان شکستیان ھێناوە لە بینینی حاڵی مرۆڤایەتی.» ھیچخوازیی ھەبوونی لە ڕاستیدا بەشێک بووە لە دابونەریتی کۆمەڵگەی ڕۆژاوا لە سەردەمی کیرینایکییەکانەوە. لە سەردەمی ڕێنێسانسدا، [[ویلیام شێکسپیر]] بە ڕوونی و پاراوی بینین و بۆچوونی ھیچخوازیە ھەبوونییەکانی خستە ڕوو لە کۆتایی یەکێک لە شانۆگەرییەکانیدا. یەکێک لە کۆنترین خاوەن بیری ھیچخوازیی ھەبوونی فەیلەسوف ھێگەسێس بوو (٢٥٠ پ.م)، ئەو پێی وابوو کە ناخۆشی و کارەسات خۆی بەسەر خۆشحاڵی و خۆشبەختیدا زاڵ کردووە، بۆیە دڵخۆشی لە توانادا نابێت و خۆکوشتنی بە تەنیا چارەسەر داناوە. ھیچخوازە ھەبوونییەکان بەبێ بایەخدانانی سروشتی مرۆڤ و ھەموو واتا سەرەکییەکان ژیان ھەڵدەبژێرن و باوەڕیان بە ھیچ شتێک نییە لە ژیاندا. لە ساڵەکانی ١٩٠٥–١٩٨٠، ژێن-پۆل ساخت، ڕۆماننووس و فەیلەسوفی فەڕەنسی ئەم بیروباوەڕەی بەناوبانگتر کرد لە ناوخۆی فەڕەنسادا و وەک جووڵەیەکی لێ ھات. === ئاکاری === [[پەڕگە:Merwart-Nihilist.jpg|وێنۆک|تابلۆی ''ھیچخوازەکە''، لەلایەن پۆڵ مێروات (١٨٨٢)|250px]] ھیچخوازیی ئاکاری یان ڕەوشتی، ھەروەھا ناسراوە بە ھیچخوازیی ئێتیکاڵ، بیر و باوەڕێکی مێتائێتیکییە (أخلاقیات فوقیة) کە دەڵێت ڕەوشت بە شێوەیەکی زگماگی بوونی نییە لە ڕاستیدا، بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ کردەوەیەک ناتواندرێت بەسەر ئەوی تردا پەسەند بکرێت. بۆ نموونە ھیچخوازێکی ئاکاری لەوانەیە بڵێت کوشتنی کەسێک، بۆ ھەر ھۆکارێک بێت، خۆی لە ناو خۆیدا نە ھەڵەیە و نە ڕاست. چونکە بنەماکانی ڕەوشت لە کۆمەڵگادا دوولەتکارییەکی سادەبنچیبە بنیانت دراوە. ھیچخوازەکانی تر لەوانەیە مشتومڕ لەسەر ئەوە بکەن و بڵێن نەک ڕەوشت بوونی نییە، ئەگەر ھەبێت، ئەوە داھێنانی مرۆڤە و بۆیەش دەستکردە. ئەوەی کە بە خراپ ناسراوە لە ناو مرۆڤایەتیدا کێشێکی قورستری خراوەتە سەر وەک لەوەی کە بە باش لە قەڵەم دراوە. بەھۆی ئەمەوە ھیچخوازێکی ئاکاری پێی وایە کە بانگەشە ڕەوشتییەکان لە ھەموو ڕاستییەک دوورن و ھیچ نرخێکیان نییە. «بیردۆزەی ھەڵە»، بیردۆزەیەکە کە لەسەر سێ بنەما پێکھاتووە و دەتوانێت بیرکردنەوەی ھیچخوازێکی ئاکاری بە ئاسانی بخاتە ڕوو: # ھیچ پێکھاتەیەکی ئاکاریی سروشتی لەم گەردوونەدا نییە؛ کەواتە ھیچ شتێک ھەڵە و ڕاست نین # ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ھیچ بڕیارێکی ڕەوشتی دروست نییە، بەڵام، # حوکمە ڕەوشتییەکانمان ھەوڵی باسکردنی شتە ڕەوشتییەکان دەدەن، بەڵام بەردەوام شکست دەھێنن. ئەمەش وا دەکات کە ئێمە بەردەوام بکەوینە ھەڵەوە لەکاتی بڕیاردان لەسەر شتەکان بە شێوەیەکی ئاکاریی. ئێمە ھەوڵی دەربڕینی ڕاستییەکان دەدەین لەکاتی حکومدان یان بڕیاردانی ڕەوشتی، بەڵام چونکە ھیچ ڕاستییەکی ڕەوشتیی یان ئاکاریی بوونیان نییە، بانگەشە ڕەوشتییەکانی ئێمەش ھەڵە دەبن. ێەم سێ بنەمایە و بیردۆزەکە بەرەو ئەوەمان دەگەیێنێت یان ھەوڵی دەدات ئەوەمان پێ بڵێ کە ھیچ زانیارییەکی ڕەوشتی نییە. زانین و زانیاری پێویستییان بە ڕاستی ھەیە. واتە ئەگەر ڕاستی ڕەوشتی نەبێت، ناکرێت زانیاری ڕەوشتی ھەبێت، ئەمەش وا دەکات کە ڕەوشت بە تەواوەتی ئەفسانەیی بێت. === مێتافیزیکی === ھیچخوازی مێتافیزیکی ئەو بیردۆزە فەلسەفەییەیە کە وای دادەنێت شتومەکی بینرا و فیزیایی لەوانەیە بوونیان نەبێت لە جیھانی موحتەمەلدا، ئەگەر تەنانەت دانەیەکیش ھەبێت کە شتومەکی فیزیایی تێدا بەدی بکرێت، ئەوا ھەر دەبێت دانەیەکیش ھەبێت کە تەنیا شتومەکی واتایی تێدا بێت. (شتومەکی واتایی شتێکە کە لە ھیچ کاتێک یان شوێنێکی دیاریکراودا '''بوونی نییە'''.) ھیچخوازیی سەختی مێتافیزیکی بە گشتی بەو باوەڕە دێتە برچاو کە ھیچ شتێک بوونی نییە لە جیھانی خۆ-کارادا. «فەرھەنگی ئەمریکی کەلەپووری پزیشکی» بە «دڕدۆنگییەکی سەخت کە ھەموو ھەبوون ڕەت دەکاتەوە» پێناسەی ھیچخوازی دەکات. گۆمانڕاییەکی ھاوشێوەی جیھانە موحتەمەلییەکان لە «سۆلیپسیزمدا» بەرچاو دەکەوێت (سۆلیپسیزم لە «سۆل» بە واتای تەنیایی و «ئیپس» بە واتای خودی لاتینییەوە وەرگیراوە، ئەو بیرۆکە فەلسەفییەیە کە دەڵێت تەنیا ھۆشی خود بە بێ گومان ھەیە.) ھەرچەندە ھەردوو بیرۆکەکە ھاوشێوەی یەکتری ھەبوونی شتومەک ڕەت دەکەنەوە، ھیچخواز ھەبوونی خودیش ڕەت دەکاتەوە، لەکاتێکدا سۆلیپسیستێک بە پێچەوانەوە، ھەبوونی خود پەسەند دەکات. === زانینناسی === ھیچخوازیی زانینناسی شێوازێکە لە گومانڕایی کە تێیدا کەسەکە ھەموو زانیارییەکان بە ھەڵە لەقەڵەم دەدات بەھۆی ئەوەی کە لەوانەیە ھەڵە بن یانیش ناتوانرێن کە دڵنیا بکرێنەوە کە ڕاستن. === میریۆلۆجیکال === ھیچخوازی میرۆلۆجیکال لەسەر میرۆلۆجی (علم الأجزاء)یان پارچەناسییە، حاڵەتێکە کە باوەڕ وایە شتە فیزیاییەکان پارچە و بەشی شیاویان نییە و تەنیا پارچەی سەرەتایی شتەکانیان پێکھێناوە، ئەمەش واتا ئەو جیھانەی ئێمە تێیدا دەژین کە پڕە لە شتی تەواو بە پارچەوە بەرھەمێکی ھەستە خەڵەتێنەرەکانی مرۆڤە. لێکدانەوەی ھەبوونی شتێک پێویستە بڕیاری لەسەر بدرێت، ئەو شێوازەی کە مرۆڤەکان «پارچە نادروستەکان»ی سەر زەوی پێ دەبینن ڕاستییەکی سەلمێنراوی واقیع نییە، بەڵکو تایبەتمەندیێکی شاراوەیە کە تەنیا دەتوانرێت بەجۆریی و سەرنجدان دەرببڕدرێت. بەھۆی ئەمەشەوە ھیچ ڕێگەیەکی سەلمێندراو نییە بۆ پێوانی ئاستی ڕاستی ھیچخوازیی پارچەناسی. پارچەکان بەکاردێن بۆ ڕوونکردنەوەی ھەموو شتەکانی کە لەسەر زەوی و گەردووندان و ھەموو شتە ئاساییەکانی ژیانی ڕۆژانە دەگرێتەوە. بۆ نموونە تۆپێک لە دوو پارچەی نیوەیی پێکھاتووە، بۆیە ئەم تۆپە شتێکی تەواوە کە لە دوو پارچە پێکھاتووە. پارچەزانی دەڵێت کە ھەموو شتێک ئێمە دەیبینین لە گەردووندا شتێکی تەواوە کە لە پارچە پێکھاتووە. تەنیا ئەو شتانەی کە تاکو ئێستا مرۆڤایەتی دۆزیبێتییەوە کە پارچەی نەبێت لاپتۆن و [[کوارک]]ە، چونکە بە چاو نابیندرێن و ناتواندرێن بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ درکیان پێ بکرێت. بۆ دژایەتی کردنی پارچەناسی یان ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ھەموو شتێک تەواوە و پارچەی ھەیە، ژمارەیەک لە فەیلەسوفان دەرکەوتن کە دەڵێن کە ھیچ شتێک نییە کە پارچەی ھەبێت. ئەم فەیلەسوفانە دەڵێن کە [[ھەست]]ەکانمان تەنیا زانیارییەکی کز و کەممان دەدەنێ دەربارەی واقیع، بۆیە نابێت پشتیان پێ ببەسترێت. بۆ نموونە ئێمە ناتوانین بچووکترین ئەو کەرەستەکانە ببینین کە کەرەستەی لەخۆ گەورەتریان بەرھەمھێناوە، ئەمەش واتای ئەوەیە کە چاوەکانی ئێمە لاوازن و ناتوانین پشتیان پێ ببەستین بۆ تێگەیشتنی ھەمووشتێک. === ڕامیاری === ھیچخوازیی ڕامیاری لقێکی ھیچخوازیە کە دوای خەسڵەتەکانی ھیچخوازێک دەکەوێت لە ڕەتکردنەوەی شتی نابەجێ یان پێداگری نەسەلمێنراو. ئەمەش سەرەکیترین پێویستییەکانی بنەماکانی کۆمەڵایەتی و سیاسی دەگرێتەوە، وەک [[حکوومەت]]، [[خێزان]]، لەگەڵ [[یاسا]]. == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * Brassier, Ray (2007) ''Nihil Unbound: Enlightenment and Extinction'', New York: Palgrave Macmillan. * Jacobi, Friedrich Heinrich, ''Jacobi an Fichte'' (1799/1816), German Text (1799/1816), Appendix with Jacobi's and Fichte's complementary Texts, critical Apparatus, Commentary, and Italian Translation, Istituto Italiano per gli Studi Filosofici, Naples 2011, ISBN 978-88-905957-5-2. * Heidegger, Martin (1982), ''Nietzsche, Vols. I-IV'', trans. F.A. Capuzzi, San Francisco: Harper & Row. * Kierkegaard, Søren (1998/1854), ''The Moment and Late Writings: Kierkegaard's Writings, Vol. 23'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03226-9. * Kierkegaard, Søren (1978/1846), ''The Two Ages: Kierkegaard's Writings, Vol 14'', ed. and trans. Howard V. Hong, and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-07226-5. * Kierkegaard, Søren (1995/1850), ''Works of Love: Kierkegaard's Writings, Vol 16'', ed. and trans. Howard V. Hong and Edna H. Hong, Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-03792-9. * Nietzsche, Friedrich (2005/1886), [http://www.gutenberg.org/etext/19634 ''Beyond Good and Evil''], trans. Helen Zimmern. * Nietzsche, Friedrich (1974/1887), ''The Gay Science'', trans. Walter Kaufman, Vintage, ISBN 0-394-71985-9. * Nietzsche, Friedrich (1980), ''Sämtliche Werken. Kritische Studienausgabe'', ed. C. Colli and M. Montinari, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-007680-2. * Nietzsche, Friedrich (2008/1885), [https://web.archive.org/web/20031204010935/http://ibiblio.org/gutenberg/etext99/spzar10.txt ''Thus Spake Zarathustra''], trans. Thomas Common. * Tartaglia, James (2016), ''Philosophy in a Meaningless Life: A System of Nihilism, Consciousness and Reality'', London: Bloomsbury Publishing. * Arena, Leonardo Vittorio (1997), ''Del nonsense: tra Oriente e Occidente'', Urbino: Quattroventi. * Arena, Leonardo Vittorio (2012), ''Nonsense as the Meaning'', ebook. * Arena, Leonardo Vittorio (2015), ''On Nudity. An Introduction to Nonsense'', Mimesis International. * Barnett, Christopher (2011), ''Kierkegaard, pietism and holiness'', Ashgate Publishing. * Carr, Karen (1992), ''The Banalisation of Nihilism'', State University of New York Press. * Cunningham, Conor (2002), ''Genealogy of Nihilism: Philosophies of Nothing & the Difference of Theology'', New York, NY: Routledge. * Dent, G., Wallace, M., & Dia Center for the Arts. (1992). "Black popular culture" (Discussions in contemporary culture ; no. 8). Seattle: Bay Press. * Dod, Elmar (2013), ''Der unheimlichste Gast. Die Philosophie des Nihilismus.'' Marburg: Tectum 2013. * Dreyfus, Hubert L. (2004), ''[http://socrates.berkeley.edu/~hdreyfus/html/paper_kierkegaard.html Kierkegaard on the Internet: Anonymity vs. Commitment in the Present Age]''. Retrieved at December 1, 2009. * Fraser, John (2001), "[https://web.archive.org/web/20170715044409/http://www.jottings.ca/john/preface.html Nihilism, Modernisn and Value]", retrieved at December 2, 2009. * Gillespie, Michael Allen (1996), ''Nihilism Before Nietzsche'', Chicago, IL: University of Chicago Press. * Giovanni, George di (2008), "[http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/friedrich-jacobi/ Friedrich Heinrich Jacobi]", ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', Edward N. Zalta (ed.). Retrieved on December 1, 2009. * Harper, Douglas, "[http://www.etymonline.com/index.php?search=nihilism&searchmode=none Nihilism]", in: ''Online Etymology Dictionary'', retrieved at December 2, 2009. * Harries, Karsten (2010), ''Between nihilism and faith: a commentary on Either/or'', Walter de Gruyter Press. * Hibbs, Thomas S. (2000), ''Shows About Nothing: Nihilism in Popular Culture from The Exorcist to Seinfeld'', Dallas, TX: Spence Publishing Company. * Kopić, Mario (2001), ''S Nietzscheom o Europi'', Zagreb: Jesenski i Turk. * Korab-Karpowicz, W. J. (2005), "[http://www.iep.utm.edu/heidegge/ Martin Heidegger (1889—1976)]", in: ''Internet Encyclopedia of Philosophy'', retrieved at December 2, 2009. * Kuhn, Elisabeth (1992), ''Friedrich Nietzsches Philosophie des europäischen Nihilismus'', Walter de Gruyter. * Irti, Natalino (2004), ''Nichilismo giuridico'', Laterza, Roma-Bari. * Löwith, Karl (1995), ''Martin Heidegger and European Nihilism'', New York, NY: Columbia UP. * Marmysz, John (2003), ''Laughing at Nothing: Humor as a Response to Nihilism'', Albany, NY: SUNY Press. * Müller-Lauter, Wolfgang (2000), ''Heidegger und Nietzsche. Nietzsche-Interpretationen III'', Berlin-New York. * Parvez Manzoor, S. (2003), "[https://web.archive.org/web/20040220014244/http://www.pmanzoor.info/MWBR-Modernity-Nihilism.htm Modernity and Nihilism. Secular History and Loss of Meaning]", retrieved at December 2, 2009. * Rose, Eugene Fr. Seraphim (1995), ''Nihilism, The Root of the Revolution of the Modern Age'', Forestville, CA: Fr. Seraphim Rose Foundation. * Rosen, Stanley (2000), ''Nihilism: A Philosophical Essay'', South Bend, Indiana: St. Augustine's Press (2nd Edition). * Slocombe, Will (2006), ''Nihilism and the Sublime Postmodern: The (Hi)Story of a Difficult Relationship'', New York, NY: Routledge. * Villet, Charles (2009), ''Towards Ethical Nihilism: The Possibility of Nietzschean Hope'', Saarbrücken: [[Verlag Dr. Müller]]. * Williams, Peter S. (2005), ''I Wish I Could Believe in Meaning: A Response to Nihilism'', Damaris Publishing. {{Ltr/end}} {{پۆلی کۆمنز|Nihilism}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|ئایین|سیاسەت|دەروونناسی}} [[پۆل:فەلسەفە]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] fg286ji54ln7f797hbqj221ktpc1tso 4 135106 1592676 1591578 2026-06-21T11:16:53Z Épine 19745 /* سکاڵاکان */ +١ 1592676 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tesla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> mxqwxjtfq1ba09yagg86j7xnylnf1v4 1592677 1592676 2026-06-21T11:17:18Z Épine 19745 1592677 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> jwujl01ud8beagshyr4ne44kel9qtlj 1592679 1592677 2026-06-21T11:23:59Z Zemen 40346 /* بەکارھێنەران */ وەڵامدانەوە 1592679 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باس چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> dfpw0ddxckuq62j5rgr4kd2krvkz0m3 1592680 1592679 2026-06-21T11:25:06Z Zemen 40346 /* بەکارھێنەران */ +ئامرازی پەیوەندی 1592680 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باسی چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> kjr2ex69hgd4zsfldd8bws557owy130 1592691 1592680 2026-06-21T11:39:49Z Épine 19745 /* بەکارھێنەران */ وەڵامدانەوە 1592691 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باسی چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەیری لۆگەکان بکەن. دوای ئەوەی لەلایەن بەڕێوەبەر ئاگادار کرایەوە، تاگی سڕینەوەی لەسەر داندرا. ئینجا کردییە شەڕە دەستکاری، لەکۆتاییدا کە زانی هەڵەیە خۆی داوای سڕینەوەی کرد. کەوابێ بۆ دەستکارییەکانی گەڕاندەوە ئەگەر ئەیزانی تاگەکە ڕاستە ئەگەر ئەمە شەڕە دەستکاری نەبێ؟ خۆتان حاکم بن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> tfp5ubmmcck0nujrbvr1dgsourzgqg3 1592695 1592691 2026-06-21T11:45:53Z Zemen 40346 /* بەکارھێنەران */ وەڵامدانەوە 1592695 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باسی چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەیری لۆگەکان بکەن. دوای ئەوەی لەلایەن بەڕێوەبەر ئاگادار کرایەوە، تاگی سڕینەوەی لەسەر داندرا. ئینجا کردییە شەڕە دەستکاری، لەکۆتاییدا کە زانی هەڵەیە خۆی داوای سڕینەوەی کرد. کەوابێ بۆ دەستکارییەکانی گەڕاندەوە ئەگەر ئەیزانی تاگەکە ڕاستە ئەگەر ئەمە شەڕە دەستکاری نەبێ؟ خۆتان حاکم بن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::لەگەڵ بەڕێوەبەر لە گفتووگۆدا بووین لەسەر ئەوەی بسڕدرێتەوە یان نا و دەشتزانی وتووێژ کراوەیە، سەربەخۆ تاگی سڕینەوەت لێدا بێ ئەوەی حساب بۆ بەڕێوەبەر بکەی. بۆیە ھەر کە زانیم فیتنەکە گەیشتووەتە ئەوێ و هاتووە و شەڕە دەستکاری دەکات، گوتم پەڕگەم ناوێ با بسڕدرێتەوە و ناکۆکییەکە زیاتر قووڵ نەبێتەوە. ئەگەر نا خۆم لەگەڵ سڕینەوەیدا نیم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> 6ogurdzj3b09zs2bbdypwptgen33jky 1592696 1592695 2026-06-21T11:46:58Z Zemen 40346 /* بەکارھێنەران */ نووسینی بە ''ڕابردوو'' 1592696 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باسی چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەیری لۆگەکان بکەن. دوای ئەوەی لەلایەن بەڕێوەبەر ئاگادار کرایەوە، تاگی سڕینەوەی لەسەر داندرا. ئینجا کردییە شەڕە دەستکاری، لەکۆتاییدا کە زانی هەڵەیە خۆی داوای سڕینەوەی کرد. کەوابێ بۆ دەستکارییەکانی گەڕاندەوە ئەگەر ئەیزانی تاگەکە ڕاستە ئەگەر ئەمە شەڕە دەستکاری نەبێ؟ خۆتان حاکم بن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::لەگەڵ بەڕێوەبەر لە گفتووگۆدا بووین لەسەر ئەوەی بسڕدرێتەوە یان نا و دەشتزانی وتووێژ کراوەیە، سەربەخۆ تاگی سڕینەوەت لێدا بێ ئەوەی حساب بۆ بەڕێوەبەر بکەی. بۆیە ھەر کە زانیم فیتنەکە گەیشتووەتە ئەوێ و هاتووە و شەڕە دەستکاری دەکات، گوتم پەڕگەم ناوێ با بسڕدرێتەوە و ناکۆکییەکە زیاتر قووڵ نەبێتەوە. ئەگەر نا خۆم لەگەڵ سڕینەوەیدا نەبووم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> gceuy8fmcew7xt5ivazaezgyr8j1qen 1592697 1592696 2026-06-21T11:48:04Z Épine 19745 /* بەکارھێنەران */ وەڵامدانەوە 1592697 wikitext text/x-wiki {{/سەر}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داواکارییەکان بۆ بەربەستکردنی خراپکاران | search = yes | search-button-label = بەناو ئەرشیڤەکاندا بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و سکاڵاکانت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == سکاڵاکان == === بەکارھێنەران === {{بەسراو|کات=20250403103456|سەرکەوتوو_نەبوو=بەڵێ}} <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> * {{خراپکار|Zemen}} [[وپ:شەڕەدەستکاری]]ی بەردەوام، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەڕگە%3AKM_flag.png&oldid=prev&diff=1592670 لابردنی تاگی سڕینەوە دوو جار]، تەنانەت [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Zemen&curid=164814&diff=1592671&oldid=1592664 دوای ئاگادارکردنەوەشی]. {{و|Sakura emad}} {{و|Tessla}} ئەو بەکارهێنەرە بەربەست نەکرێ دوای ئەم هەموو دەستکارییە ڕوونە کە ململانێی پێوە دیارە و بە کەللەرەقی سیاسەتەکان ئەشکێنێ، هیچ بڕوایەکم نە بەدەسەڵاتی بەڕێوەبەرانی ئەم ویکییە ئەمێنێ، نە ویکییەکە خۆی. ئەوە ئێستا بەپێی سیاسەت من شەڕە دەستکاری ناکەم. پێویستە مافی بارکەریشی لێ بسەندرێتەوە چوونکە دەسەڵاتەکە بە شێوەیەکی نەشیاو بەکار ئەهێنێ نەوەک بۆ سوود گەیاندن بە ویکیپیدیا.&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} {{کۆتایی بەسراو}} :Here we go... من خۆم [[:لێدوانی پەڕگە:KM flag.png|داوای سڕینەوەم کردوە]]، باسی چی دەکەی! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەیری لۆگەکان بکەن. دوای ئەوەی لەلایەن بەڕێوەبەر ئاگادار کرایەوە، تاگی سڕینەوەی لەسەر داندرا. ئینجا کردییە شەڕە دەستکاری، لەکۆتاییدا کە زانی هەڵەیە خۆی داوای سڕینەوەی کرد. کەوابێ بۆ دەستکارییەکانی گەڕاندەوە ئەگەر ئەیزانی تاگەکە ڕاستە ئەگەر ئەمە شەڕە دەستکاری نەبێ؟ خۆتان حاکم بن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٣٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::لەگەڵ بەڕێوەبەر لە گفتووگۆدا بووین لەسەر ئەوەی بسڕدرێتەوە یان نا و دەشتزانی وتووێژ کراوەیە، سەربەخۆ تاگی سڕینەوەت لێدا بێ ئەوەی حساب بۆ بەڕێوەبەر بکەی. بۆیە ھەر کە زانیم فیتنەکە گەیشتووەتە ئەوێ و هاتووە و شەڕە دەستکاری دەکات، گوتم پەڕگەم ناوێ با بسڕدرێتەوە و ناکۆکییەکە زیاتر قووڵ نەبێتەوە. ئەگەر نا خۆم لەگەڵ سڕینەوەیدا نەبووم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::وەک لەسەرەوەش دیارە، هێرشی کەسی و ناشارستانی بوون. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) === ئای-پی === <!------- * {{خراپکار|ناوی بەکارھێنەر}} بۆ تۆمارکردنی سکاڵا ------------> 3tui745za9zzv82rka61ynffhrb113u 10 135570 1592658 1590302 2026-06-21T10:33:10Z Épine 19745 هێنانەوەی ستریپە باریکەکە 1592658 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = ھاوڕەگەزخوازی | pretitle = بەشێکە لە زنجیرەی بابەتەکانی | title = [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] | abovestyle = border: none; padding-bottom: 3px; | above = [[ھاوڕەگەزخوازی|ھاوڕەگەزخواز]] <small>([[گەی|نێر]]، [[لێزبیان|مێ]])</small>، [[دووڕەگەزخواز]]، و [[ترانسجێندەر]] | image = {{color strip|w=2.8|red|orange|yellow|green|blue|purple}} | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} | listtitlestyle = background-color:#dadaff; padding-left: 3px; | listclass = hlist | list1name = خواست | list1title = [[خواستی ڕەگەزی]] | list1 = * [[ھاوزایەندخوازی]] * [[دووزایەندخوازی]] ** [[گشتڕەگەزخوازی]] * [[ھەمەڕەگەزخوازی]] * [[سێکسنەخوازی]] * [[شووناسی سێکسی]] * [[دێمۆگرافیای سێکسی|دێمۆگرافیا]] * [[خواستی ڕەگەزی و ژینناسی|ژینناسی]] * [[خواستی ڕەگەزی و ژینگە|ژینگە]] | list2name = مێژوو | list2title = [[مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|مێژوو]] | list2 = * [[مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] * [[بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان]] * [[دووڕەگەز و کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] | list3name = چاند | list3title = [[:پۆل:چاندی ئێڵ جی بی تی|چاند]] | list3 = * [[کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] * [[خۆئاشکراکردن]] * [[شانازیی ھاوڕەگەزخوازان]] * [[نمایشی شانازی]] * [[ھێماکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|ھێماکان]] * [[گەیاوا]] * [[پەیوەندیی ھاوڕەگەز]] | list4name = مافەکان | list4title = [[کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە بەپێی شوێن|مافەکان]] | list4 = * [[ھاوڕەگەزخوازی#یاسا و سیاسەتەکان|یاساکان لە جیھاندا]] * [[ھاوسەرگیریی ھاوڕەگەز|ھاوسەرگیری]] * [[یەکێتیی شارستانی]] * [[مافەکانی ترانسجێندەر]] * [[مافەکانی نێوانەڕەگەز]] | list5name = کاردانەوە | list5title = [[ھاوڕەگەزخوازی#یاسا و سیاسەتەکان|کاردانەوەی کۆمەڵگە]] | list5 = * [[ھەڵە تێگەیشتنەکان دەربارەی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] * [[کویر]] * [[ھاوڕەگەزخوازی#ئایین|ھاوڕەگەزخوازی و ئایین]] * [[خەڵکی ترانسجێندەر و ئایین]] | list6name = توندڕەوی | list6title = [[توندوتیژی بەرامبەر کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|توندڕەوی]] | list6 = * [[بایفۆبیا]] * [[توندوتیژی بەرامبەر خەڵکی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە]] * [[جێندەریزم]] * [[ھێترۆسێکسیزم]] * [[ھۆمۆفۆبیا]] * [[لێسبۆفۆبیا]] * [[سێکسیوالیزم]] * [[خۆکوژیی ئەندامانی گەنجی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|خۆکوشتن]] * [[ترانسفۆبیا]] | list7name = بەشەکان | list7title = بەشە ئەکادیمی و دیسکۆرسەکان | list7 = * [[لێزبیان فێمێنیزم]] * [[بیردۆزەی کویر]] * [[ترانسفێمینزم]] | below = {{ھێما|category}} [[:پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]<br/>{{ھێما|portal}} [[دەروازە:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|دەروازەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] }}<noinclude> {{شرۆڤە}} [[پۆل:داڕێژەکانی «بەشێکە لە زنجیرەی»]] </noinclude> bmpjlwvfie5531eajm8weh8krhztv68 1 135591 1592423 1592260 2026-06-20T16:23:08Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592423 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) nkcy1urcp6mwz1hr67zh96zx3azcywz 1592439 1592423 2026-06-20T17:22:06Z IIXZER0XII 68933 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592439 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 7gx39md1ykl6i94up9l2k2ujiy7en3l 1592456 1592439 2026-06-20T19:14:18Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592456 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 9wcf4fcz7a0qfzvotroi60bo4l3rdkk 1592459 1592456 2026-06-20T19:34:17Z Sakura emad 42467 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592459 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) d88z0q5hx303nh8a9gi944ucbhmn3vd 1592478 1592459 2026-06-20T20:20:35Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592478 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 9sb23x9xgulyqub64citiy8mjem56ko 1592517 1592478 2026-06-20T21:20:09Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592517 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ پووچەڵ کرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) rigftzekzg4zfflemevex1fceg2doqb 1592518 1592517 2026-06-20T21:21:19Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ پووچەڵ بۆ گەڕاندنەوە. 1592518 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 8xqn646eb80mcvezr8ipldxsd34tbxl 1592521 1592518 2026-06-20T21:26:39Z Sakura emad 42467 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592521 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 88gh94qjmn0b4bthwfr1gg4nofz64f8 1592524 1592521 2026-06-20T21:35:46Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592524 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) pm1uxvitck2rck4bkqz3gz353jdawkk 1592526 1592524 2026-06-20T21:42:13Z Sakura emad 42467 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592526 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) nocdf4icueyiyr7x004e4pgscyhg00o 1592531 1592526 2026-06-20T21:57:32Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592531 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 6729gpc1lvjfdki4rvs9ky9br39lkzy 1592567 1592531 2026-06-21T01:43:35Z Épine 19745 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592567 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) duayfrsiyawukknqq2eo3ipc2a5mygn 1592570 1592567 2026-06-21T01:45:24Z Sakura emad 42467 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592570 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) hm04cw7bi0n51kb2q2ij3a47pp4xcqg 1592572 1592570 2026-06-21T01:47:17Z Épine 19745 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592572 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) nk6bo3y3xg7kf3z5h6tdc966pxgqa5g 1592581 1592572 2026-06-21T02:00:51Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592581 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەیێ لابدرێ ئەوە دبێ لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) po4x7vfd21fdwqsocsi6mtn5dmyepcq 1592582 1592581 2026-06-21T02:01:10Z Hivja 64112 1592582 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە دبێ لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) et3r9hx3bi8ev7v0jm4js86v8voawvu 1592583 1592582 2026-06-21T02:01:51Z Hivja 64112 1592583 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ddl933qphishu35cvtwz47scsmboq0i 1592587 1592583 2026-06-21T02:14:31Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592587 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 3wlj7xgu2sm789qro4ltn6locmgqy5x 1592591 1592587 2026-06-21T02:21:38Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592591 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەدرێت و بڕیار لەسەر بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) n1dzdcg2fp8rnde08hjtbeot1mvwtx3 1592592 1592591 2026-06-21T02:22:29Z Hivja 64112 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ 1592592 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 8g80wxjjpsdxwesux8dqk1s74zsniji 1592593 1592592 2026-06-21T02:22:54Z Hivja 64112 1592593 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) hny0u5pyd0o1yzsio123m5h39d0n2xd 1592597 1592593 2026-06-21T03:00:06Z Zemen 40346 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592597 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھەر بەپێی یەکدەنگی ڕۆیشتووین، من پێشنیارم کردوە کە لاببرێ تا بڕیاری لێ ئەدرێ، تۆ و ساکوراش وتووتانە با بمێنێتەوە تا بڕیاری لێ ئەدرێ، قسەی دوو بەکارھێنەرەکە ڕۆیشتووە و سەرچاوەکە دەمێنێتەوە تا دەیبەمە وپ:دسب. ئەگەر نا ھیچ یاساکم نەبیستووە باسی ئەم پێش و پاشخستنە بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 49x14qlpn4ksx249pvfnjnjvh11gapp 1592649 1592597 2026-06-21T09:27:30Z Tessla 41338 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ 1592649 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھەر بەپێی یەکدەنگی ڕۆیشتووین، من پێشنیارم کردوە کە لاببرێ تا بڕیاری لێ ئەدرێ، تۆ و ساکوراش وتووتانە با بمێنێتەوە تا بڕیاری لێ ئەدرێ، قسەی دوو بەکارھێنەرەکە ڕۆیشتووە و سەرچاوەکە دەمێنێتەوە تا دەیبەمە وپ:دسب. ئەگەر نا ھیچ یاساکم نەبیستووە باسی ئەم پێش و پاشخستنە بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{سھ}} تا بڕیاری لێ دەدرێت لابردنی ئێن ئاڕ تی قەدەغەیە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) lrkptgb3vsmt4bkybm5dc5wk6rjgaej 1592657 1592649 2026-06-21T10:31:44Z Épine 19745 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592657 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھەر بەپێی یەکدەنگی ڕۆیشتووین، من پێشنیارم کردوە کە لاببرێ تا بڕیاری لێ ئەدرێ، تۆ و ساکوراش وتووتانە با بمێنێتەوە تا بڕیاری لێ ئەدرێ، قسەی دوو بەکارھێنەرەکە ڕۆیشتووە و سەرچاوەکە دەمێنێتەوە تا دەیبەمە وپ:دسب. ئەگەر نا ھیچ یاساکم نەبیستووە باسی ئەم پێش و پاشخستنە بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{سھ}} تا بڕیاری لێ دەدرێت لابردنی ئێن ئاڕ تی قەدەغەیە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] یەک پۆینی جوودا لە مەسەلەی ئەو میدیایە لەسەر بابەتی بێلایەنی، نایاسایی نەبوونی هاوزایەندخوازی واتای ئەوە نییە تاکی هاوزایەندخواز مافی هەیە. لە یاسا بەرکارەکان کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە هیچ مافێکیان نییە، ئەمەش لە دەقە قانوونییەکان و پاڵنانی کۆمەڵەی دادگەری بۆ نایاساییکردنی هاوڕەگەزخوازی چەند ساڵێک لەمەوبەر دیارە، تەنانەت بردیانە پەرلەمانیش، لۆبی نێودەوڵەتی ڕێگریان لێ کردن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٣١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) klapk3txjdvc0poycwii9eszjozb6cp 1592675 1592657 2026-06-21T11:09:02Z Sakura emad 42467 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592675 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھەر بەپێی یەکدەنگی ڕۆیشتووین، من پێشنیارم کردوە کە لاببرێ تا بڕیاری لێ ئەدرێ، تۆ و ساکوراش وتووتانە با بمێنێتەوە تا بڕیاری لێ ئەدرێ، قسەی دوو بەکارھێنەرەکە ڕۆیشتووە و سەرچاوەکە دەمێنێتەوە تا دەیبەمە وپ:دسب. ئەگەر نا ھیچ یاساکم نەبیستووە باسی ئەم پێش و پاشخستنە بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{سھ}} تا بڕیاری لێ دەدرێت لابردنی ئێن ئاڕ تی قەدەغەیە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] یەک پۆینی جوودا لە مەسەلەی ئەو میدیایە لەسەر بابەتی بێلایەنی، نایاسایی نەبوونی هاوزایەندخوازی واتای ئەوە نییە تاکی هاوزایەندخواز مافی هەیە. لە یاسا بەرکارەکان کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە هیچ مافێکیان نییە، ئەمەش لە دەقە قانوونییەکان و پاڵنانی کۆمەڵەی دادگەری بۆ نایاساییکردنی هاوڕەگەزخوازی چەند ساڵێک لەمەوبەر دیارە، تەنانەت بردیانە پەرلەمانیش، لۆبی نێودەوڵەتی ڕێگریان لێ کردن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٣١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ دووبارە ئاڵاکەتان تێکەڵی وتارەکە کردۆتەوە ئەی ئێمە [[وتووێژی داڕێژە:بەکارهێنەر کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|ئەو شەڕەمان]] لەسەر چی بوو؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٠٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 24w69m8ntq0oaxmq2gu1utmrl5wypiv 1592678 1592675 2026-06-21T11:19:37Z Épine 19745 /* دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە */ وەڵامدانەوە 1592678 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ | shortcut1 = وت:ھا | disclaimer = yes | search = ھاوڕەگەزخواز ی}} {{ھێمن}} {{Mbox | type = notice | text = ھەر جۆرە دەقێکی لەبەرگیراوە لێرە دابنرێت، دەسڕدرێتەوە. دژایەتیکردنی بەشداربووانی نووسینەوەی وتار لەسەر بابەتەکە دەبێتە ھۆی بەربەستکردن. تکایە لەسەر پەڕەی وتووێژ دژایەتی و پشتگیری لە ھیچ جۆرێک مەنوێنن لە ویکیپیدیادا. [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا بلۆگێک نییە]] بۆ نواندنی بۆچوونی کەسی.}} <!--لەخوار ئەم خەتەوە بنووسن--> {{ئەرشیڤەکان}} == هاوڕەگەزبازی == بۆ ئەم وتارە تەنیا باشەی باس کردوە. هیچ باسی ئەو لایەنانەی نەکردووە کە دژن لەگەڵ بەڵگەکانیان و چۆن ئەو بەڵگانەی لایەنگران هێناویاننەوە پوچەڵیان کردونەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :من خۆم وتارەکەم نەخوێندووەتەوە، بەڵام دەبێت [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بتوانێت وەڵام بداتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و هەموو وتارێک دەبێ هەموو لایەنەکانی بابەتێک باس بکات، بۆیە ئەگەر هیچ بەڵگە و سەڕچاوەیەکی جێباوەڕت هەیە دەتوانی ئاماژەیان پێ بدەیت. هەڵبەت ئەوەی زۆر گرنگە ئەوەیە وتارەکە بە شێوەیەکی بێلایەنانە نووسراوەتەوە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ئەسڵەن وتارەکە تا سەر ئێسقان لایەنگرانەیە. هەر کەس وتارەکەی دروست کردبێت تەنیا قسەی لایەنگرانی هێناوە. هەرچی هاوڕەگەزبازە هەر ئەو قسانە دوبارە دەکاتەوە. ئیدی بێ لایەنانەی چی. بۆ نموونە دەکرێ کەسێک بچێ خەلکی بکوژی و بڵێ لە دی ئێن ئەی دا نوسراوە و دەبێ وابکەم. بۆ سەرچاوەکانیش هیچی جێی باوەڕ نیە هەموویان پشتگیری شتێک دەکەن کە پێی دەڵێن بیردۆزەکانی زانستی تەزویر. ببورن بۆ درەنگ وەڵام دانەوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٠١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ٢٠٩ سەرچاوە و ٣٠ کتێب و ٩ وتار هەموویان لایەنگرن و هەڵەن؟ زۆر بەهەڵەدا چوویت، من ناتوانم کۆمێنتەکانت بە جدی وەربگرم چوونکە جەنابتان تاکوو ئێستا ئەسڵەن نازانن ناوەکە وەک خۆی بڵێن (کە هاوڕەگەزخوازییە، نەک هاوڕەگەزبازی) دواتر ئەگەر سەرچاوەکانی جێباوەڕ نەبوونایە هەنگاوی پاڵاوتنی بۆ وتاری هەڵبژێردراو تەواو نەدەکرد و نەدەبوو بە وتارێکی هەڵبژێردراو. بیردۆزەی زانستی تەزویر چییە؟ من ئێستا ئەم قسەیە ببیستم. کەسانی هاوڕەگەزخواز ئەم قسانە دەکەن لەبەر ئەوەی فاکت و زانست و حەقیقەتەکەیە، فاکت و زانستیش گوێ بە بیر و ڕای شەخسی نادەن. ئەگەر ئێوە باوەڕتان پێ بێت یان نا زانست بەم شێوەیە لەسەر بابەتەکە دواوە. فەرموون ئێوەش ئاماژە بە کۆمەڵێک سەرچاوەی جێباوەڕ بکەن هاوشێوەی سەرچاوەکانی وتارەکە کە شتێکی وتبێت پێچەوانەی سەرچاوەکانی تر تاکوو ئەسێسی بکەین و دایبنێین. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٢٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بۆتە وتاری هەڵبژێردراو لە بەر بێ وتاری. دەنا ئەگەر ویکیپیدیای کوردی وەک ویکیپیدیاکانی کە وتاری زۆربایە هەموو ڕۆژێک وتاری هەڵبژێردراومان دەبوو. مادەم سەرچاوەی زۆر جێی باوەڕە پێت چۆنە بچم لەسەر (داعش) وتارێک بنوسم و بە باشە باسیان بکەم بەو مەرجەی لە هەزار سەرچاوەش کەمتر نەهێنم. چۆن شتی وادەبێ کەسێک گوتی ئەوە زانستە و ئەوە ڕاستە ڕێک بچین باوەڕی پێ بکەین وەک کورد دەڵێ کەس بە دۆی خۆی ناڵێ ترشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٢، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) گیانەکەم سەرچاوەی هەموو زانستی دەروونناسی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکییە (American Psychiatric Association) کە هەموو زانستی دەروونناسی لەسەر بەدواداچوونەکانی ئەوان دەخوێندرێ، بڕۆ سەیری DSM-5 بکە بزانە هاوڕەگەزخوازیان بە نەخۆشی ناساندووە، یان لە ١٩٧٣وە سەلمێندراوە و پشتڕاستیان کردووەتەوە کە نەخۆشی نییە؟ پێویست بەم وڕێنەیە ناکات، ئاشکرایە کە لایەنگرانە بابەتەکەت گرتووە و هیچ بەڵگەت نییە دەنا ئێستا بە کۆمەڵێک لینک و بەدواداچوونی جێباوەڕ وەڵامت دەدایەوە. ئێرە شوێنی دانانی زانست و حەقیقەتە نەک بۆچوونی کەسی. ئەگەر ویکیپیدیای کوردیت ئەوەنە پێ سووکە فەرموو بەجێی بێڵە و ڕوو لە ویکییەکی تر بکە. سوپاس. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە == :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] هەرچەند ئەم وتووێژە دوو ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە بەڵام نەمویست بەشی نوێ بکەمەوە، لەو بەشەی ئاماژە بە کوردستان دەکات، ئاڵایەکی کوردستان تێکەڵی ئاڵای لایەنگرانی ھاوڕەگەزخوازان کراوە، لێدوانەکەشی بەمشێوەیە دراوە: «دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان» نووسینەکە قەینا، پێت وایە دانانی تێکەڵکارییەکی ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان بە ئاڵای پیرۆزیی کوردستان لێرە شتێکی گونجاو بێ؟ یان بۆ تەنیا باسی کوردستان کراوە، با وڵاتێکی تری وەک ئێران و تورکیاشی تیابوایە بە ئاڵا پەلکەزێڕینینەکەیەوە. لە زمانەکانی تریش هیچ ئاڵایەکی تێکھەڵکێش بە وڵاتێکەوە دانەنراوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئاڵای هەموو دەوڵەتەکان تێکەڵ بە ئاڵای سەربەرزی کراوە. ویکییپیدیا گووگڵ نییە تاوەکوو پڕ ڕەسمی بکەین، هەر بەشە و ڕەسمی ئەوەی تێدا دادەنرێ کە پەیوەندی پێوەی هەبێ. [[ھۆمۆفۆبیا]] دژی سیاسەتەکانی ویکیپیدیایە بۆیە تکایە بە شێوەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرانە پەیامەکانت بگەیەنە تاوەکوو هەژمارت بەربەست نەکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەسڵەن حەقم بە ناوەڕۆکی وتارەکەوە نییە ھەر نەشم خوێندوەتەوە، تەنیا ئەو ئاڵایە ھاتە بەرچاوم، دروستکەرەکەشی ئێوەن، ویکی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش گەڕام بەس لێرە ئاڵای ھاوڕەگەزخوازان تێک ھەڵکێشی ئاڵای نەتەوەیەک کراوە و لە وتارێکی ویکیپیدیایش داندراوە! دەتتوانی سود لە سێ ڕەنگی [[ڕەنگی پان-ئێرانی|پان ئێرانی]] وەرگرتایە نەک دەستکاری ئاڵای کوردستان بکەیت و لێرەشا داینێی. نازانم لەو پەیامەی بۆم ناردیت قسەیەکی غەڵەتم کرد تا بە هۆمۆفۆبیک بانگم بکەیت؟! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان داوا دەکەم ئەو وەشانەی ئاڵای کوردستان لە وتارەکە لێ بکەنەوە (بڕواننە دوو لێدوانی سەرێ). ئەمە سووکایەتی یان شتێکی خراپ نیە بەرامبەر ناوەڕۆکی وتارەکە و ئەو ئاڵایەی کە لەگەڵی تێکەڵ کراوە، وەک ئەوەی لە سەرەوە کاک ئێپین منی بە ھۆمۆفۆبیک بانگ کردوە، قەینا دڵم گەورەیە قەبوڵی دەکەم بە چی بانگم دەکا یان چۆن بیر دەکاتەوە، با بیکا. ئەوەی دەیڵێم ئەوەیە، ئاڵای کوردستان هێمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕامیارییە کە نوێنەرایەتی نەتەوەیەک ئەکا بە ناوی کورد، ھیچ ڕێی تێناچێ بە ئاڵایەکی نافەرمی وا تێکەڵ بکرێ، ئاڵای دامەزراوەیەکی فەرمی یان وڵاتێکیش بوایە دەمان گوت قەینا. لە ویکیپیدیا نەمدیوە ئاڵای ئەرمەنیا بە ئازەربایجان تێکەڵ بکرێ و لە وتار داندرێ، چونکە زۆر لە ململانێدان و کێشەیان ھەیە؛ نەمدیوە ئاڵای ڕووسیا و بیلاڕووس پێکەوە تێکەڵ بکرێ ھەرچەن زۆر لەگەڵ یەکتری دۆست بن. ویکیپیدیا ئینسایکلۆپیدیایە، نەک جێی داکۆکی و نوێنەرایەتی کردنی سیمبولێک. ئەمە تەنیا ئاڵایەکی دەستکاریکراوە کە بەڕێز ئێپین خۆی دروستی کردوە و ھێناویە ئێرە دایناوە، لە ھیچ ویکییەک ئازادی لەو جۆرە نەدراوە ئاڵای زمانی ویکییەکە بە ئاڵای ترەوە لە وتارێکدا دابندرێ. واتا کوردێکی ھاوزایەندخواز ئەم ئاڵایەی نەبێ نازانرێ کوردێکی ھاوزایەندخوازە یا نا؟ ئەم ئاڵایە لە وتارەکەدا نەبێ کەس سەیری نووسینەکانی تر ناکا بزانێ کورد و ھاوزایەندخوازی چۆنە؟ لە [[ئاڵاناسی]]دا ئاڵای نیشتمانی و ناوچەیی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ، و لەگەڵ ھیچ ئایدیۆلۆجی و ھێمای پێگە جیاوازەکانی تر تێکەڵ ناکرێ، مەگەر لە حاڵەتێکدا ئەوە بووە ستاندارد. ئەمە شێواندنی ئاڵای کوردستانە. سووکایەتییەکە و ھیچی تر. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لەگەڵ لابردنیم. ئەگەر پێویستە، تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٥٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::{{وب|Zemen}} بە بڕوای من کێشەی نیە. خۆ نەینووسیوە ئەوە ئاڵای کوردستانە. دیزاینێکە لە تێکەڵی ئاڵای پەلکەزێڕینە و و کوردی. بۆ باقیی دەوڵەتانیش جاروبار ئەوە دەکرێ بڕوانە [[en:pride flag]]. بۆ ئیپینیش قەی ناکا وای پێ وتی. وابزانم جارێ بە من یا بە بەکارهێنەری تریشی وا وتبوو. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:١٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::دەبێ بێگومان بسڕدرێتەوە. ھەموومان دەزانین بۆ نموونە ئێستا من دەتوانم ھەڵمەتێک ساز بکەم و بۆ تەواوی شار و گوندەکانی کوردستان ئاڵایەک ساز بکەم، بەڵام دەتوانم بچم لە وتارەکاندا دایاننێم؟ ئایا تا چ ئاستێک بایەخدار دەبێت؟ ئەوەش شتێکی ئاوایە، ئایا ئێمە لە نێوان کوردەکان یان لە کوردستاندا چەندەمان ھاوڕەگەزخواز ھەیە و چەندیان ئەو ئاڵایە بەکاردێنن؟ ئەسڵەن لە کوردستان تا ئێستا کۆبوونەوەی ھاوڕەگەزخوازانمان نەبووە و ئەوی ھەشە ژمارەیەکی کەمن لە ئەورووپا و ئەمانە کە تا ئێستا نەبووە ئەو ئاڵایە بەکاربێنن، تەنیا ئاڵای حەوت ڕەنگ بەکاردێنن و ئەویش بەبێ ھێمای خۆری کوردی! ماوەیەک لەمەوپێشیش ئاڵایەکم بینی لەسەر کۆمنز کە نووسرابوو ئاڵای خەڵکی کورمانج کە تەنیا بەکارھێنەرێکی ویکیپیدیای خۆمان وەک ھێمای ناسیۆنالیزمی کوردی بەکارھێناوە و لە ھیچ شوێنێک بەکارنەبراوە! ئێستا دەکرێت ئەوەش وەک ئاڵای کورمانجەکان دانێین؟ یان ئاڵایەک بۆ ئەو کەسانەی بە زاراوەی سۆرانی قسە دەکەن ساز بکەین و بیکەینە فەرمی! خۆ ناکرێت ئاڵای کوردستان لەگەڵ ھەر ئاڵایەک تێکەڵ کرا بڵێین قەیناکە با لە وتارە پەیوەندیدارەکەی دانرێت و کێشەی نییە! تکایە ئەسڵی بایەخداریتان لەبیر بێت. ئەوە بۆچوونی گشتیی منە، زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و باقی بەکارهێنەرانی تر: تکایە ئەمەنە بەدڵنیاییەوە قسە مەکەن. ئەمە دەبێ بە [[وپ:وسن|سانسۆردکردن]] و بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە لە ویکیپیدیا. ئاڵای پەلکەزێڕینە بە ئاڵای هەموو وڵاتەکان تێکەڵ کراوە، [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:LGBT_pride_flags_by_country یەک گەڕانی کورت لە کامنز دەری دەخا.] ئەگەر هەستتان پێی برینار ئەبێ، ئەمە موشکیلەی خۆتانە نەوەک ویکیپیدیا. نازانم ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە باسی چی ئەکا، کوردستان کۆمەڵەیەکی گەورەی کەسانی پەلکەزێڕینەی هەیە و ڕێکخراویش هەیە کە کار بۆ مافیان کردووە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:٠٦، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ نازانی باسی چیەکەم کاکه خۆ بە ئەمازیغی نەم نووسیوە. دامەزراوەی کوردی ھەیە ئەم ئاڵایە بەکار ببەن؟ نەوەڵا نیە. ئەمە بۆ وڵاتانی تر ڕەنگبێ ئاسایی بێ، چون ھەم دانیان بە مافی کۆمەڵەکە ناوە ھەمیش پاڵپشتی لێ ئەکەن، بەڵام لێرە پێشوازی وا نەکراوە لێیان، و ڕێگەش نەدراوە ئاڵای نیشتمانی بە دڵی کەسانێک دەستکاریی بکرێت. پۆینتەکە ڕوونە، ئەمە ئاڵایەکی فەرمی نیە، بازاڕیانە بەکارھێنراوە و تۆش دروست کردوەتەوە. ئێرە جێگەی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::سوپاس بۆ بۆچوونەکەت @[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]. حەقیقەتەکە ئەوەیە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردستان بەم ئاڵایە ئایدێنتیفای ئەکەن و بۆچوونی کەسیی تۆ لەسەر ئەم بابەتە گرنگ نییە. وەک پێشتر باسم کرد، ویکیپیدیا سانسۆر ناکرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٣٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ زانیاریشت [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LGBT_Flag_of_Kurdistan.svg ئەم ئاڵایە دەمێکە هەیە]، من تەنیا وەشانە نوێیەکەم داناوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٤١، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە بۆچوونی کەسیی نیە، دەستوری چەسپاوە. کەس ناتوانێ لەخۆیەوە ئاڵایەک بەرھەم بێنێ بیھێنێتە ئێرە و بڵێ ئەمە ھی فڵان میرنیشینی کورد بووە. ھەر ئەو ئاڵایەی ئاماژەت پێدا گوایا دەمێکە ھەیە، لە وتارەکە ھەبێ باشترە، باوە و لە زۆر شوێن بەرچاوم کەوتووە. لەگەڵ زۆربەی [[commons:Category:SVG_LGBT_and_regional/national_hybrid_flags|ئەم ئاڵایانەی]] تری ھاوزایەندخوازان دەگونجێت. نەک ئەم ئاڵا دەستکردە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::من ھیچ بە لامەوە گرنگ نییە ھەزار وێنەی وا لە کامنز بار بکرێت، بەڵام کە دێتە سەر ویکیپیدیا، دەچێتە بەردەمی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا. ئاماژەدان بە ویکیپیدیا سانسۆرکراو نییە، نابێتە ھۆی ئەوەی دژی [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] بین کە لێرەدا دانانی ئەم وێنە تێکەڵە لایەنگیرییە و دەشچێتە قاڵبی [[وپ:ببنن]]. وتارەکە دەبێت بە شێوەیەکی گشتی باسی ناوەڕۆکەکەی بکات نەک لە ڕێگەی دێڕێک یان وێنەیەکەوە بە لایەکدا بیشکێنێتەوە. ھەر ئەمە لە ویکیی ئینگلیزی نووسراوە کە ڕێک باسی لەم حاڵەتە دێت. ::::::::::::::[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored|Wikipedia is not censored]], and explicit or even shocking pictures may serve an encyclopedic purpose, but editors should take care not to use such images simply to bring attention to an article. ::::::::::::::دواتر ھەر وتارێک نییە و ٢٤ دانەیە کە بانگی داڕێژەکەیان کردووە. کەواتە ئەم وێنەیە بۆ زەقکردنەوەی شتێکی ناوی وتارەکە دژی سیاسەتی ویکیپیدیا سانسۆڕکراو نییەیە و دەبێ لابرێت.وەک زۆربەی ویکیپیدیاکانی تر، تەنیا (وێنە) ڕەنگاوڕەنگەکەی کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) {{سەری دێڕ|:::::::::::::::}} @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەڕاستیدا لێرەدا [[:en:Wikipedia:Don't assume|لێکدانەوەیەکت کردووە]] کە دروست نییە. پۆینتی هەبوونی تێکەڵەی ئاڵای کوردستان و ئاڵای پەلکەزێڕینە ئەوە نییە کە سەرنج ڕاکێشێت بۆ وتارەکان، بەڵکوو ئەوەیە کە ڕیپریسێنتی ناسنامە و کەسایەتی کوردانی سەر بە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە، کە ئەم ئاڵایە بەکاردێنن. دەستپێکردنی هەڵمەتی سڕینەوە و سانسۆرکردنی ئەم وتارە ڕوونە: ئەگەر کێشەتان لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەت و شووناسی کەسانی زایەندخواز نەبووایە، تێکەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە و کوردستان بەیەکتان بە سووکایەتی نەئەبینی. ئەمە بە هەموو شێوەیەک سانسۆرکردنی ویکیپیدیایە، زۆر لەوەش قووڵتر کپکردن و سووکایەتی کردنە بە ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ئەمەی ئێوە خەریکن دەیکەن [[:en:Wikipedia:Systemic bias|لایەنگری سیستماتیک]]ە و دەرەنجامیش ئەتانەوێت شووناس کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بسڕنەەوە و خۆدەربڕینیان لە ویکیپیدیا سنووردار بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوەی لە Wikipedia:Don't assume نووسراوە بۆچوونی کەسێک یان کەسانێکە نەک ئەوەی سیاسەتی و ڕێسایەکی ویکیپیدیا بێت. کەواتە ئەگەر مەبەست لێی باسکردنی کوردانی سەر بەو کۆمەڵەیەیە، وتارێکی جیای بۆ بنووسن؛ ئەم وتارە نابێت تێکەڵ بە نەتەوە بکرێت. ئەوە ئێستاش بزانم بەشێکی تایبەت لەسەر کوردستان نووسراوە (کە نەشمخوێندووەتەوە) و ناشزانم ئێوە لە من تێگەشتن یان نا، بەڵام من مەبەستم ئەو ئاڵا تێکەڵە دروستکراوەیە کە لە [[تایبەت:permalink/1205510|داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] دانراوە. ئەمە زیادەڕەوییە. بڕیار بێت ئەم وتارە لە شوێنێک بسڕدرێتەوە، لە ویکیی عەرەبی دەسڕدرایەوە. من وەک خۆم حەقم بەسەر کەسەوە نییە کە زایەندخوازە یان نا و باسەکەشم لەسەر بەکارھێنانی ئەو ئاڵایەی داڕێژەکەیە. ئەگەریش بە ئێمە یەکلایی ناکرێتەوە، با بەکارھێنەرانی تری کۆمەڵگەکە بێن. لە کۆتاییدا و وەک دەزانن یەکدەنگی ئێرە بەڕێوە دەبات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئێمە لێرە بەپێی خواست و ھەستی خۆمان کار ناکەین، بەڵکوو بەپێی یاساکان دەجووڵەینەوە. ویکیپیدیاش سانسۆرکراو نییە، ئێوە دەتوانن وەرگێڕان بۆ وتاری [[:en:LGBTQ_rights_in_Kurdistan|مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان]] بکەن یانیش بچن وتارەکانی ڕێکخراوە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کوردستان ساز بکەن؛ بەڵام ناکرێت ئاڵایەک کە ھیچ کام لەو ڕێکخراوە و کەسانە بەکارناھێنن ئێمە بانگەشەی بۆ بکەین و بڵێین ئی ئەو کەسانەیە. ئەوانە ئاڵای حەوت ڕەنگ و جار جاریش ئاڵای کوردستان بەکاردێنن بەڵام بە جیا نەک ئاڵایەکی تێکەڵاو! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من حەقم نییە لە ویکیپیدیای عەرەبی [[دەسەڵاتخوازی|چ مەسخەرەیەک ڕوو ئەدا]]، ئێرە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندییە. هەر لەبەر ئەوەی ئەوان بە ئاشکرا و دیکتاتۆریانە تەسەروف ئەکەن مەعنای نییە ئێمەش ئەبێ وابین، ئەمە یەک. دووەم، کەواتە با ئاماژەم بە ڕێسا کردبێت، واتا ڕێساکان بایەخیان نییە؟ کەواتە من بێم بە دڵی خۆم وتاری بێسەرچاوە دروست بکەم و ڕەتی بکەمەوە سەرچاوە دابنێم چوونکە [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە ڕێسایە نەک سیاسەت]]، قەیناکا؟ دواتر لە هەر ویکیپیدیایەک کە لەسەر بابەتێک ئەنووسرێتەوە، بابەتە پەیوەستە بە کۆنتێکستی ئەو چاندە. ئێرە ویکیپیدیای کوردییە و ئەم وتارە بە کوردی باس لە کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات کە لە هەموو کوردستان بە درێژایی مێژوو بوونیان هەبووە، بۆیە هەبوونی ئەو ئاڵایە لەو داڕێژەیە هیچ کێشە نییە. بۆچوونی ئێوە لەسەر ئەم ئاڵایە هەڵەیە، هیچ کێشە نییە و بەزۆر ئەکرێ بە کێشە. :::لەلایەکی ترەوە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، بۆچوونی جەنابتان هەڵەیە. ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە چەندین جار بەکارهاتوون، هەر لەبەر ئەوەی جەنابتان نەتانبینیوە مەعنای نییە کە وانییە. یەک نموونە لەوانە [https://sl.bing.net/edIJfXzGUTY چالاکوان ئاماد شێروان] بەکاری هێناوە. [https://sl.bing.net/e9LpLtcoOEm لە مانگی سەربەرزی لە ستۆکۆلم، سوید] لەلایەن کوردانی سوێد بەکارهاتووە. [https://sl.bing.net/jaONcdtmzDM لە کلەب هاوس کۆمەڵەی پەلکەزێرینە] بۆ وتووێژەکانیان بەکاریان بردووە. [[یەکسانی (پلاتفۆرم)|پلاتفۆرمی یەکسانی]]، کە داکۆکیکاری کۆمەڵەی پەلکەززێڕینەیە، [https://www.instagram.com/p/C7q-Ub4syrJ/ چەندین جار ئاماژەی پێداوە]. ئەم قسانەی دەیکەن تەنیا بۆچوونە و ئاشکرایە کە هیچ کامێکتان ئاگاتان لەو بزووتنەوە گەورەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە نییە لە کوردستان. تکایە واز لەم دکتاتۆرییە بێنن و هەوڵ مەدەن ویکیپیدیا سانسۆر بکرێ تاکوو بەس ڕووانگەی خۆتان هەڵبگرێ، شتێکی زۆر ناشرینە! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٠٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ھەر وەک زەمەن وتی، منیش ئەو ئاڵای ئاماژەت پێدا بینیومە، بەڵام ئەوەی بەڕێزت سازت کردووە نوێیە. دەبێ سەرتا ئەو ئاڵایەی وتارە و ئەوی داڕێژەکەی کاک ئارام وتی بسڕدرێتەوە. ئەگەریش دەتانھەوێ بەکاریبێنن دەبێ وتاری مافەکانی ئێڵ جی بی تی لە کوردستان لەگەڵ داڕێژەکەی ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، نەک ھەر شوێنێک باسی ئێڵ جی بی تی بوو ئاڵای کوردستانیشی لەگەڵ دابنێین (دەبێ لە وتارەکانی سەربارەت بە کوردستان دابنرێن و ئەویش ئاڵاکەی بەکاردەھێنرێت). ئەو وتانەش ھیچ کامیان قسەی دڵم نین، ھەموویان بەپێی یاساکانی ئێرە دەکەم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من ویکیی عەرەبیم وەک نزیکترین نموونەی دژی ئەم جۆرە وتارە ھێنایەوە کە ھێشتاش وتارەکەیان ھەیە و لەبەرئەوەش کردمە نموونە چونکە دەڵێی ئێوە ھەوڵی کپکردنی ئەو کۆمەڵەیە دەدەن ئەگینا من لە ویکییەکانی تر بەشداری ناکەم و حەقم پێیانەوە نییە. بەکارھێنانی تێکەڵەی ئەو ئاڵایە ئازادی بێت، لابردنیشی ئازادییە و زیاتریش چونکە شتەکە سوور دیارە ئاڵاکە تەنیا بۆ زەقککردنەوەی کۆمەڵەکەیە و بە دیاریکراوی نزیککردنەوەیەتی لە نەتەوەیەک. ئینجا تۆ ئەو پەڕەی کە ھێناوتە نە ڕێسایە نە سیاسەت بەڵکوو تەنیا ڕای چەند کەسێکت ھێناوە و وەک سیاسەت و ڕێسا بایەخی نییە. بەکورتی من تەواو دژی ئەو ئاڵا تێکەڵەم لە داڕێژەکە و سێبارەی دەکەمەوە کە تەنیا ئاڵای کۆمەڵەکە خۆی بەسە. ھەر منیش نیم و ئەوەتا دوو سێ بەکارھێنەری تریش دژن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەرەتا تکایە ڕای خۆتان بە نیهائی بە بەکارهێنانی وشەی '''دەبێت''' بەسەرمانە مەسەپێنە. نەخێر نابێت. ئەمە شتێکە لە وتووێژدایە. وەکوو وتم، وتارەکانی هەر ویکییەک بابەتەکانیان نواندنی ئەو چاندەیە کە بە زمانەکەیان نووسراوە. ئێرە بە کوردی نووسراوە و نواندنی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی کوردییە. [https://commons.wikimedia.org/wiki/LGBT_flags ئاڵای پەلکەزێڕینە چەندین وەشانی هەیە] و هیچ مەعنای نییە لەبەر ئەوەی دانەیەکیانت زیاتر لە شوێنێک بینیوە ئەوەی تریان بسڕدرێتەوە. بڕۆ مێژووی ئاڵای پەلکەزێڕینە بخوێنەوە دەبینی بە چەندین وەشان و دیزاین و دیزاینەردا تێپەڕبووە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سیاسەت بێ یان ڕێسا یان بۆچوون، هیچ لە ئارگیومێنتەکەم کەم ناکاتەوە: ئەوەی ئەیڵێیت گریمانەیە. و گریمانەکەت هەڵەیە. با دوو بەکارهێنەری تریش لە پاڵ جەنابتا هەمان ڕایان هەبێ، [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:What_Wikipedia_is_not#Wikipedia_is_not_a_democracy ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە] تاکوو لەبەر ئەوەی ئێوە زۆرینە بن، ڕای ئێوە بەسەر باقی ویکیپیدیادا بسەپێ. ئێمەش بە <s>دوو</s> سێ کەس پێتان ئەڵێین کێشە نییە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٣:٤٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::کاک ‌ئارام نووسیوتانە کە نەتانخوێندۆتەوە و لەسەرەوەش زەمەنیش وای نووسیوە ئاشکرایە هەردووکتان تەبەنی ئەو ڕایە باوەی کۆمەڵگە دەکەن کە هەر شتێک پەیوەندی بە هاوزایەندخوازی هەبێت ڕەتی بکەنەوە کەوایە هۆکاری داواکردنی لابردنی ئاڵاکەش زیاتر هۆکارێکی ئادەلۆژییە. [[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevi|لێدوان]]) ١٣:٣٩، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hevi|Hevi]] دەک بە خێر بێنەوە! بە لامەوە سەیر نییە دوای سێ ساڵ و نیو بێن و ئەم لێدوانە بدەن. من حەقم نییە بەشی کوردستان چیی تێدا نووسراوە و بۆیەش ئەو قسەیەم کرد، وتم نەکا وا تێ بگەن من باسم لە بەشی کوردستانەکە دێت نەک ئەوەی داڕێژەکە؛ من تەنیا باسم لە ئاڵای داڕێژەکە کرد نەک ناوەڕۆکی وتارەکە. بایی ئەوەندەش لێرە بوومە کە بزانم چی کاتێک پێویستە چی بکەم و حەقی بە بۆچوونی تاکەکەسییەوە نییە. ئەگەر ھەر قسەی منە، حسابی بۆ مەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داواکارم ئەگەر سوورن لەسەر ئەم بابەتە، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page فەرموون ئەم وتووێژە بەرینە مێتا]. ئەو لێدوانەی سەرەوەشت خەڵک لەو حەقیقەتە ئخڵافێنێ کە حەتمەن ئەم هەڵمەتە ئایدۆلۆژییە. دڵم خۆشە کە کوردایەتیت بەقووەتە بەڵام هەر چاوێک لەپەڕەی بەکارهێنەرت بکەین دەر دەکەوێت کە جەنابتان کەسێکی شیاو نین بۆ یەکلایی کردنەوەی ئەم بابەتە. سوپاس. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٠٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەگەر سیاسەت و ڕێسا و بۆچوون جیاوازییان نییە، ئەو ئاگادارییانەی سەرەوەی پەڕەکان چین کە لە ھەندێکیان نووسراوە فەرزە کۆمەڵگە پێیەوە پابەند بێت و لە ھەندێکیان نووسراوە تەنیا ڕای چەند کەسێکە و بەشێک نییە لە کۆمەڵگەکە؟ بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین. من چاک دەزانم ئێرە دیموکراسی نییە و زۆربوونی دەنگ تەنیا لە ھەندێک حاڵەت یەکلاکەرەوەیە. پێویست دەکات بەستەر بە چەند پڕۆژەیەک بدەم کە تێیاندا ڕای کەمینەکەم بەسەر ڕای زۆرینەکە داوە؟ :::::لەسەر لێدوانی دواتریشتان، وەک ئەو سکاڵایەی کە Broosk و هیوا لە ئێوەیان کرد بیبەینە مێتا تا کەس نەیخوێنێتەوە؟ ئەگەر درۆ دەکەم ئێوە پێتان نەوتووە کە بێن و پشتگیری لە ئێوە بکەن، ڕاستەوخۆ پێم بڵێن. ئەسڵەن من لێرە کوردایەتی ناکەم و ئەوەی لە ویکیپیدیا بە پێویستی دەزانم دەیکەم. چی شتێکی پەڕەی بەکارھێنەریم وات لێ دەکات بڵێی من کەسێکی شیاو نیم؟ داڕێژەی موسڵمانەکە؟ ئەی بۆچی تا ئێستا بەکارھێنەرێکی باش و گرنگ بووم بۆ کۆمەڵگەکە، بەڵام لەمەودوا نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گیان، تۆ بەڕێز و برا گەورەی. ئەگەر بیرت بێت، کە من لێرە بەڕێوەبەر بووم، بەیەکەوە نزیک کارمان کرد ویکیپیدیا بەرەوپێش بەرین. کاتێک ویکیپیدیا لە ناچالاکترین سەردەمیدا بوو، ئێمە هەر لە دوایین دەستکارییەکان ناومان دەردەکەوت و شەونخوونیمان ئەکرد. هەر خۆشم پێم وتی وەرە ببە بە بەڕێوەبەر، وابوو یان نا؟ هەمیشە قەدری بەژدارییەکانتم گرتووە و قەت لە نرخیان کەم ناکەمەوە. بەڵێ، من لێدوانەکەم پیشانی هێڤی دا، وتم سەیری ئەم مەهزەلەیە بکە لە ویکی کوردی دروست بووە و لەسەرچیش. پێم نەوتووە وەرە پشتگیریم بکە. هاتن و لێدواندانی بە تەواوەتی بە ویستی خۆی کردووە. ئەسڵەن لەگەڵ هێڤی زۆر ڕامان جیاوازە و زۆریش گفتوگۆ ئەکەین لەسەر زۆر بابەت، بەڵام هەندێک شت ڕوون و ئاشکران بۆ هەموو کەسێک. من نەموتووە گرنگ نیت بۆ ویکیپیدیا، ویکیپیدیا ئەسڵەن زۆر پێویستی پێتە و هیوادارم بەردەوامیش بیت، من ئەڵێم لەم بابەتەدا بەتایبەتی، ناتوانی ئەمەیان یەکلایی بکەیتەوە، چوونکە بەڵێ، لەم حاڵەتە بەتایبەتی، ئەمە دەبێ بە Bias و خۆشت باش ئەوە دەزانی. بیر و ڕای کەسیت هەرگیز ڕێگە نادات بیرتەسکانە لەسەر ئەم بابەتە بڕیار نەدەیت. لە مێتا ئەتوانین وتووێژ دروست بکەین، مەسەلەکەی هیوا و برووسک شتێکی تر بوون. جێگەی سەرسووڕمانە دوای ئەم هەموو ساڵە باسی ئەوە ئەکەیت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٤:٢٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاسی پێزانینەکانت دەکەم. ئەو شتانەم بیرە و بوونیشم بە بەڕێوەبەر لە پێناوی پڕۆژەکە بووە تا پەکی نەکەوێت ئەگینا خۆت باشتر دەزانی لەسەر کورسیی بەڕێوەبەرایەتی شیرینی نابەخشنەوە. منیش سپاسی ئەو کاتە دەکەم کە لەگەڵم بوویت، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێ کە یەکێکمان وتی ماست ڕەشە ئەوی تر ئەشەوبیللا وایەی بۆ بکات و جاروبار لەسەر ناوەڕۆک ڕای جیاجیامان ھەیە. من و تۆش کێشەی کەسیمان نییە تا چنگ لەگەڵ بدەین و کێشەکە لەسەر ناوەڕۆکە و ئەوەشی Hevi لێی ئاگادار کراوەتەوە وەک ئەوە بووە داوای پشتگیریی لێ بکرێت. باشە بە قسەی ئێوە بێت، من لایەنگیری دەکەم کە دەڵێم وێنەکە لادەن، ئەی ئێوە لایەنگیری ناکەن کە پشتگیری لە مانەوەی دەکەن؟ بەکارھێنەرانی مێتاویکی نایانپەرژێتە سەر ئەم مەھزەلەیەی کە ناوتان لێ نا و دەبێ لێرە یەکلایی بکرێتەوە. پێم باشە بچینە سەر پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە و لەوێ بە دەنگدان یەکلایی بکەینەوە. ئینجا یان نابێت کەسمان کەسی لێ ئاگادار بکەینەوە (چ لێرە و چ لە دەرەوەش) یانیش دەبێ چەند بەکارھێنەرێکی لێ ئاگادار بکرێتەوە کە لێرە بەشدارییان کردووە. چی دەڵێن؟ بشبوورن، ئەگەر ئێوە باسی بردنی ئەم باسەتان بۆ مێتاویکی نەکردایە، تووڵی نەدەکێشا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان هەموو بەکارهێنەران ئازادن کە بۆچوونی خۆیان بڵێن. منیش پێشبینی ئەوەم نەکردووە لەگەڵ هەموو بۆچوونێکی من بیت. من ئەمویست وەڵامی ئەو پرسیارەت بدەمەوە، بۆ ئەوسا باش بووی و ئێستا خراپ؟ منیش پێت دەڵێم ئێستاش خراپ نیت. بەخێرهاتنی لێدوانی زیاتر ئەکەم جگە لەم چەند بەکارهێنەرەی سەرەوە. ئەم بابەتە بە دەنگدان یەکلایی ناکرێتەوە چوونکە ویکیپیدیا دیموکراسییەت نییە. ئێستا پێت ئەڵێم بۆ لایەنگری نییە ئەوەی من ئەیکەم: ::::::::# دانانی ئەم ئاڵایە بە باش و خراپ بەسەر هیچلایەنێک ناشکێتەوە، بەڵکوو هاوبڕیی (intersection)ی دوو شووناسە، بەڵام بەپێچەوانەوە، سڕینەوەی لە وتارەکە و سانسۆرکردنی وتارەکە واتا ڕەتکردنەوەی هاوبڕی ئەم دوو شووناسە. ئەمە [[دووچاوەکی]]یە، کە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_Non-Discrimination_Policy سیاسەتێکی و بەهایەکی لەدانوستاننەهاتووە کە بەسەر تەواوی پرۆژەکانی ویکیمیدیا، نەک هەر ویکیپیدیا، سەپێنراوە.] ::::::::# تێکەڵەی ئاڵای پەلکەزێڕینە و ئاڵای کوردستان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەکارهاتووە لەلایەن کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەوە و بەشێکی ناسراوی چاندی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەیە. بەبێ بەشداربوون و بۆچوونی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە بەپێی پێویست لەم لێدوانە، ناکرێت بە یەکدەنگییەکی تەواو بگەین و لەکۆتاییدا بڕیارێکی لایەنگرانە دەدرێت، وەکوو ئەبینین خەریکە ئەوە ڕوو ئەدا. سڕینەوەی ئەم ئاڵایە، سڕینەوەی حەقیقەتی بوونی کۆمەڵەی پەلکەزێرینەی کوردستانە. ::::::::# ئەم جۆرە ئاڵایەنە (hybrids) دەربڕینی شووناسی دوولایەنەی کۆمەڵەیەکی گەورەیە نەک لە کوردستان بەڵکوو باقی جیهانیش و سڕینەوەی جۆرێکە لە سانسۆردکردن و لایەنگریی سیستماتیکی، کە لە ویکیپیدیا قەدەغەیە و دژی بەهاکانی دامەزراوەی ویکیمیدیایە. ::::::::# ئەو بەکارهێنەرانەی کە دژایەتی هەبوونی ئەو ئاڵایە دەکەن، هەندێکیان هەڵبەت، قەدی پاڵنەریان کێشەی ئایدۆلۆژی و بیری توندڕەویی نەتەوەییە. جەنابتان و بە هەمان شێوە زەمەنیش ناتوانن بێلایەن بن چوونکە بیری تاکەکەسیتان بە بنچینەیی دژایەتی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات و یەکگرتوویی شووناسی ئەندامانی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و نەتەوەیی بە هەموو شێوەیەک ڕەت دەکاتەوە. ::::::::&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ١٩:١٢، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] چۆن بەخێرھاتنی لێدوانی زیاتر دەکەیت، بەڵام لێدوانی ئەمانەی وتووێژەکە نەبن؟ باشە، ئەوەش قوربانی ئێوە، ڕات چییە بانگی کەسانێک بکەین کە ڕۆژانێک پێکەوە بەشداریمان کردووە و ناشزانم لەگەڵ و دژی چی دەبن؟ پێیان دەڵێین ھۆکاری لەگەڵ و دژەکانیشتان بنووسن. :::::::::# ئاڵای داڕێژەکە دروست کراوە کە کراوە، بەڵام بەکارھێنانی لێرە دەبێ یەکدەنگیی کۆمەڵگەی لەگەڵ بێت کە خۆتان چەندین جار باسی یەکدەنگیتان کردووە ئەگەر لەگەڵ وشەی دیموکراسییەکەش نین. منیش ئاگام لە [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct#3.3_%E2%80%93_Content_vandalism_and_abuse_of_the_projects Content vandalism and abuse of the projects] ھەیە کە دەبێت سەرجەم پڕۆژەکان پەیڕەوی بکەن. :::::::::# شتێک دەڵێم لە دڵی نەگریت. دڵنیا نیم، بەڵام بەپێی ئەوەی لە وتاری ڕێکخراوەکانیان نووسراوە کە خۆت دامەزرێنەریانیت یان بە جۆرێک ئەندامیت، بەکارھێنانی بەشێکی ئەو ئاڵایانە ڕەنگە ھەر خۆتان بن و لێرە وەک سەرچاوە ئاماژەیان پێ دەدەن. دەکرێ بڵێین بەبێ ڕەزامەندیی سکرتێری دۆناڵد تڕامپ، ناتوانین دەستکاریی وتارەکەی بکەین؟ ویکیپیدیا دەمڕاستی کۆمەڵەکە نییە. :::::::::# وەڵامی ئەم خاڵە ھەر [[#c-Aram-20250315231900-Zemen-20250315225800|بەو دێڕە ئینگلیزییەی سەرەوەم دەدەمەوە]]. :::::::::# لێکدانەوەت باش بێت بۆ ئێرە دەبێت. بەگشتی خاڵەکان لە یەکەوە نزیک بوون و قسەکان تا ڕادەیەک دووبارە بوون. :::::::::ببوورن، بەڵام ئەگەر یەکدەنگی تۆزێک بایەخی لاتان ھەبێت، ڕێ دەدەن باسەکە ببەینە پەڕەی وتووێژی داڕێژەکە یان لە ئاکامەکەی دەترسن بۆیە ئەوەندە سوورن لەسەر دامرکاندنەوەی باسەکە و خێرا ئەرشیڤکردنی. ئەوەشی تا ئێستا نەمبردووە نەمویستووە خۆم بسەپێنم و ڕاستگۆ بم، ئەگەر بابەتێکی تر بایە و تۆ لە جێی من بایت، دەمێک بوو بردبووتە ئەوێ تا یەکلایی بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیبە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::بەکارهێنانی هیچ ناوەڕۆکێک هەرگیز یەکدەنگی نەویستووە. بەس بۆ ئەمە وادەکەی. ئەمەنە خەمی سیاسەتەکانتە، بڕۆ پاراستن لەسەر وتاری [[مێژووی کوردستان]] لابە، کە بەبێ یەکدەنگی و بێ هیچ خراپکارییەک وتارەکەتان پاراستووە، دواتریش کە وتووێژم لەگەڵ کردی، هەر پاراستنتان لانەبرد. بنەڕەتترین سیاسەتی ویکیپیدیا، کە ئازادە هەموو کەسێک دەستکاری بکات، شکاندت، ئێستاش بەڕێزتان هاتوون باسی سیاسەتم بۆ ئەکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بردم. بڕوانە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]. ڕاستە، تا ئەو کاتەی کەسێک گۆمەکە دەشەڵەقێنێت دانانی ناوەڕۆک یەکدەنگیی ناوێت. من سیاسەتم شکاندووە؟! تکایە ویژدانت ھەبێت. ئەسڵەن من ناوم لە لۆگی پاراستنی وتارەکە ھەر ھاتووە؟ پرسیار لەو بەکارھێنەرانە بکە کە پاراستنیان داناوە. باوەڕ بکە بیرم نایەت لە کوێ پێمت وتووە پاراستن لابە. بەستەرەکەم دەدەیتێ. خۆی عادەتەن وەشانی جێگرتوومان بۆ وتارە ھەڵبژێردراوەکان دادەنا کە ئەمە کاریگەرییەکی وای نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٥٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::[https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF#%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95 فەرموو]. باسی وەشانی جێگرتوو ناکەم، باسی ئەو ئاستە بەرزەی پاراستن ئەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٧، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وام زانی بانگتان کردوومە و پشتگوێم خستوون! وەڵامەکانم کافی نەبوون؟ ئێوە وتووتانە پاراستنی جێگرتوویی گۆڕانکارییەکان پیشان نادا کە وا نییە و پیشان دەدرێت. ڕوونکردنەوەم داوە. دەی، لە دۆخی وتارێکی وەک مێژووی کورد کە دوژمنی زۆرە خراپکاری ناکرێ یان نەکراوە؟ ئێستاش ئەگەر ئێوە دەبنە پاسەوانی وتارەکە، ھەر ئێستا پاراستنەکەی لادەبەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٨، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::کاکە گیان هەرچەن ئێرە شوێنی ئەوە نییە بەس لەوێش باسم کردووە نابێ وتار بپارێزرێ لەبەرئەوەی گریمانەی ئەوە ئەکەی کە ڕەنگە لە داهاتوو خراپکاری بکرێ! پاراستنی لەم ئاستە لە ویکی ئینگلیزیش بە گەورەیی خۆیەوە تەنیا لەو حاڵەتانە دەکرێ کە خراپکاری بە ڕاددە لەزۆر هەبێ لەسەر پەڕەکە، کە لەو پەڕەیە هەرگیز نەکراوە! جەنابتان لە دەستپێکی وتووێژەکە ئەمەتان نووسیوە: "بەڵێ، شتێکمان بە دڵ بێت، دەیکەین بە نموونە و بە دڵیشمان نەبوو، پشتی تێ دەکەین." دە فەرموو. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢١:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] پاراستن لابرا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Épine}} دیسان ئەو وتەی دووبارە دەکەمەوە: ناکرێت ھەر وتارێک یان داڕێژەیەک ئاڵایەکی ھەبوو، لەگەڵ ئاڵای کوردستانی تێکەڵ بکەین و لە خوودی وتارەکەدا دایبنێین، جا وتارێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی یان ھەر شتێکی تر بێت. ھەر ئەو جۆرەی وتم ئەگەر عیلاقەتان بەو جۆرە ئاڵایانە ھەیە تکایە لە وتاری پەیوەندیداری خۆیاندا دایانبنێ (ئەویش ئەوەی لە ھەموویان زیاتر بەکارھاتووە نەک شێوازی نوێ). لە ئاستی بەڕێزتدا نا، بەڵام ھەندێک لە یاساکان تێدەگەم و جیاوازیی نێوان قەدەغەبوونی سانسۆر و بایەخداری دەزانم. بەگشتی تائێستا وتەکانی {{وب|Aram}} سەرنجی ڕاکێشاوم و قانعی کردووم. ئەگەر بۆچوونی کۆمەڵگای ئێرە یەکلاکەرەوە بێت و بڕیار بێت بەڕێزت نەیخەتەوە بابەتی ویکیپیدیا دیموکراسی نییە؛ بۆچوونی من ئەوەیە: لە داڕێژەکەدا تەنیا ئاڵای پەلکەزێڕینە دابنرێت (چونکە وتارەکە گشتییە و ئەگەر بڕیار بێت ئاڵاکەی ئێستا بەکاربێت، ئەوە دەبێت داڕێژەی پەلکەزێڕینە لە کوردستان ساز بکرێت و لەوێ بەکاربھێنرێت، داڕێژەیەک تەنیا باس لە ڕەوشی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە کوردستان بکات نەک ھەموو جیھان) / لەو وتارەدا لە بەشی کوردستان ئەو ئاڵایە دابنرێت کە زیاتر بەکارھاتووە (ئەو ئاڵایەی چەندین بەستەرت بۆ من دانا؛ ئەوەی حەوت ڕەنگی پەلکەزێڕینەیە و لە ناوەوەی ڕەنگی سپی گەورەترە و ھێمای خۆری کوردی لەگەڵە) / بێجگە لەمانەش ھەر ئاڵایەک کە خۆتان سازتان کردووە یان دەوترێت لەلایەن کۆمەڵگاکە لە کوردستان و دیاسپۆرای کوردیدا بەکاردەھێنرێت، لە وتاری «مافەکانی LGBTQ لە کوردستان» دابنرێت (ھەرچەندە سەرەتا دەبێت وتارەکە ساز بکرێت). ئەوە بۆچوونی منە جا ئەگەر پێتان خۆشە ھەر سەیریشی مەکەن! چیتر درێژە بە بابەتەکە نادەم، چۆنتان پێ خۆشە بڕیار بدەن، کار و ئیشی زۆر گرنگتر لە ویکیپیدیا ھەن کە بایەخیان زۆرترە و پێویستە بخرێنە سەرەتاوە. ھیوادارم دڵتان نەھێشابێت، زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دانانی ئاژانسی هەواڵی (News Agency) وەک سەرچاوە == سڵاو هاوڕێیان؛ شتێک کە تێبینم کرد لەم ووتارە ئەویش ئەوەیە کە ئەم ووتارە دەکرێت''' بە شێوازێکی لایەنگرانە داڕێژرابێت'''؛ لە بەشێکی وتارەکە ئاماژە بەوە دەکات کە <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''مافی هاوزایەنخوازی لە کوردستان نییە و بە شێوەیەکی زۆر بەهێز هێرش دەکاتە سەر باشووری کوردستان''' </span> . هیوادارم ئەوە بزانن کە بە فەرمی حوکمەتی کوردستان هیچ بڕیارێکی دژی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە یان هاوزایەند خوازی دەرنەکردووە؛ لە هەمانکاتدا''' بۆ قسەکانی پشتی بەستووە بە سەرچاوەی هاوڵی میدیایی بەتایبەتیش NRT''' کە یەکەمین شت '''ئەو ئامارانەی باس دەکرێن هی ساڵی ٢٠١٧ یە'''و گونجاو نییە شتێک کە''' ٩ ساڵی بەسەردا تێپەڕیبێت''' بە دیفاکتۆ دابندرێت بۆ کاتی ئێستا کە کە''''' ٢٠٢٦ین ''''' <span style="color:#00bfff; font-family:monospace;"> '''''✡︎ 𓂆 [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:٠٧، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'''''</span> :::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Tessla]] :::@[[بەکارھێنەر: Épine|Épine]] :::@[[بەکارھێنەر:Sakura_emad|Sakura]] :[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٣:١٢، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ڕاستە قسەکەت، پێویستە ویکیپیدیا بە تەواوی بێلایەن بێت و بۆ هەر دەقێکی لەم جۆرە پشت بە چەندین سەرچاوەی متنانەپێکراو ببەستێت. خۆت ئەگەر دەتوانی بە شێوەیەکی بێلایەن چاکسازیی تێدا بکە، بەڵام ھیوادارم ئەو وتووێژەش وەک ئەوەی سەرەوە ساڵێک زیاتر درێژەی نەبێت و زوو بگاتە ئەنجام :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::'''دەستخۆش @[[بەکارھێنەر:Hivja|هیڤجا]] گیان'''؛ لەڕاستیدا بە جۆرێک ووتارەکەیان قوفڵ کردووە کە پێم وابێت لەبەر زۆر دەستکاری کردن یان شەڕە دەستکاری لەلایەن خاتوو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]وە بووە؛ دەستکاریم کرد ه'''یچ شتێکم لە ووتارەکە لانەبرد''' تەنیا '''ئاماژەم بەوەدا کە هەندێک یان زۆربەی سەرچاوەکانی ئەم وتارە لاوازە بە بەکارهێنانی ''داڕێژە'''''؛<span style="color:#00bfff; font-family:monospace;">'''جگە لەوە لە دەقێکی تردا ئاماژەی بە درووستبوونی ناوەکەی (هاوڕەگەزخوازی) کردووە لە زمانی کوردیدا بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە هیچ سەرچاوەیەکی ئاماژە پێنەداوە بۆ قسەکانی''' </span> :::ئاماژەم بەوەش دابوو ؛ ب'''''ەڵام وایلێکراوە کە دەستکاریەکانی ئەم پەڕەیە بڵاو دەکەیتەوە پێویست بە بەسەرداچوونەوە بکات لەلایەن ئەدمینێکەوە کە دڵنیانیم کێیە''''' هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە بڵاو نەبۆتەوە. :::<span style="color:#00ffff;">[✡︎𓂆JJ𓂆✡︎]</span> <span style="color:#888;">// SYSTEM</span> [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١٧:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ئەگەر یەکێک لە ئەدمینەکان نامەکەت ببینێت دەتوانێ دەستکارییەکەت بۆ بکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وتارەکە قوفل نەدراوە تەنھا وەشانی جێگیری لەسەر دانراوە و دەستکارییە نوێیەکان لەلایەن بەکارھێنەری نوێ پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. ئەو دەستکارییانەی کردبووی دانرابوون بۆ پێداچوونەوە و کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ش دەستکارییەکانی پەسەند نەکرد لەوانەیە ئەو بیەوێ چەند شتێک بڵێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستە، زۆر سپاس بۆ شیکردنەوەی بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەگەر زەحمەت نییە چی دەق و سەرچاوەیەک کە پەیوەندی بە nrt ھەیە لابەرە. بە تایبەتی ئەو دەقەی کە دەڵێت: «بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە». کە نەک nrt ھەر سەرچاوەی نییە، نووسەرەکەی لە خۆیەوە دایناوە. نازانم ئەو بەشەی دەستکارییەکەم بۆ گەڕێنرایەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] زەمەن گیان ئەی [https://web.facebook.com/watch/?v=1455995347807378 ئەمە نییە] ڵینکەکەی لە فەیسبووک دانراوە و بڵاوکەرەکەشی ئێن ئاڕتیە یان تۆ دەڵێی خودی ئێن ئاڕتی بەڵگەی نییە بۆ ئەو قسانەی کردوویەتی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێ گومان نەک ئێن ئار تی، [[کوردسات]]، [[کەناڵی گەلی کوردستان|گەلی کوردستان]]، [[کەرکووک تیڤی]] و ئەو جۆرە میدیایانەی تر، نابنە سەرچاوە. ئەمە میدیایەکی ئەکادیمی و پرۆفێشنالی وەک [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]] ناگرێتەوە، لەوانەیە ھەندێک جار [[کوردستان ٢٤]]یش پشتی پێ ببسەترێت، دڵنیا نیم. ھەر ئەم ئێن ئار تییە وەک سەرچاوە بەرە وتارە ئینگلیزییەکەی بزانە دەیھێڵنەوە یان نا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[پەڕگە:Enwiki-Perennial_sources123.png|وێنۆک|بڕوانە ویکیپیدیای ئینگلیزی سەیری [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources#Sources|ئەم ڵینکە]] و [[:en:Wikipedia:Reliable_sources/Perennial_sources/X|ئەمەیان بکە]]]] ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاری لەسەر چیداوە نابێتە حوکم و یاسا بۆ ئێمە و تەنھا وەک ڕێنمایی شتیان لێوەردەگرین. ئایا لە ویکی سۆرانی یەکدەنگی ھەیە لەسەر قەدەغەکردنی ئێن ئاڕتی بەکارھێنانی وەک سەرچاوە؟ بۆ نموونە سەیری ئەوەی وێنەکە بکە ویکیپیدیای ئینگلیزی کردوویانە، ئایا ئێمە شتێکی ئاوامان ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ئەی [[وپ:دسبت]] بۆچی کراوە چاوەکەم؟ کەواتە لەوێ بەشێک دەکەمەوە تا بڕیار بدرێ ئێن ئار تی وەک سەرچاوە بەکاربێت یان نا. تکایە تا یەکلایی دەبێتەوە چی دەق و نووسینی پەیوەندیدار بەو میدیایە ھەیە لە وتارەکە لایبدە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::شتێک هەیە لە ویکیپیدیا پێی ئەوترێت status quo، نابێ بە دڵی خۆمان بێین بڵێین تاکوو من یەکلایی ئەکەمەوە لایبەرن. بۆچی NRT نابێتە سەرچاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] تا بڕیاری باندکردنی ئێن ئاڕتی نەدرێ ھیچ شتێک بەڕێوەبەران ناچار ناکات تا ھیچ لابەرن، سپاس! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەبێت هەروا بێت. ئەمە زیادەڕۆییەکی گەورەیە، هەتاکوو ئێستا شتی وام نەبیستووە. دیارە ئەو بەکارهێنەرەی سەرەوە بە تەواوی لە واقیع دابڕابێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠١:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::ئەگەر پێتان وایە وێبگەیەک دەبێ لابدرێ ئەوە پێویستە سەرەتا لەو لینکەی لە سەرەوە ناردراوە یەکدەنگی لەسەر بکرێ و بڕیاری قەدەغەکردن یان نەکردنی لەسەر بدرێت. دەکرێ بەبێ یەکدەنگی وێبگەیەک بەکاربێت، بەڵام ناکرێ بەبێ یەکدەنگی و ھێنانی ھۆکار وێبگەیەک لەخۆوە قەدەغە بکرێت. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]]: کەسم ناچار نەکردوە کە لای بدا یان بێژم ئیللا دەبێ ئەوە بکەن، ئەگەر بۆ ئەمەش یاسا ھەیە ئەوە من ئەو یاسایەم نەزانیوە، تەنیا پێشنیارێکە و پێم وابووە گونجاو ترە سەرچاوێک کە گومانی لەسەرە لاببرێت تا یەکلا ئەبێتەوە. ئەوەی کە پێویست بوو لابرێ، خۆم لامبرد. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] یاساکان بەرچاو و ئاسایین، خۆت بەستەرێک نارد کە تێیدا وتووێژ لەسەر کێشەی وێبگەکان دەکرێت و بڕیار لەسەر قەدەغەکردنی بەکارھێنانیان دەدرێت. ئەگەریش پێت وایە سەرچاوەیەک نابێ بەکاربێت ئەوە دەبێ یەکدەنگی لەسەر بکرێت. یەکەمین دێڕی [[وپ:یەکدەنگی]]: «ویکیپیدیا بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕێککەوتن بە ڕێوە دەچێت»، زۆر سپاس بۆ ھەموو لایەک. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٢:٢١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھەر بەپێی یەکدەنگی ڕۆیشتووین، من پێشنیارم کردوە کە لاببرێ تا بڕیاری لێ ئەدرێ، تۆ و ساکوراش وتووتانە با بمێنێتەوە تا بڕیاری لێ ئەدرێ، قسەی دوو بەکارھێنەرەکە ڕۆیشتووە و سەرچاوەکە دەمێنێتەوە تا دەیبەمە وپ:دسب. ئەگەر نا ھیچ یاساکم نەبیستووە باسی ئەم پێش و پاشخستنە بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{سھ}} تا بڕیاری لێ دەدرێت لابردنی ئێن ئاڕ تی قەدەغەیە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] یەک پۆینی جوودا لە مەسەلەی ئەو میدیایە لەسەر بابەتی بێلایەنی، نایاسایی نەبوونی هاوزایەندخوازی واتای ئەوە نییە تاکی هاوزایەندخواز مافی هەیە. لە یاسا بەرکارەکان کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە هیچ مافێکیان نییە، ئەمەش لە دەقە قانوونییەکان و پاڵنانی کۆمەڵەی دادگەری بۆ نایاساییکردنی هاوڕەگەزخوازی چەند ساڵێک لەمەوبەر دیارە، تەنانەت بردیانە پەرلەمانیش، لۆبی نێودەوڵەتی ڕێگریان لێ کردن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٣١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ دووبارە ئاڵاکەتان تێکەڵی وتارەکە کردۆتەوە ئەی ئێمە [[وتووێژی داڕێژە:بەکارهێنەر کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|ئەو شەڕەمان]] لەسەر چی بوو؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٠٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] لەبەر ئەوەی شەڕەکە لەسەر نەبوونی سەرچاوە بوو و ئێستا سەرچاوەی هەیە. ئاڵاکە لە داڕێژە نییە، لە شوێنی خۆیەتی لە وتارەکە بە سەرچاوەوە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:١٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 1dj1u2mi9jxxz2ac6sj3w3j547nh7r2 1 135831 1592416 1590396 2026-06-20T15:01:07Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592416 wikitext text/x-wiki == ناو== نازانم بۆ "سوێد"ـە لەکاتێکدا کە من لە ھەموو ژیانمدا ھەر بە سوید بیستوومە؟‏—‎[[بەکارھێنەر:Lost Whispers|<span style="font-family:Segoe print; color:#420056; font-size:13px;">'''ژیـار'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Lost Whispers|<span style="color:purple;font-size:10px">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٥:٢٧، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) :پێشتر ناوەکەی سوید بوو، ئەم وتارە لەم دوایییە دروست کرا، باشترە بگوازرێتەوە بۆ سوید. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١١:١٤، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) ::لێرەدا باس کرابوو: [[وتووێژ:کرۆنی سوێدی]]. سوێدیش نزیکەی ١٨٠ھەزار ئاکامی ھەیە. لای ئێمە دەڵێن سوئێد.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٠:١١، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) ئەوە بۆچوونی بەڕێز دیاکۆ ھاشمییە: سویدی خۆیان بە سوید دەڵێن: (سڤەریە Sverige)، بە ئینگلیزی: (سویدن Sweden)، بە عەرەبی: (السوید، سوید) بە فەرانسەیی: (سوێد Suède)، بە فارسی: (سوئد). واتە فارسەکان لە فەرانسەیییەوە وەریان گرتووە بەڵام "هەمزە"یەکیان پێ زیاد کردووە "سوئد"، هەندێک کوردی ڕۆژهەڵاتیش لەژێر کاریگەریی زمانی فارسیدا دەڵێن "سوئێد". پرسیار: بۆ دەبێت یەک وشە هەڵبژێرین؟ وەڵام: باشترە زمانەکەمان یەکدەست بکەینەوە، یەکدەستبوون کاری وەرگێڕان و ئایتی زۆر ئاسانتر دەکاتەوە. بۆ باشترە لە نێوان سێ بژاردەی "سوید"، سوێد'" سوئێد" بەس وشەی "سوید" هەڵبژێرین، خۆ هیچ کامیان هەڵە نین؟ وەڵام: بێگومان هیچ کامیان هەڵە نین، بەڵام باشترە "سوید" هەڵبژێرین، چونکە: یەک: زیاترین بنەمای وەرگرتنی وشە بۆ ئێمە زیاتر ئینگلیزییە. دوو: بەپێی گووگڵ زیاترین کەس وشەی "سوید"یان بەکار هێناوە. (هەڵبەت بۆ درووستی و نادروستی ئەمە بەڵگە نییە). سێ: لە باشوور وشەی "سوید" بەکار دەهێنرێت کە زمانی فەرمی و حکوومەتداری و خوێندنە لە قوتابخانەکاندا. (هەڵبەت بۆ درووستی و نادروستی ئەمە بەڵگە نییە). سێ: "سوئێد" لاسایییەکی پلە دووە لە فارسی. چوار: "سوێد" لە فەرانسەیییەوە هاتووە، زمانی وەرگرتنی وشە زۆر جار ئینگلیزییە تا زمانی تر (بەگشتی). پێنج: لە زمانی کوردیدا کەمترین هەمزە بەکار دەهێنرێت، هەتا بکرێت دەبێت بقرتێنرێت. کەوا بێت باشترە هەموومان بڵێین "سوید". : بەڕای منیش باشترە بکرێت بە سوید. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٣:٠٥، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) :: {{لەگەڵ}} سوید [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:١٠، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::: {{لەگەڵ}} سوید [[user: Haryad Xasraw|<b style="color:orange;font-size:18px;display:inline-block;border:1px solid orange">Haryad Xasraw</b>]] _{[[user talk:Haryad Xasraw|<b style="color:grey;font-size:15px">وتووێژ</b><span style="color:orange"></span>]]} ‏١١:٠٢، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::: {{دژ}} ئەو بەڵگانەی وا دەڵێن سوید لە سوێد باشترە ھەمووی لاوازن و بە ھاسانی دەتوانم رەدیان کەمەوە. ::: کاک [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] زەحمەتێکم بۆت ھەیە. تکایە جوابم دەوە بزانم وشەی سویدی-ی عەرەبی لە چ زمانێک قەرز کراوە؟ دیارە لە فەرەنسی ([//en.wiktionary.org/wiki/السويد#Arabic ئەمەیش بەڵگە]). ئاشکرایە ئەگەر ئینگلیزی بوایە لە عەرەبی (یا کوردیدا) دەبوو بە سویدن نەک سوید! ::: دەزانین لە فەرەنسیدا دەڵێن سوێد. عەرەبیش دەنگی ئێ-ی نییە کردوویەتی سوید. ئێوەش وەک ناوی تەواوی وڵاتەکان لە عەرەبیتان وەرگرتووە. ئەوەتا لە کرمانجیشدا سوێد ھاتووە. ::: ئێمە تاوانبار دەکەن لە ژێر کاریگەریی فارسیداین. ئاساییە ئێمە ژێر چەپۆکی ئەوانین و مافی نووسین و خوێندن بە کوردیمان نییە. کە چی ئێوە سەربەخۆن بەڵام سەد ئەوەندە ژێر کاریگەری عەرەبی و تورکیدان و بەداخەوە پێداگریشی لەسەر دەکەن. ::: ئاکامی باسەکە: وشەی سوێد لە فەرەنسی وەرگیراوە نەک ئینگلیزی. لە فەرەنسیشدا دەڵێن سوێد نەک سوید. ئەگەر عەرەبی دەڵێ سوید ڕیسای زمانی خۆیانە. ئێمە بە عەرەبی نادوێین. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٤٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::::تۆ لە سەرەوە نووسیوتە کە لای ئێمە دەڵێن سوئێد، واتە نە سوێد نە سوید، کەوایە بۆ پشتگیریی ئەو وشەیە دەکەن؟ ئەو دەقەی داشم ناوە ھی کەسێکی ڕۆژھەڵاتە کە خۆشی لە سوید دەژی. کەواتە مەسەلە ئەوەش نییە کە ئەو وشەیە فەرز بکرێت کە لە باشوور بەکاردێت. بۆ من زۆر گرنگ نییە لە چییەوە ھاتووە، بابەت ئەوەیە خەڵک زۆرتر کامەی پەسەند دەکەن. چ سوید چ سوێد فەرقێکی وا ناکات. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٣:٥٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::::: من داوام نەک لە جنابت لە گشت کەس ئەوەیە تووشی ھەر شتێک دەبن سەرەتا خۆتان بەجوانی بیری لێ بکەنەوە بزانن ڕاستە یا نا. ::::: ئاشکرایە ئەم بۆچوونەی کاک دیاکۆ ھەڵەیە. پێداگری لەسەر وشەیەک دەکا کە نە وەکوو فەرەنسییە نە وەکوو ئینگلیزی. سوید عەرەبیی ڕووتە. ::::: ئێوەیش ئەگەر ھەست بە سەربەخۆییی کورد و زمانی کوردی دەکەن واز لە عەرەبی بێنن و وشەکان بە شێوازی ڕەسەن و کوردانە دەرببڕن. بۆ نموونە کورد بۆ دەبێ بە برازیل بڵێ بەڕازیل. یان بە بریتانیا بڵێ بەریتانیا؟ ::::: زۆر سپاس.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٥:١٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 10 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سوێد]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537893 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080803004438/http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm زیاد کرا بۆ http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070817175053/http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf زیاد کرا بۆ http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100113085905/http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm زیاد کرا بۆ http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070521053538/http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx زیاد کرا بۆ http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.svenskenergi.se/upload/Statistik/Tidigare%20statistik/Kraftl%C3%A4get%20i%20%C3%A5r/ve_07-01.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131004231414/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx زیاد کرا بۆ http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf زیاد کرا بۆ http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100813164944/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=246083 زیاد کرا بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?di=23758&refdi=23673 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/atheism.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤٤، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سوێد]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540305 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052%7Ctitle%3DNormal *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 زیاد کرا بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=545374 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20121206031538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa بۆ http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٢٢، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=609646 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130114072225/http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm بۆ http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٢٤، ١٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=629893 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101223203946/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131023101214/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130806054700/http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=644491 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160729012443/https://sweden.se/ بۆ http://www.sweden.se/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٥٣، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=657658 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110527225553/http://www.royalcourt.se/ بۆ http://www.royalcourt.se/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٠١، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) == ناو == سلاو چون بتوانم ئةم ناوة بگؤرم يان ئيوة بيگؤرن هةلةية سويدة نةك ئةو وشوي ئيستا [[بەکارھێنەر:Gta sonkurd|Gta sonkurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Gta sonkurd|لێدوان]]) ‏١١:٤٧، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=842999 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx بۆ http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf بۆ http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=868155 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060701043401/http://www.riksdagen.se/default____56.aspx بۆ http://www.riksdagen.se/default____56.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٢٣، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٦ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1337777 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090614093403/http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm بۆ http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110215084954/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html بۆ http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100602150716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55 بۆ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20061117173015/http://www.fao.org/waicent/faoinfo/sustdev/EIdirect/climate/EIsp0002.htm بۆ http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/SUSTDEV/EIdirect/climate/EIsp0002.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200409055434/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100826085626/http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052 بۆ http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200409055440/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080925183701/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441 بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.msn.com/weather *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100213132916/http://www.world-nuclear.org/info/inf42.html بۆ http://world-nuclear.org/info/inf42.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100628053602/http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/ بۆ http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080916211008/http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx بۆ http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190106221808/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 بۆ http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120113112554/http://www.sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece بۆ http://sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:١٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1590395 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150520062802/http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm بۆ http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٤٨، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592415 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20121206031538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20080119193734/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa لە http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٠١، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) p7rbaggnvn5btgpjo1jrxewtnzsfqul 0 137711 1592376 1592296 2026-06-20T12:02:09Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592376 wikitext text/x-wiki {{Coord|4|N|100|E|scale:10000000|display=title}} [[file:Strait of malacca.jpg|thumb|300 px|شوێنی تەنگاوی مالاکا بە ھێما نیشاندراوە.]] '''دەربەندی مالاکا''' یان '''دەربەندی ملاکا''' (بە زمانی مالایی: ''سلات ملاکا'') نێوی ئاودڕکەیەکە لە نێوان [[سوماترا]] و [[نیمچەدوورگەی مالایا]]<ref>http://www.answers.com/topic/straits-of-malacca</ref> کە [[دەریای ئاندامان]] لە [[ئۆقیانووسی ھیند]] دا تێکەڵی [[دەریای چینی باشوور]] لە [[ئۆقیانووسی ئارام]] دەکات.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> وڵاتی [[سینگاپور]] لە باشووریترین خاڵی ئەم دەربەندە دایە.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> نێوی ئەم دەربەندە لە نێوی بەندەری ملاکا وەرگیراوە کە لە [[مالیزیا]] دا ھەڵکەوتووە و لە سەدەکانی ١٦ و ١٧ گرینگییەکەی زۆری ھەبوو. دەربەندی مالاکا ڕەحاتی شێوەیە و پانتایی نزیک بە ٦٥ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەی داگرتووە. ئەم دەربەندە ٨٠٠ کیلۆمەتر درێژە و لە نێوان ٥٠ تا ٣٢٠ کیلۆمەتر پانی ھەیە کە بارێکترین بەشی لە باشووری دەربدەندەکە دایە و بەرەوە باکوور پان دەبێتەوە. ھەروەھا لە ڕوی قووڵییەوە لە بەشەکانی باشووری دا لە کەم شوێن دەگاتە ٣٧ مەتر و زۆرتر بە ٢٧ مەتر ھەژامر دەکرێ، بەڵام بەروە باکووری ڕۆژاوا قووڵییەکەی زۆر دەبێت و لە شوێنی بەرکەوتنی ئاوەرێژی [[دەریای ئاندامان]] دەگاتە زیاتر لە ٢٠٠ مەتر.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> ئەم دەربەندە یەکێکە لە گرینگترین ڕێڕەوەکانی دەریایی جیھانە و لە گرینگترین بەندەرەکانی دەکرێ ئاماژە بە بەندەری بێلاوان لە [[ئیندۆنیزیا]] و بەندەرەکانی ملاکا و پێنانگ لە [[مالیزیا]] بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110523063559/http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نزیکەی ێەک لەسەر چواری [[نەوت|نەوتی خاو]] جیھان بەم دەربەندە دا تێدەپەڕێت کە لە دوای [[دەربەندی ھورموز]] گرینگترین شاڕێی دەریایی گواستنەوە نەوتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110523063559/http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ، ئەم دەربەندە بە درێژایی مێژوو لە ژێر دەستی [[عەرەب|عەرەبەکان]]، [[ھۆلەند|ھۆڵەندییەکان]]، [[پورتوگال|پورتوگالییەکان]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانییەکان]] دابووە و لە سەدەی ١٩ دا [[چەتەکانی دەریا]] وەکوو پەناگەیەک بۆ ھێرش کردنە سەر کەشتییە بازرگانییە ھۆڵەندی و بریتانییەکان بەکاریان دەھێنا. ئەم کێشەی چەتەکان تەنانەت لە دوای دەیەی سەرەتای ٢٠٠٠یش ھەر ھەبوو. == سەرچاوەکان== * [//fa.wikipedia.org/wiki/ تنگه مالاکا - ویکی فارسی] {{reflist}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{دەریاکانی جیھان}} {{پۆلی کۆمنز|Strait of Malacca}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:دەربەندی مالاکا]] [[پۆل:دەربەندەکانی باشوری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئۆقیانووسی ھیند]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئێندۆنیزیا]] [[پۆل:دەربەندە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:دەربەندە دەریاییەکان]] [[پۆل:دەربەندەکانی مالیزیا]] [[پۆل:دەریای ئاندامان]] [[پۆل:تەنگاوە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئاسیا]] [[پۆل:تەنگاوەکانی ئۆقیانووسی ھیند]] qxjwggb565wag8pna93oyvs3cwbjirn 1592436 1592376 2026-06-20T17:02:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:تایلەند|تایلەند]] 1592436 wikitext text/x-wiki {{Coord|4|N|100|E|scale:10000000|display=title}} [[file:Strait of malacca.jpg|thumb|300 px|شوێنی تەنگاوی مالاکا بە ھێما نیشاندراوە.]] '''دەربەندی مالاکا''' یان '''دەربەندی ملاکا''' (بە زمانی مالایی: ''سلات ملاکا'') نێوی ئاودڕکەیەکە لە نێوان [[سوماترا]] و [[نیمچەدوورگەی مالایا]]<ref>http://www.answers.com/topic/straits-of-malacca</ref> کە [[دەریای ئاندامان]] لە [[ئۆقیانووسی ھیند]] دا تێکەڵی [[دەریای چینی باشوور]] لە [[ئۆقیانووسی ئارام]] دەکات.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> وڵاتی [[سینگاپور]] لە باشووریترین خاڵی ئەم دەربەندە دایە.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> نێوی ئەم دەربەندە لە نێوی بەندەری ملاکا وەرگیراوە کە لە [[مالیزیا]] دا ھەڵکەوتووە و لە سەدەکانی ١٦ و ١٧ گرینگییەکەی زۆری ھەبوو. دەربەندی مالاکا ڕەحاتی شێوەیە و پانتایی نزیک بە ٦٥ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەی داگرتووە. ئەم دەربەندە ٨٠٠ کیلۆمەتر درێژە و لە نێوان ٥٠ تا ٣٢٠ کیلۆمەتر پانی ھەیە کە بارێکترین بەشی لە باشووری دەربدەندەکە دایە و بەرەوە باکوور پان دەبێتەوە. ھەروەھا لە ڕوی قووڵییەوە لە بەشەکانی باشووری دا لە کەم شوێن دەگاتە ٣٧ مەتر و زۆرتر بە ٢٧ مەتر ھەژامر دەکرێ، بەڵام بەروە باکووری ڕۆژاوا قووڵییەکەی زۆر دەبێت و لە شوێنی بەرکەوتنی ئاوەرێژی [[دەریای ئاندامان]] دەگاتە زیاتر لە ٢٠٠ مەتر.<ref>https://www.britannica.com/place/Strait-of-Malacca</ref> ئەم دەربەندە یەکێکە لە گرینگترین ڕێڕەوەکانی دەریایی جیھانە و لە گرینگترین بەندەرەکانی دەکرێ ئاماژە بە بەندەری بێلاوان لە [[ئیندۆنیزیا]] و بەندەرەکانی ملاکا و پێنانگ لە [[مالیزیا]] بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110523063559/http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نزیکەی ێەک لەسەر چواری [[نەوت|نەوتی خاو]] جیھان بەم دەربەندە دا تێدەپەڕێت کە لە دوای [[دەربەندی ھورموز]] گرینگترین شاڕێی دەریایی گواستنەوە نەوتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110523063559/http://www.eia.doe.gov/cabs/World_Oil_Transit_Chokepoints/Full.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ، ئەم دەربەندە بە درێژایی مێژوو لە ژێر دەستی [[عەرەب|عەرەبەکان]]، [[ھۆلەند|ھۆڵەندییەکان]]، [[پورتوگال|پورتوگالییەکان]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانییەکان]] دابووە و لە سەدەی ١٩ دا [[چەتەکانی دەریا]] وەکوو پەناگەیەک بۆ ھێرش کردنە سەر کەشتییە بازرگانییە ھۆڵەندی و بریتانییەکان بەکاریان دەھێنا. ئەم کێشەی چەتەکان تەنانەت لە دوای دەیەی سەرەتای ٢٠٠٠یش ھەر ھەبوو. == سەرچاوەکان== * [//fa.wikipedia.org/wiki/ تنگه مالاکا - ویکی فارسی] {{reflist}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{دەریاکانی جیھان}} {{پۆلی کۆمنز|Strait of Malacca}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|تایلەند}} [[پۆل:دەربەندی مالاکا]] [[پۆل:دەربەندەکانی باشوری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئۆقیانووسی ھیند]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئێندۆنیزیا]] [[پۆل:دەربەندە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:دەربەندە دەریاییەکان]] [[پۆل:دەربەندەکانی مالیزیا]] [[پۆل:دەریای ئاندامان]] [[پۆل:تەنگاوە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:دەربەندەکانی ئاسیا]] [[پۆل:تەنگاوەکانی ئۆقیانووسی ھیند]] djct7k64m50neq60h40bnyuocfr8mdv 1 137889 1592411 625380 2026-06-20T13:40:33Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592411 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سزای مەرگ]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537882 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ http://www.webcitation.org/5kwQafqG1?url=http://encarta.msn.com/media_461543496/capital_punishment_worldwide.html زیاد کرا بۆ http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سزای مەرگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=625379 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/5kwQafqG1?url=http://encarta.msn.com/media_461543496/capital_punishment_worldwide.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html لە http://encarta.msn.com/media_461543496/capital_punishment_worldwide.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٤٣، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سزای مەرگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592410 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120718115320/web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20081011062214/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng لە http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٤٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) cwlx3o89u1rnho5di87oonp492k35cj 1 137897 1592458 537918 2026-06-20T19:28:28Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592458 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سەن (پیت)]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537917 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html زیاد کرا بۆ http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٢، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەن (پیت)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592457 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html لە http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٢٨، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 2i0t6p9howqdgbc81ipw4x0zzvyuco2 1 137901 1592536 537942 2026-06-20T22:43:45Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592536 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[شۆ (پیت)]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537941 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html زیاد کرا بۆ http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٨، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شۆ (پیت)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592535 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html لە http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٤٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) a6cyakifxe5iqcmnskeq0fegqqm2wtj 1 137913 1592619 537984 2026-06-21T07:29:24Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592619 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[قۆپا]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537983 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html زیاد کرا بۆ http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قۆپا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592618 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20151105210355/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html لە http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٢٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) hsukerxef7nbvautyt5gm9puy65f5yg 0 138373 1592493 1550344 2026-06-20T20:38:15Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[چینی ستاندارد]]ی گواستەوە بۆ [[چینیی ستاندارد]]: ناوی ھەڵە 1550344 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''چینی مەندەرین''' بریتییە لە زمانی فەرمی لە کۆماری [[چین]] و ھەروەھا لە [[تایوان]] و [[سینگاپور]] قسەی پێدەکرێت، وە ئەوەش شایەنی باسە کە مەندەرین خاوەنی بڕێکی زۆر شێوەزارە و لە باکوور و باشووری ڕۆژئاوای چین بەکاردێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فلیپین|زمان|چین}} [[پۆل:زمانەکانی کۆماری گەلی چین]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] 5efe8maesgni7db42cwkwgvu2xa2ekh 1 138512 1592445 1583761 2026-06-20T18:18:27Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592445 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سەردەشت]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540357 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120125054707/http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 زیاد کرا بۆ http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=609664 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٣٢، ١٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=618729 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٨، ١٧ی ئایاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=696733 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150427063810/http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 بۆ http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٣، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=744023 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٢٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == دەستکاری و بڵاو کردنەوەی زانیاری هەڵە == بە گوێرەی ڕاپۆرتی ناوەندی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران، ژمارە‌ی دانیشتوانی شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠١٦ زایینی (واتە ١٣٩٥ی هەتاوی) دا ٤٦،٤١٢ کەس بووە و من ئەم هەڵەیە کە پێشتر ٦٨،١٦٥ نووسرابوو چاککرد بەڵام بەداخەوە ویکیپدیاوانی بەڕێز زانیاریە هەڵەکەی گەراندۆتەوە، تکایە چاکسازی دووبارە بە پێی ڕاپۆورتەکانی ناوندە پەیوەندیدارەکان ئەنجام بدەن، کاتێکی شاد [[بەکارھێنەر:AminiM24|AminiM24]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:AminiM24|لێدوان]]) ‏١١:٣٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=828666 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 بۆ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٦، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843070 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 بۆ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٢٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876424 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107184139/https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA بۆ https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٥٤، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=895708 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html بۆ http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:١٢، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=938852 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220124003313/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:١٣، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == بەسەرداچوونەوە == سڵاو بەڕێز {{وب|Sakura emad}} ئێستا بینیم کە بەسەر وتارەکەدا چوویتەوە و وابزانم لە تووڵامزار کەڵکتان وەرگرتووە، بەڵام بەڕای من گەڕاندنەوەی بەسوودترە چۆن زۆر یەک لە سەرچاوە فارسییەکان بە ھەڵە وەرگێڕانییان بۆکراوە و زۆر یەک لە وشەکان بە ھەڵە گۆڕدراون، ھەروەھا داڕێژەی جوگرافیا دەستکاری کراوە و تێک چووە، بەڵام لە چەند جێیەکی کەم بەسوود بووە کە زۆربە زیادکردنی پیتی «ی» بە وشەکان بووە کە ئەمانە دەتوانین بە دەستیش بکەین. بۆ پێکەوە چەسپاندنی وشەکانیش (وەک لە ژێر ---> لەژێر / لە لایەن ---> لەلایەن) بە شتێکی پێویستی نازانم و دەشتوانرێت بە دەستەوە بکرێت، بەڵام ھەر دوو جۆر دەبن و جیاوازییەکی وایان نییە. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٣:٥٣، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ahrir|Ahrir]] من زۆر بە وردی پێداچوونەوەم بۆ گۆڕانکارییەکان کردووە ئینجا گۆڕانکارییەکانم پەسەند کردووە، بەڵام گەر شتێک لەبەرچاوی من نەبینراوە و تۆ پێت وایە ھەڵەیەک ھەیە، ئەوە گەڕاندمەوە {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٤:٤٩، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) دەستت خۆش {{وب|Sakura emad}} بێجگە لە تێکدانی سەرچاوە و ھەندێک وشە، بەگشتی بەسوود بوو کە دواتر لەڕووی ئەو پێداچوونەوەی ئێوە حەتمەن بەشە بەسوودەکان دەگەڕێنمەوە. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٦:٤٧، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998596 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220123165220/http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:١٠، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕوونکردنەوە == سڵاو بەڕێز {{وب|Tessla}} تکایە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم بۆ ڕوون بکەوە، بەتایبەت کوژرانی فەرماندەی سپای سەردەشت کە ھیچ سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو بۆ مردنی ئەو کەسە بوونی نییە؛ نە سەرچاوە حکوومەتییەکان و نە سەرچاوە بڕواپێکراوەکانی دژە حکوومەتییەکان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:١٧، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ وڵاتەکانیش منیش پێموایە وتووێژ بکرێ کە پێموا نەبێ کەس بێتە ناو باسەکە، بەڵام بۆ فەرماندەی سپا باشتر وایە یا بسڕێتەوە یان بکڕێتە بریندار بووە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:١٩، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو لەتۆش @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، لەپەڕەی وتووێژی بەکارھێنەریت روونم کردەوە، کە پێویستە وتووێژ بکرێت لەسەر دەستکارییەکانت، ھەم سەبارەت بە کوژرانەکە و ھەم سەبارەت بە گۆڕینی وڵاتەکان، گەر سووری لەسەر دەستکاریەکەت لە کوژرانەکە، کەوایە با @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، یەکێک بێت کە ڕای خۆی بڵێت سەبارەت بە وڵات و کوژرانەکەش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١١:٢٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: بەشێوەیەکی کەسی من حەزم بە ناوەڕۆکێک نییە باسی کوشتن بکات ھیوادارم جارێکی تر لەم بابەتانە ئەزموونی کەسێکی تر وەربگیرێت. بەڵام بۆ ئەم بابەتەی ئێستاش گەر پێتان وایە ئەو سەرچاوانەی دانراون لەسەر ناوەڕۆکەکە و باوەڕپێکراو نین ئەوا سڕینەوەی ئاساییە، باوەڕپێکراویشیان دەکەوێتە سەر ئەوەی سەرچاوەکە چەن ناوبانگی ھەیە و ھەواڵەکانی چەند بەڵگەی پێویستی لەناوە بۆ ئەو بابەتانەی بڵاوی دەکاتەوە سەلمێنراو بن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٧، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1137218 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٦، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1178391 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٤، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1325457 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220501204402/https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 بۆ https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210709181342/http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html بۆ http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠٣، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1338029 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221101050902/https://behrah.com/map.php بۆ https://behrah.com/map.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٤، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٩ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1375169 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211108113341/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210919052217/https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan بۆ https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220412180112/http://www.islahweb.org/ar/node/5033 بۆ http://www.islahweb.org/ar/node/5033 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220415164633/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240109094503/https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907 بۆ https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%DA%98%D8%B1%D8%A7%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%86%D9%88%DB%95 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B1%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA/-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%DB%8E%D9%86%D9%87 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210308120312/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.islahweb.org/ar/node/5016 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220602234719/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220425101610/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/ بۆ https://rwmal.net/19424/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣٥، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377980 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211222222913/https://govartishk.com/conflicts/ بۆ https://govartishk.com/conflicts/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240126153419/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240208010454/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240206230137/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221121011836/https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/ بۆ https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٥١، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1428181 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211029060808/https://esta.krd/104275/ بۆ https://esta.krd/104275/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٤٤، ٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1433474 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122010113/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 بۆ https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٢٨، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1434911 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107111324/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 بۆ https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٠٧، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1448663 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220701021721/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati بۆ https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٤٥، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460341 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213509/https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84 بۆ https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231124114013/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C بۆ https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230520173354/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA بۆ https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:١٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1481734 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230127091700/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107104052/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang بۆ https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٢٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1560545 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.org/details/abu-abdurahman-kurdi-f_barid_20180128_1802/page/n22/mode/1up?q=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84+%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20250810030808/https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM لە https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231221153820/https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7 بۆ https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211026120436/https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213507/https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213509/https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213510/https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108214731/https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C بۆ https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://seeiran.ir/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:١٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٨ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1583760 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122005517/https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240115095735/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=11536 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220410112537/https://kurdistanukurd.com/?p=5551 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=5551 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=5575 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240208013011/https://kurdistanukurd.com/?p=29453 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=29453 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240507021539/https://kurdistanukurd.com/?p=75569 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=75569 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210926080113/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250223161816/https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122202350/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٣٣، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592444 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250223161542/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:١٨، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) pk8ipfi62drtz0wj7msc3mlt8f6iuur 0 139022 1592470 1592261 2026-06-20T20:02:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1592470 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''پارتی ڕزگاری کورد''' یان حیزبی '''ڕزگاری کورد''' لە کۆتایی ساڵی ١٩٤٥ ئەم پارتە دامەزرا ژمارەی ئەندامەکانی ئەم پارتە چوار ھەزار کەس بوو و ئامانجی پارتەکە نەھێشتنی چەوساندنەوەی نەتەوەیی دژی کورد و چارەسەرکردنی گیروگرفتە کۆمەڵایەتییەکان و پەرەپێدانی لایەنی ئابوری و ڕۆشنبیری بوو. ڕۆژنامەی ڕزگاری بە شێوەکی نھێنی وەکو زمانحاڵی پارتەکە بە ھەردوو زمانی کوردی و عەرەبی دەردەچوو ھەروەھا ڕزگاری ھەوڵیدا دەنگی کورد بگەیەنێتە ئاستی نێودەوڵەتی لە ساڵی ١٩٤٦ دوای بەستنی کۆنگرەیەک بۆ پارتەکە بڕیاردرا کە وەکو ڕێخۆشکردنێک بۆ دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کورد پارتی ڕزگاری کورد ھەڵبوەشێننەوە. لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٣ کۆنگرەی ئەم پارتە بەرێوەچوو لە کەرکوک بریاراندا ناوی بگۆرن بۆ (پارتی دیموکراتی کوردستان) <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=رزگار عومەر عەزیز|دوایین٢=ئەحمەد حەمەدئەمین ئۆمەر|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=گرفتەکانی پڕۆگرامی خوێندنی بابەتی مێژووی پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی لە قوتابخانەکانی ناوەندی هەولێر|ناونیشان=https://doi.org/10.56422/ka..54.241|journal=گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی|issue=54|پەڕەکان=١٩١–٢٣٠|doi=10.56422/ka..54.241|issn=2520-4106}}</ref> درێژە پێدەری پارتی گەلی دیموکراتی کوردستانە، بەڵام حیزبی ڕزگاری کوردستان لە ١٥ی ئابی ١٩٩٣ ڕاگەیەندراوە، ئامانجیشی سەربەخۆیی ھەر چوار پارچەی کوردستانە و دروشمی حیزبی ڕزگاری بریتییە لە نیشتیمانێکی سەربەخۆ، گەلێکی بەختەوەر و ئاییندەیەکی گەش. یەکێکە لەو حیزبە کوردستانیانەی کە لە دەستپێکی خەباتی دا دروشمی ڕێفراندۆمی ھەڵبژاردووە بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کوردستان. ھەروەھا باوەڕی بە دیموکراتی و سەربەخۆیی ھەیە. حیزبی ڕزگاریی کوردستان، حیزبێکی نیشتمانیی دیموکراتیی پێشکەوتنخوازە، لە پێناو کوردستانێکی سەربەخۆ و گەلێکی بەختیاردا دامەزراوە، خەبات بۆ نیشتیمانێکی سەربەخۆ، کۆمەڵگەیەکی بەختەوەر و جیھانێکی باش دەکات. بۆ یەکلایی کردنەوەی کێشەی کوردستان دروشمی بەڕێوەبردنی ڕێفراندۆمی بەرزکردووەتەوە، پێی وایە کە دەبێ تەواوی کێشەکان لە ڕێگەی دایالۆگ و دانوستاندن چارەسەر بکرێن. باوەڕی بە خەباتی ڕێکخراوەیی و ڕاگەیاندن و دیبلۆماسی و کاری جەماوەری ھەیە و خەباتی چەکداری و میلیشیای حیزبی ڕەت دەکاتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * پەرتووکی کۆمەڵایەتی پۆلی ٩ * http://www.rpk93.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718200306/http://www.rpk93.org/ |date=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} bdne6tr5wqw0i8cm4dgz6l5mkcwbah6 1 139541 1592667 1473615 2026-06-21T10:56:07Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592667 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ}} {{بینینەکانی پەڕە|فراوان=بەڵێ}} == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=547031 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160611174339/http://www.animestarz.com/starz631/ بۆ http://www.animestarz.com/starz631/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٣٨، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=547045 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110430122937/http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5148376&_bucket_id=50&tree_id=420&context=saff&_lang=en&_sse=on بۆ http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5148376&_bucket_id=50&tree_id=420&context=saff&_lang=en&_sse=on زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٤٨، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == قەبارە پێشنیار == {{و|صلصة صويا}} بەڕای من ئەوەندە بەسە بە پێی [[وپ:قو]]. زۆر لەوە درێژتر بەکەڵک نایەت.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٥:٥٨، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} بەڕاستی ڕاست دەکەیت بۆ درێژێکەی، بەڵام ئێمە باسی بیست و یەک ساڵ [[ئەنیمێ]] و بیست و سێ ساڵ [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] دەکەین ... ئەگەر تەنانەت هەزار دێڕی تریش بنووسین هێشتا کەمە، ڕاستە تا ئێستا لە جیهانی کوردیدا '''لێکۆڵەر کۆنان''' ناوبانگی نییە، بەڵام ئەمە درێژە ناکێشێت و بەدڵنییایەوە ڕۆژێک دەست دەکرێت بە دۆبلاژ کردنی ئەنیمێکە و وەرگێڕاندنی مانگاکە، وە پێم باشە کە ئێستا ئێمە دەست بووەشێنین ... بە ڕای تۆ ؟؟؟ [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٦:٠٥، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :ڕاست دەکەیت، خۆ من ھیچ شتێکم دژی ئەنیمێکە نییە، بەڵکو زۆریش حەزی پێ ئەکەم و زۆر لە دڵمەوە نزیکە! بە مناڵی لە [[سپەیستوون]] سەیرم دەکرد، بەتەمابووم ھەمووی لە ئەوەڵەوە سەیر بکەمەوە بەس ئەمساڵ پۆلی ١٢م و دەرز و دەور ڕێگە نادا. بەس من بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا پێشنیاری ئەوەم کرد، وەک لە [[وپ:قو]] نووسراوە، ئەم ھەموو دەقە لە ''یەک وتاردا'' باش نییە. یەک، ئەوانەی ئینتەرنێتەکانیان خاوە، ناتوانن بە باشی بیخوێننەوە چوونکە جوان بار نابێت، دووش، ئەگەر ویستت ھەڵیبژێری بۆ [[وپ:وھ]]، نابێت زۆر لە بابەتەکە لادات (بۆ نموونە ژمارەی ئەڵقەکان و ڕۆژی بڵاوبوونەوە بە لادان لە بابەت دادەنێم من) ھەرچۆنێک بێت، ئەگەر حەز ئەکەیت لە نووسین بەردەوام بە، بەڵام لەوانەیە پێویست بکات چەند بەشێک لەوانە ببڕین و بیانکەینە وتارێکی سەربەخۆ دواتر.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٦:١٠، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} بەڕیز ژیار ئێستا تۆ باسی باردودۆخی کوردستانت کرد، ئەمە ڕاستە و ڕاستییە ... بەڵام سیاسەتەکانی ویکیپیدیا ڕێگە گر نییە بەرامبەر درێژی وتار واتە لە ویکییەکانی تر لێکۆڵەر کۆنان زۆر لەوە درێژ ترە کە بیری لێدەکەیتەوە بۆ نموونە لە ویکی عەرەبیدا تەنها بابەتە پەیوەندیدارەکان بە لێکۆڵەر کۆنانەوە نزیکەی ۱۲۰ وتارە و ئەوەش باس ناکەین کە خودی دەروازەیەکی سەربەخۆیان بۆ دروست کردووە، و وتاری سەرەکیش (واتە لێکۆڵەر کۆنان) زۆر لەوەی ئێستای ویکی کوردی درێژ ترە. وە تۆش یەکێکیت لەو کەسە کەمانەی کە لە ئەنیمێ و مانگا تێدەگەن، پێویستە پاڵپشتم بیت و لە دەنگدانەکەدا یارمەتیم بدەیت (واتە هیوادارم). سوپاس بۆ تێگەیشتنت [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :من کێشەم نییە، بەڵام ویکی عەرەبی زۆر پابەندی سیاسەتەکان نین. بۆ نموونە چەندین وێنەی نائازادیان بەکارھێناوە، کە تۆش لێرە بە ھەمان شێوەت کردووە. ئەمە دژ بە سیاسەتەکانی وتاری ھەڵبژێردراوە و بەڕاستێ دەبێ وتووێژی لەسەر بکرێ ئەگەر ئەمە دەپاڵێوی. بەڵام خۆی قەبارەی پێشنیارکراو ٥٠-٦٠ کیلۆبایتە کە ئەم وتارە تێی پەڕاندووە. بەھەرحاڵ، وەک وتم دەتوانین بەشەکان جیاکەینەوە و بیانکەینە وتارێکی تری سەربەخۆوە، نەک ھەر لایانبەرین.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:١٩، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == ھەڵبژێردراو == {{و|Épine}} ئێستا تۆ پێشنیاری چی دەکەیت بۆ ئەوەی بگاتە ئاستی ڕەزامەندی تۆ ؟؟؟ !!! بەڕای من وێنەکان پێویستە بۆ ئەوەی خوێنەر (ئەو کەسانەی ئەنیمێکەیان نەبینیوە) لە بابەتە تێبگەن و چێژی لێ ببینن [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٩:٣٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :ئەو وێنانەی ئازادن با بمێننەوە، ئەوانەی نائازادن بیانسڕینەوە. با دوو یا سێ وێنەی نائازادیش بمێنێتەوە ئەوەش قەینا، بەس بەو شێوەیەی ئێستا نەگونجاوە و لە بەکارھێنانی دادپەروەرانە دەرچووە.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:١٠، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} بەڕێز ژیار من سەیری زۆربەی وێنەکانم کرد، و بۆم ڕوونبووەوە کە ناتوانم ئەو بڕە زۆرە لە وێنە لابەرم، بەلایەنی زۆرەوە سێ وێنە بۆ چوار دەتوانم لابەرم ... ھەروەھا ھەموو وێنەکان لە وتاری تردا دەمەوێت بەکاریان بھێنم، ئەگەر ئێستا ھەموویان لابەرم سوودی نامێنێت. بۆ نموونە وێنەی دووەم واتە وێنەکەی شینچی کودۆ لە وتاری شینچی کودۆدا دەمەوێت بەکاری بھێنم و تا ئێستا کاتم نەبوو بۆیە دەستم پێ نەکردووە ... ئێستا ئێمە دەتوانین شتێک بکەین، تۆ ئەو وێنانەی بە تەواوی دژیت لەگەڵیدا پێم بڵێ تا بزانم چیم پێ دەکرێت [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢١:١٢، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :ئەم وێنانە لابەرە، ئەوانی تر با بمێننەوە: # [[:پەڕگە:Stamp conan - ch.jpg]] # [[:پەڕگە:سوبارو ئۆکیا.png]] # [[:پەڕگە:APTX4869.jpg]] # [[:پەڕگە:Mizunashi Rena 01.png]] # [[:پەڕگە:FBI Detective Conan.jpg]] # [[:پەڕگە:ئامورو تورو.png]] # [[:پەڕگە:155805972 624.jpg]] # [[:پەڕگە:Rancoar.png]] # [[:پەڕگە:Conan Edogawa.png]] # [[:پەڕگە:APTX 4869 given to Shinichi.jpg]] --&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٥٠، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} ئەگەر بەمە دژکەت بکەیت بە بەڵێ، ئەوا شایستەیە، بەڵام مەرجەکەم ئەوەیە نابێت پەڕگەکان بسڕیتەوە ئەمەش چونکە لە وتاری تردا بەکاری دەھێنم [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:١٦، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :باشە، دوای ئەوەش مانگێکت ھەیە بۆ بەکارھێنانی ئەوانە لە وتاری سەرەکی خۆیاندا (وەک بەکارھێنانی دادپەروەرانە) ئیتر دوای ئەوە ئەگەر بەکارنەھێندرابوون دەیانسڕمەوە.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٠، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} لە ڕاستیدا یەک مانگ زۆر کەمە، ھەر وەک باسم کرد بۆت نزیکەی ۱۲۰ وتارە، ئەگەر تەنانەت ڕۆژانە وتارێک دروست بکەم (کە لەوانەیە ئەوەش نەکرێت) ئەوا ھیچ نەبێت سێ مانگم پێویستە [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:٣٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :باشە، وردە وردە لەگەڵی دەڕۆین، بە ھیوای بەردەوامی.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٤٤، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) ::{{و|صلصة صویا}} ڕێکەوت و ژمارە ئینگلیزییەکانم ھەمووی چاککرد تەنھا ھەردووک مانگی «مارس» و «ینایر» ماون کە نازانم بەرامبەر بە کام مانگن لە کوردی. و بۆ پۆلەکانیش با دروستیان بکەین و من ئەوەنەی بزانم لە ئینگلیزییەکە چەند دانەیەکیان لێ وەرئەگێڕم و تۆش لە عەرەبییەکە ھەمووی وەربگێڕە، بەڵام جارێ نا تا من ئەوانەی خۆم تەواو ئەکەم تۆ بوەستە. دواتر نێوانویکیشیان بۆ ئەکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٥٠، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} من ڕێک نازانم ئەو دوو وشەیە کەوتۆتە کوێوە، خۆت چاکی بکە. (مارس = ئازار) (ینایر = کانوونی دووەم) [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٤، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|صلصة صویا}} ئەوەیان تەواوبوو. بۆ ئەم پۆلانەش لە ناوەکانییان دڵنیا نەبووم و خۆت دروستیان بکە [https://ar.wikipedia.org/wiki/تصنیف:حائزون_علی_جائزة_مانغا_شوغاکوکان_عن_فئة_شونن_مانغا پۆلی یەکەم]، [https://ar.wikipedia.org/wiki/تصنیف:مسلسلات_تلفزیونیة_یابانیة_بدأ_عرضھا_فی_2011 پۆلی دووەم]، [https://ar.wikipedia.org/wiki/تصنیف:سلسلات_قصص_مصورة_محدودة_الإصدار پۆلی سێیەم]، [https://ar.wikipedia.org/wiki/تصنیف:تغیر_الحجم_فی_الخیال پۆلی چوارەم] و [https://ar.wikipedia.org/wiki/تصنیف:برامج_شرکة_بث_یومیوری پۆلی پێنجەم]. و کە تەواو بوویت بانگم بکە تا نێوانویکییان بکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٢٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) ::{{و|صلصة صویا}} بۆ ئەو پۆلانەی کە ناوەکانیانت گۆڕیوە دڵنیایت لە ناوەکان؟ بۆ نموونە: ئاڵۆزت گۆڕیوە بە لێڵ. من لە ئاڵۆز مەبەستم لەوەیە کە فکرەی تێدایە وەکو: [[سەرکێشییەکانی تەن تەن]] ھەرچەند ئەشتوانی «نھێنی» دانەی، ئەی لێڵ واتە چی؟ و ''زنجیرە مانگاکانت'' گۆڕیوە بە ''زنجیرە مانگا''، خۆی لە ئینگلیزی و فارسییەکەش بە کۆ نووسراوە ئینگلیزییەکە تاک و کۆیەکەی بێجیاوازییە، بەڵام بە فارسی «مجموعەھای مانغا» نوسراوە کە کۆیە. و وشەی ''بەپێی مانگا''ت گۆڕیوە بە ''پشت بە مانگا دەبەستێت''، خۆی لە ئینگلیزییەکە نوسراوە «based on» واتە «بەپێی». و گەر ''ڤیز میدیا مانگا'' ھەڵە بێ، کە کردووتە بە ''مانگای ڤیز میدیا'' کە من لەمەیا ئەڵێم تۆ ڕاستت نوسیوە، ئەوا ''شۆنن مانگا'' و ''شۆگاکوکان مانگا''ش ھەڵەن و ئەبێ بیانکەین بە ''مانگای شۆنن'' و ''مانگای شۆگاکوکان''. بە گشتی زۆر دڵنیابەرەوە لەو ناوانەی کە داتناوە چوون ئەمەوێ تاگی سڕینەوە لە پۆلە ھەڵەکان بدەم. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٩:٠٣، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} ئارام بە گشتی ئێمە لە کوردیدا ھاو واتایەکمان نییە بۆ (غامض) کە بتوانێت وشەکە پڕا و پڕ پڕبکاتەوە، بەڵام وشەی '''لێڵ''' و '''ناڕۆشن''' بەکار دەھێنرێت لە کوردیدا، بە گشتی من لە فەرھەنگ و چەند کەسێک ئەمەم بیستووە، واتە دڵنیام کە ئاڵۆز نییە (خۆشم پێش گەڕان بە دوای وشەکەدا پێم وابوو ئاڵۆز ڕاستە). زنجیرە مانگاکان: من خۆم سەیری ئینگلیزێکەم کردووە و دڵنیابە ئەگەر تەنانەت ھەمووی کێشەی ھەبێت ئەمەیان کێشەی نییە. بەپێی مانگا: لەوانەیە بۆ وشەی "based on" زیاتر لە واتایەک ھەبێت، من کە لە سەرەتادا سەیری پۆلەکەم کرد، بە ڕاستی نەمزانی مەبەستت چییە، واتە لە واتاکەی تێنەگەیشتم، کە تۆ دەڵێیت بەپێی مانگا ئەوە بە خوێنەر نیشان نادات کە ئەنیمێکە یان دراماکە لە مانگاوە وەرگیراوە، واتە بە گشتی کێ باوەڕ دەکات کە زنجیرەیەک لە مانگاوە وەرگیرابێت بەڵام کە دەڵێیت پشت بە مانگا دەبەستێت لێرەدا ئەگەر تەنانەت لە مەبەستی ڕاستەقینە تێنەگەیت ئەوا دەبینیت کە شتێک ھەیە لە نێوانیان، وە ھەروەھا وەک وتم بۆ وەی based on زیاتر لە مانایەک ھەیە و یەکێک لە ماناکانی بریتییە لە پشت بەستن ئەگەر تەنانەت تەنھا لە ڕووی ماناوە سەیری بکەیت ئەوا ماف بە من دەدەیت. بۆ مانگای ڤیز میدیا لێرەدا مەبەستم لەوانەیە کە لە لایەن ڤیز میدیاوە بڵاو کراوەتەوە بەڵام نابێت وشەی شۆنن مانگا بگۆڕین، ھۆکاری ئەمەش ئەوەیە شۆنن مانگا جۆرە نەک خاوەندارێتی، خۆی بە گشتی لە ژاپۆن وشەی شۆنن بە تەنھا بەکار دێت و ماناکەشی ئاشکرایە کە واتە گەنج یان گەنجان، واتە لە ژاپۆن پێویستی بە بەکارھێنانی مانگا نییە لە دوایەوە بەڵام لە لای خۆمان ئەمە شتێکی پێویستە وە ھەر لەبەر ئەمەش لە ویکییەکانی تر مانگای لەگەڵدا بکەر ھاتووە (بڕوانە [[شۆنن مانگا]]). بۆ شۆگاکوکان مانگا: لێرەدا تۆ ڕاستی بەڵام من خۆم ئەوەم بۆ تۆ دانا تا بزانم خۆت چی لێ دەکەیت، ھیوادارم تووڕە نەبووبیت، تەنھا وەک تاقیکردنەوەیەک لە منەوە سەیری بکە تا بزانم چەند لە جیھانی ئەنیمێ و مانگادا شارەزایت (واتە دەتوانیت بیکەی بە مانگای شۆگاکوکان). بە ھیوای سەرکەوتن [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٠، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|صلصة صویا}} [پێکەنین] توڕەبوون؟! صلصة صویا، بۆ خاتری خوا ھەمووی چەند مانگێکە لە تاقیکردنەوە نەجاتم بووە، و تۆش تاقیکردنەوەم پێ ئەکەیت؟ لە ڕاستیدا خۆم زۆر حەزم لە فیلمی ئەنیمەیشنە، بەڵام لەو چوارچێوەی کە تۆ شتی تیا ئەنووسی تا ئێستاش قسمەت نەبووە سەیری ئەو جۆرە کارتۆنانە بکەم وەک: لێکۆڵەر کۆنان، بەڵام خزممان ھەن سەیریان ئەکەن. و منیش تەنھا پۆلی ''زنجیرە مانگاکان''ـم بەبێ دوودڵێ دانا چوون وەک وتم بە فارسی «مجموعەھای»، بە ئینگلیزی تاک و کۆیەکەی ھەر یەک شتە و «series»ـە و بە عەرەبییش «سلسلات» نوسراوە نەک «سلسلة» واتە کۆیە. بۆ پۆلەکانیش تەنھا ئەمەوێ شتەکە بێ ھەڵە بێت نەک ڕەخنەت لێ بگرم. باشە، وابزانم لە تاقیکردنەوەکەش دەرچووم و ئێستاش پۆلی خوازراوم گواستەوە بۆ ''مانگای شۆگاکوکان''. دەی تۆش سەرکەوتوو بیت. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٢٢، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) ::خۆی پۆلەکان لە ھەندێک حاڵەتدا ناوەکانیان کۆ بێ باشترە. پێم وابێ باشترە ئەمە لە [[یارمەتی:پۆلەکان]] ئاماژە پێ بدەین.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٣٩، ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :::{{و|صلصة صویا}} ئێپینیش لەگەڵ من ھاوڕایە بۆ پۆلی ''زنجیرە مانگاکان''. ڕات چییە ئێستە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٠٦، ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} کەواتە یەکێک لەمانە ھەڵبژێرە و داینێ "زنجیرەکانی مانگا، زنجیرە مانگاکان"، بەڵام ھەموو ئەو پۆلانەی کە گواستوومەتەوە و ڕازیت لەسەری ڕێکیخە (واتە ئەو پۆلانەی ناوەکەیمان گۆڕیوە بسڕەوە)، من ئیتر دەست دەکەم بە زیاد کردنی پۆلەکان بۆ وتارەکانی تر [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|Épine}} گیان من ھەر ئەوەنە لە پۆلەکان ئەزانم و بۆ پۆلە دووناوەکان لەگەڵ صلصة صویا ڕێکناکەوین ھەرچەند ئەو منی سەرپشککردووە، بەڵام من بۆ وتارێکی ئاوا قوڵ پێشنیاز دەکەم تۆ سەیریان بکەیت و یەکلایییان بکەیتەوە. من لە ئینگلیزی و ئەو لە عەرەبی وەرمانگێڕاوە. ئێستا دەتوانی سەیری ھەر بیست پۆلەکە بکەیت و ناوی تەواویان بۆ دانەی و باقیەکەی بسڕیتەوە؟ سپاس. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٥٢، ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) ::{{لە ژێر کاردایە}}--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠١:١٧، ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == بەسەرداچوونەوە == {{و|Épine}} بەڕێز ژیار ئەوە تۆ چی دەکەیت؟؟؟ تۆ وتارەکەت تێک شکاندووە بەسەر یەکدا، نەخێر ئەمە پێی ناوترێت تێک شکاندن بەڵکو پێی دەوترێت وێران کردن... ئێستا پێم بڵێ دەتەوێت بگەیت بە چی؟؟؟ 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٢:٢٠، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|ساکاتا گینتۆکی}} ببوورە؟! چۆن چۆنی تێکم شکاندووە ئەگەر چاکسازیم تیا نەکردبێت!؟ حاڵی ئەو وتارە زۆر شڕ بوو، ئەسڵەن ئێستا زیاتر لە وتار دەچێت وەک لە جاران. با ھاوڕێیان خۆیان بڕیار بدەن، بزانن من چۆن چۆنی تێکم داوە!؟؟--◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏١٢:٢٣، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} بەڕێز ژیار بە ھەڵە لە قسەکەم تێ مەگە، من وتم وتارەکەت تێکشکاندووە نەک تێکت داوە... با ھۆکارەکانت پێ بڵێم: * بەڕێز ژیار ئێستا بە کورت کردنەوەی وتارەکە سەر لە خوێنەر تێک دەدەیت، چونکە تۆ ڕەوانەی دەکەیت بۆ وتارێکی تر تا درێژە بە خوێندنەوە وتارە بکات، ئێستا چۆن دەکرێت کاتێک باسی زنجیرەیەک دەکەیت باسی کەسایەتییە سەرەکییەکانی نەکەیت؟؟؟ 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :: ئەسڵەن جارێ ئەوەی لە وتارەکەدا ھەبوو باسکردن ھەر نەبوو. خاڵ و داڕشتن یەک شت نین. بەشی دەستپێکی ھەر بەشێکی کە کورتم کردۆتەوە و خستوومەتە وتارێکی ترەوە ماوەتەوە. بۆ درێژەی وتارەکە پێویستە بخرێتە پەڕەیەکی ترەوە. سەیری وتاری [[ئێڤەنێسنس]] بکە ئەویش وایە! ئەگەر ناڕازیشیت لەو چاکسازییانەی کە کردوومن حەز دەکەی ئێستا یەک بە یەکی دەستکارییەکانم دەگەڕێنمەوە با بچێتەوە سەر شێوەی جارانی، بەس بەو شێوەیە ھەرگیز ھەڵنابژێردرێت. ئێستا تۆ پێم بڵێ، بە پێی [[وپ:قو]]، من ئەم وتارەم وێرانکردووە یان ''وێرانییەکەیم چاککردۆتەوە؟''--◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏١٢:٣٤، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} بەڕێز ژیار ئێستا تۆ بە ھەڵە خەریکە تێ دەگەیت لێم، من ناڵێم بۆ وتارەکانی ترت دروست کردووە (ھەر چۆنێک بێت خۆم ھەر دروستم دەکردن)، بەڵکو دەڵێم بۆ لە وتاری لێکۆڵەر کۆناندا ئەو ھەمووەت سڕیوەتەوە؟؟؟ من وەک خۆم کێشەم نییە لەگەڵ سڕینەوەی بەشی وەرگێڕانە عەرەبیییەکەدا و خۆشم ھەر وتارێکم دروست دەکرد بۆی (ھەر وەک خۆت ئاگەداریت، من ڕۆژانە وتار دروست دەکەم کە پەیوەندی بە ناوەڕۆکی لێکۆڵەر کۆنانەوە ھەیە، وە ڕۆژ نییە وتارێک دروست نەکەم بۆی). من ھاوڕاتم، دەستت خۆش ئێستا وتارەکە بە پێی یاساکانە، بەڵام ئایە دەبێت ھەموو کات ڕێک وەک یاساکان کار بکەین؟؟؟ ھەندێک شت ھەیە دەبێت بکرێن، تکایە لەگەڵمدا بڕۆ و لێم تێ بگە 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٣:٠٥، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :ئێ برا ئەو بەشانەی کە سڕیومەتەوە ناوەرۆکەکەیان کراوەتە وتارێکی جیاوازەوە. و بەڵێ، بۆ سیاسەتەکانی وھ دەبێت ١٠٠% لەگەڵی بین و نابێت پێشێلیان بکەین. من ئێستا نازانم کێشەی تۆ چییە؟ ڕوونە وتارەکە ئەو بەشانەی کورت کراونەتەوە ئاماژەیانپێ دراوە و ئەگەر خوێنەر ویستی زیاتر بزانێت لەسەر ئەو شتە لاوەکییانە، دەتوانێ بە کرتەیەک سەیریان بکات. ئەگەر دەتەوێ ھەموو ئەوانە لە یەک وتار جێ بکەیتەوە ئەوە ناکرێت، دیسانەوە دووپاتکردنەوەی ھەڵەی ویکی عەرەبییە. --◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏١٣:١١، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} من بە ڕاستی تۆم خۆشدەوێت، کەواتە با بۆ ئەم وتارەیان بە پێی تۆ بێت، بەڵام لە بەرامبەردا پێویستە بۆ وتاری داھاتووم پاڵپشتیم بکەیت... من تەنھا پێم وابوو لە نرخی وتار و زنجیرەکە کەم دەبێتەوە گەر کورت بکرێتەوە، وا دیارە تۆ جیاواز دەیبینیت، بە ھەر حاڵ من [[ئۆتاکو|ئۆتاکویەکی]] سەر سەختم و ئاشقی کارە ھونەرییەکانم بۆیە لێم مەگرە. ئێستا بۆ وتارە لاوەکییەکان زۆر شتت نەکردووە و پێویستە خۆم بیکەم (گۆڕینی ناوی وتارەکانیش دەگرێتەوە، ھیوادارم کێشە نەبێت بۆت)، ئەمەش کاتی دەوێت، بەڵام من ھەر لەم ڕۆوە دەست پێ دەکەم 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٣:٢٥، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :باشە، چاکسازی پێویست بکە، کێشەم نییە. --◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏١٣:٢٨، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} ھەندێک ھەڵەت کردووە لە کاتی بەسەرداچوونەوەکەدا، کاتت ھەیە چاکی بکەیت؟؟؟ 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٦:٤٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :بەڵێ، لەکوێ ھەڵەم کردووە؟--◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏١٦:٥٠، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} ئەمەتا: * یەکەم: بریتییە لە زنجیرەیەک مانگا کە لە لایەن گۆشۆ ئۆیاماوە "نووسراونەتەوە" بۆ چی نووسیوتە نووسراونەتەوە؟؟؟ پێم وایە نووسراوە بەسە... * دووەم: ساڵانە لە مانگی تشرینی دووەمدا و نیساندا ڕێکلامی بۆ دەکرێت، لێرەدا ھەڵەت کردووە ڕاستە لە مانگی تشرینی دووەمدا ڕیکلامی بۆ دەکرێت بەڵام لە مانگی نیساندا دەخرێتە بازاڕەوە، واتە دەبێت بەم شێوە بێت "ساڵانە لە مانگی تشرینی دووەمدا ڕێکلامی بۆ دەکرێت و لە مانگی نیساندا دەخرێتە بازاڕەوە" 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٦:٥٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} تکایە ئەو دوو خاڵەی سەرەوە چاک بکە و سەیرێکی [[خشتەی فیلمەکانی لێکۆڵەر کۆنان]] بکە و بزانە چۆنە؟؟؟ 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٧:٤١، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|ساکاتا گینتۆکی}} بەڕا منیش نووسراونەتەوە دروستە چوونکە '''زنجیرەیەک''' مانگایە نەک تەنھا یەکدانە. بۆ خاڵی دووەمیش باش تێناگەم کێشە چییە مەگەر خۆت چاکی بکەیت. ئینجا بەسەر بەشی کەسایەتییەکانیش چوومەوە، بەشی "ئەوانەی ڕاستییەکەی شینچی دەزانن" زۆر بە خراپی داڕێژراوە. ھەوڵی تەواوم لەگڵدا، بەشێکی تیابوو ھەر سەرم لێی دەرنەکرد بۆیە دەقەیەم سوور کردووە تا گرنگییەکی باشتر بەو خاڵە بدەیت. و بەشی کەسایەتییەکان بە گشتی چەند تێبینییەکم تێدا بەجێھێشتوون، بیانخوێنەرەوە تا کێشەکان ڕوونتر بنەوە و چارەسەریان بکەیت. --◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏٠٠:٠٣، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :: زۆر باشە کەواتە چاوەڕێم بە، بە زووترین کات بەسەرداچوونەوەی بۆ دەکەم 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏٠٤:٠٢، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{کرا}} 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏٢١:٥٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ساکاتا گینتۆکی}} زەڕەبین دروستە یان وردبین؟ و داوات لێ ئەکەم کە وتار یان ھەر شتێکی ترم بۆ بخەیتە ڕوو تا ناوی مانگە عەرەبییەکان خاس بکەمەوە بە کوردییەکان. ئیتر منیش تەواوبووم. سپاس بۆ کاک ژیاریش کە زۆرینەی کارەکەی بۆ خۆی دانا. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١١:١١، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} بە گشتی وردبین ڕاستە بەڵام لە ناو خۆماندا بە زەڕەبین بەناوبانگە 👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١١:٢١، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|ساکاتا گینتۆکی}} چی دروستە دەبێت ئەوە بەکار ببرێت. بەڕای من «وردبین» مادام زاراوەکە بەئاشکرا بوونی ھەیە. و تۆ ''زەڕەبینە گەورەکەرەکە''ت نووسیوە، و منیش گۆڕیبووم بۆ ''وردبین''. ئەسڵەن وشەی ''گەورەکەر''یش پێویست ناکات بنووسرێت چوون گشت کەسێ ئەزانێ وردبین شت گەورە ئەکات. ئەوکاتیش ئەبێتە '''وردبینە بەناوبانگەکە''' لە جیاتی '''زەڕەبینە گەورەکەرە بەناوبانگەکە'''. چی ئەڵێی؟ ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١١:٣٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} {{کرا|گۆڕدرا}} ‌‌👈[[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="font-family:Cursive; color:white; Background:Black; font-size:13px;">'''گینتۆکی'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|<span style="color:black; Background:white">'''وتووێژ🎭'''</span>]]} ‏١٤:٢٥، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{سەری دێڕ}} {{و|ساکاتا گینتۆکی}} تکایە بەسەر [[لێکۆڵەر کۆنان#دەرچوونەکان|بەشی دەرچوونەکاندا]] بچۆرەوە. لەوێش دوای بەسەرداچوونەوەم کێشەم خستۆتە ڕوو و تێبینیشم جێھێشتووە. سپاس--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٣٣، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=574889 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160602210044/http://myanimelist.net/people/20921/Yamamoto_Yasuichiro بۆ http://myanimelist.net/people/20921/Yamamoto_Yasuichiro زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٢، ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=579855 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160309212011/http://www.kaitokid.org/t2908-topic بۆ http://www.kaitokid.org/t2908-topic زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٢٩، ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=604044 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20030608070217/http://www.websunday.net/conan/index.html بۆ http://websunday.net/conan/index.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٤٠، ١٢ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=609768 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131111133336/http://www.cooolgirls.com/coool1058175/ بۆ http://www.cooolgirls.com/coool1058175/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٠٨، ١٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=642800 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/ بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181227230350/http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=88941 بۆ http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=88941 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/ بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171014080540/http://www.ytv.co.jp/conan/ بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٥٥، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=643345 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170819185806/http://shinichi463.blogspot.com/2013/09/detective-conan-episode-91-bank-robbers.html بۆ http://shinichi463.blogspot.com/2013/09/detective-conan-episode-91-bank-robbers.html زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://aminoapps.com/web/x3434136/blog/601c9417-6b54-452a-8d45-0e1ec1b7b233 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171021204252/http://www.detectiveconanworld.com/wiki/OVAs بۆ http://www.detectiveconanworld.com/wiki/OVAs زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171017191302/http://asianwiki.com/Detective_Conan:_Kudo_Shinichi_e_no_Chousenjou بۆ http://asianwiki.com/Detective_Conan:_Kudo_Shinichi_e_no_Chousenjou زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://aminoapps.com/web/x3434136/blog/601c9417-6b54-452a-8d45-0e1ec1b7b233 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:١٨، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=643663 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160220033331/http://myanimelist.net/anime/2515/Detective_Conan_OVA_05:_The_Target_is_Kogoro!_The_Detective_Boys_Secret_Investigation بۆ http://myanimelist.net/anime/2515/Detective_Conan_OVA_05:_The_Target_is_Kogoro!_The_Detective_Boys_Secret_Investigation زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160220032655/http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur بۆ http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160220032655/http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur بۆ http://myanimelist.net/anime/13839/Detective_Conan_OVA_12:_The_Miracle_of_Excalibur زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٠٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=668104 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180907110244/http://www.conan-anime.com/t5569-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t5569-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171106033905/http://www.conan-anime.com/t176-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t176-topic زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=668304 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171020083754/http://www.conan-anime.com/t7607-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t7607-topic زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٧، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=671368 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131111133415/http://vb.arabseyes.com/t350740.html بۆ http://vb.arabseyes.com/t350740.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٣٦، ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=675639 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200406173432/https://www.detectiveconanworld.com/forum/topic/2609-file-793-private-eye/?page=3&tab=comments بۆ http://www.detectiveconanworld.com/forum/topic/2609-file-793-private-eye/page__view__findpost__p__207297 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٤٩، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=693280 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200528062039/https://aminoapps.com/c/anime-empire-1/page/blog/lmhqq-kwnn-lfsl-1000/Xaeb_vtguR7xGYl6G03npYx7X82ezX81Gtv/ بۆ http://aminoapps.com/web/x3434136/blog/601c9417-6b54-452a-8d45-0e1ec1b7b233 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200528062039/https://aminoapps.com/c/anime-empire-1/page/blog/lmhqq-kwnn-lfsl-1000/Xaeb_vtguR7xGYl6G03npYx7X82ezX81Gtv/ بۆ http://aminoapps.com/web/x3434136/blog/601c9417-6b54-452a-8d45-0e1ec1b7b233 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٥٧، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=716975 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170801033802/http://animedreem.yoo7.com/t347-topic بۆ http://animedreem.yoo7.com/t347-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180114071534/http://conan-anime15.ahlamontada.com/t78-topic بۆ http://conan-anime15.ahlamontada.com/t78-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161203061111/http://www.msoms-anime.net/t31315.html بۆ http://www.msoms-anime.net/t31315.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170621102142/http://trussel.com/detfic/roc.htm بۆ http://www.trussel.com/detfic/roc.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٣٦، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843569 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171020083754/http://www.conan-anime.com/t7607-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t7607-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160309212011/http://www.kaitokid.org/t2908-topic بۆ http://www.kaitokid.org/t2908-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180907110244/http://www.conan-anime.com/t5569-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t5569-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171106033905/http://www.conan-anime.com/t176-topic بۆ http://www.conan-anime.com/t176-topic زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131111133415/http://vb.arabseyes.com/t350740.html بۆ http://vb.arabseyes.com/t350740.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٣٤، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1089529 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170909123722/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/11/26/21st-detective-conan-movie-gets-title-release-date بۆ http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/11/26/21st-detective-conan-movie-gets-title-release-date زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٠٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1206325 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180524141102/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169408.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169408.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:١٧، ١١ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣٢ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1339344 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151103234831/http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572 بۆ http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171104065723/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169406.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169406.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080222082144/http://www.npa.go.jp/english/kokusai/index.htm بۆ http://www.npa.go.jp/english/kokusai/index.htm زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.asp *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.afa.org/magazine/Aug2006/0806presence.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170317052835/http://www.sherlockian.net/societies/baringgould.html بۆ http://www.sherlockian.net/societies/baringgould.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180926214744/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169407.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169407.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161212124639/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169449.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169449.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160301223405/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169464.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169464.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151103234831/http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572 بۆ http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_tid?tid=1572 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110929025531/http://www.mangakana.com/s580/Detective-Conan.html بۆ http://www.mangakana.com/s580/Detective-Conan.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160323143817/http://www.egmontshop.fi/Manga-sarjakuvat/Salapoliisi-Conan بۆ http://www.egmontshop.fi/Manga-sarjakuvat/Salapoliisi-Conan زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131102030019/http://www.ytv.co.jp/anime/suwa/back1158124.html بۆ http://www.ytv.co.jp/anime/suwa/back1158124.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161031115315/http://www.ntv.co.jp/lupin-conan/ بۆ http://www.ntv.co.jp/lupin-conan/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060721085522/http://hochi.yomiuri.co.jp/entertainment/news/20060712-OHT1T00056.htm بۆ http://hochi.yomiuri.co.jp/entertainment/news/20060712-OHT1T00056.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060715034208/http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ بۆ http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060715034208/http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ بۆ http://www.ytv.co.jp/conan_drama/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120307082640/http://uk.gameboy.ign.com/objects/840/840503.html بۆ http://uk.gameboy.ign.com/objects/840/840503.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120307082707/http://uk.gameboy.ign.com/objects/739/739940.html بۆ http://uk.gameboy.ign.com/objects/739/739940.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20120715001703/http://music.jp.msn.com/music/cd.aspx?cdid=113120 بۆ http://music.jp.msn.com/music/cd.aspx?cdid=113120 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110619050626/http://beinggiza.com/conan/al.html بۆ http://www.beinggiza.com/conan/al.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121102075009/http://mantan-web.jp/2012/05/23/20120522dog00m200047000c.html بۆ http://mantan-web.jp/2012/05/23/20120522dog00m200047000c.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150805112042/http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html بۆ http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130731225850/http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html بۆ http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130404183019/http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_2.html بۆ http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_2.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20051215201948/http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/ranking/cur/index.html بۆ http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/ranking/cur/index.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081225075715/http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/2006user/cur/ بۆ http://www.tv-asahi.co.jp/anime100/contents/2006user/cur/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161103082307/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm بۆ http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161105012640/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm بۆ http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161103200350/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm بۆ http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161103084043/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm بۆ http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161103083516/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm بۆ http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:١٧، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٩ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1375538 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150328093253/http://www.shogakukan.co.jp/company/english بۆ http://www.shogakukan.co.jp/company/english زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160810172519/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116935.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116935.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171022221344/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169337.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169337.html زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169644.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161001031544/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169616.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169616.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171002131509/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169783.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169783.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161205135320/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169773.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169773.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171104080857/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169776.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169776.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180102233423/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116931.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116931.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180719233743/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13/-- بۆ http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13/-- زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:١٦، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377506 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110810095556/http://www.tms-e.com/english/search/index.php?pdt_no=161 بۆ http://www.tms-e.com/english/search/index.php?pdt_no=161 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:١٥، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1409329 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160315124722/http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html بۆ http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٥٩، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1447867 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150805112042/http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html بۆ http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٠٧، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1461365 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130731225850/http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html بۆ http://cobs.jp/enquete/realranking/2011/01/22_1.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:١٨، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1473614 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161211171157/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169644.html بۆ http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169644.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201025073703/https://rappelz.gamepower7.com/forum/showthread.php?220775-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C--FBI-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8E%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%B1-%DA%A9%DB%86%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7 بۆ http://rappelz.gamepower7.com/forum/showthread.php?220775-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C--FBI-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8E%DB%8C-%D9%84%DB%8E%DA%A9%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%B1-%DA%A9%DB%86%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٢٦، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکۆڵەر کۆنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592666 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20131210143341/http://www.rtl2anime.de/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20220707110417/https://rtl2anime.de/ لە http://www.rtl2anime.de/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٥٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) l4fa035c4eiph7xduxz656yh1yxl1mn 4 144755 1592440 1592198 2026-06-20T17:26:08Z Tessla 41338 /* بەکارھێنەر:Zemen 2 */ وەڵامدانەوە 1592440 wikitext text/x-wiki <noinclude> <!-- بۆ ئەوی لە پەڕەی سەرەکی دەرنەکەوێت، چونکە ھەر پەڕەیەک کە تایبەتە بە مافەکان ئەمەی ھەیە و ھەموویشی وەک سپام وایە لە پەڕەی سەرەکی و بۆ پەرەکە باش نییە --> {{داواکارییەکانی مافەکان}}<br> {{ھۆشدار|بۆ بەڕێوەبەران بەپێی ئەم سیاسەتەی لە دیوەخان پەسەندکرا[https://w.wiki/4K4D [(بینین)<nowiki>]</nowiki>]، چیتر بەکارھێنەرانی نوێ نابنە خاوەنی مافی بارکەر تا بەشدارییەکی بەرچاویان لە [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|پڕۆژەی بارکردنی پەڕگە]] دەبێت و شارەزایی لە مافی بارکەر نیشان دەدەن، بەڕێوەبەرێک بەپێی بەشدارییەکانی بەکارھێنەرێک مافەکە دەبەخشێت.}} </noinclude> === {{anchor|بارکەر}}بارکەر === {{وپ:دم/ژێرپەڕە|قەدبڕ=ب|ژێرپەڕە=بارکەر|ھۆشدار=<noinclude>تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:بارکەرەکان]] بخوێنەرەوە. بۆ وەرگرتنی ئەم مافە دەبێت بەکارھێنەرێکی چالاک بیت لە نووسینەوەی ئەو وتارانەی پێویستییان بە پەڕگەی نائازاد ھەیە.</noinclude>}} ====[[بەکارھێنەر:Gejeluk]]==== * {{دمب|1=Gejeluk}} :'''ھۆکارەکان''': * لەکاتی دانانی وتارەکانا، زۆربەی کات پەڕگەی سەر وتارەکان نائازادن و بۆ بارکردنیان پێویستیم بەم مافە دەبێت. * زیادکردنی پەڕگە بۆ وتارە بێپەڕگەکان. * بەشدارییەکی باشم لە [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95/%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C پڕۆژەکە] ھەیە. [[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#123524">'''<span style="font-size:14px">گێژەڵووک</span>'''</span>]] ^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|'''<span style="color:#990000">وتووێژ🪐</span>''']]} ‏١٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] {{کرا|کرا بۆ شەش مانگ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Bilalinfo]]==== * {{دمب|1=Bilalinfo}} :من وتاری زۆر لەسەر فیلم، دراما، ئەلبوومی مۆسیقا هتد درووست دەکەم و پێویستم بەو مافەیە [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]]: {{کرا}} بۆ ماوەی''' سێ مانگ''' [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٦، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Saad Goran]]==== * {{دمب|1=Saad Goran}} :سڵاو، بە ڕوخسەتتان دەمەوێت ئەم مافە وەربگرم، ئەمەش لەبەر: * زۆری وتارانەی کە زیادیان دەکەم یان زیاد کراون و بەبێ پەرگەن. * نەبوونیان لە ماڵپەڕی [[دەنگی ئەمریکا]]، ئەو کاتە ناچار دەبێت وتارەکان بەبێ پەڕگە جێ بێڵم. * ھەروەھا لەبەر ئاسانتر ناسینەوەی: (کەسایەتی، پۆستەری فیلم و زنجیرە ...ھتد). * کاتێک وتارێک زیاد دەکەم، دەمەوێت ڕاستەوخۆ پەڕگەشی لەگەڵدا زیاد بکەم، ھەم بۆ ئاشناتربوونی وتارەکە، ھەم بۆ باشتربوونی خودی وتارەکە. :لەگەڵ ڕێزدا [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]: سەرەتا پێویستە چەندجارێک بۆ ئاشنابوونی بارکردن بەشداری [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری|ئێرە]] بکەیت، و پاشان مافەکە دەدرێت پێت. بەڵام ئەوە لەکاتێک دا باشە کە بارکەرانی ویکی چالاک بن، لە ئێستادا هەڵە نەبم تەنیا من چالاکم بۆ بارکردن، منیش ناتوانم بەردەوام خەریکی بارکردنی پەڕگە بم. بۆیە دەمەوێت بەڕێوەبەر [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]] شتێک بڵێت لەم بارەیەوە کە ئایا ڕاستەوخۆ مافەکەت پێ ببەخشین یان دەبێت بەشداری پڕۆژەکە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٢:٤٥، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] خۆی کاتی خۆی ئەو سیاسەتەمان بۆیە دانا کە بەکارھێنەر سەرەتا لە پڕۆژە ئەندام بێت ئینجا مافی پێ بدرێت تا بزانین شارەزاییە یان نا، گەرنا شارەزایی پەیدا بکات، گەر کاک @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] شارەزایی ھەیە، و دەتوانێت پێت بڵێت مافەکە چۆن بەکاردێت ئەتوانیت پێی بدەیت کێشەمان نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، دەتوانیت پێم بڵێیت شارەزاییت هەیە لە بارکردن و شێوازەکانی؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٧:٢٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|Tessla}} ڕاستییەکەی بە حوکمی ئەوەی تەنیا پەڕگەی زۆرم لە کۆمنز بار کردووە، بەس لەوێ شارەزاییم تێیدا ھەیە، ئەگەر عەزیەت نەبێت دەتوانن شێوازەکەیم پێ بڵێن، یەک جار شتێک ئەنجام بدەم، ئیتر بۆم دووبارە و ئاسان دەبێتەوە.[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ‏١٨:٣٣، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]: کێشە نییە، من ئێستا مافەکەت بەشێوەیەکی کاتی بۆ ماوەی مانگێک پێ دەبەخشم، خۆم سەیری شێوازی بارکردنەکەت دەکەم تا بزانم چۆنە. هەڵبەت فێرکارییەکم لە پەڕەی لێدوانەکەت داناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١١:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::: {{وب|Tessla}} زۆر چاکە، سەیری دەکەم. :::::::: سڵاو [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەرەتا سوپاستان دەکەم بە ڕازیبوون بە پێدانی مۆڵەتی بارکردن بۆ مانگێک، ئێستا مۆڵەتەکەم تەواو بووە، داواکارم لە بەڕێزتان دیسان مۆڵەتی ئەم مافەم پێ ببەخشنەوە. ئەو پەڕگانەی کە لەو ماوەیە بارم کردوون: ([[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|١]]، [[ڕسوایی ٢|٢]]، [[پێڵاو لە پێیەکانیەتی (دەمرم من)|٣]]، [[پێڵاو لە پێیەکانیەتی (ئەلبووم)|٤]]، [[ماجان|٥]]، [[عەلیشان (فیلم)|٦]]، [[پەیام ئیبراھیم|٧]]). <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saad Goran|بەشدارییەکان]]) ٠٧:٣٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)</small> ====[[بەکارھێنەر:Hivja]]==== * {{دمب|1=Hivja}} :{{وب|Aram}} بۆ بارکردنی ھەندێک پەڕگە پێویستم بەو مافە ھەیە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٥٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :: {{وب|Sakura emad}} تکایە یەکلاییی دەکەنەوە؟ من کەسێکی باش نیم تا ئەم مافە بدەم یان نا. ئێوە ئەزموونێکتان لێی ھەیە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٢٤، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەسەرەوە [[پەڕگە:Imageیس.png|وێنۆک]] ئەمە سیاسەتەکەیە: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Sakura emad}} ھەر لەبەر ئەوە بانگم کردیت؛ تۆ کەسێکی دیاری ئەو پڕۆژەیەیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::بەڵێ بەڵام لەبەر نەخۆشیم ناتوانم بەشدارییەکانیان ھەڵسەنگێنم. گەر دەزانیت بەشدارییەکانیان لە پڕۆژەکە شارەزایی نیشان دەدا بۆ ماوەیەکی کاتی پێیان بدە و دواتر بیکە بە ھەمیشەیی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٠، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] خۆم پێشنیار دەکەم بۆ ماوەیەکی کاتی مافەکەم بدرێتە و دواتر ھەڵسەنگاندن بۆ بەکارھێنانی مافەکە لەلایەن منەوە بکرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٥١، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]ە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٤:١١، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::: {{وب|Hivja}} {{کرا}} تەنیا بۆ ماوەی ٦ شەش مانگ تا بزانین چۆن دەبێت. بەس تکایە ھەموو پەڕگەیەکی ھەموو داواکارییەک بار مەکە و بەپێی ڕێنمایییەکان بجووڵێوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٦، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە، نەمزانیبوو و بە ھیواین زوو چاک ببیتەوە. جارێ پشوو بدە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٦، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Saad Goran]]==== * {{دمب|1=Saad Goran}} :سڵاو، دەمەوێت دووبارە ئەم مافە وەربگرم. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٩:٣٦، ٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Hivja]]==== * {{دمب|1=Hivja}} :مافی بارکەری من [[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja#خەریکە مافی uploader بەسەر دەچێت|کاتی بەسەر چوو]] و چیتر پێم نەماوە، تکایە مافەکەم پێ بدەنەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ببوورە، من ئەم مافە نادەم چونکە شارەزایییەکی وام لە مۆڵەت و مافی لەبەرگرتنەوە نییە و بارکەرانی ئێرەش ماڵیان ئاوا بێت ئێرەیان پڕ کردووە لە وێنەی فەیسبووک! ڕەنگە Kushared بتوانێت یەکلاییی بکاتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٢٨، ٢١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] مافەکەت پێشتر دابوومێ و دەکرێ سەیری پەڕگە بارکراوەکانم بکەیت و بزانی شتی هەڵەم بار کردووە یا نا. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] نە، سەیری پەڕگەکانی ئێوەشم ھەر نەکردووە. دواتر، ھەڵەتان کردبێ، پێتان دەڵێم. نەوەڵا ھیچ نەبووە، بەس ھەر خۆم کەسێکی دروست نیم تا ئەم مافە بدەمە بەکارھێنەران. ڕاستییەکەی پێشتریش لە ناچاری داومە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر باشە، بزانین Kushared دەڵێ چی، سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەیری پەڕگەکانتم کرد و بە ئدازەیەکی باش بەکارهێناوە. مافەکەت پێدرایەوە، بژیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Zemen]]==== * {{دمب|1=Zemen}} :داوای ئەم مافە دەکەم بۆ زیادکردنی وێنەیەک بۆ پەڕەی بەکارھێنەرییەکەم، ڕەنگە لە داھاتووشدا پێویستم پێی بێ، دەشتوانن بە کاتی پێمی بدەن. نامەوێت بۆ پەڕگەیەکی تایبەت بە پەڕەکەم لەم ویکییە لە کامنز وێنەکە ئەپلۆد بکەم. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:١١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: سڵاو، بەستەری وێنەکەم بۆ بنێرە بزانم شایەنی ئەوەیە لە ناوخۆی ویکیپیدیا بار بکرێت یاخوود ناکرێت. بۆ بارکردنی یەک پەڕگە لەئێستا مافپێدان گونجاو نییە. گەر دەزانیت وێنەکەت ئازادە و کێشەی نییە، ئەوا هەر لە کۆمنز باری بکە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٠٦، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پێدانی مافەکە بە تایبەت بۆ ئەو تاکە پەڕگەیە لەبیر بکە. سیاسەتەکانم خوێندوەتەوە و باش شارەزام، لە داھاتووا چالاک دەبمەوە و پێویستم بەم مافە دەبێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٣، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: سڵاو، کاک زەمەن سوورە لەوەی مافی بارکەری پێ بدرێت. من ئەم ئەرکەم بۆتۆ گواستەوە. دەتوانیت وتووێژ لەگەڵ کاک @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) nzly56qipvvkdyoz8snuy1b65scsy9c 1592447 1592440 2026-06-20T18:23:40Z Sakura emad 42467 /* بەکارھێنەر:Zemen */ وەڵامدانەوە 1592447 wikitext text/x-wiki <noinclude> <!-- بۆ ئەوی لە پەڕەی سەرەکی دەرنەکەوێت، چونکە ھەر پەڕەیەک کە تایبەتە بە مافەکان ئەمەی ھەیە و ھەموویشی وەک سپام وایە لە پەڕەی سەرەکی و بۆ پەرەکە باش نییە --> {{داواکارییەکانی مافەکان}}<br> {{ھۆشدار|بۆ بەڕێوەبەران بەپێی ئەم سیاسەتەی لە دیوەخان پەسەندکرا[https://w.wiki/4K4D [(بینین)<nowiki>]</nowiki>]، چیتر بەکارھێنەرانی نوێ نابنە خاوەنی مافی بارکەر تا بەشدارییەکی بەرچاویان لە [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|پڕۆژەی بارکردنی پەڕگە]] دەبێت و شارەزایی لە مافی بارکەر نیشان دەدەن، بەڕێوەبەرێک بەپێی بەشدارییەکانی بەکارھێنەرێک مافەکە دەبەخشێت.}} </noinclude> === {{anchor|بارکەر}}بارکەر === {{وپ:دم/ژێرپەڕە|قەدبڕ=ب|ژێرپەڕە=بارکەر|ھۆشدار=<noinclude>تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:بارکەرەکان]] بخوێنەرەوە. بۆ وەرگرتنی ئەم مافە دەبێت بەکارھێنەرێکی چالاک بیت لە نووسینەوەی ئەو وتارانەی پێویستییان بە پەڕگەی نائازاد ھەیە.</noinclude>}} ====[[بەکارھێنەر:Gejeluk]]==== * {{دمب|1=Gejeluk}} :'''ھۆکارەکان''': * لەکاتی دانانی وتارەکانا، زۆربەی کات پەڕگەی سەر وتارەکان نائازادن و بۆ بارکردنیان پێویستیم بەم مافە دەبێت. * زیادکردنی پەڕگە بۆ وتارە بێپەڕگەکان. * بەشدارییەکی باشم لە [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95/%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C پڕۆژەکە] ھەیە. [[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#123524">'''<span style="font-size:14px">گێژەڵووک</span>'''</span>]] ^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|'''<span style="color:#990000">وتووێژ🪐</span>''']]} ‏١٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] {{کرا|کرا بۆ شەش مانگ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Bilalinfo]]==== * {{دمب|1=Bilalinfo}} :من وتاری زۆر لەسەر فیلم، دراما، ئەلبوومی مۆسیقا هتد درووست دەکەم و پێویستم بەو مافەیە [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]]: {{کرا}} بۆ ماوەی''' سێ مانگ''' [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٦، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Saad Goran]]==== * {{دمب|1=Saad Goran}} :سڵاو، بە ڕوخسەتتان دەمەوێت ئەم مافە وەربگرم، ئەمەش لەبەر: * زۆری وتارانەی کە زیادیان دەکەم یان زیاد کراون و بەبێ پەرگەن. * نەبوونیان لە ماڵپەڕی [[دەنگی ئەمریکا]]، ئەو کاتە ناچار دەبێت وتارەکان بەبێ پەڕگە جێ بێڵم. * ھەروەھا لەبەر ئاسانتر ناسینەوەی: (کەسایەتی، پۆستەری فیلم و زنجیرە ...ھتد). * کاتێک وتارێک زیاد دەکەم، دەمەوێت ڕاستەوخۆ پەڕگەشی لەگەڵدا زیاد بکەم، ھەم بۆ ئاشناتربوونی وتارەکە، ھەم بۆ باشتربوونی خودی وتارەکە. :لەگەڵ ڕێزدا [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]: سەرەتا پێویستە چەندجارێک بۆ ئاشنابوونی بارکردن بەشداری [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری|ئێرە]] بکەیت، و پاشان مافەکە دەدرێت پێت. بەڵام ئەوە لەکاتێک دا باشە کە بارکەرانی ویکی چالاک بن، لە ئێستادا هەڵە نەبم تەنیا من چالاکم بۆ بارکردن، منیش ناتوانم بەردەوام خەریکی بارکردنی پەڕگە بم. بۆیە دەمەوێت بەڕێوەبەر [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura]] شتێک بڵێت لەم بارەیەوە کە ئایا ڕاستەوخۆ مافەکەت پێ ببەخشین یان دەبێت بەشداری پڕۆژەکە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٢:٤٥، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] خۆی کاتی خۆی ئەو سیاسەتەمان بۆیە دانا کە بەکارھێنەر سەرەتا لە پڕۆژە ئەندام بێت ئینجا مافی پێ بدرێت تا بزانین شارەزاییە یان نا، گەرنا شارەزایی پەیدا بکات، گەر کاک @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] شارەزایی ھەیە، و دەتوانێت پێت بڵێت مافەکە چۆن بەکاردێت ئەتوانیت پێی بدەیت کێشەمان نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، دەتوانیت پێم بڵێیت شارەزاییت هەیە لە بارکردن و شێوازەکانی؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٧:٢٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|Tessla}} ڕاستییەکەی بە حوکمی ئەوەی تەنیا پەڕگەی زۆرم لە کۆمنز بار کردووە، بەس لەوێ شارەزاییم تێیدا ھەیە، ئەگەر عەزیەت نەبێت دەتوانن شێوازەکەیم پێ بڵێن، یەک جار شتێک ئەنجام بدەم، ئیتر بۆم دووبارە و ئاسان دەبێتەوە.[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ‏١٨:٣٣، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]: کێشە نییە، من ئێستا مافەکەت بەشێوەیەکی کاتی بۆ ماوەی مانگێک پێ دەبەخشم، خۆم سەیری شێوازی بارکردنەکەت دەکەم تا بزانم چۆنە. هەڵبەت فێرکارییەکم لە پەڕەی لێدوانەکەت داناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١١:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::: {{وب|Tessla}} زۆر چاکە، سەیری دەکەم. :::::::: سڵاو [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەرەتا سوپاستان دەکەم بە ڕازیبوون بە پێدانی مۆڵەتی بارکردن بۆ مانگێک، ئێستا مۆڵەتەکەم تەواو بووە، داواکارم لە بەڕێزتان دیسان مۆڵەتی ئەم مافەم پێ ببەخشنەوە. ئەو پەڕگانەی کە لەو ماوەیە بارم کردوون: ([[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|١]]، [[ڕسوایی ٢|٢]]، [[پێڵاو لە پێیەکانیەتی (دەمرم من)|٣]]، [[پێڵاو لە پێیەکانیەتی (ئەلبووم)|٤]]، [[ماجان|٥]]، [[عەلیشان (فیلم)|٦]]، [[پەیام ئیبراھیم|٧]]). <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saad Goran|بەشدارییەکان]]) ٠٧:٣٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)</small> ====[[بەکارھێنەر:Hivja]]==== * {{دمب|1=Hivja}} :{{وب|Aram}} بۆ بارکردنی ھەندێک پەڕگە پێویستم بەو مافە ھەیە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٥٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :: {{وب|Sakura emad}} تکایە یەکلاییی دەکەنەوە؟ من کەسێکی باش نیم تا ئەم مافە بدەم یان نا. ئێوە ئەزموونێکتان لێی ھەیە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٢٤، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەسەرەوە [[پەڕگە:Imageیس.png|وێنۆک]] ئەمە سیاسەتەکەیە: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Sakura emad}} ھەر لەبەر ئەوە بانگم کردیت؛ تۆ کەسێکی دیاری ئەو پڕۆژەیەیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٥، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::بەڵێ بەڵام لەبەر نەخۆشیم ناتوانم بەشدارییەکانیان ھەڵسەنگێنم. گەر دەزانیت بەشدارییەکانیان لە پڕۆژەکە شارەزایی نیشان دەدا بۆ ماوەیەکی کاتی پێیان بدە و دواتر بیکە بە ھەمیشەیی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٠، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] خۆم پێشنیار دەکەم بۆ ماوەیەکی کاتی مافەکەم بدرێتە و دواتر ھەڵسەنگاندن بۆ بەکارھێنانی مافەکە لەلایەن منەوە بکرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٥١، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]ە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٤:١١، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::: {{وب|Hivja}} {{کرا}} تەنیا بۆ ماوەی ٦ شەش مانگ تا بزانین چۆن دەبێت. بەس تکایە ھەموو پەڕگەیەکی ھەموو داواکارییەک بار مەکە و بەپێی ڕێنمایییەکان بجووڵێوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٦، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە، نەمزانیبوو و بە ھیواین زوو چاک ببیتەوە. جارێ پشوو بدە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٦، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Saad Goran]]==== * {{دمب|1=Saad Goran}} :سڵاو، دەمەوێت دووبارە ئەم مافە وەربگرم. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٩:٣٦، ٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Hivja]]==== * {{دمب|1=Hivja}} :مافی بارکەری من [[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja#خەریکە مافی uploader بەسەر دەچێت|کاتی بەسەر چوو]] و چیتر پێم نەماوە، تکایە مافەکەم پێ بدەنەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ببوورە، من ئەم مافە نادەم چونکە شارەزایییەکی وام لە مۆڵەت و مافی لەبەرگرتنەوە نییە و بارکەرانی ئێرەش ماڵیان ئاوا بێت ئێرەیان پڕ کردووە لە وێنەی فەیسبووک! ڕەنگە Kushared بتوانێت یەکلاییی بکاتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٢٨، ٢١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] مافەکەت پێشتر دابوومێ و دەکرێ سەیری پەڕگە بارکراوەکانم بکەیت و بزانی شتی هەڵەم بار کردووە یا نا. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] نە، سەیری پەڕگەکانی ئێوەشم ھەر نەکردووە. دواتر، ھەڵەتان کردبێ، پێتان دەڵێم. نەوەڵا ھیچ نەبووە، بەس ھەر خۆم کەسێکی دروست نیم تا ئەم مافە بدەمە بەکارھێنەران. ڕاستییەکەی پێشتریش لە ناچاری داومە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٢٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر باشە، بزانین Kushared دەڵێ چی، سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سەیری پەڕگەکانتم کرد و بە ئدازەیەکی باش بەکارهێناوە. مافەکەت پێدرایەوە، بژیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ====[[بەکارھێنەر:Zemen]]==== * {{دمب|1=Zemen}} :داوای ئەم مافە دەکەم بۆ زیادکردنی وێنەیەک بۆ پەڕەی بەکارھێنەرییەکەم، ڕەنگە لە داھاتووشدا پێویستم پێی بێ، دەشتوانن بە کاتی پێمی بدەن. نامەوێت بۆ پەڕگەیەکی تایبەت بە پەڕەکەم لەم ویکییە لە کامنز وێنەکە ئەپلۆد بکەم. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:١١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: سڵاو، بەستەری وێنەکەم بۆ بنێرە بزانم شایەنی ئەوەیە لە ناوخۆی ویکیپیدیا بار بکرێت یاخوود ناکرێت. بۆ بارکردنی یەک پەڕگە لەئێستا مافپێدان گونجاو نییە. گەر دەزانیت وێنەکەت ئازادە و کێشەی نییە، ئەوا هەر لە کۆمنز باری بکە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٠٦، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پێدانی مافەکە بە تایبەت بۆ ئەو تاکە پەڕگەیە لەبیر بکە. سیاسەتەکانم خوێندوەتەوە و باش شارەزام، لە داھاتووا چالاک دەبمەوە و پێویستم بەم مافە دەبێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٣، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: سڵاو، کاک زەمەن سوورە لەوەی مافی بارکەری پێ بدرێت. من ئەم ئەرکەم بۆتۆ گواستەوە. دەتوانیت وتووێژ لەگەڵ کاک @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] {{کرا}} دیارە لە پڕۆژەکەش بەشداریتان ھەیە سەیری ئەرشیڤەکانم کرد، مافەکە بۆ ماوەی شەش مانگ بەخشرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) q4zoi3ssvr0czw8vqr1bdn9suc1wcm5 0 153737 1592452 1589596 2026-06-20T18:47:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = سەرۆک | body = [[ھەرێمی کوردستان]] | flag =Logo-kurdistan.png | flagsize = 120px | insigniacaption = Seal of the President of Kurdistan Region | image = Nechirvan_Barzani_2025_(cropped).jpg | imagesize = 165px | incumbent = [[نێچیرڤان بارزانی]] | incumbentsince = ١٠ حوزەیران ٢٠١٩ | style = | deputy = [[شێخ جەعفەر|جەعفەر شێخ مستەفا]]-مستەفا سەید قادر | appointer = [[پەرلەمانی کوردستان|ھەڵبژاردنی لەلایەن پەرلەمانی کوردستان]] | termlength = چوارساڵ | formation = 4 July 1992 {{small|(''de facto'')}}{{ھن}}14 June 2005 {{small|(''de jure'')}} | inaugural = | website = https://presidency.gov.krd/ }} {{سیاسەتی ھەرێمی کوردستان}} '''سەرۆکی ھەرێمی کوردستان''' بریتییە لە [[سەرۆکی دەوڵەت|سەرۆکی]] ناوچەی خۆبەڕێوەبەری [[ھەرێمی کوردستان]] لە باکووری [[عێراق]]. بەشێکە لە [[ئەنجومەنی سەرۆکایەتیی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?anr=32349&lngnr=12&rnr=93&smap=04020000 |سەردێڕ=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010060523/http://krg.org/articles/detail.asp?anr=32349&lngnr=12&rnr=93&smap=04020000 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و فەرماندەی گشتیی ھێزەکانی [[پێشمەرگە|پێشمەرگەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brandkri.com/the-president/ |سەردێڕ=The President |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=[[Brand Kurdistan]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025223628/https://brandkri.com/the-president/ |url-status=dead }}</ref> سەرۆکی ئێستای ھەرێمی کوردستان [[نێچیرڤان بارزانی]]یە، کە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩دا دەستبەکاربووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Nechirvan Barzani takes presidency of Iraq's Kurdish region, vacant since 2017|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds-politics-idUSKCN1TB1JE|newspaper=[[Reuters]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|via=www.reuters.com}}</ref> == مێژوو == دوای ئەنجامەکانی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ساڵی ١٩٩٢]]، [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (PDK) و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (YNK) کە ھەر لایەنێکیان ٥٠ کورسییان لە کۆی ١٠٠ کورسی بەدەستھێنابوو، بڕیاریاندا حکوومەتێکی یەکگرتوو پێکبھێنن کە لەلایەن [[ڕژێمی بەعس|عێراقی سەردەمی بەعس]] دانپێدانراو نەبوو.<ref name="End of Iraq">Galbraith, Peter (2006), ''The End of Iraq: How American Incompetence Created a War without End''; Simon and Schuster. {{ISBN|0-7432-9423-8}}</ref> [[پەڕگە:KDP and PUK controlled areas of Kurdistan.png|وێنۆک|ھەرێمی کوردستان دوای ئاگربەستی ١٩٩٨. ناوچەی سەوز لەژێر کۆنترۆڵی یەکێتی، ناوچەی زەرد لەژێر کۆنترۆڵی پارتی|left]] حکوومەتی یەکگرتوو لە ساڵی ١٩٩٤ ھەڵوەشایەوە و بووە ھۆی ھەڵگیرسانی [[شەڕی براکوژی|شەڕی ناوخۆی کورد]] کە لە ساڵی ١٩٩٨ کۆتایی ھات. ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی دوو حکوومەتی ھەرێمی کوردستان؛ یەکێکیان لەژێر کۆنترۆڵی پارتی لە [[ھەولێر]] و ئەوی تریان لەژێر کۆنترۆڵی یەکێتی لە [[سلێمانی]]، کە ھەر لایەکیان سەرۆکی تایبەت بەخۆیان ھەبوو.<ref name="End of Iraq"/> دوای ئاشتەوایی فەرمی نێوان پارتی و یەکێتی لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php |سەردێڕ=The evolution of the modern electoral process in the Kurdistan Region |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010090144/http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠٠٥|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی]] لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، پاشان لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ ڕێبەری پارتی [[مەسعوود بارزانی]] لەلایەن پەرلەمانەوە وەک سەرۆکی نوێ و [[کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی]] وەک [[جێگری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان|جێگری نوێی سەرۆک]] سوێندی یاسایییان خوارد.<ref>[https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4092926.stm Kurdistan Region leader sworn in]</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا سیستەمەکە گۆڕدرا بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆک لەلایەن خەڵکەوە و لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩ [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان (٢٠٠٩)|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی]] بەڕێوەچوو کە تێیدا بارزانی دووبارە ھەڵبژێردرایەوە.<ref>[https://web.archive.org/web/20130516120400/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hFDxqcV5_5pBvNq_kHWZdFLr6EMw Opposition set to break Iraqi Kurd stranglehold]</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ و لە ناوەڕاستی [[ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧)|ناکۆکییەکانی نێوان عێراق و کورد]]، بارزانی نیازی خۆی بۆ دەستلەکارکێشانەوە لە پۆستی سەرۆکایەتی لە ١ی تشرینی دووەم ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41794083|سەردێڕ=Iraqi Kurdish leader Massoud Barzani to step down|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[BBC]]}}</ref> {| width="100%" | width="50%" valign="top" | '''سەرۆکی (ی.ن. ک) حوکومەتی ھەرێمی کوردستان بەڕێوە دەبات''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |ژ ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |ناو ڕۆژی لەدایکبوون ! colspan="2" |ماوەی سەرۆکایەتی ! rowspan="2" |پارتی سیاسی |- !وەرگرتنی سەرۆکایەتی !دەرچوون لە سەرۆکایەتی |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |١ |[[پەڕگە:Jalal Talabani.jpg|103x103پیکسڵ]] |[[جەلال تاڵەبانی]] (١٩٣٣–٢٠١٧) |٤ی تەممووز ١٩٩٢ |١٤ی حوزەیران ٢٠٠٥ |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |- |} | width="50%" valign="top" | '''سەرۆکی (پ.د. ک) حوکومەتی ھەرێمی کوردستان بەڕێوە دەبات''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |ژ ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |ناو ڕۆژی لەدایکبوون ! colspan="2" |ماوەی سەرۆکایەتی ! rowspan="2" |پارتی سیاسی |- !وەرگرتنی سەرۆکایەتی !دەرچوون لە سەرۆکایەتی |- ! style="background:{{Kurdistan Democratic Party/meta/color}}; color:black;" |١ |[[پەڕگە:Mesud Barzani.jpg|100x100پیکسڵ]] |[[مەسعوود بارزانی]] (١٩٤٦) |٣١ی ئاب ١٩٩٦ |١٤ی حوزەیران ٢٠٠٥ |[[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- |} |} === سەرۆکی ھەرێمی کوردستان === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! rowspan="2" |ژ !وێنە !ناو ڕۆژی لەدایکبوون ! colspan="2" |ماوەی سەرۆکایەتی ! rowspan="2" |پارتی سیاسی |- ! ! !وەرگرتنی سەرۆکایەتی !دەرچوون لە سەرۆکایەتی |- ! style="background:{{Kurdistan Democratic Party/meta/color}}; color:black;" |١ |[[پەڕگە:Mesud Barzani.jpg|100x100پیکسڵ]] |[[مەسعوود بارزانی]] (١٩٤٦) |١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ |١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |[[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- ! style="background:{{Kurdistan Democratic Party/meta/color}}; color:black;" | ١ | [[پەڕگە:Nechirvan Barzani 2019.jpg|80px]] | [[نێچیرڤان بارزانی]]{{ھن}}{{small|(١٩٦٦–)}} | ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩ | ''بەردەوامە'' | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- |} == دوایین ھەڵبژاردن == {| class="wikitable" |- !پاڵێوراو !دەنگدانی ھاووڵاتی !ڕێژەی سەدی |- |[[مەسعوود بارزانی]] |١٬٢٦٦٬٣٩٧ |٦٩٫٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sweden.gov.krd/kr/president/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515014330/http://sweden.gov.krd/kr/president/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- |[[کەمال میراودەلی]] |٤٦٠٬٣٢٣ |٢٥٫٣ |- |[[ھەڵۆ ئیبراھیم ئەحمەد]] |٦٣٬٣٧٧ |٣٫٥ |- |ئەحمەد محەممەد ڕەسول |١٨٬٨٩٠ |١٫٤ |- |[[حسێن گەرمیانی]] |١٠٬٦٦٥ |٠٫٦ |- |سەرجەم |١٬٨١٩٬٦٥٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Democratic Progress in Kurdistan: Election Results|ناونیشان=http://www.knowkurdistan.com/features/democratic_progress_election.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120322105611/http://www.knowkurdistan.com/features/democratic_progress_election.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |'''١٠٠٪''' |} == ئەمانەش ببینە == * [[سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان]] * [[جێگری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان|جێگری سەرۆکی کوردستانی عێراق]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Iraqi_Kurdistan|سەردێڕ=President of Iraq Kurdistan|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٩}} {{سەرۆکەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|دەیەی ٢٠٠٠|ئاسیا|عێراق|سیاسەت}} [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] [[پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتی ھەرێمی کوردستان]] f1pr9wirof2n7b4xix3idafj43yyccw 0 154590 1592474 1589130 2026-06-20T20:08:33Z Zemen 40346 1592474 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan ministry of health seeklogo.png|وێنۆک|نیشانی وەزارەتی تەندروستی ھەرێمی کوردستان]] '''وەزارەتی تەندروستی''' یەکێکە لە وەزارەتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]. وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە لە ئێستادا [[سامان بەرزنجی]]یە.<ref>[https://gov.krd/kurdish/government/the-cabinet/سامان-حسین-محمد-بەرزنجی/ پڕۆفایلی سامان حسین محمد بەرزنجی]{{بەستەری مردوو|url=https://gov.krd/kurdish/government/the-cabinet/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C/ |date=تەممووزی ٢٠١٩ }}، ماڵپەڕی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، لە ١٦ی تەمموزی ٢٠١٩ ھێنراوە.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20180605144646/http://moh.gov.krd/ وێبگەی وەزارەتی تەندروستی] {{وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|یاسا}} [[پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] hwj6arkhxo278ooc3rsnycuvjekb0pg 0 154594 1592472 1520514 2026-06-20T20:03:55Z Zemen 40346 1592472 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan ministry of interior seeklogo.png|وێنۆک|نیشانی وەزارەتی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] '''وەزارەتی ناوخۆ''' یەکێکە لە وەزارەتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]. وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە [[عەبدولکەریم سوڵتان عەبدوڵڵا|عەبدولکەریم سوڵتان عەبدوڵڵا (کەریم سنجاری)]]یە.<ref name="ھەرێم ١">[http://cabinet.gov.krd/p/page.aspx?l=13&s=030000&r=479&p=246&t=0&h=1 حکوومەتی ھەرێمی کوردستان: ''وەزارەت و فەرمانگەکان''، نووسراو لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123132642/http://cabinet.gov.krd/p/page.aspx?l=13&s=030000&r=479&p=246&t=0&h=1 |date=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ }} سەردان لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٩.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] 9up1iwxw1xh0xgt8vimwbour1r4t7m1 0 156781 1592448 1541369 2026-06-20T18:28:52Z IIXZER0XII 68933 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار؛ خاوێنکردن و ڕێکخستنەوە؛ زیادکردنی سەرچاوەی باوەڕپێکراو 1592448 wikitext text/x-wiki '''یاسای یەکەمی نیوتن''' یان '''یاسای [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]''' <ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - یاساکانی نیوتن بۆ جووڵە https://www.britannica.com/science/Newtons-laws-of-motion</ref> یەکێکە لە یاساکانی نیوتن جووڵە کە جێبەجێدەکرێت لەسەر فیزیای کلاسیک ئەم یاسایەینیوتن تەنها دەقە و هیچ هەژمێرکاریەکی بیرکاریانە لەخۆناگرێت<ref>https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion</ref>؛ لە سەدەی هەژدەیەمدا لەلایەن زانای گەورەی بیرکاری و کاڵکوڵەس و فیزیا بەڕێز [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]].<ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - بەڕێز ئیسحاق نیوتن https://www.britannica.com/biography/Isaac-Newton</ref>[[پەڕگە:Newtons_laws_in_latin.jpg|وێنۆک]] == دەقی یاسای یەکەمی نیوتن بۆ جووڵەی بەهێڵ و بەسووڕ == یاسای یەکەمینیوتن ئەوە دەردەبڕێت کە "هەمووتەنێک لە بەری خۆی بە وەستاوی یان جووڵاوی دەمێنێتەوە هەتا ئەوکاتەی کە هێزێکی دەرەکی کاری لێدەکات و وایلێدەکات کە بارە پێشوووەکەی خۆی بگۆڕێت" ئەم بەرگریکردنەی تەن بۆ بارەکەی خۆی پێی دەوترێت بارنەگۆڕی؛ مەبەست لێرە ئەوەیە هەمووتەنێک مەیلی ئەوەی هەیە لە وەستان یان جووڵە تایبەتییەکەی خۆی بمێنێتەوە بۆ هەتا هەتایە ئەگەر هیچ هێزێکی دەرەکی کار نەکاتە سەری.<ref>وێبگەی ناسا - یاساکانی جووڵەی نیوتن | Nasa Gov - Newton's Laws Of Motion https://www1.grc.nasa.gov/beginners-guide-to-aeronautics/newtons-laws-of-motion/#:~:text=Newton's%20first%20law%20states%20that,action%20of%20an%20external%20force.</ref> بۆ نموونە خەیەڵی تۆپێکی وەستاو بکە لە ناو یاریگادا ئەگەر هیچ هێزێک نەبێت تۆپەکە بجووڵێنێت وەک (شەقی یاریزان، با، هیزی لێکخشاندن لێکخشاندن، خلیسکان، زەمینلەرزە...) ئەوە ئەو تۆپە هەر لە وەستاندا دەمێنێتەوە هەتاک و هێزێک کاری تێدەکات و دەیجووڵێنێت و لێرەوەش تۆپەکە دەستدەکات بە جووڵە لێرەش هەر یاسای بارنەگۆین جێبەجێ دەبێت ئەو تۆپە لە جووڵەکەی خۆی بە خێراییەکی نەگۆڕ واتە بێ تاودانی هەمیشەیی بەردەوام دەبێت لە جووڵەکەی خۆی هەتاوەک و هێزێک لە دەرەوەی ویستی خۆی کاری تێدەکات و دەیوەستێنێتەوە وەک (هێزی کێشکردنی، کەللەی یاریزان، شەقی یاریزان، هیزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و شیشی تۆڕی گۆڵ، هێزی کاردانەوەی نێوان دەستی گۆڵپارێز و تۆپەکە، هێزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و تؤڕی گۆڵ، هەوا، لێکخشاندی نێوان تۆپەکە و چیمەنی یاریگاکە......) <ref>وێبگەی ناسا - هیزەکان لەسەر تۆپی یاریگەی تۆپیپێ https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/socforce.html#:~:text=When%20a%20soccer%20ball%20is,acted%20on%20by%20external%20forces.</ref> == نموونەی زیاتر == ئەو ھێزانەی کە دەخرێنە سەر تەنێک چۆناو چۆن کاریگەری دەخەنە سەر جوڵە تەنەکە؟ پێش ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە، پێویستە سەرەتا وەڵامی پرسیارێکی تر بدەینەوە: (ئەگەر ھێزی ڕەھا لە سەر تەنێک یەکسان بێ بە سفر چ ڕوو دەدات؟) بێگومان ئێوە بە بێ ھیچ دوو دڵیێک دەتوانین پێشبینی ئەوە بکەن کە ئەگەر بەرەنجامی کۆی ھێزەکان لەسەری تەنێکی وەستاو یەکسان بێ بە سفر، تەنەکە بە وەستاوی دەمێنێتەوە. بەڵام ئێوە ئەی ئەگەر ھاتوو بەرەنجامی کۆی گشت ھێزەکانی سەر تەنێکی جوڵاو یەکسان بێ بە سفر؟ بۆ وەڵام دانەوەی پرسیاری کۆتایی پێویستە ئێوە وادابنێن کە دەتانھەوێ لە سەر مێزێک دارین، بە شێوەی ئاسۆیی ھێزێک بخەنە سەر خەپلەیەکی لاستیکی. پاش ئەوەی خەپلەکەتان پاڵپێوەنا و دەستتان لێی بەربوو، پاش ماوەیەکی کەم خەپلەکە لە جوڵە دەوەستێت. بۆ ئەوەی خەپلەکە نەوەستێت پێویستە ئێوە لە پاڵدانی خەپلەکە بەردەوام بن. ئێستا ئێوە ھەمان کردە ئەنجام بدەنەوە لە سەر ڕوێکی لوستری وەک سەھۆڵ. تێبینی دەکەن کە پاش دەست لێبەربوون، خەپلەکە مەودایەکی زیاتر دەبڕێ. بە ھەمان شێوە بۆ مێزێکی ھوایی-ھۆکی، خەپلەکە دوریەکی زیاتر دەبڕێت. لە ھەر یەک لەم شێوانە، ھۆکاری سەرەکی وەستانی خەپلەکە، کاریگەری ھێزی لێکخشاندنە، کە بریتیە لە کارلێکی نێوان ڕوەکە و بەشی ژێرەوەی خەپلەکە. جیاوازی نێوان ئەم سێ ڕوەی کە باسمان کرد، لە بڕی ھێزی لێکخشاندندایە. لەبەرئەوەی کە بڕی ھێزی لێکخشاندنی ڕوە سەھۆڵیەکە کەمترە لە مێزە تەختەییەکە، خەپلەکە دەتوانێت دوریەکی زۆرتر ببڕێت. ئەگەر ھاتو توانیمان بڕی ھێزی لێکخشاندن یەکسان کەین بە سفر، ئەو تەنەی کە بە خێراییەکی سەرەتایی پاڵدراوە، بە بێ وەستان بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی وە پێویست ناکات بەردەوام بین لە پاڵنانی.<ref>Young, H. D. , Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (1996). ''University physics'' (Vol. 9). Reading, MA: Addison-Wesley.</ref><ref>https://www.scribd.com/document/810637907/force-and-motion-5-6-focus-book-soccer</ref> == بارنەگۆڕی == کاتێک تەنێک لە جوڵە دایە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکا. ھەروەھا کاتێک کە تەنێک لە وەستان دابێ بەردەوام لە وەستان دەمێنێتەوە مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکات.<ref>Halliday, D. , Resnick, R. , & Walker, J. (2013). ''Fundamentals of physics''. John Wiley & Sons.</ref> ھەر تەنێک کە لە جوڵەدا بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام بێت لە جوڵەکەی، ئەم تایبەتمەندیەش پێی دەگوترێ [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]. بۆ نمونە کاتێک تۆ دەتھەوێ ھەمبەرگەرێک بخۆیت و لە ناویشی دا ساسی تەماتەی پێوەکەیت، سەرەتا تۆ ھەوڵ دەدەیت بوتڵی ساسەکە بەرەو پشتەوە ببەیت و پاشان بە خێراییەکی گەلێک زۆر بەرەو پێشەوی دێنیتەوە و لە سەر بابۆڵەکە لەناکاو ڕایدەگریت، ھەروەک تێبینی دەکەیت ساسەکە لە جوڵەکەی ناوەستێت و لە بوتڵەکە دێتە دەرێ. ھۆکاری ھاتنەدرێی ساسەکە بە ھۆی بارنەگۆڕی جوڵەی بەرەو پێشی بوتڵەکەوەیە. لەلایەکی تر ھەر تەنێک کە وەستاو بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام لە وەستانەکەی بمێنێتەوە، ھۆکارەکەشی بۆ بارنەگۆڕی دەگەڕێتەوە. بۆ نمونە کاتێک کە سفرەی سەر مێزی نان خواردن کە چەندین قاپی و قاچاغەی لەسەر بێ و بە خێراییەکە زۆر ڕابکێشرێ، تێبینی دەکرێ کە گشت قاپ و قاچاغەکان بە جێگری لە شوێن خۆیان و لە سەر مێزەکە دەمێننەوە. پێویستە بزانیت کە ھێزی ڕەھا لە یاسای یەکەمی نیوتن دا چ گرنگیەکی ھەیە. بۆ نمونە کاتێک کە کتێبێک لە سەر مێزێک دانرابێت، دوو ھێز کار دەکەنە سەر کتێبەکە. ھێزی ڕاکێشانی زەوی کتێبەکە بەرەو زەوی ڕادەکێشەێت وە بە ھەمان بڕ، بەڵام بە پێچەوانەی ئاڕاستەی ھێزی کێش کردنی زەوی، ھێزێکی ئەستونی لە لایەن ڕوەکەوە کاردەکەتە سەر کتێبەکە. ئەم دوو ھێزانە لە بڕدا یەکسانن بەڵام لە ئاڕاستەدا پێچەوانەن، کەواتە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە لە سەر کتێبەکە، یەکسانە بە سفر. بە ھەمان شێوە، کاتێک کە خەپلەیەکی یاری ھۆکی لە سەر ڕوێکی ئاسۆیی و لوس (کە ھێزی لێکخشاندنی یەکسان بێ بە سفر) لە جوڵە دابێ، دوو ھێز (ڕاکێشانی زەوی) و (ھێزی ئەستونی) کار دەکەنە سەر خەپلەکە، بەڵام لەبەر ئەوی کە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە یەکسانە بە سفر، کەواتە خەپلەکە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی.<ref>Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (2008). Sears and Zemansky’s University Physics.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Newton's laws of motion}} npl1kxyp6mb0zoei92kkvisazk9yncb 1592460 1592448 2026-06-20T20:00:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1592460 wikitext text/x-wiki '''یاسای یەکەمی نیوتن''' یان '''یاسای [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]''' <ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - یاساکانی نیوتن بۆ جووڵە https://www.britannica.com/science/Newtons-laws-of-motion</ref> یەکێکە لە یاساکانی نیوتن جووڵە کە جێبەجێدەکرێت لەسەر فیزیای کلاسیک ئەم یاسایەینیوتن تەنها دەقە و هیچ هەژمێرکاریەکی بیرکاریانە لەخۆناگرێت<ref>https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion</ref>؛ لە سەدەی هەژدەیەمدا لەلایەن زانای گەورەی بیرکاری و کاڵکوڵەس و فیزیا بەڕێز [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]].<ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - بەڕێز ئیسحاق نیوتن https://www.britannica.com/biography/Isaac-Newton</ref>[[پەڕگە:Newtons_laws_in_latin.jpg|وێنۆک]] == دەقی یاسای یەکەمی نیوتن بۆ جووڵەی بەهێڵ و بەسووڕ == یاسای یەکەمینیوتن ئەوە دەردەبڕێت کە "هەمووتەنێک لە بەری خۆی بە وەستاوی یان جووڵاوی دەمێنێتەوە هەتا ئەوکاتەی کە هێزێکی دەرەکی کاری لێدەکات و وایلێدەکات کە بارە پێشوووەکەی خۆی بگۆڕێت" ئەم بەرگریکردنەی تەن بۆ بارەکەی خۆی پێی دەوترێت بارنەگۆڕی؛ مەبەست لێرە ئەوەیە هەمووتەنێک مەیلی ئەوەی هەیە لە وەستان یان جووڵە تایبەتییەکەی خۆی بمێنێتەوە بۆ هەتا هەتایە ئەگەر هیچ هێزێکی دەرەکی کار نەکاتە سەری.<ref>وێبگەی ناسا - یاساکانی جووڵەی نیوتن | Nasa Gov - Newton's Laws Of Motion https://www1.grc.nasa.gov/beginners-guide-to-aeronautics/newtons-laws-of-motion/#:~:text=Newton's%20first%20law%20states%20that,action%20of%20an%20external%20force.</ref> بۆ نموونە خەیەڵی تۆپێکی وەستاو بکە لە ناو یاریگادا ئەگەر هیچ هێزێک نەبێت تۆپەکە بجووڵێنێت وەک (شەقی یاریزان، با، هیزی لێکخشاندن لێکخشاندن، خلیسکان، زەمینلەرزە...) ئەوە ئەو تۆپە هەر لە وەستاندا دەمێنێتەوە هەتاک و هێزێک کاری تێدەکات و دەیجووڵێنێت و لێرەوەش تۆپەکە دەستدەکات بە جووڵە لێرەش هەر یاسای بارنەگۆین جێبەجێ دەبێت ئەو تۆپە لە جووڵەکەی خۆی بە خێراییەکی نەگۆڕ واتە بێ تاودانی هەمیشەیی بەردەوام دەبێت لە جووڵەکەی خۆی هەتاوەک و هێزێک لە دەرەوەی ویستی خۆی کاری تێدەکات و دەیوەستێنێتەوە وەک (هێزی کێشکردنی، کەللەی یاریزان، شەقی یاریزان، هیزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و شیشی تۆڕی گۆڵ، هێزی کاردانەوەی نێوان دەستی گۆڵپارێز و تۆپەکە، هێزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و تؤڕی گۆڵ، هەوا، لێکخشاندی نێوان تۆپەکە و چیمەنی یاریگاکە......) <ref>وێبگەی ناسا - هیزەکان لەسەر تۆپی یاریگەی تۆپیپێ https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/socforce.html#:~:text=When%20a%20soccer%20ball%20is,acted%20on%20by%20external%20forces.</ref> == نموونەی زیاتر == ئەو ھێزانەی کە دەخرێنە سەر تەنێک چۆناو چۆن کاریگەری دەخەنە سەر جوڵە تەنەکە؟ پێش ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە، پێویستە سەرەتا وەڵامی پرسیارێکی تر بدەینەوە: (ئەگەر ھێزی ڕەھا لە سەر تەنێک یەکسان بێ بە سفر چ ڕوو دەدات؟) بێگومان ئێوە بە بێ ھیچ دوو دڵیێک دەتوانین پێشبینی ئەوە بکەن کە ئەگەر بەرەنجامی کۆی ھێزەکان لەسەری تەنێکی وەستاو یەکسان بێ بە سفر، تەنەکە بە وەستاوی دەمێنێتەوە. بەڵام ئێوە ئەی ئەگەر ھاتوو بەرەنجامی کۆی گشت ھێزەکانی سەر تەنێکی جوڵاو یەکسان بێ بە سفر؟ بۆ وەڵام دانەوەی پرسیاری کۆتایی پێویستە ئێوە وادابنێن کە دەتانھەوێ لە سەر مێزێک دارین، بە شێوەی ئاسۆیی ھێزێک بخەنە سەر خەپلەیەکی لاستیکی. پاش ئەوەی خەپلەکەتان پاڵپێوەنا و دەستتان لێی بەربوو، پاش ماوەیەکی کەم خەپلەکە لە جوڵە دەوەستێت. بۆ ئەوەی خەپلەکە نەوەستێت پێویستە ئێوە لە پاڵدانی خەپلەکە بەردەوام بن. ئێستا ئێوە ھەمان کردە ئەنجام بدەنەوە لە سەر ڕوێکی لوستری وەک سەھۆڵ. تێبینی دەکەن کە پاش دەست لێبەربوون، خەپلەکە مەودایەکی زیاتر دەبڕێ. بە ھەمان شێوە بۆ مێزێکی ھوایی-ھۆکی، خەپلەکە دوریەکی زیاتر دەبڕێت. لە ھەر یەک لەم شێوانە، ھۆکاری سەرەکی وەستانی خەپلەکە، کاریگەری ھێزی لێکخشاندنە، کە بریتیە لە کارلێکی نێوان ڕوەکە و بەشی ژێرەوەی خەپلەکە. جیاوازی نێوان ئەم سێ ڕوەی کە باسمان کرد، لە بڕی ھێزی لێکخشاندندایە. لەبەرئەوەی کە بڕی ھێزی لێکخشاندنی ڕوە سەھۆڵیەکە کەمترە لە مێزە تەختەییەکە، خەپلەکە دەتوانێت دوریەکی زۆرتر ببڕێت. ئەگەر ھاتو توانیمان بڕی ھێزی لێکخشاندن یەکسان کەین بە سفر، ئەو تەنەی کە بە خێراییەکی سەرەتایی پاڵدراوە، بە بێ وەستان بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی وە پێویست ناکات بەردەوام بین لە پاڵنانی.<ref>Young, H. D. , Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (1996). ''University physics'' (Vol. 9). Reading, MA: Addison-Wesley.</ref><ref>https://www.scribd.com/document/810637907/force-and-motion-5-6-focus-book-soccer</ref> == بارنەگۆڕی == کاتێک تەنێک لە جوڵە دایە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکا. ھەروەھا کاتێک کە تەنێک لە وەستان دابێ بەردەوام لە وەستان دەمێنێتەوە مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکات.<ref>Halliday, D. , Resnick, R. , & Walker, J. (2013). ''Fundamentals of physics''. John Wiley & Sons.</ref> ھەر تەنێک کە لە جوڵەدا بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام بێت لە جوڵەکەی، ئەم تایبەتمەندیەش پێی دەگوترێ [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]. بۆ نمونە کاتێک تۆ دەتھەوێ ھەمبەرگەرێک بخۆیت و لە ناویشی دا ساسی تەماتەی پێوەکەیت، سەرەتا تۆ ھەوڵ دەدەیت بوتڵی ساسەکە بەرەو پشتەوە ببەیت و پاشان بە خێراییەکی گەلێک زۆر بەرەو پێشەوی دێنیتەوە و لە سەر بابۆڵەکە لەناکاو ڕایدەگریت، ھەروەک تێبینی دەکەیت ساسەکە لە جوڵەکەی ناوەستێت و لە بوتڵەکە دێتە دەرێ. ھۆکاری ھاتنەدرێی ساسەکە بە ھۆی بارنەگۆڕی جوڵەی بەرەو پێشی بوتڵەکەوەیە. لەلایەکی تر ھەر تەنێک کە وەستاو بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام لە وەستانەکەی بمێنێتەوە، ھۆکارەکەشی بۆ بارنەگۆڕی دەگەڕێتەوە. بۆ نمونە کاتێک کە سفرەی سەر مێزی نان خواردن کە چەندین قاپی و قاچاغەی لەسەر بێ و بە خێراییەکە زۆر ڕابکێشرێ، تێبینی دەکرێ کە گشت قاپ و قاچاغەکان بە جێگری لە شوێن خۆیان و لە سەر مێزەکە دەمێننەوە. پێویستە بزانیت کە ھێزی ڕەھا لە یاسای یەکەمی نیوتن دا چ گرنگیەکی ھەیە. بۆ نمونە کاتێک کە کتێبێک لە سەر مێزێک دانرابێت، دوو ھێز کار دەکەنە سەر کتێبەکە. ھێزی ڕاکێشانی زەوی کتێبەکە بەرەو زەوی ڕادەکێشەێت وە بە ھەمان بڕ، بەڵام بە پێچەوانەی ئاڕاستەی ھێزی کێش کردنی زەوی، ھێزێکی ئەستونی لە لایەن ڕوەکەوە کاردەکەتە سەر کتێبەکە. ئەم دوو ھێزانە لە بڕدا یەکسانن بەڵام لە ئاڕاستەدا پێچەوانەن، کەواتە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە لە سەر کتێبەکە، یەکسانە بە سفر. بە ھەمان شێوە، کاتێک کە خەپلەیەکی یاری ھۆکی لە سەر ڕوێکی ئاسۆیی و لوس (کە ھێزی لێکخشاندنی یەکسان بێ بە سفر) لە جوڵە دابێ، دوو ھێز (ڕاکێشانی زەوی) و (ھێزی ئەستونی) کار دەکەنە سەر خەپلەکە، بەڵام لەبەر ئەوی کە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە یەکسانە بە سفر، کەواتە خەپلەکە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی.<ref>Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (2008). Sears and Zemansky’s University Physics.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Newton's laws of motion}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} kchg4zucu1ebtwya3n0adu7kkvq5xvi 0 157193 1592503 1281041 2026-06-20T20:57:52Z IIXZER0XII 68933 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1592503 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Nur fur deutsche.jpg|وێنۆک|"تەنیا بۆ گەشتیاری ئەڵمانییە" نووسراوێک لەسەر تڕامی ژمارە ٨ لە پۆڵەندای داگیرکراو، ساڵی ١٩٤١.]] '''جیاکردنەوەی نەژادیی''' شێوە جیاکردنەوەیەکی سیستماتیکی دانیشتوانە لەسەر بنەمای نەژادیی یان کۆمڵە ڕەگەزە جیاوازەکانی ناو کۆمەڵگە. دەکرێت ئەم جیاکردنەوەیە بسەپێنرێت لە بوار و چالاکییە جیاوازەکانی ژیانی رۆژانەدا وەک نانخواردن لە چێشتخانەیەک، [[ئاو]] خواردنەوە لە حەوزی ئاوخواردنەوەیەک، بەکارھێنانی ئاودەست، چوون بۆ قوتابخانە، تەماشاکردنی فیلم، سواربوونی پاس یان کڕین و بەکرێ گرتنی خانوبەرە.<ref>''Principles to Guide Housing Policy at the Beginning of the Millennium'', Michael Schill & Susan Wachter, [[Cityscape]]</ref> (ئەنجومەنی ئەوروپی دژی جیاکردنەوە و دەمارگیری) پێناسەی جیاکردنەوە دەکات بە «ئەو کردەیەی یەکێک (یاسایی یان ئاسایی) ھەڵدەستێت بە جیاکردنەوەی کۆمەڵە کەسێک لەسەر چەند بنەمایەک بەبێ بوونی ھیچ ئامانج و پشت ڕاستکردنەوە و ھۆکارێکی ژیربێژییانە» و ئەم پێناسەیەش دەگونجێت لەگەڵ پێناسەی جیاکاری کردن دا. بۆیە کردەی جیاکردنەوەی یەکێک لە کۆمەڵە کەسێکی دی لەسەر چەند بنەمایەک بە شێوازێکی خۆویستانە ھیچ [[ماف]] و یاسایی بوونێک نابەخشێت بە کردەکە.<ref>[http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/activities/GPR/EN/Recommendation_N7/Recommendation_7_en.asp ECRI General Policy Recommendation N°7: National legislation to combat racism and racial discrimination] — Explanatory memorandum, Para. 16</ref> بەشێوەیەکی گشتنی جیاکردنەوەی نەژادی نایاساییە و قەدەغەکراوە و سەرەڕای نەبووی ھیچ ویستێکی تاکەکەسی بەھێز بۆی بەڵام ھێشتا دەکرێت بوونی ھەبێت و ڕووبدات لەڕێی دابونەریتی بەدی کۆمەڵایەتییەوە وەک تۆماس شێڵینگ باسی دەکات لە کارەکانی دا دەربارەی بابەتەکە. جیاکردنەوەی نەژادیی دەکرێت جیاکردنەوەی نەتەوەیی و ڕەگەزە جیاوازەکان لەخۆبگرێت لە شوێن و دامەزراوە جیاوازەکان دا و ھاونیشتمانیان ناچاربکات بە بەکارھێنانی ناوەندەکانی وەک خوێندنگە و [[نەخۆشخانە]] و شوێنە گشتییەکان بەپێی شوێنی تایبەتی نیشتەجێ بوونیان. == ئەڵمانیا == لە سەدەی پانزدەھەم دا لە باکووری رۆژھەڵاتی [[ئەڵمانیا]]، کەسە بەڕەسەن سلاڤ و سلاڤیە کۆچبەرەکانی نزیک ئەڵمانیا ڕێگەیان پێ نەدەدرا ببنە ئەندام لە ھەندێک لە یەکێتی و کۆمەڵەکان دا.<ref>[http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/10session/A.HRC.10.11.Add.1.pdf Recommendations of the Forum on Minority Issues A/HRC/10/11/Add.1] — para. 27</ref> بەپێی ویڵھەم ڕابیی لە سەدەی ھەژدەھەم تەنانەت یەک یەکێتی و کۆمەڵە بوونیان نەبوو کە ڕێگە بە ئەندامبوونی سلاڤیە کۆچبەرەکانی نزیک ئەڵمانیا بدەن.<ref>Thomas C. Schelling (1969) "Models of segregation", ''American Economic Review'', 1969, 59(2), [http://isites.harvard.edu/fs/docs/icb.topic185351.files/shelling1.pdf 488–493] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102101610/http://isites.harvard.edu/fs/docs/icb.topic185351.files/shelling1.pdf |date= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ }}.</ref> ئەڵمانییەکان ڕەگەزپەرستییە دەستوورییەکەی ئەمریکایان بە پەسەند دەزانی ھەر وەک چۆن لە کتێبەکەی ھیتلەردا بە ناونیشانی (تێکۆشانی من – جەنگی من - Mein Kampf) دەردەکەوێت و پارێزەرە نازییە توندڕەوەکان لایەنگری بەکارھێنانی ئەو نموونە ئەمریکییە بوون لەسەر [[ڕەگەزپەرستی]] و جیاکاریی و لەسەرەتای ساڵانی ١٩٣٠ کان دا دەستیان کرد بە جێبەجێ کردنی ڕێکارە ھاوشێوەکان.<ref>E.g. , Virginia [[Racial Integrity Act]], Virginia Code § 20–58 and § 20–59</ref> دواتر بەمەبەستی پاراستن و ھێشتنەوەی نەژادی ئاری بە پاکی و ڕەسەنی یاسای قەدەغەکردنی ھاوسەرگیری و پەیوەندی سۆزداری ھاتەکایەوە لە نێوان ئەو کەسانەی بە «ئاری» و «نا ئاری» ناسێنرابوون و ھەر پەیوەندییەک لەو جۆرە بە «پیسکردنی ڕەگەز» ھەژماردەکرا و سزاکەی بۆ کەسی ئاری بەندکردن بوو لە کۆمەڵگە زۆرەملێیەکان و بۆ کەسی نا ئاری لە سێدارەدان بوو. لە سەرەتادا ئەم یاسایە تەنھا جولەکە و کۆچبەرە رۆمەکان و ڕەش پێستەکانی دەگرتەوە<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/488135/racial-segregation Racial segregation]. Britannica Online Encyclopedia.</ref> بەڵام دوای ھەڵگیرسانی جەنگ نازییەکان فراوانیان کرد دژی ھەموو ڕەگەزە بیانییەکان (نا ئەڵمانییەکان).<ref name=Bell>"Algeria was in fact a colony but constitutionally was a part of France and not thought of in the 1950s (even by many on the left) as a colony. It was a society of nine million or so 'Muslim' Algerians who were dominated by the million settlers of diverse origins (but fiercely French) who maintained a quasi-apartheid regime." Bell, David Scott. ''Presidential Power in Fifth Republic France'', Berg Publishers, 2000, p. 36.</ref> لە ساڵی ١٩٤٠ لەژێر فەرمانی (حوکمەتی گشتی) وڵاتی پۆلۆنیای داگیرکراودا، نازییەکان دانیشتوانەکەیان دابەشکرد بەسەر چەند کۆمەڵەیەکی جیاوازدا و پۆلێنیان دەکردن لەسەر بنەمای رێژەی ھەبوونی «پێکھاتەی ئەڵمانی» تێیاندا. ھەر کۆمەڵەیەک مافی جیاوازی ھەبوو لە بەشە خۆراک، مافی نیشتەجێ بوون و خانووبەرە و بەکارھێنانی ئامرازەکانی گواستنەوە دا. ئەو جوولەکانەی لە ناوچەی نازییەکان دا دەژیان ناچاردەکران بە لەبەرکردنی پارچە قردێڵەیەکی زەرد، پزیشکە بەڕەگەز جولەکەکان نەیاندەتوانی نەخۆشە ئارییەکان چارەسەر بکەن و مامۆستا جولەکەکانیش مافیان نەبوو خوێندکارە ئارییەکان فێربکەن و ھەروەھا تەنھا مافیان ھەبوو بازاربکەن لە نێوان کاتژمێرەکانی ٣ بۆ ٥ ی ئێوارە دا. لە [[ھۆلۆکۆست]] دا، جوولەکە و رۆمە کۆچبەرەکان دووچاری کۆمەڵکوژی و لەناوبردنی بەکۆمەڵ دەبوونەوە بەھۆی ناساندنیان وەک کۆمەڵە نەژادییە نەخوازراو و ناپەسەندەکان. نازییەکان ھەڵدەستان بە بنیادنانی کۆمەڵگە ھەژارەکان بۆ لەچوارچێوەدانی جولەکە و رۆمە کۆچبەرەکان لە ناوچە قەرەباڵغ و بچووکەکان دا لە شارەکانی رۆژھەڵاتی ئەوروپادا و دواتر گۆرینیان بۆ کۆمەڵگە زۆرەملێکان. گەورەترین کۆمەڵگەی ھەژاری کۆمەڵگەی وارشۆ بوو کە ٤٠٠ ھەزار کەسی لەخۆدەگرت و دواتر بە پلەی دووەم کۆمەڵگەی ئوچ کە ١٦٠ ھەزار کەسی لەخۆدەگرت.<ref>"[the] ''senatus-consulte'' of 1865 stipulated that all the colonised indigenous were under French jurisdiction, i.e. , French nationals subjected to French laws, but it restricted citizenship only to those who renounced their Muslim religion and culture. There was an obvious split in French legal discourse: a split between nationality and citizenship which established the formal structures of a political apartheid encouraging the existence of 'French subjects' disenfranchised, without any rights to citizenship, treated as objects of French law and not citizens". Debra Kelly. ''Autobiography And Independence: Selfhood and Creativity in North African Postcolonial Writing in French'', Liverpool University Press, 2005, p. 43.</ref> [[ئەڵمانیای نازی]] خەڵکانی رۆژئاوای ئەورووپا، پۆلۆنیا و رۆژھەڵاتی ئەوروپایان وەک کرێکارە زۆرەملێکان بەکاردەھێنا بەھۆی دانانیان بە نەژادیی نەخوازراو و ناپەسەند. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٩ بۆ ١٩٤٥ دا، بەشێوەیەکی گشتی نزیکەی ١٢ میلیۆن کەس کاری زۆرەملێیان پێ کراوە لە ئەڵمانیان نازی دا و نزیکەی ١. ٥ میلیۆن لە دانیشتوانە پۆلەندییەکان گوێزراونەتەوە بۆ ڕایخ (دەوڵەتی ئەو کاتەی ئەڵمانیا) بەمەبەستی کارکردنی زۆرەملێیانە پێیان.<ref name=Wall>"As a settler colony with an internal system of apartheid, administered under the fiction that it was part of metropolitan France, and endowed with a powerful colonial lobby that virtually determined the course of French politics with respect to its internal affairs, it experienced insurrection in 1954 on the part of its Muslim population." Wall, Irwin M. ''France, the United States, and the Algerian War'', University of California Press, 2001, p. 262.</ref> پۆڵۆنییەکان تەنانەت ناچار دەکران بە لەبەرکردنی نیشانەیەکی پیتی "پ - P" لەسەر پۆشاکەکانیان بەمەبەستی جیاکردنەوە و ھێمایەک بۆ نەبوونی توانای بەکارھێنانی ئامرازەکانی گواستنەی گشتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Racial segregation}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} [[پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان]] [[پۆل:نایەکسانیی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:پێشێلکردنی مافی مرۆڤ]] epi0boo4jkk89m6cou4bqzy75iqh8xu 1 157216 1592453 1455341 2026-06-20T18:47:55Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592453 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=638478 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181215224454/http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?a=32349&l=12&r=93&s=04020000&s=010000 بۆ http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?a=32349&l=12&r=93&s=04020000&s=010000 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171010090144/http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php بۆ http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190515014330/http://sweden.gov.krd/kr/president/ بۆ http://sweden.gov.krd/kr/president/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1325497 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171010090144/http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php بۆ http://www.kurdishherald.com/issue/003/article02.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120322105611/http://www.knowkurdistan.com/features/democratic_progress_election.html بۆ http://www.knowkurdistan.com/features/democratic_progress_election.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠٨، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592452 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201025223628/https://brandkri.com/the-president/ بۆ https://brandkri.com/the-president/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٤٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) f69bwdxdt4jzjy7lrer1kxc3kzptw3c 0 158643 1592480 1500935 2026-06-20T20:23:46Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[خوێن مەیین]]ی گواستەوە بۆ [[خوێن مەیینی خوێنھێنەری قووڵ]]: ئەوە بۆ خوێنھێنەرە، وتاری خوێن مەیین ئێستا ساز نەکراوە 1500935 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} [[پەڕگە:Blausen_0290_DeepVeinThrombosis.png|alt=مەینی خوین|وێنۆک|Deep Vein Thrombosis (DVT)]] '''نەخۆشیی خوێنھێنەری قووڵ (یان خوێن مەین)''' بریتییە لە مەینی خوێن کە دەر دەکەوێت لەنێو خوێنھێنەرێکی قووڵ لە لەش، زۆربەی کات لە قاچ لە خوێنھێنەرێک کە ڕا دەکات بەناو ماسوولکەکانی پوز و ڕان. بە تێکرا، ٢٧٤ کەس ھەموو ڕۆژێک لە مەیینی خوێنەوە دەمرن. == نیشانەکان == * ئاوسان و نەرمی لە یەک لە قاچەکانت (زۆر کات لە پوز). * ئازار لە شوێنی مەیینەکە. * گەرمی پێست لە ڕووبەری مەینەکە. * سووربوونەوەی پێست، بەتایبەتی لە دواوەی قاچت لەخوارەوەی ئەژنۆ. ھەرچەندە لە ھەندێک باردا لەوانەیە ئەم نەخۆشیە ھیچ نیشانەیەکی نەبێت. ئەگەر زوو چارەسەری نەخۆشیەکە نەکرێت، بە نزیکی ١ لە ١٠ کەسی تووشبوو، خوێنبەرەکانی سییەکانیان قەپات ئەبێت بەھۆی پارچە خوێنە مەییوە دەرپەریوەکان لە خوێن، کە ئەمەش دۆخێکی مەترسیدارە ئەبێتە ھۆی تەنگەنەفەسی، بوورانەوە و ئازار لە سیەکان کاتی [[ھەناسەدان]]. == ھۆکارەکانی توشبوون == توشبوون بەم نەخۆشیە باوترە لە کەسانی سەروو ٤٠ ساڵ، بەڵام لە ھەموو تەمەنێک دەردەکەوێت. جگە لە تەمەن، چەند ھۆکارێکی تری توشبوونی ھەیە کە بریتین لە * خوێن مەیین لە مێژووی خێزانەکەت ھەبێت. * چالاکیو جووڵەی کەم، یان نەبێت، بەتایبەت دوای نەشتەرگەری. * زیان گەیشتن بە بۆریەکانی خوێن. * دووگیان بوون * قەڵەوی * شێرپەنجە و چارەسەرکردن کردنی بە مادەی کیمیاوی و چارەسەرکردن بە تیشک، دڵ و نەخۆشیی سی، و ئەو بارودۆخانەی تر کە کار ئەکەنە سەر خوێن و ئەبنە ھۆی ئەوەی ئاسسنتر خوێن بمەیێت. == دەستنیشانکردن == * پشکنینی ئەلتراساوند جۆرێکی تایبەتیی ئەلترەساوند بەناوی ئەلترەساوندی دۆپلە دەتوانێت بزانێت چەند خێرا خوێن دەڕوات بەناو بۆریەکانی خوێن. ئەمە ھاوکاری دکتۆر دەکات کە کاتێک ڕۆیشتنی خوێن ھێواش دەبێت دەتوانێت دیاری بکات کە لەلایەن مەیینی خوێنەوەیە. ئامێری (ترانسدەکتەر) دەخرێتە سەر بەشە توشبوەکەی لەشت، شەپۆلی دەنگی دەنێردرێتە شانەکانی لەش و کۆمپیوتەرێک بە وێنە مەیینی خوێن پشان ئەیات. * [[تاقیکردنەوەی خوێن]] تاقیکردنەوەیەک بەناوی (د-دیمەر) دەکرێت کە ھەست بە پارچەی تێکشکاوی خوێنە مەییوەکات دەکات کە شلە لەناو خوێن و تا زیاتر لەم پارچانە دیاری کات، ئەگەری زیاترە کە خوێن مەینت ھەبێت. بەڵام تاقیکردنەوەی د-دیمەر ھەمیشە جێی متمانە نیە چونکە پارچەی مەیینی خوێن دەتوانن زیاد بکەن لەدوای نەشتەرگەریەک، برینداری یان لەماوەی سکپڕی. * ڤینۆگرام بۆیەیەکی شل بە دەرزی لە پێ دەدرێت، بۆیەکە بۆ سەرەوەی قاچ دەڕوات و ھەستی پێ ئەکرێت لەلایەن [[تیشکی ئێکس]] (x-ray) و ئەو شوێنە دیاری دەکات کە ڕۆیشتنی خوێن وەستاوە. * سی تی یان پشکنینی ئێم ئار ئای دەتوانن وێنەی خوێنھێنەرەکانت دەستەبەر بکەن و لەوانەیە نیشان بدەن ئەگەر مەیینێکت ھەبێت. ھەندێ جار ئەم پشکنینانە ئەنجام دەدرێ بۆ ھۆی دیکە بەڵام مەیینێک ئاشکرا دەکەن. == چاەرەسەرکردن == چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیە زۆرکات بە بەکارھێنانی (ئانتیکۆاگولانت)ەکانن وەک (ھیپارین) کە یەکەم بەکادێت بۆ کەمکردنەوەو خێرا راوەستانی مەینی خوێنەکە و (وارفەرین) بۆ ڕێگری لە مەینی زیاتر. ئەگەر دەرمانی ئانتیکۆگولانت شیاو نەبن ئەوا فلتەرێک لە ڕێگەی سکەوە ئەخرێتە خوێنھێنەرە کلۆرەی خواروو، کە ڕێ ئەگرێت لە گەیشتنی خوێن مەین بۆ دڵ و سی. ھەروەھا، ڕاھێنان کردن، بەرز ڕاگرتنی قاچ و بەستی گۆرەوی کە پەستان بخاتە سەر شوێنی توشبوو ئامۆژگاری پزیشک دەبن. == ڕێگرتن لە توشبوون == * نەکێشانی جگەرە * ڕاھێنان کردن و بوونی کێشێکی تەندروست * خواردنی خۆراکی تەندروست * خواردنەوەی [[ئاو]] بە بەردەوامی * دانەنیشتنی زۆر کاتی چوون بۆ نەشتەرگەری ئەندامێکی تیم چاودێری مەترسی دەرکەوتنی مەیینێکی خوێن دەکات. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20191102082442/https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/blood-and-lymph/deep-vein-thrombosis] * [https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Deep vein thrombosis}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} p49u10sognkbf5p3nd6hoohyhhd7ng6 1592483 1592480 2026-06-20T20:24:57Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[خوێن مەیینی خوێنھێنەری قووڵ]] گواستەوە بۆ [[خوێن مەیین]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1500935 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} [[پەڕگە:Blausen_0290_DeepVeinThrombosis.png|alt=مەینی خوین|وێنۆک|Deep Vein Thrombosis (DVT)]] '''نەخۆشیی خوێنھێنەری قووڵ (یان خوێن مەین)''' بریتییە لە مەینی خوێن کە دەر دەکەوێت لەنێو خوێنھێنەرێکی قووڵ لە لەش، زۆربەی کات لە قاچ لە خوێنھێنەرێک کە ڕا دەکات بەناو ماسوولکەکانی پوز و ڕان. بە تێکرا، ٢٧٤ کەس ھەموو ڕۆژێک لە مەیینی خوێنەوە دەمرن. == نیشانەکان == * ئاوسان و نەرمی لە یەک لە قاچەکانت (زۆر کات لە پوز). * ئازار لە شوێنی مەیینەکە. * گەرمی پێست لە ڕووبەری مەینەکە. * سووربوونەوەی پێست، بەتایبەتی لە دواوەی قاچت لەخوارەوەی ئەژنۆ. ھەرچەندە لە ھەندێک باردا لەوانەیە ئەم نەخۆشیە ھیچ نیشانەیەکی نەبێت. ئەگەر زوو چارەسەری نەخۆشیەکە نەکرێت، بە نزیکی ١ لە ١٠ کەسی تووشبوو، خوێنبەرەکانی سییەکانیان قەپات ئەبێت بەھۆی پارچە خوێنە مەییوە دەرپەریوەکان لە خوێن، کە ئەمەش دۆخێکی مەترسیدارە ئەبێتە ھۆی تەنگەنەفەسی، بوورانەوە و ئازار لە سیەکان کاتی [[ھەناسەدان]]. == ھۆکارەکانی توشبوون == توشبوون بەم نەخۆشیە باوترە لە کەسانی سەروو ٤٠ ساڵ، بەڵام لە ھەموو تەمەنێک دەردەکەوێت. جگە لە تەمەن، چەند ھۆکارێکی تری توشبوونی ھەیە کە بریتین لە * خوێن مەیین لە مێژووی خێزانەکەت ھەبێت. * چالاکیو جووڵەی کەم، یان نەبێت، بەتایبەت دوای نەشتەرگەری. * زیان گەیشتن بە بۆریەکانی خوێن. * دووگیان بوون * قەڵەوی * شێرپەنجە و چارەسەرکردن کردنی بە مادەی کیمیاوی و چارەسەرکردن بە تیشک، دڵ و نەخۆشیی سی، و ئەو بارودۆخانەی تر کە کار ئەکەنە سەر خوێن و ئەبنە ھۆی ئەوەی ئاسسنتر خوێن بمەیێت. == دەستنیشانکردن == * پشکنینی ئەلتراساوند جۆرێکی تایبەتیی ئەلترەساوند بەناوی ئەلترەساوندی دۆپلە دەتوانێت بزانێت چەند خێرا خوێن دەڕوات بەناو بۆریەکانی خوێن. ئەمە ھاوکاری دکتۆر دەکات کە کاتێک ڕۆیشتنی خوێن ھێواش دەبێت دەتوانێت دیاری بکات کە لەلایەن مەیینی خوێنەوەیە. ئامێری (ترانسدەکتەر) دەخرێتە سەر بەشە توشبوەکەی لەشت، شەپۆلی دەنگی دەنێردرێتە شانەکانی لەش و کۆمپیوتەرێک بە وێنە مەیینی خوێن پشان ئەیات. * [[تاقیکردنەوەی خوێن]] تاقیکردنەوەیەک بەناوی (د-دیمەر) دەکرێت کە ھەست بە پارچەی تێکشکاوی خوێنە مەییوەکات دەکات کە شلە لەناو خوێن و تا زیاتر لەم پارچانە دیاری کات، ئەگەری زیاترە کە خوێن مەینت ھەبێت. بەڵام تاقیکردنەوەی د-دیمەر ھەمیشە جێی متمانە نیە چونکە پارچەی مەیینی خوێن دەتوانن زیاد بکەن لەدوای نەشتەرگەریەک، برینداری یان لەماوەی سکپڕی. * ڤینۆگرام بۆیەیەکی شل بە دەرزی لە پێ دەدرێت، بۆیەکە بۆ سەرەوەی قاچ دەڕوات و ھەستی پێ ئەکرێت لەلایەن [[تیشکی ئێکس]] (x-ray) و ئەو شوێنە دیاری دەکات کە ڕۆیشتنی خوێن وەستاوە. * سی تی یان پشکنینی ئێم ئار ئای دەتوانن وێنەی خوێنھێنەرەکانت دەستەبەر بکەن و لەوانەیە نیشان بدەن ئەگەر مەیینێکت ھەبێت. ھەندێ جار ئەم پشکنینانە ئەنجام دەدرێ بۆ ھۆی دیکە بەڵام مەیینێک ئاشکرا دەکەن. == چاەرەسەرکردن == چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیە زۆرکات بە بەکارھێنانی (ئانتیکۆاگولانت)ەکانن وەک (ھیپارین) کە یەکەم بەکادێت بۆ کەمکردنەوەو خێرا راوەستانی مەینی خوێنەکە و (وارفەرین) بۆ ڕێگری لە مەینی زیاتر. ئەگەر دەرمانی ئانتیکۆگولانت شیاو نەبن ئەوا فلتەرێک لە ڕێگەی سکەوە ئەخرێتە خوێنھێنەرە کلۆرەی خواروو، کە ڕێ ئەگرێت لە گەیشتنی خوێن مەین بۆ دڵ و سی. ھەروەھا، ڕاھێنان کردن، بەرز ڕاگرتنی قاچ و بەستی گۆرەوی کە پەستان بخاتە سەر شوێنی توشبوو ئامۆژگاری پزیشک دەبن. == ڕێگرتن لە توشبوون == * نەکێشانی جگەرە * ڕاھێنان کردن و بوونی کێشێکی تەندروست * خواردنی خۆراکی تەندروست * خواردنەوەی [[ئاو]] بە بەردەوامی * دانەنیشتنی زۆر کاتی چوون بۆ نەشتەرگەری ئەندامێکی تیم چاودێری مەترسی دەرکەوتنی مەیینێکی خوێن دەکات. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20191102082442/https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/blood-and-lymph/deep-vein-thrombosis] * [https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Deep vein thrombosis}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} p49u10sognkbf5p3nd6hoohyhhd7ng6 1592485 1592483 2026-06-20T20:25:24Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[خوێن مەیین]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[خوێن مەیینی خوێنھێنی قووڵ]] 1500935 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} [[پەڕگە:Blausen_0290_DeepVeinThrombosis.png|alt=مەینی خوین|وێنۆک|Deep Vein Thrombosis (DVT)]] '''نەخۆشیی خوێنھێنەری قووڵ (یان خوێن مەین)''' بریتییە لە مەینی خوێن کە دەر دەکەوێت لەنێو خوێنھێنەرێکی قووڵ لە لەش، زۆربەی کات لە قاچ لە خوێنھێنەرێک کە ڕا دەکات بەناو ماسوولکەکانی پوز و ڕان. بە تێکرا، ٢٧٤ کەس ھەموو ڕۆژێک لە مەیینی خوێنەوە دەمرن. == نیشانەکان == * ئاوسان و نەرمی لە یەک لە قاچەکانت (زۆر کات لە پوز). * ئازار لە شوێنی مەیینەکە. * گەرمی پێست لە ڕووبەری مەینەکە. * سووربوونەوەی پێست، بەتایبەتی لە دواوەی قاچت لەخوارەوەی ئەژنۆ. ھەرچەندە لە ھەندێک باردا لەوانەیە ئەم نەخۆشیە ھیچ نیشانەیەکی نەبێت. ئەگەر زوو چارەسەری نەخۆشیەکە نەکرێت، بە نزیکی ١ لە ١٠ کەسی تووشبوو، خوێنبەرەکانی سییەکانیان قەپات ئەبێت بەھۆی پارچە خوێنە مەییوە دەرپەریوەکان لە خوێن، کە ئەمەش دۆخێکی مەترسیدارە ئەبێتە ھۆی تەنگەنەفەسی، بوورانەوە و ئازار لە سیەکان کاتی [[ھەناسەدان]]. == ھۆکارەکانی توشبوون == توشبوون بەم نەخۆشیە باوترە لە کەسانی سەروو ٤٠ ساڵ، بەڵام لە ھەموو تەمەنێک دەردەکەوێت. جگە لە تەمەن، چەند ھۆکارێکی تری توشبوونی ھەیە کە بریتین لە * خوێن مەیین لە مێژووی خێزانەکەت ھەبێت. * چالاکیو جووڵەی کەم، یان نەبێت، بەتایبەت دوای نەشتەرگەری. * زیان گەیشتن بە بۆریەکانی خوێن. * دووگیان بوون * قەڵەوی * شێرپەنجە و چارەسەرکردن کردنی بە مادەی کیمیاوی و چارەسەرکردن بە تیشک، دڵ و نەخۆشیی سی، و ئەو بارودۆخانەی تر کە کار ئەکەنە سەر خوێن و ئەبنە ھۆی ئەوەی ئاسسنتر خوێن بمەیێت. == دەستنیشانکردن == * پشکنینی ئەلتراساوند جۆرێکی تایبەتیی ئەلترەساوند بەناوی ئەلترەساوندی دۆپلە دەتوانێت بزانێت چەند خێرا خوێن دەڕوات بەناو بۆریەکانی خوێن. ئەمە ھاوکاری دکتۆر دەکات کە کاتێک ڕۆیشتنی خوێن ھێواش دەبێت دەتوانێت دیاری بکات کە لەلایەن مەیینی خوێنەوەیە. ئامێری (ترانسدەکتەر) دەخرێتە سەر بەشە توشبوەکەی لەشت، شەپۆلی دەنگی دەنێردرێتە شانەکانی لەش و کۆمپیوتەرێک بە وێنە مەیینی خوێن پشان ئەیات. * [[تاقیکردنەوەی خوێن]] تاقیکردنەوەیەک بەناوی (د-دیمەر) دەکرێت کە ھەست بە پارچەی تێکشکاوی خوێنە مەییوەکات دەکات کە شلە لەناو خوێن و تا زیاتر لەم پارچانە دیاری کات، ئەگەری زیاترە کە خوێن مەینت ھەبێت. بەڵام تاقیکردنەوەی د-دیمەر ھەمیشە جێی متمانە نیە چونکە پارچەی مەیینی خوێن دەتوانن زیاد بکەن لەدوای نەشتەرگەریەک، برینداری یان لەماوەی سکپڕی. * ڤینۆگرام بۆیەیەکی شل بە دەرزی لە پێ دەدرێت، بۆیەکە بۆ سەرەوەی قاچ دەڕوات و ھەستی پێ ئەکرێت لەلایەن [[تیشکی ئێکس]] (x-ray) و ئەو شوێنە دیاری دەکات کە ڕۆیشتنی خوێن وەستاوە. * سی تی یان پشکنینی ئێم ئار ئای دەتوانن وێنەی خوێنھێنەرەکانت دەستەبەر بکەن و لەوانەیە نیشان بدەن ئەگەر مەیینێکت ھەبێت. ھەندێ جار ئەم پشکنینانە ئەنجام دەدرێ بۆ ھۆی دیکە بەڵام مەیینێک ئاشکرا دەکەن. == چاەرەسەرکردن == چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیە زۆرکات بە بەکارھێنانی (ئانتیکۆاگولانت)ەکانن وەک (ھیپارین) کە یەکەم بەکادێت بۆ کەمکردنەوەو خێرا راوەستانی مەینی خوێنەکە و (وارفەرین) بۆ ڕێگری لە مەینی زیاتر. ئەگەر دەرمانی ئانتیکۆگولانت شیاو نەبن ئەوا فلتەرێک لە ڕێگەی سکەوە ئەخرێتە خوێنھێنەرە کلۆرەی خواروو، کە ڕێ ئەگرێت لە گەیشتنی خوێن مەین بۆ دڵ و سی. ھەروەھا، ڕاھێنان کردن، بەرز ڕاگرتنی قاچ و بەستی گۆرەوی کە پەستان بخاتە سەر شوێنی توشبوو ئامۆژگاری پزیشک دەبن. == ڕێگرتن لە توشبوون == * نەکێشانی جگەرە * ڕاھێنان کردن و بوونی کێشێکی تەندروست * خواردنی خۆراکی تەندروست * خواردنەوەی [[ئاو]] بە بەردەوامی * دانەنیشتنی زۆر کاتی چوون بۆ نەشتەرگەری ئەندامێکی تیم چاودێری مەترسی دەرکەوتنی مەیینێکی خوێن دەکات. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20191102082442/https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/blood-and-lymph/deep-vein-thrombosis] * [https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Deep vein thrombosis}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} p49u10sognkbf5p3nd6hoohyhhd7ng6 1 159079 1592486 648249 2026-06-20T20:25:25Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[وتووێژ:خوێن مەیین]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[وتووێژ:خوێن مەیینی خوێنھێنی قووڵ]] 648249 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خوێن مەیین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=648248 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20191102082442/https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/blood-and-lymph/deep-vein-thrombosis بۆ https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/blood-and-lymph/deep-vein-thrombosis زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٠٨، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) o8pkkaq0gzdu0bi2icn7dztz6o7hfqp 0 163073 1592368 1592361 2026-06-20T12:00:49Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592368 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = زین مار ئونگ |native_name = {{nobold|{{my|ဇင်မာအောင်}}}} |native_name_lang = بۆمرایی | image = Zin Mar Aung.jpg | alt = | caption = | order = ئەندام پەرلەمانی میانمار |constituency = [[یانکین تۆونشیپ]] | majority = ٢٧،٣٩٢ (٧٧.٤٩%)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|سەردێڕ=Votes Records|ئیش=mypilar.org|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929231742/https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | term_start = ١ی شووباتی ٢٠١٦ | term_end = | predecessor = تار ون | successor = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|١٩٧٦|٦|١٤|df=y}} | birth_place = [[ڕانگوون]], [[میانمار]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = میانماری | ethnicity = | alma_mater = [[زانکۆی دیستانس ئێجیوکەیشن]] | years_active= | party = [[حیزبی یەکێتیی نەتەوەیی بۆ دیموکراسی]] | religion = تەروادەی بوودیزم | parents = ئونگ کی (باوک)<br />یی یی مینت (دایک) | spouse = | children = | other_names = | known_for = زیندانیی سیاسی، کارە ڕێکخراوییەکان و ئەندام پەرلەمان | occupation = چالاکوان<br />سیاسیی | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | website = {{URL|facebook.com/OfficialZinMarAung}} | awards = [[خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی]] (٢٠١٢)<br/>[[خەڵاتی سەرکردایەتی گەنجانی جیهانی]] (٢٠١٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/women-courage-power-kept-hidden.html|سەردێڕ=‘Women Have Courage and Power That Is Kept Hidden’|ئیش=[[The Irrawaddy]]|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> }} '''زین مار ئونگ''' (لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦) کەسایەتی سیاسیی [[میانمار]]<nowiki/>ی، چالاکوان و زیندانی پێشووە. لە ئێستادا ئەندام پەرلەمانی میانمارە. لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/11532-not-afraid-to-be-called-a-feminist.html|سەردێڕ=A voice that demands to be heard|نووسەر=The Myanmar Times|ئیش=mmtimes.com}}</ref><ref name="state.gov">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140428181428/http://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=2012 International Women of Courage Award Winners|ئیش=state.gov|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> == ژیان == === سەرەتای ژیان و خوێندن === زین مار ئونگ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦، ڕانگوون لە میانمار. لەبەشی ڕووەکناسی لە زانکۆی دیستانس ئێجیوکەیشن خوێندوویەتی. === ژیانی سیاسیی و چالاکییەکان === لە نەوەدەکان، ئەوکاتەی کە قوتابی زانکۆ بووە، زین دەبێتە چالاکوان لەدژی حکوومەتی چەکداری میانمار. لە ساڵی ١٩٩٨، لەکاتی ئەنجامدانی خۆپشاندانێکی ئاشتییانە، بەخوێندنەوە شیعر و داواکردن لە حکوومەتی سەربازی کە ڕێز لەئەنجامی هەڵبژاردەکان بگرێت ئەوا زین دەستگیر دەکرێت، دواتر بۆ ماوەی ٢٨ ساڵ زیندانیکردن سزا دەدرێت. زین ماوەی ١١ ساڵ زیندانی سیاسیی بووە، کە لەو نێوانەشدا ٩ ساڵ لە زیندانی تاکەکەسی ژیانی بەسەربردووە.<ref name="rfa.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html|سەردێڕ='What Others Dare Not Think'|وێبگە=Radio Free Asia|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092837/https://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩، لەپڕێکدا ئازاد دەکرێت. زین چالاکییەکانی دەستپێکردەوە، لەنێو خوێندکاران گرووپێکی کەلتووری درووستکرد کە تووێژینەوەیان لەسەر ئەوە دەکرد کە کەلتووری ئاسیا و دیموکراسی دەتوانن بەیەکەوە بگونجێن. هەروەها وەک خۆی یارمەتی کچە زیندانییە سیاسییەکانی دیکە و قوتابیانی بەشی زانستە سیاسییەکانی دەدا.<ref name="state.gov" /><ref name="ifes.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx|سەردێڕ=IFES - Zin Mar Aung on the Importance of Women in Peace and Politics in Myanmar|ئیش=ifes.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150610172046/http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زین کۆمەڵێک ڕێکخراوی کۆمەلگای مەدەنی دامەزراند لەپێناو کارکردن لە گەشەپێدانی دیموکراسی، بەهێزکردنی ڕۆڵی ژنان، کەمکردنەوە سووکایەتی کەمایەتییەکان هەروەها یارمەتیدانی زیندانییە سیاسییەکان. لە ساڵی ٢٠١٢، سەرکردایەتی ڕێکخراوێکی دەکرد بۆ زیادکردن و بڵاوکردنەوەی هۆشیار لەسەر کێشە و گرفتەکانی کەمایەتییەکان. لەوکاتەدا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٣، کاری دەکرد لەپاڵ ڕێکخراوی ئیلکتۆرال سیستمی نێودەوڵەتی بۆ بەبەهێزکردنی ژنان لە ژینگەی سیاسەتدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=‘ျပန္ထြက္လာေတာ့လည္း သိတဲ့အတိုင္းပဲ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနက ကဲငါတို႔မလိုအပ္ေတာ့ဘူးဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး’|ناونیشان=http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16|newspaper=Mizzima News|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150610175147/http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="GEC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html|سەردێڕ=88 Generation Leader to Contest Myanmar Election Despite Pending Charges|ئیش=Radio Free Asia|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|نووسەر=Joshua Lipes|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092839/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی مینماری ٢٠١٥، خۆی هەڵبژارد، دواتر سەرکەوتووانە بووە ئەندام پەرلەمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/|سەردێڕ=Zin Mar: From Prison to Parliament|ئیش=Partners Asia|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092834/https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت}} [[پۆل:ژنانی میانماری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنان لە میانمار]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] 9jtpvhn3e62cfmj73rgib9r4glyxgoc 1592421 1592368 2026-06-20T16:03:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Zin Mar Aung}} 1592421 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = زین مار ئونگ |native_name = {{nobold|{{my|ဇင်မာအောင်}}}} |native_name_lang = بۆمرایی | image = Zin Mar Aung.jpg | alt = | caption = | order = ئەندام پەرلەمانی میانمار |constituency = [[یانکین تۆونشیپ]] | majority = ٢٧،٣٩٢ (٧٧.٤٩%)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|سەردێڕ=Votes Records|ئیش=mypilar.org|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929231742/https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | term_start = ١ی شووباتی ٢٠١٦ | term_end = | predecessor = تار ون | successor = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|١٩٧٦|٦|١٤|df=y}} | birth_place = [[ڕانگوون]], [[میانمار]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = میانماری | ethnicity = | alma_mater = [[زانکۆی دیستانس ئێجیوکەیشن]] | years_active= | party = [[حیزبی یەکێتیی نەتەوەیی بۆ دیموکراسی]] | religion = تەروادەی بوودیزم | parents = ئونگ کی (باوک)<br />یی یی مینت (دایک) | spouse = | children = | other_names = | known_for = زیندانیی سیاسی، کارە ڕێکخراوییەکان و ئەندام پەرلەمان | occupation = چالاکوان<br />سیاسیی | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | website = {{URL|facebook.com/OfficialZinMarAung}} | awards = [[خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی]] (٢٠١٢)<br/>[[خەڵاتی سەرکردایەتی گەنجانی جیهانی]] (٢٠١٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/women-courage-power-kept-hidden.html|سەردێڕ=‘Women Have Courage and Power That Is Kept Hidden’|ئیش=[[The Irrawaddy]]|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> }} '''زین مار ئونگ''' (لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦) کەسایەتی سیاسیی [[میانمار]]<nowiki/>ی، چالاکوان و زیندانی پێشووە. لە ئێستادا ئەندام پەرلەمانی میانمارە. لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/11532-not-afraid-to-be-called-a-feminist.html|سەردێڕ=A voice that demands to be heard|نووسەر=The Myanmar Times|ئیش=mmtimes.com}}</ref><ref name="state.gov">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140428181428/http://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=2012 International Women of Courage Award Winners|ئیش=state.gov|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> == ژیان == === سەرەتای ژیان و خوێندن === زین مار ئونگ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦، ڕانگوون لە میانمار. لەبەشی ڕووەکناسی لە زانکۆی دیستانس ئێجیوکەیشن خوێندوویەتی. === ژیانی سیاسیی و چالاکییەکان === لە نەوەدەکان، ئەوکاتەی کە قوتابی زانکۆ بووە، زین دەبێتە چالاکوان لەدژی حکوومەتی چەکداری میانمار. لە ساڵی ١٩٩٨، لەکاتی ئەنجامدانی خۆپشاندانێکی ئاشتییانە، بەخوێندنەوە شیعر و داواکردن لە حکوومەتی سەربازی کە ڕێز لەئەنجامی هەڵبژاردەکان بگرێت ئەوا زین دەستگیر دەکرێت، دواتر بۆ ماوەی ٢٨ ساڵ زیندانیکردن سزا دەدرێت. زین ماوەی ١١ ساڵ زیندانی سیاسیی بووە، کە لەو نێوانەشدا ٩ ساڵ لە زیندانی تاکەکەسی ژیانی بەسەربردووە.<ref name="rfa.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html|سەردێڕ='What Others Dare Not Think'|وێبگە=Radio Free Asia|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092837/https://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩، لەپڕێکدا ئازاد دەکرێت. زین چالاکییەکانی دەستپێکردەوە، لەنێو خوێندکاران گرووپێکی کەلتووری درووستکرد کە تووێژینەوەیان لەسەر ئەوە دەکرد کە کەلتووری ئاسیا و دیموکراسی دەتوانن بەیەکەوە بگونجێن. هەروەها وەک خۆی یارمەتی کچە زیندانییە سیاسییەکانی دیکە و قوتابیانی بەشی زانستە سیاسییەکانی دەدا.<ref name="state.gov" /><ref name="ifes.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx|سەردێڕ=IFES - Zin Mar Aung on the Importance of Women in Peace and Politics in Myanmar|ئیش=ifes.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150610172046/http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زین کۆمەڵێک ڕێکخراوی کۆمەلگای مەدەنی دامەزراند لەپێناو کارکردن لە گەشەپێدانی دیموکراسی، بەهێزکردنی ڕۆڵی ژنان، کەمکردنەوە سووکایەتی کەمایەتییەکان هەروەها یارمەتیدانی زیندانییە سیاسییەکان. لە ساڵی ٢٠١٢، سەرکردایەتی ڕێکخراوێکی دەکرد بۆ زیادکردن و بڵاوکردنەوەی هۆشیار لەسەر کێشە و گرفتەکانی کەمایەتییەکان. لەوکاتەدا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٣، کاری دەکرد لەپاڵ ڕێکخراوی ئیلکتۆرال سیستمی نێودەوڵەتی بۆ بەبەهێزکردنی ژنان لە ژینگەی سیاسەتدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=‘ျပန္ထြက္လာေတာ့လည္း သိတဲ့အတိုင္းပဲ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနက ကဲငါတို႔မလိုအပ္ေတာ့ဘူးဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး’|ناونیشان=http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16|newspaper=Mizzima News|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150610175147/http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="GEC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html|سەردێڕ=88 Generation Leader to Contest Myanmar Election Despite Pending Charges|ئیش=Radio Free Asia|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|نووسەر=Joshua Lipes|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092839/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی مینماری ٢٠١٥، خۆی هەڵبژارد، دواتر سەرکەوتووانە بووە ئەندام پەرلەمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/|سەردێڕ=Zin Mar: From Prison to Parliament|ئیش=Partners Asia|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704092834/https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Zin Mar Aung}} [[پۆل:ژنانی میانماری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنان لە میانمار]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] mhhre3irx0d1w7qi4bnthjzcycgot81 3 164814 1592502 1590212 2026-06-20T20:56:16Z IIXZER0XII 68933 /* کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! */ پەیامی ویکیدیاریی نوێ 1592502 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} hoay0hd6vsn5i3tsrymadpfnrs74yyi 1592519 1592502 2026-06-20T21:22:02Z Zemen 40346 /* کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! */ وەڵامدانەوە 1592519 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) q82tfww8exjmz24mgkk3brvc3rf1gtk 1592528 1592519 2026-06-20T21:52:06Z Sakura emad 42467 /* داڕێژەی بەکارھێنەران */ بەشی نوێ 1592528 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی لێرە کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) shikxnwvtoamo5jwc5q8ecyk3uefbix 1592530 1592528 2026-06-20T21:52:29Z Sakura emad 42467 /* داڕێژەی بەکارھێنەران */ چاکسازی 1592530 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) d4hicd8m8qw2cwb5b8kz7p6hmuts9hi 1592662 1592530 2026-06-21T10:43:40Z Épine 19745 ئاگادارکردنەوە: پاڵاوتنی سڕینەوەی خێرای [[:پەڕگە:KM flag.png]]. 1592662 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:پەڕگە:KM flag.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:KM flag.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بارکردنی ناوخۆی پەڕگەیەک کە لەژێر مۆڵەتنامەی پاوانی گشتییە لە کامنز، بارکردنی ناوخۆ تەنیا بۆ پەڕگەی fair-useە. جێی دروست بۆ ئەم پەڕگەیە کامنزە.</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:KM flag.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AKM+flag.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 5cqbqwmk2cn8g14chdlz62xgk61ahon 1592664 1592662 2026-06-21T10:52:59Z Épine 19745 ھۆشداری: لابردنی تاگەکانی سڕینەوەی پەڕگە. 1592664 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:پەڕگە:KM flag.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:KM flag.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بارکردنی ناوخۆی پەڕگەیەک کە لەژێر مۆڵەتنامەی پاوانی گشتییە لە کامنز، بارکردنی ناوخۆ تەنیا بۆ پەڕگەی fair-useە. جێی دروست بۆ ئەم پەڕگەیە کامنزە.</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:KM flag.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AKM+flag.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی ٢٠٢٦ == [[پەڕگە:Information orange.svg|25px|alt=Information icon]] تکایە تاگەکانی سڕینەوەی پەڕگە لە وەسفی پەڕەکانی پەڕگە لە ویکیپیدیا لامەبە، وەک ئەوەی بۆ [[:پەڕگە:KM flag.png]] کردووتە، بەبێ چارەسەرکردنی کێشەکە کە داڕێژەکە ئاماژەی بۆ دەکات، یان پێدانی ھۆکارێکی یاسایی بۆ لابردنەکە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکاری]]یەکەدا. لابردنی داڕێژەکەت وا دەرنەدەکەوت ئەرێنی بێت، و [[یارمەتی:گەڕاندنەوە|گەڕێندرایەوە]]. سوپاس.<!-- Template:uw-idt2 --> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٠:٥٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) r3knfkg750p3dohs7202a0l0rjl390m 1592671 1592664 2026-06-21T11:04:40Z Zemen 40346 دەستکاریی [[Special:Contributions/Épine|Épine]] ([[User talk:Épine|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:Sakura emad|Sakura emad]] گەڕێندرایەوە 1592530 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) d4hicd8m8qw2cwb5b8kz7p6hmuts9hi 1592682 1592671 2026-06-21T11:25:24Z Sakura emad 42467 کۆتا ئاگادارکردنەوە: خراپکاری. 1592682 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 72e4o9hgopey0s7cd4vam6ii76pl35y 1592684 1592682 2026-06-21T11:26:24Z Sakura emad 42467 /* حوزەیرانی 2,026 */ چاکسازی 1592684 wikitext text/x-wiki == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | بە هیوای سەرکەوتن دڵ💌 [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hevar333|لێدوان]]) ‏١٠:٠٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) |} == ئەرشیڤ == سڵاو بەڕێز زەمەند، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، تکایە کاتێک هەواڵە کۆنەکان لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] پاک دەکەیەوە، لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا/ئەرشیڤ|ئێرەدا]] ئەرشیڤیان بکە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستخۆش بۆ ئاگادارکردنەوەکە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ سەرنجدانتان، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Peace Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دیپلۆماسی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت بەڕێز زەمەند؛ ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]ی ئازیز زۆر سپاس، خۆشحاڵم کە توانیومە ببمە یارمەتیدەری ئەم ویکیپیدیایە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەند، تکایە ئەگەر توانیتان لە ھەر ئاستێکدا بێت وتاری [[:en:Red Sea crisis|قەیرانی دەریای سوور]] ساز بکە. بەھۆی شارەزاییتان ئەو داواکارییەی دەکەم. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٦، ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەو وتارە لە لیستی دروستکردنی وتارەکانم بوو، و لێی بێئاگا ببووم، خستتەوە بەرچاوم، بەدڵنیاییەوە کاری لەسەر دەکەم. گەلەک سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە کە ھەوڵی بەرەپێشبردنی پڕۆژەکە دەدن. ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٢٤، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == ٤ مافی نوێت بۆ زیاد کرا == سڵاو، بەو پێیەی بەشدارییەکی زۆر باشت ھەبووە، ھەر چوار مافی بەکارھێنەری پەسندکراو، [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدەری خۆگەڕ]] و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێنەرەوە]] و [[وپ:گپبڕ|گواستنەوە بەبێ ڕەوانەکەر]]ت بۆ زیاد کرا. تکایە پەڕەی ڕێنمایییەکان بخوێنەوە تا بزانیت چۆن بەکاریان بێنیت. سپاس و بەھیوای بەردەوامی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :زۆر سپاس کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەهیوام شایەنی بم. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک لە تێسلاوە ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence decorated (gold-brown version).png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەردەوامی و بەهێزیت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێم خۆشە تا ئێستا لە ویکی بەردەوامیت، بەهیوای کاری زیاتر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٠، ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس! پشتگیرییەکەت بەرز دەنرخێنم، ئێوەیش بمێنن بۆم پرۆژەیە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٧:٤٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر == سڵاو کاک زەمەند زۆر ئاگاداری مافی گواستنەوە بن چەندین پەڕ ھەیە گواستنەوەتان بۆی کردووە بەبێ جێھێشتنی ڕەوانەکەر بەبێ ئەوەی بزانن گەر وا بکەن دەبێت ئەو پەڕانەش بگوازنەوە کە بەستەری پێدەدەن. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [[ویکیپیدیا:کێشەی گواستنەوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوەم کردوە کە ئێوە دەیڵێن، جا نازانم «بەستەرەکان بە ئێرەوە» تەواوی بەستەرەکان نیشان دەدات یان نا، وتارێکم گواستوەتەوە لە یەک تا چوار بەستەر زیاتر نەم بینیوە دەنا ئەوەی تێیدا بووبێت چاکم کردوە. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٩، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان == کۆمەڵێک ڕەوانەکەرت بۆ سڕینەوەی خێرا پاڵاوتبوو نەمسڕینەوە چونکە سڕینەوەیان بە قازانجی وییکیپیدیا نەبوون سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڵام خاڵێکی گرنگت ئەوە بوو ڕاستکردنەوەت بۆ ناوی ئیمپراتۆڕیەتی جین کردبوو دەست خۆش، چونکە جین (金朝) جیاوازە لەگەڵ چین (秦朝). [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}}: [[ئیستعمار]]، [[ئیستیعمار]]، [[ئیستێعمار]]، [[ئستعمار]] ھەم ھەڵە نووسراون ھەم بەکارنایەن و کوردی نین، بەستەریشیان نییە. زەحمەت نەبێ یان بیانسڕەوە یا دەیانگەڕێنمەوە باری پێشووی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::کاتی خۆی لەلایەن Min.neelوە بەھۆکارێک درووستکراون و دیارە لە سێرجی گووگڵ بەکاردێن و سێرجیان بۆ دەکرێت، گەڕانەوەی بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەکات لە قازانجی ویکیپیدیا نییە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ڕوونکردنەوەیەک ئەو کردەوانە مەگەڕێننەوە کە من چاکم کردوون، گەر بەردەوام بیت بەبێ وتووێژ تەنھا بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و قازانج بە ویکیپیدیا ناگات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::ئەوە چاککردن نیە، کوردێک نیە ناسیونالیسم بەکاربێنێ، ئەوەی گەڕانیشی بۆ بکات سەرەتا [[fa:ناسیونالیسم]]ی پێ نیشان دەدات نەک ڕەوانەی ئێرەی بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏١٩:٣٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕەوانەکەرەکان کۆنە و لەلایەن بەکارھێنەرێکی شارەزای زمانەوانی وەک کاک چالاک، و بەکارھێنەر "برووسک" درووستکراون، گەر دەتەوێت بسڕدرێتەوە وتووێژی سڕینەوە بکەوە گەر زانیاریت لەسەر وتووێژی سڕینەوە نییە پێم بڵێ من بۆت درووست دەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کارم بەوە نیە کێ دایناوە، ئەوەندەی ئەزانم کوردێکم نەبینیوە بەکاریبێنێت و ھەڵەیە، بە پێویستی نازانم وتووێژی بۆ بکەمەوە وەلێ ئەمە ئیشی ئێوەشە نەک من. جیا لەوە، بۆچی پێتوایە [[گ‌یانداران]] ناوێکی بێ کێشەیە؟ ئەو بزوێنە چی دەکا لەویا؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]ش گەر بتوانن کاک زەمەن تێبگەیەنن کە لەخۆیەوە نابێ شت بسڕێتەوە بەبێ وتووێژ ئەگەرچیش پێی وابێ ھەڵەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەوانەی سڕیوتن ھەموو پێویست بوون. بۆ وێنە ئیستیعمار و ئیستعمار و ئەمانە ھەمووی لای ئێمە بە کار دێن و لە گەلێ دەقی کوردیشا ھاتوون. وەک لە شیعری گۆرانا، یا لە کتێبەکانی ھەژار یا قزڵجیا. تکایە بەبێ وتووێژ نە بگوازەرەوە نە بسڕەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٥٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::{{وب|Aza}} ئەمەی دەیڵێیت [[گ‌یانداران]]-یش دەگرێتەوە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نا، ئەوە ھەڵەی ڕێنووسە و دەبێ بسڕێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە. کاک Zemen ئەوانەی کە لەسەرەوە و بە ئیستعمار دەستت پێ کردوونە ھەموویان وتراون. ئەم بەزموڕەزمە لە وشە بیانییەکاندا کە ھاتوونەتە ناوی کوردییەوە زۆرن وەک «ئمتیحان، ئنتیحان، ئیمتیحان ئینتیحان و چەندین شێوازی تریش کە ناتوانم ئاماژە بە ھەموویان بدەم». بەڵام وەک کاک Aza وتی، گ‌یانداران دروست نییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == زانیارییەکان == سڵاو بەکارهێنەری ئازیز، داواکارم چیتر ئەو زانیاریانە نەسڕیتەوە کە زیاد دەکرێن لەسەر (شارۆچکەی عەربەت) یان چاکدەکرێن، سوپاسێکی کوردەواریش بۆ جەنابت، بەڕێزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :وە هەروەها هیوادارم کاتێک کە (وشە کوردییەکان) زیاد دەکرێن و وشە عەرەبییەکان لادەدرێن، سەر لە نوێ لایان نەدەیت و ببنەوە بە وشەی عەرەبی، بۆ نموونە وشەی (ناحیە)م گۆڕیبوو بە (شارۆچکە) و زۆر شتی تر، وە وشەی ( عربت ) م کردبوو بە (عەربەت)، وە هەروەها زانیارەکم لە مێژووی شارۆچکەکەدا دانابوو کە چەند کاتژمێرێکی ویستووە هەتا دۆزیومەتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئێمە کە شتی وەها و زانیاری ئەرشیف دەکەین بۆ نەوە و مرۆڤانی داهاتووی کوردستانە، بۆیە بێگومان وشەی کوردی زۆر لەبارترە، خۆ ئێستا نە لە ژێر دەستەڵاتی سەدامین نە هیچ تا من بە سەردەمی ئەو و بە ئەلفبێی عەرەبی باسی شتێک بکەم کە هی کوردە، بۆ نموونە کە باسی شارۆچکە دەکەین، ئێمە وشەکەمان هەیە، جا چ پێویست ئەکات وشە عەرەبییەکە زاڵ بێت بەسەریدا؟، هەروەها ئەمە نە سەرچاوەی ناوە و نە هیچی تر بەڵکو ئەمە وشەیەکە کە خودی خۆی هەیە و کوردییە، مەگەر هەر شتێک دژی مێژوو و زمانی کوردی بێت، ئەوا دژی ئەرشیفکردن ق دەوڵەمەند کردنی مێژوو و زمانی کوردی و ئاستی زانستی نەوەی داهاتوومانە، ئەزیزی ئێمەن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٨، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Atom7926}} سڵاو، تکایە ڕەچاوی [[وپ:نک]] و [[وپ:شێ]] و [[وپ:ئبس]] بکە، ئەو نووسینانەی زیادت کردون بێسەرچاوە بوون. ھاوپێچ وشەی ناحیە بەتەواوی گشتگیرە و پەیوەندی بە کوردی و ناکوردییەوە نیە، گەر کێشەت لەگەڵ ناوەکە ھەیە، لە یەکێک لە وتارە پەیوەندیدارەکان وتووێژی گۆڕینی ناوەکە بکەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢١:١٣، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو، تکایە دەتوانی ڕوونی بکەیتەوە کە مەبەستت لە ( وتارە پەیوەندیدارەکان ) چییە؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::{{وب|Atom7926}} ھەر وتارێک پێشگریی ناحیەی پێوە بوو، دەتوانیت وتووێژی گۆڕینی ناوەکەی بکەیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکەتان. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٢، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == کاکە ئەم پەڕانەت بەکام ماف بەبێ وتووێژ گواستۆتەوە، ئەی نەم وت وتووێژ بکەن گەر وتارەکە ھیخۆتان نەبوو و دەستکاری بەکارھێنەریتری پێوەبوو؟ بەتایبەت ئەم وتارە کۆنانە کە کۆنن و چەن ساڵێکە نوسراون، بۆ بەردەوامیت لەم کارانە ئەتەوێ مافی گواستنەوەی پەڕە لەدەست بدەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو. ئایا گواستنەوەکان خراپکارین؟ ھەڵەن؟ ئەوانەی کێشەیان ھەیە پێم بڵێ. کەس خاوەنی وتار نییە ئەوەی کردومە لەپێناو باشترکردنی وتارەکاندا بووە و ئەرکی کەسێکی ترم ئاسان کردوە، سەبارەت بە گۆڕینی ھەڵەی ڕێزمانیی ناوێک پێویست ناکا وتووێژ بکرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٣٩، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک زەمەن کە کەسێکی شارەزاتر بە تایبەت بەڕێوەبەڕێک قسە دەکات پێویستە بەلایەنی کەمەوە گوێی بۆ بگریت لەوانەیە سوودی بۆتۆ و بۆ پڕۆژەکە ھەبێت، بەڵێ جگە لە وتاری خۆت (بەو مەرجەی نوێ بێت و بەکارھێنەران زۆر بەشداریان تێدا نەکردبێت) بێ وتووێژکردن بچیت وتارە کۆنەکان بگوازیتەوە کارێکی ھەڵەیە گەرچیش مەبەستت باشترکردن و چاکسازی بێت، نابێت لێرە بەویستی خۆتان کاربکەن ئەی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی]] بۆچی ھەیە بۆ ئەوە نییە بەیەکدەنگی پڕۆژەکە بەڕێوە ببەین؟، لێرە گەر دیقەت بدەیت باسی خاوەنداریەتی وتارم نەکردووە، وتوومە بەبێ وتووێژکردن و یەکدەنگی شتێک مەگۆڕە کە کاریگەری لەسەر ویکی دروست دەکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::ببورن گەر خراپ لە مەبەستتان حاڵی بووبم، ڕاستە ئاگادارت کردومەتەوە، بەڵام وام بیرکردەوە مەبەستت ئەو ناوانەن کە زیاتر زەق و دیارن، بۆ نموونە [[مەڵەغان]]، دوای ئەوەی ویستم ڕاوێژ بە کەسانی شارەزا بکەم، نەک ھەر وەڵامم دەستنەکەوت، بەڵکوو بە بێڕێزیش ناویان بردم. گەر بە شایەنی ئەو مافەم نازانی، تکایە لێمی وەرگرەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Zemen. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM-Kurdistan.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی کوردستان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن، ئەو نیشانە بەھۆی خزمەتکردنتان لە پەڕەکانی سەبارەت بە کوردستان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٤٦، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :{{وب|Hivja}} {{زۆر سپاس}} ھەڤاڵ گیان، دیارییەکەت گەلێ جوانە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Notice of expiration of your reviewer right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "reviewer" (بەسەرداچوونەوەکەران) will expire on 2025-01-31 12:33:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)</div> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ٠٦:٢٤، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == چەن تێبینیەک == سڵاو، چەن تێبێنییەک بۆ داھاتووی کارەکانت، کاتێک گۆڕانکارییەک دەکەیت لە ویکیپیدیا با ئەوانی تریش ئاگاداربن، لە کورتەی دەستکاری ھۆکارەکەت بنووسە، نموونە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی ھۆکارەکەی بنووسە، کاتێک ناوی وتارێک دەگوازیەوە، کاتێک دەستکاری وتارێک دەکەی، یان ھەر گۆڕانکارییەکی تر کە پێویست بکات ئەوانی تریش بیزانن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == براوەی پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ٢٠٢٣ == [[پەڕگە:Zamand_Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023_certificate.pdf|وێنۆک]] سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، خۆشحاڵبووین بە بەشداریتان لە پێشبڕکێی وتارنووسین لە ویکیپیدیای کوردی - ساڵی ٢٠٢٣. بە ناوی ڕێکخەرانی پێشبڕکێیەکە سوپاسی بەشداربوونت دەکەین و دەخوازین لە چالاکییەکانتان بەردەوامبن لە ویکیپیدیای کوردی و پڕۆژەکانی دیکەی ویکیمیدیا. لە پای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم ئەم ڕێزلێنانەت پێشکەش دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :خۆشحاڵ بووم. سپاس بۆ ماندوبوونی ئێوەش لە ئەرکی پێشبڕکێیەکە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == داواکاری سڕینەوە == کاک زەمەن یان ھۆکاری داوای سڕینەوەکانت بنووسە یان دایمەنێ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == سەرچاوەکان == سڵاو، چۆن کوردیپیدیا نابێت بە سەرچاوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]. لێرە تەنیا من بە سەرچاوەی باوەڕ پێکراوی نازانم، ڕەنگە بەکارھێنەری تریش ھەبن کە کوردیپێدیا بە سەرچاوەیەکی باش نەزانن. بۆیە خۆشم بەدوور گرتوە لە دانانی وەک سەرچاوە. ھیچ پێوەرێکی ڕاستی و دروستی نیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:١٦، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::لە کوردیپیدیاش سەرچاوە دانراوە، واتا بێ سەرچاوە نەنووسراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::ئەوە زۆر دەگمەن ھەیە. تێبینیم کردوە، سەرچاوەکەش کە داندراوە قسەی ھەڵبەستراوی بۆ زیاد کراوە. بەھەرحاڵ، لە [[وپ:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری]] ئەم باسەم کردوەتەوە، دەتوانیت بەشدار بیت و بەڵگەکانت بخەیتە ڕوو کە بۆچی کوردیپێدیا بۆ سەرچاوە دەشێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بێ کەڵک؟؟!! == چۆن مێژژوی شوێنێک بە بێکەڵک دائەنێیت؟! لەوە سەیرتر چۆن لە خۆتەوە بێ بە کاتپێدان و گفتوگۆ و ڕاوێژ بەشێک ئەسڕیتەوە؟؟؟؟؟!!!!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تکایە بێ وتووێژ دەستکاری مەگەڕێنەرەوە. ھەرکات بە سەرچاوەی بڕواپێکراوەوە، بەبێ لایەنگری و بە ڕێنووسێکی باش نووسینەکەت زیاد کرد بۆ وتارەکە، ئەوکات کەڵکی دەبێت و ناسڕدرێتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::مەبەستت لە لایەنگری چییە؟؟؟، بۆ زانیاریت بەڕێز ویکیپیدیا تۆڕێکی ئازادە، هیچ کەس بۆی نیە بەبێ وتووێژ شتێک بسڕێتەوە، ئینجا من بەهیچ شیوازێک لایەنگریم نەکردووە، ئەسڵەن لاینەگری چیی؟؟! تۆ باسی کام لایەنگرییە ئەکەیت؟، تۆ وەک کوردێک یەک بۆت نییە سەرچاوەی ناوی شوێنێک لە خۆتەوە بسڕیتەوە یان چەند وشەیەک لابدەیت! یان لە هەمووی گرنگتر بچیت مێژوو بسڕیتەوە، ئەزیزن. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٥١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بێگومان ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە و ھەموو کەس دەتوانێت دەستکاریی بکات، بەڵام دەبێت دەستکارییەکان ڕەچاوی ئەو یاسایانە بکەن کە ویکیپیدیای پێ بەڕێوەدەچێت، دیارترینیان [[وپ:بێلایەنی ڕوانگە]] و [[وپ:شێواز]]ە. بۆ نموونە دەستەواژەی وەک "''دەگێڕنەوە''" یان "''ئەوەی سەرنجڕاکێشە''" کە لە وتارەکە داتناوە، ڕەچاوی ئەو یاسایانەی سەرێ ناکا. لە ھەمووی گرنگتر [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە|سەرچاوەی پێویستت]] بۆ نووسینەکەت نەھێناوەتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::پێم بڵێ چی لێ بکەم ئەو کات تۆ نایسڕیتەوە؟، من بۆ ماوەی ٦ مانگە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری و سەرچاوە دوای سەرچاوەم لەسەری و ئیستاش تۆ بەبەردەوامی ئەیسڕیتەوە... باشە پێم بڵێ چی زیاد بکەم یان کەم بکەم لێی ئەو کات تۆ نایانسڕیتەوە؟؟ [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:١٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::تەنانەت ئەو وێنانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە!! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::تەنانەت ئەو تێکست و نووسینانەشت لاداوە کە سەرچاوەکەیانم نووسیووە! [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سپاس بۆ خەمخۆری و ماندوبوونتان. من ھیچ سەرچاوەیەکم نەبینی کە داتنابێ. تەنیا ھەوڵبە [[ویکیپیدیا:فێرکاریی دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|وپ:فێرکاری بە وێنە]]، [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان]] و [[وپ:ئاماژە بە سەرچاوە]] بخوێنیتەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::ئێستا بۆ ئەو شتانەی کە سڕیووتنەتەوە چی بکەم؟ مەبەستم لەوەیە چی زیاد بکەم؟ وە چی لابدەم؟؟؟ دەمەوێت هەڵەکان رونبکەیتەوە تاوەکو بتوانم باشتریان بکەم، بۆیە وا باشتر بوو ئەگەر پەڕەی وتووێژت بکردایەتەوە. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٠:٣٣، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کیبۆردە کوردییەکەم == سڵاو! لە ئێستادا چیتر تاگی نووسەی ناستاندارد نایەتە سەرەوە. کێشەی کیبۆردەکەم چاکبوو؟ وتاری ([[پارتی کرێکارانی کۆریا]])م درووست کرد، ئەگەر سەیر بکەیت، کێشەی کیبۆردەکەم ھێشتا ماوە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو Ari Qasm. بەپێی ئەو وتارە بێ، تەختەکلیلەکەت کێشەی نییە. سپاس بۆ سازکردنی وتارەکەش! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::زۆر سوپاس بۆ تۆش! [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٣٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە == کاکە زەمەنی خۆشەویست، تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کورمانج&diff=prev&oldid=1409729 لەم جۆرە گۆڕانکارییانە] دووری بکەرەوە. خۆتان باشتر دەزانین کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و نەتەوەیەکی فرەزمان و فرەئیتنیکە و ھیچ کەسێک ناتوانێت بێژێت کوردی لەک، سۆران، زازا یان گۆران کەمتر لە کورمانجێک کوردە، یان شۆناسی کوردی میعیار و ناوەندێکی ھەیە و ئەوەش کورمانجی یان سۆرانییە. ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە جگە لەوەی کە لە خزمەتی وردبوونەوە لە سەر وردەکارییەکانی مێژوو و شۆناسی کورد و کوردستان نییە و شتێکی زانستنامەیی نییە، لە ناوچەکانێک وەکوو کرماشان، دێرسیم، ھەورامان و ھتد کە بە زمان و شێوەزارە کوردییەکانی دیکە دەئاخێڤێنن ھەستی جیایی لە شۆناسی کوردی بە دی دەھێنێت و دەبێتە ھۆی پەڕەسەندنی جیاییخوازی لە شۆناسی کوردی و جەریاناتێک وەکوو پان-گۆرانیزم و پان-لەکیزم و پان-زازاکیزم. من ھەموو ھەوڵم ئەوەیە پێناسەیەکی گشتگیر و ھەموولایەنە لە شۆناسی کوردی بە بنەما بگرم تا جیاکارییەکان کەمتر ببن و ڕاستیی فرەڕەھەندبوونی شۆناسی کوردی بە بنەما بگیردرێت. تکایە لەو دەستکارییانە دووری بکەینەوە. لەگەڵ ڕێزم بۆ جنابت.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٢٢:٠٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، بەڵام وابزانم بەڕێز زەمەن وتاری کورمانجی گواستەوە بۆ کورد، بەڵام من جیابوونی وتارەکە بە خراپ نازانم. بێگومان بۆ دڕێژەی وتەکانت ڕاست دەکەن و قسەی تێدا نییە و کورد زۆر گەورەترە لە یەک دوو لق. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٥، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەم لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم نیە، ھەڵەیەکم کردوە و ڕەنگبێ ئێوە ڕاستبن لەمەدا. تەنیا یەک پرسیارم ھەیە، من کە ئەو دەستکاریەم کرد پێم وابوو ئەمە جیاکردنەوەی کوردە، وام بیر دەکردەوە چۆن لوڕ و زازاکانیان لە کورد جیا کردۆتەوە و کردویانن بە گەل و ھەژموونی سەربەخۆ، ئەمەش شتێکی لەو جۆرەیە، چۆن ئێستە ھەورامی و ئێزیدییەکانیش خەریکە وا لێدەکەن، جا کرمانج و سۆرانیش! ئەمە بیرکردنەوەی من بوو، وەلێ نازانم ئەم کرمانجە ھەر بەپێی زمان و شێوازی ئاخاوتن وتاری بۆ نووسراوە؟ کرمانج ھەر کورد نیە؟ چۆنا ئەم جیاکارییە کراوە؟ تەنیا حەز دەکەم ئەوە بزانم. ھەروا لە ویکیی ئینگلیزیش کرمانج بۆ وتاری کورد ڕەوانە کراوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::بەگشتی بۆچوونەکان جیاوازن. من پێموانییە کۆمەڵگای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی ئەوەندە کاریگەریی ھەبێت کە لقەکانی کورد لێکتر سست بکاتەوە! دواتریش ئەو بیرۆکە دروست نییە لە شوێنێکی وەک ویکیپیدیا؛ ناکرێت بڵێین لەبەر ئەوەی جیاکاری دێتەدی وتارێک بسڕینەوە، بەڵکوو دەبێت بەپێی بایەخداری و سەرچاوەکان بیر لە مان و نەمانی پەڕەیەک بکەینەوە. بۆ مانەوە، سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی ئەو وتارانەش پێویستە بە ڕەچاوکردنی یاساکان، کۆمەڵگای ویکیپیدیای خۆمان بڕیاری لەسەر بدات. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوە نەبوو شتێ بە لایەنی کوردا نەبێت ئێمەش بیسڕینەوە. ھەر ئەوەی دەیڵێی مەبەستمە. ئەمە تا چەند بایەخدارە؟ شتی وا بوونی ھەیە کە بەم شێوەیە کوردی پێ جیا کراوەتەوە؟ چون ئەمە یەکەم جارمە شتی وا دەبینم. ئەگەر جیاکارییەکی وا ھەیە، دەبێ وتاری سۆرانییەکان لەگەڵ ئەوانی تریش دروست بکەین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٨، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::: بەڕێزان، نە من و نە ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانین کورد بوونی کورمانج یان ھەر گەلێکی کوردیی دیکە ئینکار بکەین. مەبەست ھەر بە تەنیا ئەوە بوو کە کورد ھەر بە تەنیا کورمانج نییە و لە پێکھاتەکانێکی جیاواز بە دی ھاتووەتەوە. ئەگەر کورمانج کوردە و دەبێت وتارەکەی ڕەوانەی وتاری سەرەکیی کورد بکرێت، دەی بۆچی وتارەکانی لەک، کەڵھوڕ، کورد (باشوور)، ھەورامی، سۆران، زەنگنە، گۆران، زازا، ... ڕەوانەی کورد نەکرێت؟ مەبەست لە سازکردنی ئەو وتارانە نووسینی ھەندێک زانیاریی مێژوویی، چاندی، جوگرافی، جەماوەرناسی و سیاسی سەبارەت بەو پێکھاتانەیە. بە ڕای من ھەریەک لەو پێکھاتانە دەبێت وتارێکی سەربەخۆیان بێت و لە وتاری «[[کورد]]»یش ھەموویان بە سەر یەکەوە بێن و سەبارەت بە شتەکانی گشتیی کورد وەکوو نەتەوەیەک قسە بکرێت. لە ھەموو داڕێژەکان و وتارەکانی سەبارەت بە کوردەکان دەبێت ئەمە لە بەر چاو بگرین کە ھیچ پێکھاتەیەک نادیدە نەگرێت. کورد ناوێکی گشتی بۆ ھەموومانە و ھیچ پێکھاتەیەک ناتوانێت خۆی سەرەکیتر و وەکوو میعیارێکی کوردبوون بزانێت. لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێوە و ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ڕاستە، سازکردنی ئەو وتارانە نابنە ھۆی جیاکاری، ھەموومان دەزانین ھەر لقێکی کورد خۆی دەبێتە ھەزاران عەشیرەت و لقی بچووکتر. بۆ ھەموو گەلێکیش ئەو جۆرەیە. ئێرە زانستنامەیەکی ئازادە و ئەگەر سەرچاوەی باشمان ھەبێت دەتوانین بۆ تەواوی عەشیرەتەکانی کوردیش وتار ساز بکەین. بێگومان چ لە ڕووی زانستییەوە و چ لە ڕووی کوردایەتییەوە ھیچ کوردێک لەسەر کوردێکی تر نییە و ھەموو یەک گەلین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٤، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::گەر وایە سەیرێکی [[سۆران (گەل)]] بکەن. بەڕێوەبەر Pirehelokan پێشنیاری تێکەڵکردنی کردوە لەگەڵ شێوەزارەکە، ھەمان حاڵەتی کورمانج-ی ھەیە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٦، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::بە بۆچوونی من بێجگە لە کورمانج، ئەوانەی تر کێشەی ناویان تێدا دەبینم. پێم وایە شایەنی ئەوەن وتاریان ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٥٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == بە چ مافێک؟ == سڵاو بەڕێز، بە چ مافێک منت بێبەش کردووە لە دەستکاری کردنی وتارەکانی ویکیپیدیا؟؟؟؟ بە تایبەتی ئەوەی شارۆچکەی (عەربەت)؟؟؟؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ئایا پێویست دەکات ئەم بابەتە بگەیەنمە Wikipedia's Foundation / Privacy Policy؟؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٤٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::وتاری (شارۆچکەی عەربەت)م ئامادەکرد و بڵاومکردۆتەوە، هەموو سەرچاوە دروستەکانی تێدایە، هەندێک کێشە هەن تێیدا، بەهۆی سەرقاڵی ئەم ٢ و ٣ ڕۆژە نەمتوانیووە چارەی بکەم، لەبەر ئەوەی جەنابتان منتان بێبەشکردبوو لە دەستکاریکردنی وتارەکە بۆیە وتارێکی دیکەم بک دروست کرد وە ڕەچاوی هەموو یاساکانی ویکیپیدیا و سیاسەتەکانی ناوبراوم کرد، ئیتر ئەگەر ئەمەشیان دەسڕیتەوە، ئازادیت، بەڵام بە چ مافێک منت بێبەشکردووە؟ [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٢، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::وتارێکی دیکەم دروست کرد**** [[تایبەت:بەشدارییەکان/62.201.254.142|62.201.254.142]] ١٣:٥٣، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سڵاو. ببورە، نازانم باسی چی دەکەی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::سڵاو، باسی وتاری شارۆچکەی (عەربەت) دەکەم، منت بێبەشکردووە بە جۆرێک لە جۆرەکان ناتوانم هیچ دەستکاریەکی وتارەکە بکەم. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] تەنیا بەڕێوەبەران دەتوانن کەسێک لە بەشداری و دەستکاریکردن بەربەست و بێبەش بکەن، بەڵام بەکارھێنەر:Zemen مافی بەڕێوەبەرایەتیی نییە و ناتوانێت ھیچ کەس بەربەست بکات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٥، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == سازکردنی وتارێک == سڵاو بەڕێز زەمەن ماندوو نەبی، ھیوادارم ھەر دەم باش بی. تکایە ئەگەر دەتوانی وتاری [[:en:2025_Turkish_protests|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا]] لێرە ساز بکە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو کاکە گیان. منیش دەخوازم تەندروست باش بیت. {{کرا}} بڕوانە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥ی تورکیا|ئێرە]]. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٤١، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::گەلێک سپاس بۆ ئەوەی زەحمەتت کێشا و وتارەکەت ساز کرد. لە [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا]] بەکارھات. ماندوو نەبی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Request to update [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Hi @Zemen, thank you for your help with [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. I really appreciate it. Now, I’d also like to request an update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision in my sandbox, which I’ve updated specifically for this request:[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again for your time and support! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ١٣:١٠، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :Hey, @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. I've fixed the title now. I hope you help me really quick. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٣:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]]: All done. Sorry it took a while, I'm not always around on wiki [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ھەر بژیی. [[بەکارھێنەر:Atom7926|Atom7926]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Atom7926|لێدوان]]) ٢٣:٥٥، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == داڕێژە == سەلام زەمەن. پەڕەکانی بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر پەرەپێدانی وتار و بەکارهێنەر:Zemen/بەکارهێنەر دوودڵ‌م گواستنەوە بۆ [[داڕێژە:بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار]] و [[داڕێژە:بەکارھێنەر دوودڵ]] حەتاکوو بەکارهێنەرەکانی دیکەش بەکاری بێنن، ئەگەر دژی ئەو کردەیەی دەتوانی دەستکاریەکەم پووچەڵ کەیەوە. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گیان. ھیچ کێشەم لەگەڵ گۆڕانکارییەکەتدا نییە، دەستتخۆش بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٦، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == ھۆشداری == سڵاو زەمەن تکایە بەھیچ شێوەیەک دەستکاری لێدوان و کردارەکانی ئێپێن مەکە و مەیانگەڕێنەوە، ئەمە کاری تۆ نییە، یەک تۆ لەم بابەتە تێوەگلاوی وەک ئێپێن لەناو بابەتەکەی، دوو پێویستە کەسێکی دەرەکی یەکلایی بابەتەکە بکاتەوە، یەکلاکردنەوەی بابەتەکە کاری بەڕێوەبەرانە ئێستا بۆیە نە بەڕێزت و نە ئێپێن نە دەبێت دەست بدەنە کاری یەکتر نە خەریکی شەڕە دەستکاری بن، ئێستا کارەکە کەوتۆتە دەست بەڕێوەبەران بۆیە بوەستە و چاوەڕێ بە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت، چیتر دەستکاری ناگەڕێنمەوە. وەک بەڕێوەبەریش (کە حەتمەن خۆت باشتر دەزانی) دەبێت ھەمان ھۆشداری لە پەڕەی لێدوانی ئیپنیش دابنێی لەسەر ئەوەی تۆمەت و زانیاریی ناڕاست ئاراستە نەکا، و زانیارییە کەسییەکانم پارێزراو بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:١٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سپاس بۆ تێگەیشتن، بۆ بابەتی دۆکسینگ، من تەنانەت بە خەیاڵیشم دانەھات کە پۆستەکانی ئەو لینکانە ھیخۆت بن و چەندێکی لە ھیخۆت ھەر نەدەچوون بەڵام گەر کاری وا ھەیە پێمان بڵێ کامەیە تا بەپێی پێویست کاری لەسەر بکەین [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٣، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=prev&oldid=1589890 ئەو پۆستانەی کە چەند سەعاتێک لەمەوپێش کردووتن و دوو کەس لایکیان کردووە هەمان حسابی پۆستێکیان بۆ ناکرێت] :::* [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95:%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D9%84%DA%A9%DB%95%D8%B2%DB%8E%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95&diff=prev&oldid=1589891 زەمەن چەند سەعاتێک لەمەوپێش کۆمەڵە پۆستێکی کردووە لە سۆشیال میدیا بەحساب ئاڵاکە بەکارهاتووە] :::ھەرچەند ئێرە ویکییەکی جیاوازە و پەیوەندی بە پرۆژەی ترەوە نییە، ڕێز لە سەروەریەکەی دەگرم. بەڵام ھەر ئیپن خۆی لە ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive1225#h-User:Zemen-20260604201800 سکاڵای لە دژم بەرز کردەوە و داوای بەربەستکردنی منی کرد] لەسەر ئەوەی [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Rosguill#About_Human_rights_in_the_Kurdistan_Region بێ ئاگاداری زانیاریی کەسیی ئەوم بڵاو کردەوە] (بۆ زانیاری، تا ئەو کاتە من هیچم لەسەر زانیاریی کەسی و دۆکسینگ نەدەزانی)، ئێستا کە سوور دەزانێ ئەوە بڵاوکردنەوەی زانیاریی کەسییە، ئازادانە و بێ باکانە دەیکا، و بە ناوزڕاندم دەیەوێ پەڕگەکە بسڕێتەوە و پەڕگەکەی خۆیشی زیندوو بھێڵێتەوە. ئێستا ئەگەر ئەمە لە ویکی ئینگلیزی ڕوویدابایە بێ یەک و دوو بەربەست دەکرا، چونکە پێشووتر لەسەر دۆکسینگ سکاڵای بەرز کردوەتەوە و ئاگادارە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کە ئەم بابەتە ڕوویداوە درەنگانی شەو بووە بۆمن و من لەماڵەوە نیم لە شوێنێکی زۆر باش نیم بۆیە بەلێ لات سەیر نەبێ کە تەرکیزی ڵینکەکانیم نەکردووە، ئەگەر واش بێت و خۆی ئەمانەی درووستکردبێت تا سەرچاوە بۆ ئاڵاکەی زیاد بکات، ھیچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت کە ئاڵاکەی ھەر دەسڕدرێتەوە چونکە یەک خۆی دانی پێداناوە کەئەمانە سەرچاوەی باوەرپێنەکراون، دوو ئاڵاکەی سیاسەت پێشێل دەکات و بڕیاری لەسەر دراوە بسڕدرێتەوە بۆیە باسەکە ناگۆڕێت، بەڵام ئەوەی لایمن سەیرە ئەو شەڕە دەستکارییەیە کە کەستان کەمترخەمیتان لێی نەکردووە ھەردووکیشتان ئەیکەن، ھەر ئێستا لەم وتووێژە بۆ نموونە ئێپێن خۆت لێدوانەکانی ئەوت سڕیوەتەوە و نەشت ھێشتووە لێدوانەکانی بگەڕێنێتەوە لە کاتێکا ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی ئەتوانێ لێدوان بنووسێ یان لێدوانەکەی تۆ ھەر لاببات و ئەویش ھەر کەم تەرخەمی نەکردووە لەوەی شەڕە دەستکاریت لەگەڵ بکات و یەک بەرامبەر بە یەک لەگەڵت بکات و دەستکارییەکانت بگەڕێنێتەوە بەبێ ئەوەی ھیچ حساب بۆ '''قسەکەی من''' بکەن کە ھەر لەم وتووێژەی ئێرە نووسیومە تکایە زەمەن بەھیچ شێوەیەک دەستکارییەکانی و کردارەکانی مەگەڕێنەوە و ئەمە کاری بەرێوەبەرانە نەک تۆ ئەم ھۆشدارییە ھەرخۆی ڕوویەکی بەرەو ڕووی تۆ بوو نەدەبوایە تۆش وابکەی کەچی ھەردووکتان خەریکن وادەکەن وەک ئەوەی ھەر من لێرە بوونیشم نەبێت، کەسیشتان بەکارھێنەری نوێ نین، زۆر لام سەیرە ئاوا مامەڵە دەکەن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١١، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ببورە گەر وا ھەست بکەی، بەڵام ئەمە پەڕەی خۆمە، مافی ئەوەم ھەیە دەستکارییەکەی بگەڕێنمەوە. بۆ ئاگاداری، ئێپن خەریکی ھەمان شت بوو لە پەڕەی وتووێژەکەم لە ویکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەرێک [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Zemen&diff=prev&oldid=1358629094 دەستکارییەکەی گەڕاندەوە] و ئاقڵ بوو، بەڵام لێرە بۆی چووەتە سەر، تەنانەت حساب بۆ تۆی بەڕێوەبەریش ناکات. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:١٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئاگادارم کە تۆ ئەتوانی نەک ئەمە تەنانەت پەرەکەشت بەتاڵ بکەیتەوە بەڵام جیاوازیەکەی ئەوەیە ویکیپیدیای ئینگلیزی ھەزاران بەڕێوەبەری لێیە و دوو سەد دانەی بەس ڕۆژانە چالاکن من لێرە بەتەنھا خەریکی ئەو شەڕەم ئامۆژگاریم کردبووی دەستکارییەکەی نەگەڕێنیتەوە تا شەڕە دەستکاری تر ڕوونەدات ئەگەرنا ئاساییە وابکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەکورتی ناتوانیت بەزۆر لێدوانەکەت لە پەڕەی وتووێژی ئەو بھێڵیتەوە و دەستکارییەکانی بگەڕێنیتەوە ئەگەرچیش ئەو دەستکاریانەی مانای ئەوە بن لێدوانەکانت بسڕنەوە ئەمە پەڕەی تایبەتی خۆیەتی و ئەتوانێت وا بکات، وابزانم لە ویکی ئینگلیزیش ھەمان ڕێنمایتان پێدرا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == کەمێک بەقلەوا بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک زەمەن؛ پەڕەی بەکارهێنەرەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە هیوادارم بەردەوامبیت !✹ بژی کورد و کوردستان✹ ! [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ٢٠:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} :سڵاو IIXZER0XII گیان. زۆر سپاس بۆ پاقلاوەکە... ھەر پایەدار بن و بژین بۆ کوردستان. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داڕێژەی بەکارھێنەران == زەمەن ئەوەی [[داڕێژە:بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە/doc|لێرە]] کردووتە بە خراپکاری ھەژمار دەبێت بەم شێوەیەی ئێستا، گەر دەتەوێ داڕێژەیەکی بەکارھێنەری درووست بکەیت نیشانی بدات دژیت ئەوا داڕێژەکە بگوازەوە ژێر پەڕەی خۆت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی 2,026 == [[پەڕگە:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] لەوانەیە بەبێ ئاگادارکردنەوەی زیاتر '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لە دەستکاریکردن بەربەست بکرێیت]]''' ئەگەر جارێکی تر [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]] و شەڕە دەستکاری بکەیت لە ویکیپیدیا. <!-- Template:uw-vandalism4 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) h8k9nu4i9ygvw1fkti1q0hemublpizo 3 167083 1592430 1590579 2026-06-20T17:00:05Z Tessla 41338 /* نامەیەک بۆ کاک محەممەد */ بەشی نوێ 1592430 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] *[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> <div lang="en" dir="ltr"> == Prologue == *Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]''' *Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and <span class="plainlinks nourlexpansion noarchive">[{{fullurl:Special:Log|type=protect&user={{urlencode:Tessla}}&page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&wpdate=2026-04-05&wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]</span> Hello Tessla, I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page. However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page: * The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message. * Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message. * The references are not referencing anything: **The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless. **The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless. **The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything. As a replacement, you can find a corrected version >>>'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''<<<. Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :Hello, could you please protect [[ھالەی سەرچاوە|this page]] for an extended period? Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ١٥:٥٩، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]]: it's Done. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٦:٣٥، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == پرسیار لە [[User:Heshmanela|Heshmanela]]ەوە (٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو، یەکێک دەربارەی قەزای ڕانیە زانیاری نوسیوە کە قەزای ڕانیەی وەک شارۆچکەیەک نوسیوە لە کاتێکدا ئەوە هەڵەیە چونکە ڕانیە وەک پارێزگایەک مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت کە ئیدارەی سەربەخۆی هەیە کە ناوی ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕینە --[[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Heshmanela|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] سڵاو، سەبارەت بەم بابەتە دەتوانیت لەگەڵ @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:بیلال معسین|بیلال معسین]]ەوە (١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو ئێوە چون ئەتوانن یارمەتی من بدەن کە ئێستا پێویستیم پێتانە --[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: سڵاو، چیت دەوێت بێگومان لێرە بینووسە و یارمەتیت دەدەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٤، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == خانو == من خانوێکم دروست کردوە لە سێبیرانی گەورە نزیک مەتاری هەولێر باری دارایم باش نیە خێزاندارم هیچ معاشێکیشم نیە پێویستیم بە 60 وەرەقەیە تا بتوانم بچمە ژیانی خومەوە ناو خانوی خوم بویە من ئێوەم بە باشترین کەس دانا بو ئەوی ئەو یارمەتیەم قبوڵ کەن [[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: کاک بیلال داوای لێبوردن دەکەم، بەڵام من لە شاری هەولێر نیم و خەڵکی ئەوێش نیم. هەروەها ئێرە شوێنی نووسین و زانیارییە نەک شتی تر، دووبارە ببوورە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:١٩، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٤:٠٥، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == پرسیار لە [[User:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]]ەوە لەسەر [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی]] (١٨:٢١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == تکایە نازانم بۆچی ئەم شتەم نووسی گوتیان عەرەبیە نازانم چی ئەوەی خوارەوە عەشیرەتی فەقێ مەرکی ١. ناونان و ڕەچەڵەکناوەکەیان لە وشەی "فەقێ" (کە بەواتای زانا، قوتابی ئایینی یان پیاوی دانا دێت) و "مەرک" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ناوی گوندێک یان ناوچەیەکی دیاریکراو کە بنەچەیان لێیەوە هاتووە.مێژووی ئەم عەشیرەتە بەستراوەتەوە بە کۆچ و نیشتەجێبوون لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و هەمیشە بە نیشتمانپەروەری ناسراون.٢. ناوچەی جوگرافی و نیشتەجێبوونپارێزگای دهۆک: زۆرینەی دانیشتوانی ئەم عەشیرەتە لە سنووری پارێزگای دهۆک و دەوروبەری نیشتەجێن، بەتایبەتی لە قەزای ئامێدی، شێخان، و دەشتی نەینەوا.هەولێر و مووسڵ: بەشێک لە خێزانەکانی ئەم عەشیرەتە لە ساڵانی ڕابردوودا کۆچیان کردووە بۆ سەنتەری شاری هەولێر و پارێزگای مووسڵ (نەینەوا) بە مەبەستی کار و گوزەران.٣. خەسڵەتە کۆمەڵایەتییەکانپەیوەندی توندوتۆڵ: کۆمەڵگای فەقێ مەرکی بەوە ناسراون کە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی خێزانی و عەشایەری لە نێوانیاندا هەیە و لە بۆنە و نەهامەتییەکاندا هاوکاری یەکدی دەکەن.کەسایەتییەکان: لە ڕووی مێژووییەوە، چەندین پیاوی ئایینی، کەسایەتی کۆمەڵایەتی، و تێکۆشەر لەناو ئەم عەشیرەتەدا هەڵکەوتوون کە ڕۆڵی گرنگیان هەبووە لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی کوردستان. ____________________________________ کەسایەتیەکانی عەشیرەتی فەقێ مەرکی --[[بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|لێدوان]]) ١٨:٢١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == عەشیرەتی فەقێ مەرکی == عەشیرەتی فەقێ مەرکی ١. ناونان و ڕەچەڵەکناوەکەیان لە وشەی "فەقێ" (کە بەواتای زانا، قوتابی ئایینی یان پیاوی دانا دێت) و "مەرک" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ناوی گوندێک یان ناوچەیەکی دیاریکراو کە بنەچەیان لێیەوە هاتووە.مێژووی ئەم عەشیرەتە بەستراوەتەوە بە کۆچ و نیشتەجێبوون لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و هەمیشە بە نیشتمانپەروەری ناسراون.٢. ناوچەی جوگرافی و نیشتەجێبوونپارێزگای دهۆک: زۆرینەی دانیشتوانی ئەم عەشیرەتە لە سنووری پارێزگای دهۆک و دەوروبەری نیشتەجێن، بەتایبەتی لە قەزای ئامێدی، شێخان، و دەشتی نەینەوا.هەولێر و مووسڵ: بەشێک لە خێزانەکانی ئەم عەشیرەتە لە ساڵانی ڕابردوودا کۆچیان کردووە بۆ سەنتەری شاری هەولێر و پارێزگای مووسڵ (نەینەوا) بە مەبەستی کار و گوزەران.٣. خەسڵەتە کۆمەڵایەتییەکانپەیوەندی توندوتۆڵ: کۆمەڵگای فەقێ مەرکی بەوە ناسراون کە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی خێزانی و عەشایەری لە نێوانیاندا هەیە و لە بۆنە و نەهامەتییەکاندا هاوکاری یەکدی دەکەن.کەسایەتییەکان: لە ڕووی مێژووییەوە، چەندین پیاوی ئایینی، کەسایەتی کۆمەڵایەتی، و تێکۆشەر لەناو ئەم عەشیرەتەدا هەڵکەوتوون کە ڕۆڵی گرنگیان هەبووە لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی کوردستان. ____________________________________ کەسایەتیەکانی عەشیرەتی فەقێ مەرکی (مەلا عبێد قادر) [[بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|موڕادد سلمان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موڕادد سلمان|لێدوان]]) ١٨:٣١، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٥:٥٣، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == :''Note: [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]'s mentor <span class="plainlinks">[{{fullurl:User:Aram}} Aram]</span> is away.'' سڵاو، دەتوانیت بەستەری نێوانزمان زیاد بکەیت بۆ ئەم وتارە؟ https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%86_(%D9%88%DB%8C%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA) --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٥:٥٣، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]: سڵاو، کێشە نییە من زیادم کرد. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٤، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::گەلێک سپاس [[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ٢٣:٠٠، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:Binar omer|Binar omer]]ەوە (١٨:٤٦، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == دەمەوێ بابەتێک بنووسم --[[بەکارھێنەر:Binar omer|Binar omer]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Binar omer|لێدوان]]) ١٨:٤٦، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == شنروێ مستەفا == '''''شنروێ مستەفا''''' پێشکەشکار، مۆدێل، و چالاکوانی سۆشیاڵ میدیای ناسراوی کوردە کە لە بواری مۆدە، شێوازی ژیان (Lifestyle) و گەشتوگوزاردا کار دەکات '''''گرنگترین زانیارییەکان لەسەر شنروێ مستەفا''''': پێشکەشکاری و '''ڕاگەیاندن''': وەک پێشکەشکارێکی دیار لە چەندین پڕۆگرام و چالاکیی جیاوازی میدیایی لە سۆشیاڵ میدیا و کەناڵە کوردییەکان دەرکەوتووە.مۆدە و جلی کوردی: زیاتر بە پۆشینی جلی کوردی هاوچەرخ و مۆدێرن ناسراوە. ئەو هەمیشە کار دەکات بۆ نیشاندانی جوانیی جلوبەرگی ڕەسەنی کوردی بە شێوازێکی نوێ. '''''گەشت و لایفستایل''''': لە ڕێگەی پەیجەکانییەوە ڤیدیۆ و وێنەی گەشتەکانی بۆ ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و دەرەوەی وڵات بڵاودەکاتەوە، لەگەڵ ناساندنی خواردن و شوێنە گەشتیارییەکان.کارساز و بزنس: خاوەنی براندێکی تایبەت بە خۆیەتی بە ناوی by.shnrwe کە لە ڕێگەیەوە جلوبەرگ و بەرهەمەکانی خانمان پێشکەش دە '''پەیجە فەرمییەکانی لە سۆشیاڵ میدیا:ئینستاگرام: زیاتر لە''' ٤١٠ هەزار فۆڵۆوەری هەیە و لەژێر ناوی shnrwe.mustafaa@ چالاکە.سناپچات: ڕۆژانە ڤیدیۆ و ستۆری نوێ بڵاودەکاتەوە لەسەر ئەکاونتی shnrwe@ دەتوانیت لە ڕێگەی ئەم لینکەوە کورتە ڤیدیۆی نوێترین دەرکەوتنی شنروێ لە یوتیوب ببینی.هەروەها بۆ بینینی لیستی ڤیدیۆکانی، سەردانی پلەیلیستی شنروێ مستەفا لە یوتیوب بکە <nowiki>https://youtu.be/Zi6dD7BtpjY?si=bvz2Js1pfMt2Yoa9</nowiki> [[بەکارھێنەر:Binar omer|Binar omer]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Binar omer|لێدوان]]) ١٨:٤٩، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٢٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == پرسیار لە [[User:Ysalimii|Ysalimii]]ەوە لەسەر [[بەختیار سەجادی]] (١٧:٠٥، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦) == :''Note: [[User:Ysalimii|Ysalimii]]'s mentor <span class="plainlinks">[{{fullurl:User:Aram}} Aram]</span> is away.'' سڵاو مامۆستا ئەم کاتەتان باش،پرسیارێکم هەیە، چۆن دەتوانم ئەم لاپەڕە بە ئینگلیزی وەربگەڕینمۆ. --[[بەکارھێنەر:Ysalimii|Ysalimii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ysalimii|لێدوان]]) ١٧:٠٥، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == نامەیەک بۆ کاک محەممەد == @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]]: سڵاو، ئەم نامەیەت بۆ جێ دەھێڵم، هەرکاتێک توانیت، لێرە وەڵامم بدەوە، سوپاس. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:٠٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 5qgjyulrqfi0wek3ied3opo8rrmj288 3 171678 1592523 1592276 2026-06-20T21:27:24Z Zemen 40346 /* دیسان ئەو ئاڵایە! */ بەشی نوێ 1592523 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) |} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) do9zz04z8ft73q8io1l3379kqo12yj4 1592525 1592523 2026-06-20T21:36:22Z Sakura emad 42467 بەسەرداچوونەوە (بچووک) 1592525 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 9az6v8ya5ytzb5690os1tp47bn96fe1 1592694 1592525 2026-06-21T11:43:05Z Épine 19745 /* سەبارەت بە ئاڵاکە */ بەشی نوێ 1592694 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 9a1q0jnaaqfl5ys47krjaefjto141vd 1592698 1592694 2026-06-21T11:49:18Z Sakura emad 42467 /* سەبارەت بە ئاڵاکە */ وەڵامدانەوە 1592698 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :دوای ئەوەی گفتوگۆیەکی چڕتان کرد لەگەڵ بەرێز ئارام لێرە لە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە#بەکارھێنانی ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] پۆستیکرد و داوای یەکدەنگی کۆمەڵگای کرد لەسەر ئاڵاکە دوای گفتوگۆیەکی چڕ خوودی یەکدەنگی ئەوە بوو دەبێ ئاڵاکە لاببرێت و نابێت بمێنێتەوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) tlwo6rlimdnwhn0xlfncraud9u0132n 1592699 1592698 2026-06-21T11:51:05Z Épine 19745 /* سەبارەت بە ئاڵاکە */ وەڵامدانەوە 1592699 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :دوای ئەوەی گفتوگۆیەکی چڕتان کرد لەگەڵ بەرێز ئارام لێرە لە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە#بەکارھێنانی ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] پۆستیکرد و داوای یەکدەنگی کۆمەڵگای کرد لەسەر ئاڵاکە دوای گفتوگۆیەکی چڕ خوودی یەکدەنگی ئەوە بوو دەبێ ئاڵاکە لاببرێت و نابێت بمێنێتەوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڵام بۆچی ئەو یەکدەنگییە کرا؟ بیانووەکە چی بوو و لەبەر چی هۆکارێ نابێ بمێنێتەوە؟ خۆ وەک بەڕێوەبەرێک دلنیام ئەزانی سانسۆرکردن قەدەغەیە و ڕێ پێ نەدراوە، کەواتە هۆکارەکە چی بوو لەژێر سیاسەتەکان کە دەبێ لاببردرێ؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 421moox58k6mxtdjd8m6szylk52scsh 1592700 1592699 2026-06-21T11:57:46Z Sakura emad 42467 /* سەبارەت بە ئاڵاکە */ وەڵامدانەوە 1592700 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :دوای ئەوەی گفتوگۆیەکی چڕتان کرد لەگەڵ بەرێز ئارام لێرە لە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە#بەکارھێنانی ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] پۆستیکرد و داوای یەکدەنگی کۆمەڵگای کرد لەسەر ئاڵاکە دوای گفتوگۆیەکی چڕ خوودی یەکدەنگی ئەوە بوو دەبێ ئاڵاکە لاببرێت و نابێت بمێنێتەوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڵام بۆچی ئەو یەکدەنگییە کرا؟ بیانووەکە چی بوو و لەبەر چی هۆکارێ نابێ بمێنێتەوە؟ خۆ وەک بەڕێوەبەرێک دلنیام ئەزانی سانسۆرکردن قەدەغەیە و ڕێ پێ نەدراوە، کەواتە هۆکارەکە چی بوو لەژێر سیاسەتەکان کە دەبێ لاببردرێ؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::ویکیپیدیا سانسۆر نییە مانای ئەوەش ناگەیەنێ ھەمووشتێک لە ویکیپیدیا دابنێین بەبێ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو بەھێز کە پشتگیری لە ئاڵاکە بکات. گەر کۆمەڵگاکە نەیان ھێشتبا پڕ بە پێستی خۆی ھاوزایەندخوازی بنووسیت ئەوکاتە سانسۆرکردن بوو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) l4taaekhaz2gvpsgdexl73ons1msqyo 1592701 1592700 2026-06-21T11:58:41Z Épine 19745 /* سەبارەت بە ئاڵاکە */ وەڵامدانەوە 1592701 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :دوای ئەوەی گفتوگۆیەکی چڕتان کرد لەگەڵ بەرێز ئارام لێرە لە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە#بەکارھێنانی ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] پۆستیکرد و داوای یەکدەنگی کۆمەڵگای کرد لەسەر ئاڵاکە دوای گفتوگۆیەکی چڕ خوودی یەکدەنگی ئەوە بوو دەبێ ئاڵاکە لاببرێت و نابێت بمێنێتەوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڵام بۆچی ئەو یەکدەنگییە کرا؟ بیانووەکە چی بوو و لەبەر چی هۆکارێ نابێ بمێنێتەوە؟ خۆ وەک بەڕێوەبەرێک دلنیام ئەزانی سانسۆرکردن قەدەغەیە و ڕێ پێ نەدراوە، کەواتە هۆکارەکە چی بوو لەژێر سیاسەتەکان کە دەبێ لاببردرێ؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::ویکیپیدیا سانسۆر نییە مانای ئەوەش ناگەیەنێ ھەمووشتێک لە ویکیپیدیا دابنێین بەبێ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو بەھێز کە پشتگیری لە ئاڵاکە بکات. گەر کۆمەڵگاکە نەیان ھێشتبا پڕ بە پێستی خۆی ھاوزایەندخوازی بنووسیت ئەوکاتە سانسۆرکردن بوو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] باشە، ڕەحمەتت لێبێ. ئایا ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتی سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) d2e0iip5frcafr0y9gtjhmdm4nl28iy 0 171979 1592673 1513849 2026-06-21T11:05:37Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٣ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592673 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{داتابۆکس |وێنە=[[پەڕگە:Demon Slayer - Kimetsu no Yaiba, volume 1.jpg|وێنۆک|بەرگی مانگای لەتکەری شەیتان]]}} '''لەتکەری شەیتان''' یان '''بکوژی ئەھریمەنەکان''' ({{بە ژاپۆنی|鬼滅の刃}}، گۆکردن: کیمێتسو نۆ یایبا) [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] و [[ئەنیمێ]]یەکی [[ژاپۆن|ژاپۆنییە]] کە ئەلقەداڕێژان و وێنەکێشانی لەلایەن [[کۆیۆھارو گۆتۆگی]] دا بۆ کراوە ئەلقەکە شوێن [[تانجیرۆ کامادۆ]]، کوڕێکی گەنج کە دەبێتە لەتکەری شەیتان دوای ئەوەی خێزانەکەی لەلایەن شەیتانەکان لەناوبران و خوشکەکەی [[نێزوکۆ کامادۆ|نێزوکۆ]] کە بووە بە [[شەیتان]]، ئەلقەدارشتنەکەی لە کۆمپانیای [[شوێشا]] ی گۆڤاری [[شۆنن مانگا|شۆنن]] مانگادا بۆ کراوە لە [[ھەفتانەی شۆنن جەمپ]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ تا ئایاری ٢٠٢٠، لەگەڵ بەرگەکانی کە لە ٢٣ [[تانکۆبۆن|تۆنکۆبۆن]] پێکھاتوون، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] لەلایەن ڤیز میدیادا بڵاوکراوەتەوە و ھەروەھا [[شوێشا]] بەشداریشی لە بڵاوکردنەوەکە کردووە لە گۆڤارە ئۆنلاینەکەی ڤیز میدیادا. ئەنیمێکە ٢٦ ئەلقەکەی لەخۆگراوەتەوە و بەرھەمھێنراوە لەلایەن کۆمپانیای [[یوفۆتەیبڵ]] کە لە [[ژاپۆن]] بەخشکراوە لە نیسان تا ئەیلوولی ٢٠١٩، ئەلقەکەی تری لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ دا بڵاو کراوەتەوە بەناوی [[فیلمی بکوژی ئەهریمەن: شەمەندەفەری بێ کۆتایی]] لە کانوونی یەکەم، مانگاکە زیاتر لە ١٢٠ ملیۆن کۆپی لێ فرۆشرا، لەناویشیاندا ڤێرشنە دیجیتالییەکانیش ئەمەش وایکرد ببێتە یەکەم و باشترین فرۆشراوی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] لە مێژووی فرۆشتن و کڕینی [[مانگا (کۆمیک)|مانگادا]]، ئەلقەکانی ئەنیمێکە ژمارەیەک خەڵاتی پێبەخشرا و وەکو باشترین ئەنیمێ ساڵی ٢٠١٠ دەستنیشان کرا.<ref>"[https://www.ign.com/articles/2020/01/01/best-anime-of-the-decade-2010-2019 باشترین ئەنیمی دەیە (٢٠١٠-٢٠١٩)]". ''IGN''. January 1, 2020. Retrieved January 4, 2020.</ref><ref>Ashford, Sage (November 27, 2019). "[https://www.cbr.com/anime-best-series-last-decade-ranked/ پلەی دە لە باشترین ئەنیمیەکانی دەیەی رابردوو،]". ''Comic Book Resources''. Retrieved December 3, 2019.</ref><ref>Wolf, Ian (November 27, 2019). "[http://animeuknews.net/2019/11/crunchyroll-names-the-top-100-anime-of-the-2010s/ کرەنچیڕۆل ناو لە ١٠٠ بەرزترین ئەنیمی ٢٠١٠ دەنێت]". ''Anime UK News''. Retrieved November 27, 2019.</ref><ref>"[https://www.polygon.com/2019/11/6/20948241/best-new-anime-of-the-decade-2010s باشترین ئەنیمی دەیە]". ''Polygon''. November 6, 2019. Retrieved November 17, 2019.</ref> == چیرۆک == چیرۆکەکە لە کاتی ئیمپراتۆر تایشۆ دەست پێدەکات، چیرۆکەکە شوێن تانجیرۆ کامادۆ و نێزوکۆ کامادۆ کە بەدوای چارەسەر دەگەڕێن بۆ چارەسەرکردنی نێزوکۆ کە گۆراوە بۆ شەیتان، تانجیر و نێزوکۆ دەبنە کەسانێکی نھێنی کە بۆ ماوەی چەن سەدەیەکە دژی شەیتانەکان کاردەکەن کە بە لەتکەری شەیتان ناسراون، شەیتانەکان بەشێکن یان مرۆڤانی پێشوون کە مرۆڤبوونی خۆیان بۆ ھێز فرۆشتووە، تاوان دەکەن وەک لەسەر مرۆڤ دەژین و ھێزی سەروسروشت وەردەگرن لە ڕێگەی مرۆڤ، وەک ھێزەکانی جادوو و ڕێکخستنەوە، شەیتانێک تەنھا لە ڕێگەی سەرییەوە دەتوانێت لەناو ببرێت، لە ڕێگەی شمشێرێکەوە کە چەن پێکھاتەیەکی تر لە دروستکردنی بەکارھاتووە ناسراوە بە (Sun Steel) لەگەل ژەھر تێکەل کراوە و لە گوڵی wisteria دا دەرھێنراوە، لەتکەرەکانی شەیتان بەتەواوی مرۆڤن، ھەروەھا ئەوان خاوەنی تەنیکی ھەناسەدانی تایبەتن ناسراوە بە Total Concentration Breathing) کە ڕێگەیان پێدەدات توانای سەروسروشتیان ھەبێت و دژە کارلێکەربن. دەربارە تانجیرۆ کەسێکی میھبرەبان و زیرەکە کە لە چیاکان دەژیت لەگەل خێزانەکەیدا، دوای مردنی تانجیرۆ دەست بەکارکردن دەدات بۆ یارمەتی دانی خێزانەکەی دەچێتە گوندەکانی نزیک بۆ ئەوەی ڕەژوو بفرۆشێت، ڕۆژێک لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە ھەمووشتێک گۆرانکاری بەسەرھاتووە کە دەگەرێتەوە و دەبینێت خێزانەکەی لەلایەن شەیتانەکانەوە لەناوبراون، تەنھا ڕزگاربوو خوشکەکەی تانجیرۆیە نێزوکۆ، کە نێزوکۆ دەگۆرێت بۆ شەیتان و ھێرش دەکاتە سەر تانجیرۆ بەڵام دوای ماوەیەک کە تانجیرۆ دەگری و قسەی لەگەل دەکات نێزوکۆ ھەست و بیرەوەرییەکانی مرۆڤ نیشان دەدات دوای دەمەقاڵییەک لەگەل گیو تۆمیۆکا (ئەندام لە ھاشیرۆ گروپێکی باڵای لەتکەری شەیتانن)، تانجیرۆ دوبارە دروستبوونەوە و ڕێکخستنەوەی لەگەل ئەندامی پێشووی ھاشیرۆ ساکۆنجی ئوروکادۆدا دەبێت وەک مامۆستا لەگەڵی دەبێت و تا دەیکات بە لەتکەری شەیتان و فێرە تەکنیکەکانی شەڕکردنی دەکات دژی شەیتانەکان و بۆ یارمەتی دانی خوشکەکەی<ref>Chapman, Paul (November 25, 2018). "[https://www.crunchyroll.com/anime-news/2018/11/25/hunters-and-prey-join-the-cast-of-demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-tv-anime Hunters and Prey Join the Cast of Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba TV Anime]". ''Crunchyroll''. Retrieved October 30, 2019.</ref> == بەرھەمھێنان == لە ٢٠١٣ کۆیۆھارۆ گۆتۆگێ کارێکی کاڕێکی تازەی لە ھەفتایەمین جەمپ ترێزەر نیوکەمە مانگادا پێشکەش کرد :: کاگاریگاری (過狩り狩り)<ref>Ressler, Karen (January 31, 2016). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-01-31/weekly-shonen-jump-launches-2-new-series-in-february/.98081 ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە تشرینی دووەم دوو ئەلقەی نوێ دەکاتەوە]". ''Anime News Network''. Retrieved May 27, 2018.</ref><ref>[http://www.shonenjump.com/j/mangasho/treasureread2013.html <bdi>2013年のJUMPトレジャー新人漫画賞</bdi>. ''shonenjump.com'' (in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200207100345/http://www.shonenjump.com/j/mangasho/treasureread2013.html |date= ٧ی شوباتی ٢٠٢٠ }} Japanese). Shueisha. Retrieved February 24, 2020. ماڵپەری شۆنن جەمپ، ترشینی دووەم، کۆمپانیای شوێشا</ref> سێ کاری تازەی تری وەک مۆنجۆ شیرۆ کیۆدای (文殊史郎兄弟) لە دووەم بابەتی جەمپ نێکست دا بڵاوکرایەوە لە ٢٠١٤، ڕۆکۆتسو-سان (肋骨さん) لە ٣٩ـەمین بابەتی ھەفتانەی شۆنن جەمپدا بڵاوکرایەوە لە ٢٠١٤، ھاێنیوا نۆ زیگزاگ (蠅庭のジグザグ) لە ٢١ـەمین بابەتی ھەفتانەی شۆنن جەمپ بڵاوکرایەوە لە ٢٠١٥،<ref>[https://natalie.mu/comic/news/176162 <bdi>ジャンプで新鋭が描く心優しき少年の冒険譚、連載記念に過去の読切も公開</bdi>.] ''Natalie'' (in Japanese). February 15, 2016. Retrieved February 24, 2020.</ref> دوای ئەوەی ھاێنیوا نۆ زیگزاگ شکستی ھێنا لەوەی ئەلقەڕێژ بکرێ، تاتسوھیکۆ کاتایاما، یەکەم سەرنوسەری گۆتۆگێ، پێشنیاری کرد کە دەست بە ئەلقەیەک بکەن کە بە تێگەیشتنێکی ئاسانتر<ref name=":0">"لەدایکبوونی "[https://mangaplus.shueisha.co.jp/web_pages/234/ لەتکەری شەیتان : کیمێتسو نۆ یایبا]"". مانگا پلەس شوێشا. Retrieved February 23, 2020.</ref> یەکەم کاری گۆتۆگێ (کاگاریگاری) دەبێتە بنچینەی پارچە نوسراوەکانیان ناونیشانی بۆ دانرا وەک کیساتسو نۆ ناگارێ (鬼殺の流れ) کە بەرھەمەکە بیرۆکەی لەسەر شمشێر و شەیتانەکان ھەبوو کە لەوانەیە بۆ بینەرانی ژاپۆنی ناسراو بێت،<ref name=":0"/> بەھۆی تۆنی ئەلقەکانییەوە، نەبوونی پێویستی [[کۆمیدیا]] و چیرۆکی ڕەش، پارچە نوسراوەکە پەسەند نەکرا بۆ ئەوەی ئەلقە دارشتنی بۆ بکرێت، کاتایاما داوای لە گۆتۆگێ کرد کە نوسین لەسەر کارەکتەرێکی ڕووناکتر و ئاسایی تر بکات لەھەمان ڕێکخستن و بابەت<ref name=":0"/> ناونیشانە ڕاستەقینەکەی (کیساتسو نۆ یایبا 鬼殺の刃) بوو بەڵام ھەستیان بەوە کرد ناونیشانی (殺, ساتسو، کوشتن) زیادەڕەوی کردنە و، وشەی (鬼滅 کیمێتسو) ئاسانتر دەردەکەوێ بۆ تێگەیشتن، ھەرچۆنێک بێت بۆ ناویشانەکە ئامادەکرابوو بەلام گۆتۆگێ وای بیکردەوە کە جوانتر دەبێت گەربێت و ئەلقەکان کورتر بکرێنەوە ناونیشانەکەی کەوا (刃 یایبا، شمشێر) شمشیری ژاپۆنی دەگرێتە خۆی<ref name=":0"/> == میدیا == نوسینەوە و وێنەکێشانی لەلایەن کۆیۆھارو گۆتۆگێدا بۆکراوە، کیمێتسو نۆ یایبا: لەتکەری شەیتان لە ٢٠١٦ دا دەستی پێکرد لە ١١ـە مین بابەتەکانی گۆڤاری شوێشای مانگای شۆنن ھەفتانەی شۆنن جەمپ دا لە ١٥ ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠دا بۆکرا<ref>Ressler, Karen (January 31, 2016). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-01-31/weekly-shonen-jump-launches-2-new-series-in-february/.98081 Weekly Shonen Jump Launches 2 New Series in February]". ''Anime News Network''. Retrieved May 27, 2018.</ref> ئەلقەکانی تەواوکران لە ٢٠٢٠ لە ٢٤ـەمین بابەتی ھەفتانەی شۆنن جەمپ دا بڵاوکرایەوە لە ١٨ ئایاری ٢٠٢٠<ref>Hodgkins, Crystalyn (April 26, 2020). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-04-26/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-manga-story-reaches-climax-with-next-chapter-on-may-11/.158967 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Manga's Story Reaches 'Climax' With Next Chapter on May 11]". ''Anime News Network''. Retrieved April 26, 2020.</ref><ref><bdi>[https://natalie.mu/comic/news/379353 「鬼滅の刃」4年3カ月の連載に幕]</bdi>. ''Natalie'' (in Japanese). May 18, 2020. Retrieved May 17, 2020.</ref><ref name="animenewsnetwork.com">Sherman, Jennifer (May 17, 2020). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-05-17/demon-slayer-manga-ends-short-spinoff-series-planned/.159608 Demon Slayer Manga Ends, Short Spinoff Series Planned]". ''Anime News Network''. Retrieved May 17, 2020.</ref> شوێشا بەرگەکانی خۆی لە ٢٣ سێ تاکە تانکۆبۆندا کۆکردەوە، بڵاوکردنەوەیان بۆ کرا لە ٣ی نیسانی ٢٠١٦ بۆ ٤ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠<ref><bdi>[http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-880723-2&mode=1 鬼滅の刃 1]</bdi> (in Japanese). Shueisha. Retrieved May 27, 2018.</ref><ref><bdi>[https://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-882495-6 鬼滅の刃 23]</bdi> (in Japanese). Shueisha. Retrieved December 3, 2020.</ref> ھەر لەھەمان کاتدا شوێشا ئەلقەکانی بە زمانی ئینگلیزی بڵاوکردەوە لە گۆڤاری خزمەتگوزاری [[مانگا پلەس]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩<ref>Morrissy, Kim (January 27, 2019). "[http://www.animenewsnetwork.com/feature/2019-01-27/everything-you-need-to-know-about-manga-plus-by-shueisha/.142401 Everything You Need to Know about MANGA Plus by Shueisha]". ''Anime News Network''. Retrieved September 14, 2019.</ref> ڤیز میدیا یەکەم سێ بەرگەکانی ئەلقەکان لە گۆڤارە دیجیتالییەکەی ھەفتانەی شۆنن جەمپ بڵاوکردەوە وەک بەشێک لە (دەستپێکی جەمپ)<ref>Ressler, Karen (February 18, 2016). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-02-18/viz-shonen-jump-previews-kimetsu-no-yaiba-manga/.98725 Viz's Shonen Jump Previews Kimetsu no Yaiba Manga]". ''Anime News Network''. Retrieved May 27, 2018.</ref><ref name="Ressler, Karen 2017">Ressler, Karen (July 20, 2017). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-07-20/viz-media-to-release-black-torch-kaguya-sama-love-is-war-kimetsu-no-yaiba-manga-in-english/.119060 Viz Media to Release Black Torch, Kaguya-sama: Love is War, Kimetsu no Yaiba Manga in English]". ''Anime News Network''. Retrieved May 27, 2018.</ref> لەکاتی ٢٠ تەممووز ٢٠١٧، لە [[کۆمیک کۆنی سان دیێگۆ|کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ]] ڤیز ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەوان ڕێگەپێدانیان بۆ مانگاکە کردووە بۆ مارکێتەکانی ئەمەریکای باکوور<ref name="Ressler, Karen 2017"/> یەکەم کتێب لە ٣ ی تەممووزی ٢٠١٨ دا بڵاوکرایەوە<ref>"[https://www.viz.com/read/manga/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-volume-1/product/5547 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba, Vol. 1]". Viz Media. Retrieved May 27, 2018.</ref> === بەشەکانی تر === کیمێتسو نۆ یایبا: تۆمیۆکا گیو گایدێن (鬼滅の刃 冨岡義勇 外伝) دوو بەرگی مانگاکە بڵاوکرایەوە لە بابەتەکانی ١٨ـەمین و ١٩ـەمین ی گۆڤاری شوێشای ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە ١ و ٨ ی نیسانی ٢٠١٩، گۆتۆگێ ستایشی کارە ئۆرجینالەکانی کرا و ڕیۆجی ھیرانۆ مانگاکەی دەکێشا مانگاکە شوێن گیو تۆمیۆکا دەکەوێت<ref name=":1">Hodgkins, Crystalyn 1, 2019. "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-01/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-manga-gets-4-panel-spinoff-in-jump-app/.145242 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Manga Gets 4-Panel Spinoff in Jump+ App"]. ''Anime News Network''. Retrieved September 3, 2019.</ref><ref>[https://natalie.mu/comic/news/326230 <bdi>「鬼滅の刃」冨岡義勇を主人公に平野稜二が描くスピンオフがジャンプに</bdi>.] ''Natalie'' (in Japanese). April 1, 2019. Retrieved October 18, 2020.</ref> بەشێکی چیرۆکی مانگاکە بڵاوکرایەوە لە یەکەم بابەتی شۆنن جەمپ گێگا لە ٢٠ ی تەممووزی ٢٠١٦<ref>Ressler, Karen (May 27, 2018). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-07-19/my-hero-academia-gets-vigilante-spinoff-manga/.104358 My Hero Academia Gets 'Vigilante' Spinoff Manga]". ''Anime News Network''. Retrieved May 27, 2018.</ref> کیمێتسو نۆ ئایما! (きめつのあいま!) مانگایەکی یۆنکۆمای ڕەنگراوە لەلایەن ڕیۆجی ھیرانۆ ئەلقەدارشتنی لە نێوان ٧ ی نیسان و ٢٩ کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە شۆنن جەمپ پلەسی شوێشای ئەپ و ماڵپەرەکەی دا بوو، مانگاکە تیابووی ڤێرشنی قشتۆکەی (چیبی) بوو کە لە کارەکتەرە سەرەکییەکان دا بەرھەم ھاتووە لە ئەلقە سەرەکییەکانی مانگاکە<ref name=":1"/><ref><bdi>[http://shonenjumpplus.com/episode/10834108156691989651 <nowiki>[26話]鬼滅の刃公式スピンオフ「きめつのあいま！」</nowiki>]</bdi>. ''Shōnen Jump+'' (in Japanese). Shueisha. Retrieved November 23, 2019.</ref> لە ئایاری ٢٠٢٠ کە ئەلقە سەرەکییەکانی تەواوکرا، بەشەکەی تر بە ناونیشانی '''کیمێتسو نۆ یایبا: ڕینگۆکو گایدێن''' (鬼滅の刃 煉獄外伝) وێنەکێشانی لەلایەن ڕیۆجی ھیرانۆ، ڕێکخستنی بۆ کرا لەلایەن کیۆجورۆ ڕینگۆکو ئاگاداری نوسرا کە بڵاودەکرێتەوە<ref name="animenewsnetwork.com"/> کارێکی تایبەتیش وێنەکێشان و ئەلقە دارشتنی لەلایەن گۆتۆگێ بۆکرا ڕێکخستنی بۆ کرا لەلایەن کیۆجورۆ ڕینگۆکو بڵاوکرایەوە لە ٤٤ـەمین بابەت لە ھەفتانەی شۆنن جەمپ دا لە ٥ ی تشرینی یەکەم ی ٢٠٢٠ و دوو بەرگی ڕێنگۆکو گایدێن لە ٤٦ـەمین و ٤٧ـە مین بابەتەکانی ھەفتانەی شۆنن جەمپدا بڵاوکرایەوە لە ١٧ تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠<ref>Pineda, Rafael Antonio (September 24, 2020). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-24/shonen-jump-magazine-to-publish-demon-slayer-spinoff-manga-in-october/.164401 Shonen Jump Magazine to Publish Demon Slayer Spinoff Manga in October]". ''Anime News Network''. Retrieved September 24, 2020.</ref> کتێبی ٠ مانگاکەی درا بە کیمێتسو نۆ یایبا فلم: شەمەندەفەری موگێن لە ١٦ تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠<ref>Hodgkins, Crystalyn (September 18, 2020). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-18/demon-slayer-film-theatergoers-in-japan-to-get-manga-volume-as-bonus/.164198 Demon Slayer Film's Theatergoers in Japan to Get Manga Volume as Bonus]". ''Anime News Network''. Retrieved October 6, 2020.</ref> کۆکراوەی تانکۆبۆنەکانی گایدن بڵاودەکرێتەوە لە ٤ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠<ref><bdi>[https://www.s-manga.net/items/contents.html?isbn=978-4-08-882521-2 鬼滅の刃 外伝]</bdi> (in Japanese). Shueisha. Retrieved December 1, 2020.</ref> == ڕۆمانی سووک == ڕۆمانە سووکەکەی ناونیشانی (کیمێتسو نۆ یایبا شیاواسێ نۆ ھانا) ی لێنرا لەلایەن گۆتۆگێ و ئایا یاجیما لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە لە ٤ ی شوباتی ٢٠١٩ کە ڕۆمانەکە بابەتە مێژوویەکانی ژیانی تانجیرۆ و زانیتسو باسدەکات، لەناویشایدا ھەروەھاش ژیانی ئاۆویی و کاناوۆ<ref><bdi>[https://kimetsu.com/news/?id=49766 「鬼滅の刃」公式ポータルサイト]</bdi>. ''kimetsu.com''. Retrieved October 6, 2019.</ref> ھەروەھا بەرگێکی تریش لەخۆ دەگرێت کەوا لە گەردوونێکی پەیوەندیدار وەک کارەکتەرەکانی بەشێوەیەکی ئاسایی دەچنە قوتابخانەی ناوەندی. دووەم ڕۆمان ناونیشانی (کیمێتسو نۆ یایبا کاتاھانێ نۆ چۆ) لەلایەن گۆتۆگێ و یوجیما لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە لە ٤ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، زانیاری لەبارەی ژیانی شینۆبۆ و کانایێ کۆچۆ پێشوو تر و دواتر کە چوونەتە پاڵ لەتکەری شەیتان دوای ئەوەی ھیمێجیما گیۆمی ژیانی ڕزگارکردن<ref><bdi>[https://kimetsu.com/news/?id=51803 「鬼滅の刃」公式ポータルサイト]</bdi>. ''kimetsu.com''. Retrieved October 6, 2019.</ref><ref>Sherman, Jennifer (August 9, 2019). "[http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-09/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-manga-gets-2nd-novel/.149909 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Manga Gets 2nd Novel]". ''Anime News Network''. Retrieved November 25, 2019.</ref> سێیەم ڕۆمان ناونیشانی (کیمێتسو نۆ یایبا کازێ نۆ میچیشیروبی 鬼滅の刃 風の道しるべ) ڕێکخستنی لەلایەن سانێمی شینازوگاوا لە ٣ ی تەممووزی ٢٠٢٠ دا بڵاوکراوەتەوە<ref>Pineda, Rafael Antonio (May 15, 2020). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-05-15/demon-slayer-franchise-gets-3rd-novel-in-july/.159579 Demon Slayer Franchise Gets 3rd Novel in July]". ''Anime News Network''. Retrieved May 15, 2020.</ref> '''چاپی میدیاکانی تر:''' کێمێتسو نۆ یایبا کتێبی فەرمی ھاوادارەکان کیساتسوسای کێنبون ڕۆکو (鬼滅の刃公式ファンブック 鬼殺隊見聞録) لە ٤ ی تەممووزی ٢٠١٩ بلاوکرایەوە<ref><bdi>[https://www.s-manga.net/items/contents.html?isbn=978-4-08-882043-9 鬼滅の刃公式ファンブック 鬼殺隊見聞録]</bdi> (in Japanese). Shueisha. Retrieved May 19, 2020.</ref> تیابووی چەنەھا زانیارییە لەسەر کارەکتەرە سەرەکییەکانی ئەلقەکە<ref><bdi>[https://kimetsu.com/news/?id=50973 『鬼滅の刃公式ファンブック 鬼殺隊見聞録』発売!!]</bdi>. ''kimetsu.com'' (in Japanese). July 4, 2019. from the original on May 19, 2020. Retrieved October 6, 2019.</ref> == ئەنیمی == ئەنیمییەکەی لە خۆگرتنەوەی بۆ کرا لەلایەن ستۆدیۆی (Ufotable) ئاگادارکردنەوەی بۆ کرا لە ٢٧ـەمین ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە ٤ ی حوزەیرانی ٢٠١٨<ref>Ressler, Karen (June 3, 2018). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-06-03/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-manga-gets-tv-anime-by-ufotable/.132272 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Manga Gets TV Anime by ufotable]". ''Anime News Network''. Retrieved June 3, 2018.</ref> ئەنیمییەکە لەلایەن ھارو سۆتۆزاکیدا بەرھەمھێنانی بۆکرا، لەگەل سکرێپتەکانی ستافی (Ufotable)، یوکی کاجیئورا و (Go Shiina) دانەری میوزیکی ئەنیمییەکەن، ئاکیرا ماتسوشیما دیزاینەری کارەکتەرەکانی ناو ئەلقەکەیە،<ref>Hodgkins, Crystalyn (November 24, 2018). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-24/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-anime-reveals-staff-more-cast/.139916 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Anime Reveals Staff, More Cast]". ''Anime News Network''. Retrieved November 24, 2018.</ref> ئەنیمییەکە لە ٢٦ ئەلقەکە پێکھاتبوو کە لە ٦ تا ٢٨ ی ئەیلوول ی ٢٠١٩ بەردەوام بوو لە [[تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ میترۆپۆڵیتان]]، GTV, GYT, BS11 و کەناڵەکانی تریش،<ref>Pineda, Rafael Antonio (August 3, 2018). "[https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-08-03/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-anime-premieres-in-spring/.135042 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Anime Premieres in Spring]". ''Anime News Network''. Retrieved August 3, 2018.</ref><ref>Hodgkins, Crystalyn (February 28, 2019). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-28/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-anime-premieres-on-april-6/.144005 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Anime Premieres on April 6]". ''Anime News Network''. Retrieved February 28, 2019.</ref><ref>Luster, Joseph (April 19, 2019). "[https://www.crunchyroll.com/anime-news/2019/04/19-1/demon-slayer-kimetsu-no-yaiba-anime-to-run-for-two-cours Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba Anime to Run for Two Cours]". ''Crunchyroll News''. Retrieved April 19, 2019.</ref><ref><bdi>[https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 第1話 残酷]</bdi> (in Japanese). Tokyo MX. from the original on October 31, 2020. Retrieved October 31, 2020. <bdi>[https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 第26話 新たなる任務]</bdi> (in Japanese). Tokyo MX. from the original on October 31, 2020. Retrieved October 31, 2020.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|manga|20224}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|فیلم|شمشێربازی|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba}} [[پۆل:ئەنیپلێکس]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:میتۆلۆژیی ژاپۆنی لە ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:مانگا]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی دەربارەی هەرزەکاران]] [[پۆل:خوێن لە خەیاڵدا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٩ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی]] [[پۆل:تونامی]] t9aeumw361qqcn9no8o8ulht7iyqi71 1 173508 1592539 759679 2026-06-20T23:00:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592539 wikitext text/x-wiki [[پۆل:گشت پەڕەکانی پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شیرین عیبادی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592538 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120730133811/http://www.forbes.com/finance/lists/11/2004/LIR.jhtml?passListId=11&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=POPA&datatype=Person گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20120614063159/http://www.forbes.com/finance/lists/11/2004/LIR.jhtml?passListId=11&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=POPA&datatype=Person لە http://www.forbes.com/finance/lists/11/2004/LIR.jhtml?passListId=11&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=POPA&datatype=Person تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٠٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) esxh1y7xk9nhgeidwy7m45mz1nu1j8z 0 174840 1592541 1516619 2026-06-20T23:46:56Z ~2026-36073-61 77225 راستكردنه‌وه‌ی ده‌ق 1592541 wikitext text/x-wiki '''میر جەعفه‌ری داسنی''' ( ؟ - ٨٤١ی زایینی) میر جەعفه‌ر کوری [[پیر ھەسنی داسنی|حه‌سه‌نی داسنی]] سه‌ركرده‌یه‌كی كورده دلێن سه‌ر به‌ ئاینی [[ئێزیدی]] بو؛ و میری میرگەھی ھەرێمی [[داسن]] بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=پەرتووکی ژیانامەی میر جەحفەر دەسنی لە نووسینی خیری بۆزانی|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2020/383233.PDF?ver=132321271488303254|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200909204413/https://www.kurdipedia.org/files/books/2020/383233.PDF?ver=132321271488303254}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جەعفەری کوڕی میر حەسەنی داسنی|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011070513282460423|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=peoplepill.com|سەردێڕ=About Mir Jafar Dasni: {{!}} Biography, Facts, Career, Wiki, Life|ناونیشان=https://peoplepill.com/people/mir-jafar-dasni|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=peoplepill.com|زمان=en}}</ref> == ژیان == تاکو ئێستا هیچ سەرچاوەیەک نەی سەلماندووە کە ئێزدیی بێت چونکە ئەو میرە تەنها بەهۆی زۆری باجەکان یاخی دەبێت لەهەمان کات هەموو سەرچاووەیە ئیسلامییەکان کە لەقۆناغی دوای ئەو میرەش باسی شەنگالیان کردووە باسی ئاینێکی جودا ناکەن هەتا کو سەردەمی شێخ حسن کوڕی شێخ عەدی دووەم کوڕی شێخ بەڕەکات کە دەکاتە برازای شێخ هادی یەکەم کە ئەم شێخ واتا شێخ حسن لە ئاینی ئیسلام هەلگەڕێتەوە بۆیە تکایە مێژوو چەواشەمەکەن ئەو میرە هیچ پەیوەندی بە ئاینی ئێزدی وەنیە م<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, 2010, p. 1|یەکەم=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, 2010, p. 1|سەردێڕ=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, 2010, p. 1|بڵاوکەرەوە=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, 2010, p. 1|ساڵ=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, ٢٠١٠, p. ١|ژپنک=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, ٢٠١٠, p. ١|شوێن=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, 2010, p. 1|پەڕەکان=Bigul ACIKYILDIZ, The Yezidis: The History of a Community, Culture and Relegion, New York, Tauris, ٢٠١٠, p. ١}}</ref>یر جەحفری داسنی لە گوندی مەھتێ سەر بە [[قەزای شێخان]] لە باشووری ڕۆژھەلاتی [[پارێزگای دھۆک]] چاوی لە دنیا ھەلدانێت. ئەو کوڕی پیر ھەسنی داسنی بوو. پاش مردنی باوکی، دەسەڵاتی دەگرێت دەست و میرگەھی داسن بە ڕێوە دەبێت. لە سەردەمی حوکمەکەیدا بۆ پارستنی میرگەھی داسن لە دەگیرکەری ناچاری بەرگیرکردنەکی زۆر دەبێت. لەوانەشی ھێرشی [[خەلافەتی عەباسی]]یەکان لە ژیرێ فەرمانی خەلیفە موعتەفل بلا و بە سەرکردەتی عەبدوڵڵای کوڕی ئاسێ، کە بە نیزیکەی ٧٠ ھەزار سەربازەوە لە سالی ٨٣٣ زینی ھێرش دکەن سەر میرگەھی داسن. میرگەھی داسن کەوتووتە دەڤەرەکی سەختی چیای و لھاتووی ئەو میرەشی لەئەنجامدا شەرەکە لە بەرژەوەندی میر جەعفەری دا کۆتای دەھێت؛ و تەنەنت عەبدوڵلای کوری ئاسی-یش لە شەرەکەدا دەکوژێت. پاش ئەو شکەستنە گەورەی خەلیفە موعتافل بلا-ی عەباسییەکان ڕەقەکی زۆر ھەلدەگرێت و دوو سال دوواتر واتا سالی ٨٣٤ بۆ تولاکردن ئەم جارە بە سەرکردەتی یتخاری تورکمانی بەھیزەکی گەورەتر کە بە ١٥٠ ھەزار سەرباز مەزندە دەکڕێت، ھێرش دەکەن سەر ھەرێمی داسن. کە شەرەکی گەورە و دریژ خاین ڕوو دەدەت میر ھەسن پیی باشتر شەرەک ھیدی ھیدی بۆ قولای چیایەکان ببێت و سود لە سەختی چیایەکان بیبینێت. لەگەل ئەوەی کە ھەست بەوە دکەت شەرکە ئەنجامەکی نەخوشی دەبیت. بە پی زۆربەی سەرچاوەکان ٣ مانگ زیاتر شەرکە بەردەوام دەبێت تا دووجار بە سەرکەوتنی تورکمانی کوتای دەھیت و میر جەحفر بۆ تەسلیم نەبوون و پاش ئەو وێرانکارییە بەسەر ناوچەکەدا ھات ژەھر دەخوت و خوی دەکوژێت.<ref name=":0"/><ref>M. Th. Houtsma, 1993, E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936: Volume 4 - Page 1136, Brill</ref><ref>Kevin Alan Brook, 2009, The Jews of Khazaria, page 184, Rowman and Littlefield Publishers Inc.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=بەشکی ئەم وترا لە ویکیپیدیا کورمانجی وەرگێڕاوە.|ناونیشان=https://ku.wikipedia.org/wiki/Mîr_Ceferê_Dasnî|سەردێڕ=Mîr Ceferê Dasnî|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مردن == میر جەحفەر یەک لەو میر دەگمەنان بوو لەبەر ئەو وێرانکارییانی بەسەر ناوچەکەیدا ھات. ھەر لە دەستدانی ئەو ھەموو سەرباز، کوشتنی مندەل و پیر و تەنەنت بە کەنیزەگرتنی کچان و ژنان. بەو هۆیەش میر جەحفەر ژەھر دەخوت خوی دەکوژێت. بەلام سەرەرەی ئەمەشی ئەتیخای تورکمانی تەرمەکی لەگەل خوی بۆ موعتافل بلا دەبیت و لەوێ جەنەزەکی بە مردووی لە سێدارە دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wikidocumentaries|ناونیشان=https://wikidocumentaries-demo.wmflabs.org/Q6872085?language=en|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=wikidocumentaries-demo.wmflabs.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://wikidocumentaries-demo.wmflabs.org/Q6872085?language=en |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> == دەڤەری داسن == دڤەری داسن تەوەوی پاریزگاری دھۆکی ئیستا. لەگەل باکووری موسل وەک قەزەکانی شەنگال و شیخان. ھەروھا باشی ڕۆژھەلاتی ھەولێر وەک میرگەسور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شێخانی بن داسنی – Knwe.org|ناونیشان=https://knwe.org/?p=33378|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607024529/https://knwe.org/?p=33378|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|ئیسلام}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٩یەم]] a032gbi1m7fjdsf2rmgzskg9cpbx7xh 0 175291 1592394 1592002 2026-06-20T12:05:09Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592394 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = جامی جیھانیی فیفای | year = ٢٠٢٦ | other_titles = FIFA World Cup United 2026{{ھن}}Copa Mundial de la FIFA Unidos 2026{{ھن}}Coupe du monde de la FIFA Unis 2026 | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 160px | caption = لۆگۆی میوانداری | country = کەنەدا | country2 = مەکسیک | country3 = ویلایەتە یەکگرتووەکان | dates = | confederations = ٦ | num_teams = ٤٨ | venues = ١٦ | cities = ١٦ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] | nextseason = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٣٠|٢٠٣٠]] }} '''جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٦''' یان '''مۆندیالی ٢٠٢٦''' ([[زمانی ئینگلیزی|بە ئینگلیزی]]''':FIFA World Cup 2026''') بیست و سێیەمین پاڵەوانییەتیە لە [[جامی جیھانیی فیفا]] بە میوانداری ھاوبەشی ھەرسێ وڵاتی [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] کە لە ١١ی حوزەیران تا ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ بەڕێوەدەچێت.<ref name="Schedule">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> شازدە شار میوانداری یارییەکانی پاڵەوانیییەکە دەکات یازدە شار لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، سێ لە [[مەکسیک]] و دوو لە [[کەنەدا]]. ئەمەش یەکەمجارە سێ وڵات میوانداری پاڵەوانێتییەکە بکەن، ھەروەھا یەکەم پاڵەوانێتییە کە ٤٨ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی لەخۆبگرێت. بە میوانداریکردنی ڕابردووی پاڵەوانێتییەکانی ساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]، مەکسیک دەبێتە یەکەم وڵات کە سێ جار میوانداری یان ھاوبەشی میوانداریی جامی جیھانیی بکات. پێشتر ویلایەتە یەکگرتووەکان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کردبوو. لەبەرامبەردا ئەمە یەکەمجار دەبێت کە [[کەنەدا]] میوانداری یان ھاوبەشی میوانداری پاڵەوانێتییەکە لەسەر ئاستی پیاوان بکات. ئەم چالاکییە دەگەڕێتەوە بۆ خشتەی ھاوینەی نەریتی [[نیوەگۆی باکوور]] دوای ئەوەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[قەتەر]] لە مانگەکانی تشرینی دووەم و کانوونی دووەم بەڕێوەچوو. لەناو ئەم میواندارانەدا تەنیا کەنەدایە کە تا ئێستا ھیچ کات میوانداری جامی جیھانیی نەکردووە، بەڵام مەکسیک تا ئێستا دوو جار و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش یەک جار میوانداری جامی جیھانی فیفایان کردووە. لەدوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] کە میوانداری ھاوبەش لە نێوان [[کۆریای باشوور]] و [[ژاپۆن]] بەڕێوەچوو، ئەمە دووەمین جامی جیھانیی فیفا دەبێت کە لە نێوان سێ وڵات بەڕێوەدەچێت و یەکەم جامی جیھانییە کە زیاتر لە دوو وڵات میوانداری دەکەن تێیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] Sport|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|یەکەم=Jeff|دوایین=Carlise|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=ESPN|سەردێڕ=U.S. , neighbors launch 2026 World Cup bid|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> وەک وڵاتانی میواندار، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|مەکسیک]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەموویان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد|کەیپڤەرد]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوراساو|کوراساو]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن|ئوردن]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] یەکەم یاریی خۆیان لە جامی جیھانی فیفا ئەنجام دەدەن. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرجەنتین]] [[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|پاڵەوانی بەرگرییە]] و سێیەم نازناوی مۆندیالی لە ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستھێناوە. == شێواز و فراوانکردن == بیرۆکەی گشتی فراوانکردنی پاڵەوانێتییەکە ھەر لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن [[میشێل پلاتینی]] سەرۆکی ئەوکاتەی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] و و ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن [[جیانی ئینڤانتینۆ|جیانی ئینفانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پێشنیارکرابوو. نەیارانی پێشنیازەکە ئاماژەیان بەوەدا کە ژمارەی یارییەکان لە ئێستاوە لە ئاستێکی قبوڵنەکراودا بووە، کە فراوانکردنەکە کوالیتی یارییەکان کەمدەکاتەوە، و بڕیارەکە بەھۆی نیگەرانییە سیاسییەکانەوە بووە نەک وەرزشی، ئینفانتینۆیان تۆمەتبارکرد بە بەکارھێنانی بەڵێنی ھێنانی وڵاتی زیاتر بۆ مۆندیال بۆ بردنەوەی ھەڵبژاردنەکانی. لەم چاپەوە دەستی پێکرد، جامی جیھانی فیفا فراوانتر بوو بۆ ٤٨ تیپ، کە بە بەراورد بە حەوت پاڵەوانێتی پێشوو ١٦ تیپ زیادی کردووە. تیپەکان بەسەر دوازدە کۆمەڵەدا دابەش دەکرێن کە چوار تیپی تێدایە و دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک و ھەشت باشترین تیپی سێیەمیش دەچنە قۆناغێکی نوێی ٣٢، وەک لەلایەن ئەنجومەنی فیفا لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٣ پەسەندکرا<ref name="IMC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|سەردێڕ=FIFA Council approves international match calendars |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بڕیارە ئەمە یەکەم فراوانکردن و گۆڕینی فۆرمات بێت لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|ساڵی ١٩٩٨]] ەوە. کۆی گشتی یارییەکان لە ٦٤ یاریەوە بۆ ١٠٤ یاری زیاد دەکات، ھەروەھا ژمارەی ئەو یارییانەی کە ئەنجامیان دەدەن لەلایەن ئەو تیپانەی کە دەگەنە چوار یاری کۆتایی لە حەوت یاریەوە بۆ ھەشت یاریی زیاد دەکات. پاڵەوانێتییەکە ٣٩ ڕۆژ دەخایەنێت، ئەمەش بە بەراورد بە ٣٢ ڕۆژی پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] زیادی کردووە. ھەر تیپێک ھێشتا سێ یاری کۆمەڵە ئەنجام دەدات. ڕۆژی کۆتایی یاریی لەسەر ئاستی یانەکان بۆ ئەو یاریزانانەی ناویان لە پێکھاتەکانی کۆتاییدا ھاتووە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦یە؛ یانەکان دەبێت تا ٢٥ی ئایار یاریزانەکانیان ئازاد بکەن، جگە لەوەی تا ٣٠ی ئایار یاریزانانی بەشداربوو لە یاری کۆتایی پێشبڕکێی یانە کیشوەرییەکان دەدرێت. ٥٦ ڕۆژی ماوەی پشوودان و ئازادکردن و پاڵەوانێتییەکە وەک یەک دەمێنێتەوە لەگەڵ پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] و ٢٠١٤ و 2018.<ref name="IMC"/> === شێوازەکانی پێشووی فراوانکردن === فراوانکردنەکە بۆ ٤٨ تیپ پێشتر لە ١٠ی ژانویەی ٢٠١٧ پەسەندکرابوو، کاتێک بڕیاردرا کە پاڵەوانێتییەکە ١٦ گرووپی ٣ تیپ لەخۆبگرێت، و بە گشتی ٨٠ یاری، لەگەڵ دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک بەرەو قۆناغێکی ٣٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Conn |یەکەم=David |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026|سەردێڕ=Fifa’s Infantino claims 48-team World Cup will boost football worldwide |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=The Guardian}}</ref> بەپێی ئەم شێوازەی کە دواتر جێگەیان گرتەوە، زۆرترین ژمارەی یارییەکانی ھەر تیپێک بە حەوت یاری دەمایەوە، بەڵام ھەر تیپێک یەک یاری گرووپی کەمتر لە پێشوو ئەنجام دەدا. پاڵەوانێتییەکە ھێشتا لە ماوەی ٣٢ ڕۆژدا تەواو دەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/38577001|سەردێڕ=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> شێوازەکە کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا لەسەر سێ پێشنیاری دیکە ھەڵبژێردرا، کە لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٨ تیپ و لە ٧٦ بۆ ٨٨ یاری و لە یەک بۆ چوار کەمترین یاری بۆ ھەر تیپێک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup™formatproposals_neutral.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> ڕەخنەگرانی ئەو شێوازەی کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا، ئاماژەیان بەوە کرد کە بەکارھێنانی گرووپی سێ تیمی لەگەڵ دوو تیم کە پێشکەوتنیان بەدەستھێناوە، مەترسی ھاوکاری نێوان تیمەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات. ئەمە وای لە فیفا کرد پێشنیاری ئەوە بکات کە ڕەنگە لێدانی سزا بۆ ڕێگریکردن لە یەکسانبوون لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بەکار بھێنرێت؛ ھەرچەندە تەنانەت ئەو کاتەش ھەندێک مەترسیی ھاوکاری دەمێنێتەوە و ئەگەری ئەوە دروست دەبێت کە تیپەکان بە ئەنقەست لێدانەکان بدۆڕێنن بۆ ئەوەی ڕکابەرێکیان لەناو ببەن. بۆ چارەسەرکردنی ئەم نیگەرانیانە، فیفا بەردەوام بوو لە بیرکردنەوە لە فۆرماتی بەدیل – پرۆسەیەک کە بە ڕاگەیاندنی ساڵی ٢٠٢٣ کۆتایی ھات کە فۆرماتەکە ١٢ گرووپ دەبێت لە ٤ تیپ. == ھەڵبژاردنی میواندار == ئەنجومەنی فیفا لە نێوان ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٧دا سەبارەت بە سنووردارکردن لەناو میوانداریدا لەسەر بنەمای کۆنفیدڕاڵییە کیشوەرییەکان چەندین کۆبوونەوە و پێشنیاری خستەڕوو. لە سەرەتادا بڕیار بوو کە پێشنیارەکان بۆ میوانداریکردن لە وڵاتانی سەر بە کۆنفیدڕاڵیەکان کە میوانداری دوو پاڵەوانێتی پێشوویان کردووە ڕێگەی پێنەدرێت. دواتر بە شێوەیەکی کاتی گۆڕدرا بۆ ئەوەی تەنھا ئەو وڵاتانەی سەر بە کۆنفیدڕاڵییەکان قەدەغە بکات کە میوانداری جامی جیھانیی پێشوویان کردبوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|سەردێڕ=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260518205428/https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠١٧، [[جیانی ئینڤانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پشتڕاستی کردەوە کە «ئەورووپا ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]) و ئاسیا ([[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا|ئەی ئێف سی]]) لە پێشبڕکێکە دوورخراونەتەوە دوای ھەڵبژاردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ڕووسیا]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|قەتەر]] لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠٢٢ بە ڕێککەوت». بۆیە دەتوانرێت مۆندیالی ٢٠٢٦ لەلایەن یەکێک لە چوار کۆنفیدڕاڵییەکەی دیکەوە میوانداری بکرێت: [[کۆنکاکاف]] (ئەمریکای باکوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کرا)، [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفریقا]] (ئەفریقا؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|ساڵی ٢٠١٠]] میوانداری کرا)، [[کۆنمیبۆڵ]] (ئەمریکای باشوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|ساڵی ٢٠١٤]] میوانداری کرا)، یان [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا]] (پێشتر میوانداری ھیچ خوڵێکی نەکردووە)، یان ئەگەری ھەیە لەلایەن AFC یان UEFA لە حاڵەتێکدا ھیچ پێشنیارێک لەلایەن ئەوانی ترەوە مەرجەکانی تێدا نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353|سەردێڕ=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA}}</ref>ھاوبەشی میوانداریکردنی جامی جیھانیی فیفای کە لەلایەن فیفا دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|جامی جیھانیی ٢٠٠٢]] قەدەغەکرابوو- بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦ پەسەندکرا. ھەروەھا بۆ ساڵی ٢٠٢٦، سکرتاریەتی گشتی فیفا، دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ لیژنەی پێشبڕکێکان، دەسەڵاتی ئەوەی ھەبوو کە ئەو پێشکەشکارانە دەربکات کە کەمترین مەرجە تەکنیکییەکانیان تێدا نەبووە بۆ میوانداریکردنی پێشبڕکێکە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> مەکسیک و ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەریەکەیان بە ئاشکرا بیریان لە داواکاری بۆ پاڵەوانێتییەکە کردبووەوە<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |ناونیشان=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Sports Illustrated |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref>بەڵام پێشنیاری ھاوبەشی ئەمریکا لە ١٠ ی نیسانی ٢٠١٧ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> === دەنگدان === دەنگدان بۆ دیارکردنی خانەخوێ لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە میانی ٦٨ەمین کۆنگرەی فیفا لە [[مۆسکۆ]] ئەنجامدرا و ھەر ٢٠٣ ئەندامی شایستەی فیفا مافی دەنگدانیان بۆ کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Graham |یەکەم=Bryan Armen |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|سەردێڕ=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=The Guardian}}</ref> پێشنیاری میوانداری کردنی خولەکە بە ھاوبەشی بە ١٣٤ دەنگی بەڵێ سەرکەوتنی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا پێشنیاری مەغریب ٦٥ دەنگی بەڵێی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> ئێران دەنگی بە ھیچ کام لە دوو پێشنیارەکە نەدا، لەکاتێکدا کوبا، سلۆڤینیا و ئیسپانیا بەشداری دەنگدانیان نەکرد. غانا بەھۆی فەزیحەی گەندەڵی لەلایەن فیفاوە ڕاگیرا و بەو ھۆیەوە مافی دەنگدانی نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37420438/fifa-postpones-2026-world-cup-bidding |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.espn.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Ghana FA dissolved, risks FIFA ban ahead of 2026 WCup vote |ناونیشان=https://apnews.com/ghana-fa-dissolved-risks-fifa-ban-ahead-of-2026-wcup-vote-ae818741e1db44aca091999d1c28421c |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Relive the 68th FIFA Congress |ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260608222136/https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ ئەنجامی دەنگدان |- !rowspan="2"|نەتەوە !دەنگەکان |- !خولی یەکەم |- style="background:#90ee90" |align=left|'''کەنەدا، مەکسیک، ولایەتەیەکگرتووەکان''' |'''١٣٤''' |- |align=left|مەغریب |٦٥ |- |align=left|بێلایەن |١ |- |align=left|بێبەشبوون |٣ |- !align=left|کۆی گشتی !٢٠٠ |- !align=left|دەنگی پێویست بۆ زۆرینە !١٠١ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{براوەکانی جامی جیھانیی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|کەنەدا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|وەرزش|ئەمریکای لاتین}} {{پۆلی کۆمنز|2026 FIFA World Cup}} [[پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا|٢٠٢٦]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] qv3762pwgjcn8c8jkprxectcaker2dy 0 175625 1592511 1446592 2026-06-20T21:06:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592511 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q127332|پێڕستی ڕەش=وەرزش، بواری کار ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، Time period ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، خوێندنەوەی ئای پی ئەی، Lifestyle، دانیشتووی، ناسناو، بەشێکە لە، Present in work، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کۆتایی ساڵانی چالاکی}}'''شارلۆت برۆنتی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی]]: Charlotte Brontë؛ ٢١ی نیسانی ١٨١٦ - ٣١ی ئازاری ١٨٥٥) ژنە [[شاعیر]] و [[ڕۆماننووس|ڕۆماننووسی]] [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیز]] بوو، ئەو خووشکە گەورەی برۆنتییەکان بوو. ڕۆمانەکانی شارلۆت بە بەرهەمی کلاسیکی [[وێژەی ئینگلیزی]] دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moretti|یەکەم=Steve|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Emily's Brontë's guide to literary immortality|ناونیشان=https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-bront%C3%AB-s-guide|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Steve Moretti|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418135708/https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-bront%C3%AB-s-guide|url-status=dead}}</ref> ئەو لەگەڵ خووشکەکانی [[ئێمیلی برۆنتی|ئێمیلی]] و [[ئان برۆنتی|ئان]] بەیەکەوە کتێبێکی شیعریان بڵاوکردەوە لە ژێر ناونیشانی (''Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell)،'' کتێبەکە لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە.<ref>[https://www.historyextra.com/period/victorian/bronte-sisters-anne-charlotte-emily-who-were-they-house-famous-write-books/ The Brontës: the unfortunate and unlikely tale of the world’s “greatest literary sisters”]، ماڵپەڕی هیستری ئێکسرا، ڕۆژی ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> شارلۆت لە ژێرناوی لۆرد چارڵز ئەلبەرت فلۆریان وێلیسلی شیعرەکانی بڵاودەکردنەوە. شارلۆت بەهۆی ڕۆمانی (''Jane Eyre)'' ناوبانگی دەرکرد، ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ١٨٤٧ بڵاوکرایەوە، ڕۆمانەکە گێڕانەوەیەکی بەهێزە لەسەر ژنێک لە کاتی بوونی ناکۆکی لەنێو حەزەکانیی و باروودۆخی کۆمەڵایەتی. دواتر شارلۆت ڕۆمانەکانی شێرلی (١٨٤٩) و ڤیلێت (١٨٥٣) بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charlotte Bronte {{!}} Biography, Books, Novels, Jane Eyre, & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Charlotte-Bronte|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> شارلۆت برۆنتی لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٨٥٥، لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|وێژە|شیعر|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Charlotte Brontë}} [[پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦]] [[پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی]] 1pzyyy5zebeltd9ccbrin8wezmg0144 1 175642 1592512 763620 2026-06-20T21:06:22Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592512 wikitext text/x-wiki [[پۆل:گشت پەڕەکانی پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] [[پۆل:وتارەکانی ساڵی ٢٠٢١ لە پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شارلۆت برۆنتی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592511 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210418135708/https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-bront%C3%AB-s-guide بۆ https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-bront%C3%AB-s-guide زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٠٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) sdytvxzr2vmukjfq7f9tr3194w3h1oe 4 177584 1592532 1588768 2026-06-20T22:25:00Z -Haryad 40333 /* میر ئیسماعیل زەنگنە */ وەڵام 1592532 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(48h) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[ئیبن ئادەم]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٠:٣٢، ١٩ی ئایاری ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٩٤٨٠٥٩٦٧}} {{ڕەوشی داواکاری|3}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٠١، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی زاناکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->زانای کورد ئیبنو ئادەم | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://kurdipedia.org/files/photos/2023/470657.JPG?ver=20230226020151 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{کرا}} سڵاو [[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]]، بۆ ئەم وێنەیە چونکە دروستکەری وێنەکە دیار نییە و لە ماڵپەڕە کوردییەکان بەبێ ئەوەی بزانن مافی پارێزراوە دانراوە، ھەنێ گۆڕانکاریم تیا کرد و چاکم کرد. ئێستا بەشێوەیەکی ئازاد لە ویکیمیدیا کۆمنز ئەتوانرێ بەکاربێ. سێریکە ئەگەر پێت باش بوو دایبنێ و بانگم بکەرەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانییەکەت ([[:پەڕگە:Portrait of Ibn Adam al-Balaki AI Enhanced.jpg|بینینی وێنەکە]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سوپاس، هیچ کێشەیەکی نییە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٢٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Ari Qasm}} سپاس بۆ تۆش! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سڵاو تکایە ئاگاداربە پەڕەکە بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردراوە چونکە بەکارھێنانی ژیری دەستکرد بۆ کەسی ناسراو ڕێگەپێدراو نییە بڕوانە [[Commons:Commons:AIP|سیاسەتەکە لە کامنز]] بۆیە ئەم داواکاریە دەگەڕێنمەوە و لەحاڵەتی چاوەڕوانی دایدەنێم زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو {{وب|Sakura emad}} سپاس ئاگادارم. ئەگەر سڕایەوە، بەکارھێنەری لێ ئاگادار ئەکەمەوە کە داوای بەڕگەیەکی تر بکا (جگە لە [[ویکیپیدیا:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری#kurdipedia.org|کوردپێدیا]]) و پەڕگە نوێیەکەی بۆ بار ئەکەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٣١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[میر ئیسماعیل زەنگنە]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٩٥٧٦٣٢٧٥}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> <!-- بۆ داواکار -- > <!-- تکایە ناوی ئەو وتارەی کە دەتەوێت پەڕگەکەی بۆ داوا بکەیت لەسەرەوەی ئێرە و لە بۆشاییی بابەتدا لەنێوان [[]] بنووسە ئەگەر نەنووسرابوو --> {{ڕەوشی داواکاری|3}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> بۆ ناساندنی زیاتری وتارەکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->پۆرترەیتێکی میر ئیسماعیل زەنگنە | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://www.kurdipedia.org/files/photos/2011/33049.JPG?ver=20110126000000 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{وب|Sakura emad}} من لە کوردپێدیاوە پەڕگە بار ناکەم. ئەم پەڕگە کەسایەتییانە ئەکرێ بۆ ویکیپیدیا بار بکرێ؟ [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:١٥، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) : ئەکرێ بەڵام ئەی کوا زانیارییەکانی پەڕگەکە تۆ نازانی ھی چییە و لەکوێوە ھاتووە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:١٤، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{وب|Sakura emad}} ئەوە ئەبێ {{وب|Ari Qasm}} زانیارییە پێویستەکان دابنێ. من لە بارەی پەڕگەکەوە نازانم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:٢١، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|Haryad-]] ئەوە دووبارە بۆی گەڕام، دیارە لە [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2011012622042833048 بەرگی ئەو کتێبە] وەریانگرتووە. <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ari Qasm|بەشدارییەکان]]) ١٩:١٠، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)</small> :::{{وب|Ari Qasm}} ئەمە وێنەی کەسایەتییە، کوردپێدیا نابێ بە سەرچاوەیەکی باش بۆ پەڕگەکە. ئەگەر وێبگەیەکی تر شک ئەبەی لێرە داینێ، لەگەڵ زانیاریی پەڕگەکە کێ خاوەنی وێنەکەیە و سەرچاوەکەی چییە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٢:٢٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) }} n2m0esvbf8j96770fbfh72i8jralhcu 1 179516 1592674 1081545 2026-06-21T11:05:48Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592674 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لەتکەری شەیتان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=782402 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200207100345/http://www.shonenjump.com/j/mangasho/treasureread2013.html بۆ http://www.shonenjump.com/j/mangasho/treasureread2013.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٤، ٨ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لەتکەری شەیتان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876532 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20201031090510/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 بۆ https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20201102064017/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 بۆ https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٢٤، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == ناو == [[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:Calak|@Calak]] [[بەکارھێنەر:Aza|@Aza]] [[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] لەتکەری شەیتان؟ لە هەموو ماڵپەڕەکان بەکوردی نووسراون «بکوژی ئەهریمەنەکان»، بۆچی لێرەدا ناوەکەی بەم شێوەیەیە؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٥٨، ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: ماڵپەڕەکان زۆر گرینگ نابن بۆمان، پێویستە بە وتووێژ قسە لەسەر ناو بکرێت بۆ ڕای گشتی. بۆ ناوەکەش دڵنیا نیم گەر ئەھریمەن دابندرێت، پێم باشە شەیتان بێت لە بەرامبەر وشەی (دیمەن - Demon). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٩:٣٩، ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] نازانم بۆ demon شەیتان باشترە یا ئەھریمەن یا چیی تر، بەڵام بۆ slayer پێم وایە تۆپێنەر باشتر بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) :::بە لەبەرچاوگرتنی خوودی [[ئەنیمێ|ئەنیمێیەکە]] لەتکەر باشترین وشەیە چونکە لەڕێگەی شمشێرەوە شەیتان لەت دەکرێت تیایدا. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::بۆ demon من تا ئێستا ھەر پێم وا بووە بە کوردی دەبێتە ''دێو''. سەیری فەرھەنگی وەھبیش بکەن [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/d%C3%AAw]. ::::''بکوژ'' دیارە دەبێتە killer و ''کوشتن'' kill. وەکی بزانم slay کوشتنێکی بەزەبروزەنگە. وەک ئازا وتی ئەمە لە ''تۆپاندن'' نزیکە. ::::دیارە ئەمە نابێتە لەتکەر بە ھیچ کلۆجێک. ئەگەر بڵێین لە ڕێگەی شمشێرەوە شەیتان لەت دەکرێت دەشتوانن بڵێین لەڕێگەی شمشێرەوە شەیتان دەتۆپێ یان دەکوژرێ. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٦:٢٨، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::بۆ خاتری خوا تۆپاندنی شەیتانی چی خۆ مەسەلەکە لێرە ھەر ماناکردنەوە و شیکردنەوەی وشە و واتا نیە ئەی ژینگە و ساتی شوێن و بابەتەکە حیساب ناکەین بەرێز @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] تۆ قسەیەکی لێ بکە یان بەرێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تۆ شارەزای ژینگەی [[ئەنیمێ|ئەنیمیت]] ئەخر تۆپاندنی شەیتانی چی بنووسین :)؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:١٨، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::گەر ھەر ناوەی ئێستا دەگۆڕین پێشنیار دەکەم بکرێتە "بکوژی ئەھریمەن" خۆشی لە کورد سینەما یان شوێنە کوردییەکان ئاوا بەناوبانگە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: تا ئێستا وشەی تۆپاندن بەس بۆ ئاژەڵ بینیوومە بەکاربێت، شەیتان خۆ بە ئاژەڵ دانانرێت!!. مادام کارەکە گەیشتووەتە ئیشی شمشێر، کەوایە لەتکردنی گۆشت یان بوونەوەر هەر بە شمشێر دەکرێت. وە بۆ ناوی ئەھریمەن، ئەوا پێم باش نییە، چونکە بەرامبەر ئەهریمەن وشەی Monster هەیە، بەرامبەر شەیتان وشەی Devil هەیە، بەرامبەر Demon وشەی دێو هەیە. کەوایە بکرێت بە لەتکەری دێو یان با وەک خۆی بمێنێتەوە باشترە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٨:٣٥، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەخوا لەبەرئەوەی خۆم سەیرم نەکردووە، نازانم بڵێم چی. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٢٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[لەتکەری شەیتان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592673 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20200519070619/https://kimetsu.com/news/?id=50973 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20201028205051/https://kimetsu.com/news/?id=50973 لە https://kimetsu.com/news/?id=50973 *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20201031090510/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20210802095900/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 لە https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_1 *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20201102064017/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20210802083334/https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 لە https://s.mxtv.jp/anime/kimetsu/episode.php?ep_id=10497_26 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) e4xo0x0ivyp0uwd5xnqb6mfez9lp00x 0 183661 1592382 1592282 2026-06-20T12:03:09Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592382 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی درامای کۆریا|image=|current_awards=دوانزەم خەڵاتی درامی کۆریا|awarded_for=Excellence in television|presenter=لێژنەی ڕێکخرەی فێستیڤالی درامای کۆریا|country=[[کۆریای باشوور]]|location=[[Jinju]], [[South Gyeongsang Province]]|year=2007|website=http://www.kdfo.org/}}'''خەڵاتەکانی درامای کۆریا''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]] :코리아 드라마 어워즈) بۆنەیەکی خەڵات بەخشینە بۆ کاری نایابی تەلەڤیزیۆنی لە کۆریا کە لە ٢٠٠٧ دامەزراوە بۆنەکە ساڵانە لە کۆریا [[جینجو]]، پارێزگای گیۆنگسانگی باشوور وەک بۆنەیەکی سەرەکی ساڵانە لە ڤیستیڤالی درامای کۆری دەبەخشرێ بەو ئەکتەرانەی ڕۆلی باشیان ھەبووە لە دراماکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریا ناوەکان ھەڵدەبژێرین درێن کە لە کەناڵەکانی ([[سیستمی پەخشی کۆری|KBS]], MBC, SBS) درامی کەناڵی کۆریا بەشداریان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Oh|یەکەم١=Jean|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Heartthrobs to promote fest|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20090824000061|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=[[The Korea Herald]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714150109/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20090824000061|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Winners of the 2011 Korea Drama Awards|ناونیشان=http://www.visitkorea.or.kr/ena/HA/content/cms_view_1398616.jsp|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=[[Korea Tourism Organization]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120308023537/http://www.visitkorea.or.kr/ena/HA/content/cms_view_1398616.jsp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Seul|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Kim Nam Joo wins the grand award at ''2012 Korea Drama Awards''|ناونیشان=http://en.starnnews.com/news/index.html?no=129395|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=StarN News|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121123064226/http://en.starnnews.com/news/index.html?no=129395|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=''You Who Rolled In Unexpectedly'' Dominates At Korea Drama Awards|ناونیشان=http://rki.kbs.co.kr/english/program/program_musicnews_detail.htm?No=19971|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=[[KBS World]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515051716/http://rki.kbs.co.kr/english/program/program_musicnews_detail.htm?No=19971|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Im|یەکەم=Woo-jung|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Lee Bo-young wins 2013 Korea Drama Awards|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20131003000180|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=[[The Korea Herald]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Lee|یەکەم١=Sun-min|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Lee Bo-young wins big at TV drama awards|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2978368|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181118230938/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2978368|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Kim Soo-hyun wins at drama festival|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2995614|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{Korea Drama Awards Top Excellence Award, Actress}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خەڵاتی درامای کۆری]] [[پۆل:خەڵاتانەی لە ٢٠٠٧ دامەزراون]] [[پۆل:بۆنە ساڵانییەکان لە کۆریای باشوور]] 6kqrckey0nod0ac1fzayte5s4zz6l6v 0 189472 1592545 1473694 2026-06-21T00:17:19Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592545 wikitext text/x-wiki {{وەرگێڕانی دەقاودەق}} '''''شەوی ھەینی فەنکین''''' (زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ '''''ئێف ئێن ئێف''''') سەرچاوەی کراوە [[بەخشندە]] [[یاری ڕیتم]] یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ [[جمی یاری]] بڵاو کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Watts|یەکەم=Rachel|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Friday Night Funkin' is the DDR beatboxing game driving players back to Newgrounds|ناونیشان=https://www.pcgamer.com/friday-night-funkin-is-the-ddr-beatboxing-game-driving-players-back-to-newgrounds/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=PC Gamer|زمان=en-US}}</ref> یارییەکە لەلایەن تیمێکی چوار بەکارھێنەری [[زەوی نوێ]] پێش خرا. یارییەکە ھەندێک تایبەتمەندی گیمپلی لەگەڵ ''[[شۆڕشی سەما]]'' و ''[[پاراپا ڕاپەر]]'', ھەرچەندە کاریگەری جوانکاری لە [[یاریەکانی وێبگەڕ]] قەرز دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday Night Funkin' Fondly Recalls Flash Games|ناونیشان=https://techraptor.net/gaming/features/friday-night-funkin-flash-games|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=TechRaptor|زمان=en}}</ref> یارییەکە بە بەکارھێنەرانی لێخوڕینەوە بۆ نیو گڵەنز قەرز کراوە، سایتێک کە ناوبانگەکەی لە سەرەتای ٢٠٠٠کاندا بەرز بووەتەوە. یارییەکە کارنامەیەک لەخۆ دەگرێت کە بە گشتی کاراکتەرەکانی میدیای دەرەکی لە سایتی نیو گڵەنز پێکدێنێت. یارییەکە بە دەوری کارەکتەری یاریزاندا دەخولێتەوە، «دۆست»، کە دەبێت چەندین کەسایەتی لە پێشبڕکێی گۆرانیوتن و ڕاپکردندا ببەزێنێت بۆ ئەوەی حەزی خۆشەویستی خۆی، «دۆستی» ببەزێنێت. گەمەی یارییەکە دەگەڕێتەوە لە دەوری لاساییکردنەوەی تێبینییەکانی ڕکابەرەکە لەگەڵ تێکردنی کات لەکاتی خۆدزینەوە لە تەواوبوونی تەندروستی بۆ ماوەی گۆرانییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=10 Things You Need To Know Before Starting Friday Night Funkin'|ناونیشان=https://gamerant.com/friday-night-funkin-tips-tricks-starting-out/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Game Rant|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Says|یەکەم=Transientmind|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Friday Night Funkin' Is The Internet's Latest Toe-Tapping Obsession|ناونیشان=https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Kotaku Australia|زمان=en-AU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210619100142/https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکە لە سەرەتادا دروست بوو بۆ [[لودوم درێ]] ٤٧ یاری جم لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ldjam.com|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101015147/https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin|url-status=dead}}</ref> ڤێرژنێکی تەواو پشتگیری کراوە لەسەر [[کیکستارتەر]] بە ناونیشانی ''شەوی ھەینی فەنکین: یاری تەواو ئاس'' پلانی بۆ کراوە بۆ بڵاوکردنەوە لە سەرەتای ٢٠٢٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Kickstarter launched for Friday Night Funkin’|ناونیشان=https://www.100milefreepress.net/entertainment/kickstarter-launched-for-friday-night-funkin/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=100 Mile House Free Press|زمان=en-US}}</ref> == سەرۆکەکان == * هەفتە 1 - بابی ئازیزترین * هەفتە 2 - سکید و پەمپ * هەفتە 3 - پیکۆ * هەفتە 4 - دایکم میارست * هەفتە 5 - بابی ئازیزترین و دایکم میارست * هەفتە 6 - سێنپای و رۆح * هەفتە 7 - تانکمان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Friday Night Funkin'|شەوی ھەینی فەنکین}} * {{وێبگەی فەرمی|https://ninja-muffin24.itch.io/funkin}} * {{GitHub|ninjamuffin99/Funkin|شەوی ھەینی فەنکین}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٢٠|کەنەدا|مۆسیقا}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:گەمەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی لینوکس]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] mbtn4eijy9rbja0bobu2a6buc140v64 1592641 1592545 2026-06-21T09:03:59Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592641 wikitext text/x-wiki {{وەرگێڕانی دەقاودەق}} '''''شەوی ھەینی فەنکین''''' (زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ '''''ئێف ئێن ئێف''''') سەرچاوەی کراوە [[بەخشندە]] [[یاری ڕیتم]] یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ [[جمی یاری]] بڵاو کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Watts|یەکەم=Rachel|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Friday Night Funkin' is the DDR beatboxing game driving players back to Newgrounds|ناونیشان=https://www.pcgamer.com/friday-night-funkin-is-the-ddr-beatboxing-game-driving-players-back-to-newgrounds/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=PC Gamer|زمان=en-US}}</ref> یارییەکە لەلایەن تیمێکی چوار بەکارھێنەری [[زەوی نوێ]] پێش خرا. یارییەکە ھەندێک تایبەتمەندی گیمپلی لەگەڵ ''[[شۆڕشی سەما]]'' و ''[[پاراپا ڕاپەر]]'', ھەرچەندە کاریگەری جوانکاری لە [[یاریەکانی وێبگەڕ]] قەرز دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday Night Funkin' Fondly Recalls Flash Games|ناونیشان=https://techraptor.net/gaming/features/friday-night-funkin-flash-games|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=TechRaptor|زمان=en}}</ref> یارییەکە بە بەکارھێنەرانی لێخوڕینەوە بۆ نیو گڵەنز قەرز کراوە، سایتێک کە ناوبانگەکەی لە سەرەتای ٢٠٠٠کاندا بەرز بووەتەوە. یارییەکە کارنامەیەک لەخۆ دەگرێت کە بە گشتی کاراکتەرەکانی میدیای دەرەکی لە سایتی نیو گڵەنز پێکدێنێت. یارییەکە بە دەوری کارەکتەری یاریزاندا دەخولێتەوە، «دۆست»، کە دەبێت چەندین کەسایەتی لە پێشبڕکێی گۆرانیوتن و ڕاپکردندا ببەزێنێت بۆ ئەوەی حەزی خۆشەویستی خۆی، «دۆستی» ببەزێنێت. گەمەی یارییەکە دەگەڕێتەوە لە دەوری لاساییکردنەوەی تێبینییەکانی ڕکابەرەکە لەگەڵ تێکردنی کات لەکاتی خۆدزینەوە لە تەواوبوونی تەندروستی بۆ ماوەی گۆرانییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=10 Things You Need To Know Before Starting Friday Night Funkin'|ناونیشان=https://gamerant.com/friday-night-funkin-tips-tricks-starting-out/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Game Rant|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Says|یەکەم=Transientmind|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Friday Night Funkin' Is The Internet's Latest Toe-Tapping Obsession|ناونیشان=https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Kotaku Australia|زمان=en-AU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210619100142/https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکە لە سەرەتادا دروست بوو بۆ [[لودوم درێ]] ٤٧ یاری جم لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ldjam.com|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101015147/https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin|url-status=dead}}</ref> ڤێرژنێکی تەواو پشتگیری کراوە لەسەر [[کیکستارتەر]] بە ناونیشانی ''شەوی ھەینی فەنکین: یاری تەواو ئاس'' پلانی بۆ کراوە بۆ بڵاوکردنەوە لە سەرەتای ٢٠٢٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Kickstarter launched for Friday Night Funkin’|ناونیشان=https://www.100milefreepress.net/entertainment/kickstarter-launched-for-friday-night-funkin/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=100 Mile House Free Press|زمان=en-US}}</ref> == سەرۆکەکان == * هەفتە 1 - بابی ئازیزترین * هەفتە 2 - سکید و پەمپ * هەفتە 3 - پیکۆ * هەفتە 4 - دایکم میارست * هەفتە 5 - بابی ئازیزترین و دایکم میارست * هەفتە 6 - سێنپای و رۆح * هەفتە 7 - تانکمان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Friday Night Funkin'|شەوی ھەینی فەنکین}} * {{وێبگەی فەرمی|https://ninja-muffin24.itch.io/funkin}} * {{GitHub|ninjamuffin99/Funkin|شەوی ھەینی فەنکین}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٢٠|کەنەدا|مۆسیقا}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:گەمەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی لینوکس]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:ھەینی]] giikxrs4vhlmw98j55w1tuubaammlot 1 190643 1592546 1377481 2026-06-21T00:17:30Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592546 wikitext text/x-wiki {{داوای وێنە}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٥١، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەوی ھەینی فەنکین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377480 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210619100142/https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/ بۆ https://www.kotaku.com.au/2021/05/friday-night-funkin-fandom-mods-explainer/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٥٨، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەوی ھەینی فەنکین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592545 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201101015147/https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin بۆ https://ldjam.com/events/ludum-dare/47/friday-night-funkin زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:١٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) qgynv2jxxko3lfydfj6gxt64ruqnuvj 0 207591 1592610 1534766 2026-06-21T06:19:51Z Épine 19745 1592610 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|name=دۆسکی ئازاد}} [[پەڕگە:Kurdistan LGBT pride flag.svg|وێنۆک|ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و پەلکەزێڕینە لەسەر بەکارهاتووە لەلایەن ڕێکخراوەی ئۆڵ ئاوت کە داوای دادپەروەری بۆ دۆسکی ئازاد دەکات و زیاتر لە ٢٥،٠٠٠ کەس واژووی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢١ |سەردێڕ=Justice for Doski Azad |ناونیشان=https://action.allout.org/en/m/6f6bdd63/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref>]] '''دۆسکی ئازاد''' [[ترانسجێندەر (کچ)|کچە ترانسجێندەرێکی]] ٢٣ ساڵە بوو کە [[جێندەر]]ەکەی بۆ مێ [[گواستنەوەی جێندەر|گواستبووەوە]] و لەبەر ئەوە لەلایەن براکەی، بە ناوی ''چەکدار ئازاد'' کوژرا. دۆسکی ئازاد مەیک ئەپ ئارتیستێک و کەسایەتییەکی سۆشیال میدیا بوو کە لەبارەی خۆی کراوە بوو. ئەوە بوو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە [[دھۆک]]، دۆسکی لەلایەن براکەی کوژرا و دوای سێ ڕۆژی تر لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەم، پۆلیسی دھۆک تەرمەکەی لە دووریی ٣٠ کیلۆمەتری ئەو شارە دۆزییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kirkuknow.com/ku/news/67411|سەردێڕ=دۆسكی ئازاد بۆچی كوژرا؟ لە ساڵی 2018ەوە ماڵی بەجێهێشتووە و نەگەڕاوەتەوە|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=کەرکووک ناو}}</ref> بەپێی ڕاگەیەندراوی ''نووسینگەی ڕێکخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان''، تۆمەتبار ھەشت ساڵ پێش تاوانەکە ھەرێمی کوردستانی جێھێشتووە و لە یەکێک لە وڵاتە ئەورووپییەکان نیشتەجێیە، بەڵام لە نێوان ١٧ بۆ ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ بۆ ئەنجامدانی ئەم تاوانکارییە گەڕاوەتەوە ھەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=65812|سەردێڕ=حكومه‌تی هه‌رێم: لێکۆڵینەوە لە کەیسی دۆسکی ئازاد دەستیپێکردوە و تۆمەتبار بڕیاری ده‌ستگیركردنی بۆ دەرچوە|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=ئاوێنە}}</ref> == کاردانەوەکان == کۆنسوڵخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ھەولێر، سەرکۆنەی ئەو ڕووداوە و داوای لێکۆڵینەوەی ئەو کەیسەی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://haremnews.com/details/26808|سەردێڕ=کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر لەسەر کوشتنی گەنجەکەی دهۆک هاتە دەنگ|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=ھەرێم نیوز}}</ref> ھەروەھا کونسوڵخانەی فەڕەنسا و ئەڵمانیاش لە ھەولێر لەسەر ئەو کوشتنە ھاتنە دەنگ و نیگەرانی خۆیان دەربڕی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=200768|سەردێڕ=کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر لەسەر کوشتنی گەنجەکەی دهۆک هاتە دەنگ|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220227185952/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=200768|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ترانسجێندەر|ژن|عێراق}} {{کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنانی ترانسجێندەر]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:خەڵکی دھۆک]] [[پۆل:ژنی ترانسجێندەر و ترانسێکشوال]] 7lkk8wd6wwqgaw7tampyx8kl1ep7bkd 0 213626 1592400 1401439 2026-06-20T12:26:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592400 wikitext text/x-wiki لە [[لۆژیک|لۆژیکدا]] و بەتایبەت لە [[بەڵگەھێنانەوەی قیاسی|بەڵگەھێنانەوەی قیاسیدا]]، بەڵگەی '''ساغ''' بەڵگەیەکە کە ھەم لە ڕواڵەتدا [[بڕست (لۆژیک)|بەبڕست]] بێ و ھەمیش پێشەکییەکانی دروست بن. بەڵگەی ساغ بێگومان ئاکامەکەشی دروستە، چونکە مەحاڵە لە ھەڵھێنجاندا لە پێشەکیی دروست ئاکامی [[زڕ (لۆژیک)|زڕ]] بکەوێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Smith|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=2010|سەردێڕ=Types of proof system|ناونیشان=http://www.logicmatters.net/resources/pdfs/ProofSystems.pdf|پەڕە=٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20241006065311/http://www.logicmatters.net/resources/pdfs/ProofSystems.pdf|url-status=dead}}</ref> بەڵگەی بەبڕست بە بەڵگەیەک دەوترێ کە ئەگەر وامان دانا پێشەکییەکان دروستن، ئاکامەکە نەتوانێ زڕ بێ. یەکێ لە نموونە ناسراوەکانی بەڵگەیەک کە ھەم بەبڕست بێ و ھەمیش ساغ، ئەم قیاسەیە کە دەڵێ: : ''(پێشەکییەکان)'' : گشت ئینسانەکان فانین. : سوقرات ئینسانە. : ''(ئاکام)'' : سوقرات فانییە. لەبەر ئەوە کە ئەقڵ پەسەندی دەکات و بە پێویستیشی دەزانێ کە ئەم ئاکامە لەو دوو پێشەکییە بکەوێتەوە، قیاسەکە بەبڕستە، یا دەکرێ بڵێین ڕەوایە؛ ھەروەھا، لەبەر ئەوە کە پێشەکییەکانیشی [[قەزیە (لۆژیک)|قەزیەگەلێکی]] ڕاست و دروستن، قیاسەکە ساغیشە، یا دەکرێ بڵێین تەواو و بەبێ کەموکورتییە. لەگەڵ ئەمەشدا، بەڵگە دەتوانێ بەبڕست بێ و ساغ نەبێ. بۆ وێنە: ئەوەی باڵندەیە دەتوانێ بفڕێ، کەڵەشێریش باڵندەیە، کەوایە کەڵەشێر دەتوانێ بفڕێ. ئەم بەڵگەیە بەبڕستە، چونکە ئەگەر وای دانێین کە پێشەکییەکانی دروستن، ئاکامەکەی ناتوانێ نادروست بێ. بەڵام، یەکەم پێشەکییەکەی نادروستە. باڵندەی وا ھەیە کە ناتوانێ بفڕێ. بۆیە بەڵگەکە ناساغە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gensler, Harry J., 1945-|سەردێڕ=Introduction to logic|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٩١٠٥٨-٤|edition=Third|شوێن=New York}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|فەلسەفە}} [[پۆل:گۆڤانەکان]] [[پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک]] k3j1pfkgixbe4brtc3ql86gwiraw0ok 0 214901 1592450 1508011 2026-06-20T18:42:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592450 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''سەرۆک وەزیرانی ئەرمەنستان''' سەرۆک وەزیرانی [[ئەرمەنستان]] سەرۆکی حکوومەت و باڵاترین وەزیرە لەناو حکوومەتی ئەرمەنستان و بەپێی [[دەستوور]] داواکراوە "ئاراستە سەرەکییەکانی سیاسەتی حکومەت دیاری بکات، چالاکییەکانی حکومەت بەڕێوەببات و کارەکانی ئەندامان ھەماھەنگی بکات". لە حکوومەت." ھەروەھا بەپێی دەستوور [[سەرۆک وەزیران]] سەرۆکایەتی [[ئەنجومەنی ئاسایش]] دەکات کە ئاراستە سەرەکییەکانی سیاسەتی بەرگری ئەم وڵاتە دیاری دەکات؛ بەم شێوەیە سەرۆک وەزیران بە شێوەیەکی کاریگەر فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئەرمەنستانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.president.am/en/constitution-2015/|سەردێڕ=Constitution of the Republic of Armenia - Library - The President of the Republic of Armenia [the official site]|دوایین=LLC|یەکەم=Helix Consulting|وێبگە=www.president.am|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223102232/http://www.president.am/en/constitution-2015/|url-status=dead}}</ref> بەپێی دەستووری نوێی ساڵی ٢٠١٥ سەرۆک وەزیران بەھێزترین و کاریگەرترین کەسە لە سیاسەتی ئەرمینیادا. سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆکی ئەرمینیا لەسەر دەنگی ئەنجومەنی نیشتمانی دیاری دەکرێت. دەتوانرێت سەرۆک وەزیران بە لێکدانەوەی متمانە لە [[پەرلەمان]] دووربخرێتەوە. لە ڕیفراندۆمی دەستووریدا کە لە ساڵی ٢٠١٥ بەڕێوەچوو، ھاووڵاتیان دەنگیان بە گواستنەوەی ئەرمینیا بۆ کۆمارێکی پەرلەمانی دا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Armenia}} [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئەرمەنستان]] c9n166olnl7jl4qfiz73qw7k9ebgyra 0 215083 1592552 1562562 2026-06-21T00:47:42Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592552 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{+R}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی وەلەجە|partof=[[فەتحی موسڵمانان لە فارس|فەتحی ئیسلامی لە فارس]]{{ھن}}ھەڵمەتەکانی [[خالیدی کوڕی وەلید]]|image=Map of the region of battle-mohammad adil rais.PNG|image_size=300px|caption=نەخشەیەک کە ئەو ناوچەیە لە عێراق نیشان دەدات کە شەڕی وەلەجەی تێیدا ئەنجامدراوە.|date=ئایاری ساڵی ٦٣٣|place=[[مێزۆپۆتامیا]]([[عێراق]])|result=[[خەلافەتی ڕاشدین]] سەرکەوتن<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crawford|یەکەم=Peter|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=d-oHBAAAQBAJ&q=battle+of+walaja+outcome&pg=PT197|سەردێڕ=The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Pen and Sword|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٣٨-٢٨٦٥-٠|زمان=en|وتەگێڕانەوە=Perhaps only the defeat at Walaja and the fall of Hira saw to it that Yazdgerd and his generals began to take the business of the Arabs more seriously.}}</ref>|combatant1=[[خەلافەتی ڕاشدین]]|combatant2=[[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]{{ھن}}[[مەسیحییە عەرەبەکان]]|strength1=<ref name=Akram>A. I. Akram (1970). ''The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed, His Life and Campaigns''. National Publishing House, Rawalpindi. {{ISBN|0-7101-0104-X}}.</ref> ١٥،٠٠٠|strength2=٢٥،٠٠٠–٣٠،٠٠٠<ref name=Akram/>|casualties1=~٢،٠٠٠+<ref name=Akram/>|casualties2=<ref name=Akram/><ref name=Campaigns>[http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm Campaigns in Eastern Iraq] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220425204017/http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm |date=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}, "Khalifa Abu Bakr", ''Companion of the Prophet''. Virtual library of Witness-Pioneer.</ref> ٢٠،٠٠٠|commander1=[[خالیدی کوڕی وەلید]]|commander2=ئاندەرزەغر{{ھن}}بەھمەن جازوییە}} '''شەڕی وەلەجە''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]:معرکة الولجة) شەڕێک بوو لە [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] ([[عێراق|عێڕاق]]) لە ئایاری ساڵی ٦٣٣ ڕوویدا لە نێوان [[خەلافەتی ڕاشدین]] بە سەرکردەی [[خالید کوڕی وەلید]] و الموسەننا کوڕی حاریسە لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] و ھاوپەیمانە عەرەبەکان. لەو شەڕەدا دەڵێن ساسانییەکان سوپاکەیان دوو ئەوەندەی سوپای موسڵمانان بوو. خالید بە بەکارھێنانی گۆڕانکارییەک لە مانۆڕی تاکتیکی دوو زەرفکردن، ھێزەکانی ساسانی سەرووی ژمارەیی شکست پێھێنا، ھاوشێوەی ئەو مانۆڕەی کە [[ھانیباڵ]] بۆ شکستپێھێنانی ھێزەکانی ڕۆم لە شەڕی کانا بەکاریھێنا؛ بەڵام دەوترێت خالید بە شێوەیەکی سەربەخۆ پەرەی بە وەشانی مانۆرەکەی خۆی داوە. == پێشەکی == [[محەممەد|پێغەمبەر محمد]] لە ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢ کۆچی دوایی کرد، [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]] شوێنی گرتەوە وەک خەلیفەی یەکەم. خەلافەتەکەی ئەبوبەکر بۆ ماوەی ٢٧ مانگ بەردەوام بوو، لەو ماوەیەدا یاخیبوونی ھۆزە عەرەبەکانی لە سەرتاسەری عەرەبستانی لە ھەڵمەتی سەرکەوتووی دژی لادانەدا لەت کرد و دەسەڵاتی [[مەدینە]]ی بۆ سەر [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستان]] گەڕاندەوە. کاتێک یاخیبوونەکان خرانە خوارەوە، ئەبوبەکر تێگەیشت کە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین]] ھەردووکیان ھەڕەشەیان لە سنوورەکانی دەوڵەتی موسڵمانی تازە دەکرد و پاسیڤبوون تەنیا دەبێتە ھۆی داگیرکاری. بۆیە ھەڵمەتەکانی دژی ئیمپراتۆرییەتی ساسانی و ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین دەستپێکرد و ڕێڕەوێکی مێژوویی خستە جووڵەوە کە تەنھا لە چەند دەیەیەکدا دەبێتە ھۆی یەکێک لە گەورەترین ئیمپراتۆرییەتەکانی مێژوو. دوای جەنگەکانی ڕیدا سەرۆک ھۆزێکی موسڵمان ھەڵیکوتایە سەر [[شارۆچکە]] سنوورییەکانی فارس لە [[عێراق]]. ئەبوبەکر دوای سەرکەوتنی ئەم ھەڵکوتانە پلانی دانا بۆ فراوانکردنی ئیمپراتۆرییەتەکەی. سەرەتا لە عێراقەوە دەستی پێکرد کە ئەوکات لەژێر داگیرکاری ساسانییەکان بوو. بۆ ئەبوبەکر گرنگ بوو کە گەشتەکەی تووشی شکست نەبێت، چونکە ئەوە ترسی ھێزی سەربازی ساسانی پشتڕاست دەکاتەوە و بەھێزتر دەکات. بۆ زاڵبوون بەسەر ئەم نیگەرانییانەدا بڕیاریدا ئەو سوپایەی شەڕی فارسەکان دەکات بە تەواوی لە خۆبەخشەکان پێکدێت. باشترین ژەنەڕاڵی خۆی خالید کوڕی وەلیدی خستە فەرماندەیی سوپاوە. موسڵمانان لە نیسانی ساڵی ٦٣٣دا ھێرشیان کردە سەر ئیمپراتۆرییەتی [[زمانی فارسی|فارسی]] ساسانی، و لە دوو شەڕی یەک لە دوای یەکدا شکستیان بە سوپای ساسانی ھێنا، شەڕی زنجیر و شەڕی ڕووبار. پلانی بنەڕەتی خالید ئەوە بوو کە زۆرترین زیان بە فارسەکان بگەیەنێت. ھەروەھا، بۆ ئەوەی بەدرێژایی ڕێگای پێشڕەوییەکەی کەمترین بەرخۆدان ڕووبدات، بە ئامانجی گرتنی ئەلحیرە.<ref>'''ئەلحیرە'''شاڕێکی کۆنی مێزۆپۆتامیا بوو کە دەکەوێتە باشووری [[کووفە]]</ref> == چڕبوونەوەی سوپای ساسانییەکان == دوای شەڕی ڕووبار، جارێکی دیکە سوپای [[خەلافەتی ڕاشدین]] لەژێر دەستی [[خالید کوڕی وەلید|خالید]] بەرەو ھیرا بەڕێکەوتن؛ لەم نێوەندەدا ھەواڵی شکست لە شەڕی ڕووبار گەیشتە [[تیسفۆن]]. دەوترێت فەرماندەکانی سوپای شکستخواردووی فارس ھەندێک لە کەسایەتییە بە ئەزموونەکان و بەرزترین کەسایەتییەکانی دەرباری ساسانی بوون. ئیمپراتۆری ساسانی، [[یەزدگردی سێیەم|یەزدگری سێیەم]] فەرمانی چڕکردنەوەی دوو سوپای دیکەی دا؛<ref>تەحەدای ئیمپراتۆرییەتەکان لەلایەن خالید یەحیا، Tabari,ل. 19. 19</ref> بەپێی فەرمانی یەزدگری سێیەم، ھێزەکانی ساسانی لە پایتەختی ئیمپراتۆرییەت دەستیان کرد بە کۆبوونەوە. ئەوان لە ھەموو شارۆچکە و ھێزی سوپاکەنەوە ھاتبوون جگە لەوانەی کە سنووری ڕۆژاوایان لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتیندا]] کاردەکرد. چەند ڕۆژێکی تر سوپای یەکەم ئامادە بوو. دادگای ساسانی چاوەڕێی ئەوەبوو موسڵمانان بەدرێژایی [[فورات]] بەرەو باکووری ڕۆژاوای عێراق بڕۆن، چونکە دەیانزانی ئەو ھێزە موسڵمانانە لە بیابانەکە دوور ناکەونەوە، کە چاوەڕوان دەکرا لە ئەگەری شکستدا پاشەکشەیان پێبکەن. یەزدەگەردی سێیەم چاوەڕێی ئەوە بوو کە سوپای موسڵمانان بەرەو ڕۆژاوا بڕوات، وەلاجەی وەک ئەو شوێنە ھەڵبژارد کە خالید کوڕی وەلید لێی بوەستێنێت و سوپاکەی لەناو ببات. یەکەمیان لە سوپای نوێی ساسانی کە لە تیسفۆن کۆکرایەوە، خرایە ژێر فەرماندەیی ئاندەرزەغر، پارێزگاری پارێزگای [[خۆراسان|خوراسان]]. فەرمانی بە ئەندەزەغار درا کە سوپاکەی بگوازێتەوە بۆ وەلاجە و بەم زووانە سوپای دووەمیش لەوێدا دەچنە پاڵییەک. لە تیسفۆن بەڕێکەوت و بە درێژایی کەناری ڕۆژھەڵاتی [[دیجلە|دیجلەدا]] ڕۆیشت، لە کاشکار دیجلەی پەڕییەوە، بەرەو [[باشووری ڕۆژاوا]] بەرەو فورات ڕۆیشت، لە نزیک وەلاجە، فورات پەڕییەوە و لە وەلاجە ئۆردوگاکەی دامەزراند. ژەنەڕاڵی فارس لە ڕێگای وەلاجەدا ھەزاران عەرەبی ھەڵگرت کە ئامادەبوون لەژێر پێوەرەکەیدا شەڕ بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hawting|یەکەم=G. R.|ڕێکەوت=1985-10|سەردێڕ=Michael G. Morony: Iraq after the Muslim conquest. (Princeton Studies on the Near East.) xi, 689 pp. Princeton N.J. : Princeton University Press, 1984. £39.50.|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/michael-g-morony-iraq-after-the-muslim-conquest-princeton-studies-on-the-near-east-xi-689-pp-princeton-nj-princeton-university-press-1984-3950/777F676D366C8906EC44E7459649A48C|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|زمان=en|بەرگ=٤٨|issue=3|پەڕەکان=٥٤٧–٥٤٩|doi=10.1017/S0041977X00038532|issn=1474-0699}}</ref> ھەروەھا فەرماندەیی پاشماوەی ئەو سوپایەی گرتبوو کە لە شەڕەکانی ڕووبار و زنجیرەکاندا شەڕیان کردبوو. کاتێک گەیشتە وەلاجە چاوەڕێی بەھمەن بوو کە بڕیار بوو چەند ڕۆژێکی تر لەگەڵیدا بێت. بەھمەن فەرماندەی سوپای دووەم بوو، و یەکێک بوو لە کەسایەتییە باڵاکانی پلەبەندی سەربازی ساسانی. لەلایەن ئیمپراتۆرەوە فەرمانی پێکرا کە سوپای دووەم بباتە وەلاجە، لەوێ ئاندەرزەغر چاوەڕێی دەکات. پلانەکە ئەوە بوو کە بەھمەن فەرماندەی ھەردوو سوپاکە بێت، و لە یەک شەڕی گەورەدا سوپای ڕاشدین کە ژمارەیان زیاتر بوو لەناوببات. بەھمەن بە ڕێگایەکی جیادا ڕۆیشت بۆ ڕێگای ئاندەرزەغر، لە ستیفۆنەوە لە نێوان ھەردوو ڕووبارەکەدا بەرەو باشوور ڕۆیشت و ڕاستەوخۆ بەرەو وەلاجە ڕۆیشت، بەڵام چەند ڕۆژێک دوای دەستپێکردنی سوپای یەکەمی ڕێپێوان ستیفۆنی بەجێھێشت، ئەمەش بووە ھۆی دواکەوتن. بەڵام بەپێی پیتەر کراوفۆرد (٢٠١٣)، ڕەنگە ھێزەکانی ساسانی لە خالید گەورەتر نەبوون، کە زۆرترینیان ١٥٫٠٠٠ بوون و ڕەنگە کەمتر، پێکھاتبوون لە ڕزگاربووانی حات ئەلسەلاسیل و ئەلمەدار لەگەڵ ھەندێک بەھێزکردن لە… ھۆزەکانی عەرەبی ھاوپەیمانی فارس و گارنیۆنی فارسی ناوخۆیی نەک سوپای ئیمپراتۆری ساسانی ڕاستەقینە بن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crawford|یەکەم=Peter|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=d-oHBAAAQBAJ&q=battle+of+walaja+outcome&pg=PT197&redir_esc=y|سەردێڕ=The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Pen & Sword Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٣٨-٢٨٦٥-٠|زمان=en}}</ref> == ئامەدەکاری سوپای موسڵمانان == شەڕی ڕووبار سەرکەوتنێکی گرنگ بوو بۆ موسڵمانان. لەکاتێکدا موسڵمانان تەنیا زیانی کەمیان بەرکەوتبوو، توانیبوویان شکست بە سوپایەکی گەورەی ساسانی بھێنن و بڕێکی زۆر غەنیمەت بەدەستبھێنن. تا ئێستا خالید تۆڕێکی کارامەی لە کارمەندانی ھەواڵگری ڕێکخستبوو. بریکارەکان عەرەبی ناوخۆیی بوون کە دوژمنایەتی فارسەکانیان دەکرد. بریکارەکان خالیدیان لە چڕبوونەوەی سوپا نوێیەکانی ساسانی لە ناوچەی وەلەجە و ژمارەی زۆر زیاتریان ئاگادار کردەوە. خالید ناچار بوو بگاتە ھیرا، وەلاجەش ڕاستەوخۆ لەسەر ڕێگاکەی بوو. خالید بە سوپایەکی نزیکەی ١٥ ھەزار کەسەوە بەرەو ئاڕاستەی ھیرا بەڕێکەوتن و بە خێرایییەکی زۆر. چەند ڕۆژێک پێش ئەوەی بەھمەن چاوەڕوان بکرێت، سوپاکەی خالید گەیشتن و بە مەودایەکی کەم لە وەلاجە کەمپیان دانا. ژمارەیەکی زۆر لە فارسەکانی ساسانی کە لە شەڕەکانی پێشوو ھەڵھاتبوون، جارێکی دیکە چەکیان ھەڵگرتەوە. ڕزگاربووانی شەڕی زنجیر پەیوەندییان بە قارینەوە کرد و لە شەڕی ڕووباردا شەڕیان کرد. ڕزگاربووانی شەڕی ڕووبار پەیوەندییان بە ئەندەرزاغارەوە کرد و ئێستا لە وەلاجە کەمپیان دانا. موسڵمانان ڕووبەڕووی دوو تەحەدا بوونەتەوە، یەکێکیان ستراتیژی و یەکێکیان تاکتیکی:<blockquote>١. ستراتیژی: دوو سوپای ساسانی خەریک بوو یەکبگرن بۆ دژایەتیکردنیان. بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە، فەرماندەی گشتی موسڵمانان، خالید کوڕی وەلید، بڕیاریدا بەخێرایی پێشڕەوی بکات و شەڕ بکات و لەشکرێک (سوپای ئەندەرزاغار) لەناوببات پێش ئەوەی سوپاکەی دیکە (بەھمەن) بگاتە شوێنی ڕووداوەکە. ٢. تاکتیکەکە: ڕێگری لە جەنگاوەرانی دوژمن بکە لە ھەڵاتن لە سەنگەرەکان بۆ ئەوەی دووبارە گرووپ ببنەوە و بەردەوام بن لە شەڕ. بۆ بەدیھێنانی ئەمە پلانی خالید ئەوە بوو کە سوپای ساسانی لە بەرەکانی جەنگدا بخاتە تەڵەوە و لەناوی ببات.</blockquote>خالید ڕێنمایی دا بە سوەید بن موقارین کە لەگەڵ تیمی بەرپرسانی خۆی چاودێری ئیدارەی قەزا فەتحکراوەکان بکات، ھەروەھا مەفرەزەی دانا بۆ پاراستنی خوارووی دیجلە لە ئەگەری پەڕینەوەی دوژمن لە باکوور و ڕۆژھەڵاتەوە، ھەروەھا ھۆشداری بدات لە ھەر ھێزێکی تازەی دوژمن کە دێت لەو ئاراستانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir|یەکەم=William|ناونیشان=http://archive.org/details/annalsearlycali00muirgoog|سەردێڕ=Annals of the early Caliphate, from original sources|ڕێکەوت=١٨٨٣|بڵاوکەرەوە=London, Smith, Elder & Co.|ئەوانی تر=Harvard University}}</ref> == جێگیرکردنی سەرباز == [[پەڕگە:سەربازەکان.png|وێنۆک|سوپای [[خەلافەتی ڕاشدین|موسڵمانان]] (سوور) [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] (شین)]] سەنگەرەکە لە دەشتێکی یەکسان پێکھاتبوو کە لە نێوان دوو ڕیزبەندی نزم و تەختدا درێژ بووەوە، کە نزیکەی ٢ میل لەیەکترەوە دوور بوون و بەرزییان ٢٠ بۆ ٣٠ پێ بوو. بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی دەشتەکە بە بیابانێکی بێ بەرھەمدا ڕای کرد. مەودایەکی کورت لەودیوی ڕیزەکەی باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لقێکی ڕووباری فورات دەڕژا کە ئەوکات بە ڕووباری خەسیفیش ناسرابوو. لە مانگی ئایاری ساڵی ٦٣٣ سوپاکان بۆ شەڕ بڵاوەیان کرد، ھەریەکەیان ناوەند و باڵیان ھەبوو. باڵە موسڵمانەکان دیسان فەرماندەیی عاسم کوڕی عەمر و عەددی کوڕی حاتیم بوون. فەرماندەی ساسانی، ئەندەرزاغار، لە ناوەڕاستی ئەم دەشتەدا جێگیر بوو، ڕووی لە باشووری ڕۆژھەڵات بوو، ڕیزەکەی ڕۆژاوا لە پشتیانەوە بوو، چەپیان لەسەر ڕیزەکەی باکووری ڕۆژھەڵات پشوو بوو. خالید ڕووبەڕووی سوپای ساسانی سوپاکەی پێکھێنا. ناوەندی سەنگەرەکە نزیکەی دوو میل باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێستا، عەینولمحاری، ٣٥ میل باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێستای [[نەجەف]] و شەش میل باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاش سینەفییەی ئێستا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khalid ibn walid|یەکەم=The sword of Allah|سەردێڕ=Khalid ibn walid|ساڵ=١٩٧٠|ژپنک=٠-٧١٠١-٠١٠٤-X}}</ref> ژمارەی سوارەی ساسانی لە ژمارەی سوارچاکە موسڵمانەکان زۆر زیاتر بوو. بە شێوەیەکی سەرەکی لە سوارچاکە قورسەکان پێکھاتبوو و لە پشت باڵەکانەوە جێگیر بوو و پاسەوانی لایەنەکانی دەکرد. خالید ٥ ھەزار سوارچاک و ١٠ ھەزار پیادەی لەگەڵدا بوو. بە زانینی ژمارەی سوارچاکەکانی لە سوارچاکەکانی فارس زیاترە، مانۆڕە گەورەکەی داڕشت. پلانەکەی بریتی بوو لە گەمارۆدانی تەواوی سوپای فارس بە بەکارھێنانی سوارە باڵاکانی خۆی. خالید لەبری ئەوەی سوارەکانی لە ڕێگەی لایەنەکانەوە ھەڵبدات (وەک چۆن ھانیباڵ لە شەڕی کانادا کردبووی)، سوودی لە زەوییەکە وەرگرت، و بەشێک لە سوارەکانی لە پشت ڕیزبەندی ڕۆژاوای سەنگەرەکە جێگیر کرد. خالید سوارەکانی بەسەر دوو فەوجدا دابەش کرد کە ھەر فەوجێکیان نزیکەی دوو ھەزار کەس بوون و شەوی پێش شەڕەکە ناردیان بۆ پشت ڕیزی ڕۆژاوا. ڕێنمایی کران کە بە ئیشارەتی خالید ھێرش بکەنە سەر دواوەی فارسەکان. == ناو شەڕەکە == خالید بە نزیکەی ٥ ھەزار سوارچاک و ١٠ ھەزار پیادە ڕووبەڕووی ساسانییەکان بووەوە. سوارچاک بەسەر دوو فیرقەی یەکساندا دابەشکرا و لە لایەکان جێگیر دەکرا. ستراتیژی فەرماندەی گشتی فارس، ئەندەرزەغەر، ئەوە بوو کە بچێتە سەر بەرگری و ڕێگە بدات موسڵمانەکان سەرەتا ھێرش بکەن. پلانی دانا کە ھێرشەکانیان ڕابگرێت تاوەکو ماندوو دەبن، پاشان ھێرشێکی دژە ئەنجام بدات بۆ شکستپێھێنانی سوپای ماندووی موسڵمانان. قۆناغی یەکەمی شەڕەکە بەپێی پلانی ئەندەرزاغار ڕۆیشت. خالید فەرمانی ھێرشی گشتی دا، سوپای ساسانی یەدەگیان ھەبوو کە بەکاریان دەھێنا بۆ گۆڕینی پیاوەکانیان لە ھێڵی پێشەوە، دەستی باڵایان بەسەر سوپای موسڵماناندا دەدا و یارمەتیان دەدا بۆ جێبەجێکردنی پلانەکەیان بۆ ماندووکردنی نەیارەکانیان. دەوترێت لەم ماوەیەدا خالید لەگەڵ پاڵەوانێکی فارسی بە ڕێژەیەکی زەبەلاح کە بە ھەزار مەرد (ھەزار پیاو) ناسراوە، دووانەی کردووە و کوشتوویەتی، ئەمەش سەرکەوتنێکی زۆر گەورە بووە بۆ موسڵمانان. لەگەڵ کۆتاییھاتنی قۆناغی یەکەم، قۆناغی دووەم بە دژە ھێرشی سوپای فارسی ساسانی دەستی پێکرد. ڕەنگە ئەندەرزاغار بە بینینی نیشانەکانی ماندوێتی لەلایەن سەربازە موسڵمانەکانەوە، بڕیاریدا کە ئەمە ساتێکی گونجاوە بۆ ھێرشی دژە ھێرشەکەی. بە فەرمانی ئەو ساسانییەکان بە پاڵپشتی سوارچاکە قورسەکانی فارس ھێرشێکی گشتییان بۆ سەر بەرەی موسڵمانان ئەنجامدا. عەرەبەکان توانیان بۆ ماوەیەک ڕایان بگرن، بەڵام فارسەکان فشاریان خستە سەر. لەسەر ڕێنمایی خالید ناوەندی موسڵمانان بە ھێواشی و بە ڕێکوپێکی دەستی کرد بە پاشەکشەکردن لەکاتێکدا باڵەکان زەوییان گرتبوو. ئەمەش بەرەیەکی شێوە ھیلال دروست کرد، کە ڕێگەی بە زیاتر و زیاتری سەربازانی فارس دەدا لەناو پێکھاتەکەدا. لەم ساتەدا خالید ئیشارەتێکی بە سوارچاکەکانی دا و ئەوانیش ھێرشیان کردە سەر لای فارسەکان. دوو ھێزی بۆسەی سوارچاکە سووکەکەی ڕاشدین بە سەرۆکایەتی [[زیرار کوڕی ئەزوور|زیراری کوڕی ئەزوور]] و سوەید کوڕی موقاررین بە خێرایییەکی باوەڕپێنەکراو ھێرشیان کرد و لە دواوەی فارسەکان کەوتن. ئەم جووڵەیە دەستی باڵای بە سوارە قورسەکانی ساسانییەکان بەخشی، لە ئەنجامدا سوارچاکە فارسەکان شکستیان ھێنا. ھێرشیان کردە سەر لای و دواوەی سوپای فارس و دەستیان کرد بە گەمارۆدانی. کەمپی سەرەکی سوپای موسڵمانان لە سەردەمی خالید کوڕی وەلید ھێرشیان بۆ سەر بەرەی فارس دەستپێکردەوە، لە ھەمان کاتدا لایەکانی خۆی درێژکردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ سوارچاکەدا یەکبگرێتەوە و بە تەواوی گەمارۆی ساسانییەکان بدات. سوپای ئەندەرزاغەر لە تەڵەیەکدا گیریان خوارد و نەیانتوانی خۆیان دەرباز بکەن. سوپای ساسانی بە پاشەکشەکردن لەو ھێرشانەی کە لە ھەموو ئاراستەکانەوە دەھاتن، بە جەماوەرێکی نادەستەوەستانەوە کۆبوونەوە، نەیانتوانی بە ئازادی چەکەکانیان بەکاربھێنن. شەڕەکە کۆتایی ھات و زیانی زۆر بە سوپای ساسانی کەوت. سەرەڕای ئەوەش چەند ھەزار سەربازی ئیمپراتۆری توانیان ھەڵبێن. ھەرچەندە ئەندەرزاغار لە گەمارۆدانی خالید ڕزگاری بوو، بەڵام لە بیاباندا ون بوو و دواتر لە تینوێتی مرد. [[پەڕگە:قۆناغی یەکەم.png|وێنۆک|'''قۆناغی یەکەم''': خالید ھێرشێکی گشتی بۆ سەر سوپای ساسانی دەست پێ دەکات.]] [[پەڕگە:قۆناغی دووەم.png|وێنۆک|'''قۆناغی دووەم''': ساسانییەکان ھێرشی دژە ئەنجام دەدەن. بە ڕێنمایی خالید، ناوەندی موسڵمانان پاشەکشەیەکی ھێواش و ڕێک و پێک دەستی پێکرد و سوپای فارسی بۆ ناو پێکھاتەکە ڕاکێشا. [[پەڕگە:سوارچاکەکان.png|وێنۆک|سوارچاکە موسڵمانەکان ھێرش دەکەنە سەر لای و دواوەی فارسەکان و سوارچاکە فارسەکان دەشکێنن.]]]] [[پەڕگە:سوارچاک و پیادەکان.png|وێنۆک|سوارچاک و پیادەی موسڵمانان گەمارۆدانی سوپای فارس دەکەن.]] == پاشھاتەکانی == دوای لەناوبردنی سوپایەکی دیکەی فارسەکانی ساسانی و ھاوپەیمانە عەرەبە مەسیحییەکانیان لە شەڕی کۆتایی ئولایسدا، موسڵمانان لە کۆتایی مانگی ئایاری ساڵی ٦٣٣دا ھیرایان داگیرکرد، کە پایتەختی میزۆپۆتامیا بوو. دواتر، لەگەڵ ڕووخانی شارە سەرەکییەکان ھەموو باشوور و ناوەڕاستی عێراق، جگە لە [[تیسفۆن]]، کەوتە ژێر کۆنترۆڵی موسڵمانان. لە ساڵی ٦٣٤دا [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]] فەرمانی بە [[خالید کوڕی وەلید]] کرد کە لەگەڵ نیوەی سوپاکەیدا بەرەو سووریا بڕۆن بۆ فەرماندەیی لەشکرکێشی ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین. موثەننا کوڕی حاریث وەک جێنشینی خالید بەجێھێڵدرا. ساسانییەکان لەژێر دەستی ئیمپراتۆری نوێیان [[یەزدگردی سێیەم|یەزدگری سێیەم]]، سوپای نوێیان ھەڵگرت و لە شەڕی پرددا موسڵمانانیان تێکشکاند و ھەندێک زەوی لەدەستچوویان لە عێراقدا وەرگرتەوە. دووەم لەشکرکێشی بۆ سەر عێراق لە سەردەمی [[سەعد کوڕی دەبی وەقاس|سەعدی کوڕی دەبی وەقاس]] ئەنجامدرا کە دوای شکستھێنانی سوپای ساسانی لە شەڕی قادیسییە لە ساڵی ٦٣٦، تیسفۆن گرت. دوای شەڕی نیھاوند لە ساڵی ٦٤١ داگیرکارییەکی تەواو بۆ سەر ئیمپراتۆرییەتی فارس لەلایەن خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەرەوە]] ئەنجامدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تد|شەڕ|مێژوو|مێژووی ئیسلام|ئێران|ئیسلام}} [[پۆل:٦٣٣]] [[پۆل:شەڕەکانی خالید کوڕی وەلید]] tb4c5n2dn2j4936ljgfn0rmqpbma7k2 0 215369 1592386 1592258 2026-06-20T12:03:49Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592386 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''حوسێن جاوید''' (بە ئازەربایجانی: Hüseyn Cavid)، لەدایکبووە حوسێن عەبدوڵا ئۆغلو ڕەسیزادە (٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٢، [[ناخیچێڤان یوزد|نەخچیڤان]] – ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، شێڤچێنکۆ، ناحیەی تەیشێتسکی)، [[شاعیر]] و شانۆنامەنووسێکی دیاری [[ئازەربایجان]]ی سەرەتای سەدەی بیستەم بووە. یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی بزووتنەوەی ڕۆمانتیزمی پێشکەوتنخواز لە ئەدەبی ھاوچەرخی ئازەربایجانیدا. لە کاتی [[پاککردنەوەی گەورە|پاکتاوکردنی ستالین]] لە [[یەکێتی سۆڤیەت]] دوورخرایەوە. == گرتن و دەربەدەری و مردن == حوسێن جاوید لە سەردەمی بەکۆمەڵکردن و پاکتاوکردنی ستالین لە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت لە ئازەربایجان|ئازەربایجانی سۆڤیەت]]دا نووسیویەتی. لە خراپترین سەردەمی تۆتالیتاریزمدا، ڕەتیکردەوە وەک پڕوپاگەندەکاری «دەستکەوتە سۆسیالیستییە شۆڕشگێڕەکان» خزمەت بکات. جاوید لە ساڵی ١٩٣٧ بە تۆمەتی ساختە دەستگیرکرا کە «ئەندامی دامەزرێنەری گرووپێکی دژە [[شۆڕش]] بوو کە پیلانی ڕووخاندنی دەسەڵاتی سۆڤیەت داڕشتبوو».<ref>[http://azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_javid.html "Oil Boom Period in Azerbaijan: Husein Javid,"] Azerbaijan International, Vol. 7:1 (Spring 1999), pp. 20-21.</ref> دەستگیرکردنی بەشێک بوو لە ھەڵمەتی پاکتاوکردنی سەرتاسەری دژی ڕۆشنبیران. حکوومەتی سۆڤیەت لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠دا حوسێن جاویدی دوورخستەوە بۆ ڕۆژھەڵاتی دوور بۆ شاری [[مەغەدان]] لە سیبیریا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=h4N_dneMybQC&q=huseyn+javid&pg=PA44|سەردێڕ=Aesopian Literary Dimensions of Azerbaijani Literature of the Soviet Period, 1920-1990|دوایین=Tyrrell|یەکەم=Maliheh S.|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Lexington Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٩١-٠١٦٩-٨|زمان=en}}</ref> لە ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ لە گوندی شێڤچێنکۆ ([[ناوچەی تایشێتسکی]]) کۆچی دوایی کردووە. حوسێن جاوید لە ساڵی ١٩٥٦ بە فەرمی بێتاوان دەرچوو، گەڕاندنەوەی تەنیا لە ١٠٠ ساڵەی لەدایکبوونی جاوید لە ساڵی ١٩٨٢ بوو، کاتێک پاشماوەکانی لە شێڤچەنکۆوە گواسترایەوە بۆ زێدی خۆی لە [[کۆماری خۆسەری نەخچیڤان|نەخچیڤان]] و لە گۆڕستانێکدا بە خاک سپێردرایەوە کە بۆ ڕێزلێنان لە جاوید دروست کرابوو.<ref>[http://azer.com/aiweb/categories/magazine/44_folder/44_articles/44_aliyevjavid.html "Aliyev Memorializes a Literary Giant,"] Azerbaijan International, Vol. 4:4 (Winter 1996), p. 37.</ref> مۆنۆمێنتی جاڤید لە ساڵی ٢٠١٣ لە پارکەکەی شا لە شاری پۆدگۆریکا دروست کراوە. == ئەندامانی بنەماڵە == موشکوناز جاوید (ھاوسەر) ساڵی ١٩٠٢ لە [[کۆماری خۆسەری نەخچیڤان|نەخچیوان]] لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٧٦ کۆچی دوایی کردووە، کوڕەکەی ناوی ئارتۆگرول جاویدە (١٩١٩) لە شاری باکو لەدایکبووە. لە زانکۆی پێداگۆژی ئازەربایجان خوێندوویەتی (١٩٤٠). لە ساڵی ١٩٤١–١٩٤٢ لە کۆنسێرڤاتۆریۆمی ئازەربایجان خوێندوویەتی. [[عوزەیر حاجیبێیۆڤ]] مامۆستای ئەو بوو. ئارتۆگرول یەکەم بەرھەمی خۆی – «٩ لاریاسیا» بۆ مامۆستاکەی تەرخان کرد. لە ساڵی ١٩٤٣ کۆچی دوایی کردووە، گۆڕی ئارتۆگرۆل لە تەنیشت دایک و باوکی لە نەخچیڤان دایە<ref name=":2">[http://anl.az/el/emb/hc_h&y.pdf Həyat və yaradıcılığı]{{بەستەری مردوو|url=http://anl.az/el/emb/hc_h%26y.pdf |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} (in Azerbaijani)</ref> == مۆزەخانەی یادەوەری حوسێن جاوید == [[پەڕگە:Huseyn_Javid_Mausoleum_at_Nakhchivan.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[گۆڕستانی حوسێن جاوید]]، [[نەخچیڤان (شار)|نەخچیڤان]]]] حیزبی شیوعی ئازەربایجان لە ساڵی ١٩٨١ بڕیاریدا بە دامەزراندنی مۆزەخانەی یادگاری حوسێن جاوید لە [[باکوو]] و نەخچیڤان بۆ «ساڵیادی ١٠٠ ساڵەی حوسێن جاوید». ئەم دەستپێکردنە لە ساڵی ١٩٩٥ بە فەرمانی [[حەیدەر عەلیێڤ]] بەدیھات. ڕووبەری مۆزەخانەی ماڵەوە لە باکوو ٢٤٥ م٢ یە. لە پێشانگای مۆزەخانەی ماڵەوەی حوسێن جاوید، زیاتر لە ٦٠٠ پێشانگا ھەیە کە بریتین لە کەلوپەلی کەسی خۆی و خێزانەکەی، بڵاوکراوە و بەرھەمەکانی، وێنە و ھتد.<ref name=":2"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.huseyncavid.az/az.php?go=tarix|سەردێڕ=Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi|دوایین=Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası|وێبگە=www.huseyncavid.az|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812092416/http://huseyncavid.az/az.php?go=tarix|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">Bunyadov, Teymur (2005). ''Naxçıvan ensiklopediyası: I cild'' (in Azerbaijani). Nakhchivan. {{ISBN|5-8066-1468-9}}.</ref> مۆزەخانەی ماڵەوەی حوسێن جاوید لە ساڵی ١٩٨٤ لە شەقامی ئەلیکسان کرایەوە کە جاوید لەوێ لەدایکبووە. نزیکەی ٦٠٠٠ پێشانگای تێدایە. مۆزەخانەکە جگە لە پاراستنی کەلوپەلی شەخسی و نووسراوەکانی حوسێن جاوید، لێکۆڵینەوە لە بەرھەمەکانی دەکات.<ref name=":3"/> گۆڕستانەکە لە ساڵی ١٩٩٦ دروست کراوە، بۆ یادی ١١٤ ساڵەی حوسێن جاوید. لەسەر گۆڕەکەی دروست کراوە. تەلارسازەکەی گۆڕستانەکە ڕێز لە تەلارساز ڕاسم عەلیێڤ دەگیرێت. حەیدەر عەلیێڤ بەشداری لە مەراسیمی کردنەوەی گۆڕستانەکەدا کرد.<ref name=":3"/> == گۆڕستانی حوسێن جاوید == گۆڕستانەکە لە ساڵی ١٩٩٦ دروست کراوە، بۆ یادی ١١٤ ساڵەی حوسێن جاوید. لەسەر گۆڕەکەی دروست کراوە. تەلارسازەکەی گۆڕستانەکە ڕێز لە تەلارساز ڕاسم عەلیێڤ دەگیرێت. حەیدەر عەلیێڤ بەشداری لە مەراسیمی کردنەوەی گۆڕستانەکەدا کرد.<ref name=":3"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Huseyn Javid}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئازەربایجان|وێژە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤١]] [[پۆل:بەھایەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:شاعیرانی پیاوی ئازەربایجانی]] [[پۆل:شاعیرانی ئازەربایجانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کەسانی خەڵکی نەخچیڤان]] jpfrbfioe6zk7pzlasxc9ggo9andrg8 0 215670 1592625 1591442 2026-06-21T08:02:22Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592625 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای حەویجە | ناوی_فەرمی = {{lang-ar|قضاء الحویجة}}<br>{{lang-en| Hawija District}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[قەزا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = پارێزگای کەرکووک.png | photo2a = | photo2b = قەزای حەویجە.png{{!}} | photo3a = | photo3b = | spacing = ۲ | size = 266 | foot_montage = }} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی قەزای حەویجە لە [[پارێزگای کەرکووک]]([[زەرد]]){{ھن}} نەخشەی خوارەوە:{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی قەزای حەویجە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=8|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 35.32698 |frame-long= 43.75421 |frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = قەزای حەویجە | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}([[باشووری کوردستان]]){{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[حەویجە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = ژ.[[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٤</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژ.[[گوند]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">٢٦٥</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٦١]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = سەبھان جبوری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٦٨١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٤٩٤ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ١٠٦ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣١٦٬٨٧٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١١٨ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = حەویجەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[یارسان]](کاکەیی) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = https://www.kirkuk.gov.iq/ | پەراوێزەکان = }} '''قەزای حەویجە''' قەزایەکی سەر بە [[پارێزگای کەرکووک]]ە لە [[باشووری کوردستان]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]) لە [[عێراق]]، ناوەندی قەزاکە شارۆچکەی [[حەویجە]]یە، ژمارەی دانیشتووانەکەی زۆرینەی [[عەرەب]] و کەمینەی [[کورد]] و [[تورکمان]]ە.<ref> https://web.archive.org/web/20191227090621/https://www.geonames.org/94786/kirkuk-district.html </ref><ref> https://www.academia.edu/40261120 </ref> ئەم دەسەڵاتە دادوەرییە بە فەرمانی کۆماری ٣٨٧ لە ساڵی ١٩٦١ لە ناوچەکانی نزیک لە [[پارێزگای سەلاحەددین]] و [[پارێزگای نەینەوا]] و [[پارێزگای کەرکووک]] دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mmpw.gov.iq/uploads/image/Service%20Indicator/Sew/h/Kark.jpg |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئابی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٦ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808085520/http://mmpw.gov.iq/uploads/image/Service%20Indicator/Sew/h/Kark.jpg |url-status=dead }}</ref> [[عەرەب]]ەکان لە [[عەرەب]]ی [[سوننە]]ن لە [[ئێڵ]]ی (جەبور و عوبەید و شەممار و دولەیم و حەدیدون). زۆرترین ڕێژەی دانیشتوانی قەزاکە بەھۆی تەختی و بەپیتی زەویەکان لەسەر [[کشتووکاڵ]] دەژین، [[زێی بچووک]] لە تەنیشت قەزاکەدا تێدەپەڕێت. قەزای حەویجە بەھۆی زۆری کشتوکاڵی تیایدا بە ناوچەیەکی [[گوند]]نشین دادەنرێت، کە چەندین بەرھەمی کشتوکاڵی تێدا بەرھەمدەھێنرێت، وەک [[پەتاتە]] و [[گەنمەشامی]] و [[گەنم]] و [[جۆ]]. قەزای حەویجە دووەم گەورەترین ھەناردەی [[سەوزە]]یە لەسەر ئاستی [[عێراق]]. داواکارییەک لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی [[پارێزگای کەرکووک]]ەوە ئاراستەی حکومەتی ناوەندی کرا بۆ گواستنەوەی قەزای حەویجە بۆ پارێزگایەکی سەربەخۆ. بەھۆی زۆری ژمارەی دانیشتووان و بڕوانامەی ئەم ناوچەیە بۆ ئەوەی ببێتە [[پارێزگا]]. == ناو == ناو ئەم قەزایە لە [[شارۆچکە]]ی [[حەویجە]]وە وەرگیراوە کە ناوەندێتی: ناوی حەویجە لەو دەوەنە سەوزەوە وەرگیراوە کە لەمبەر و ئەوبەری زێ و رووبارەکاندا دەڕوێت گوڵێکی وەک تۆپی زەرد بەرھەم دێنێت. [[کورد]]ەکانی دەڤەرەکە بە (عەوینجە) واتا (شویت) ناوی دەبەن، لە ئەنجامی بەکارھێنانی لەلایەن چەندان بنەماڵەی [[ھۆز]]ی دزەییەوە و ئاڵوگۆڕی پیتی (ع) بە (ح) و بە پێچەوانەشەوە وشەی (عەویجە) دەبێتە (حەویجە)، ئیتر لەناو خەڵکی ناوچەکەدا بە [[عەرەب]] و [[کورد]]ەوە بڵاو دەبێتەوە.<ref>https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=50056&Jor=15</ref> == جوگرافیا == قەزای حەویجە ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە [[قەزای مەخموور]] و [[قەزای دووبز]]. * لە باشوورەوە [[قەزای داقووق]] و [[قەزای عەلەم]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[قەزای کەرکووک]] و [[قەزای دووبز]]. * لە ڕۆژاواوە [[قەزای بێجی]] و [[قەزای شەرقات]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/11069463#map=9/35.1514/43.8629</ref> === ڕووبەر === ڕووبەری ئەم قەزایە (٢٦٨١کم٢)یە لە (٢٦٪) [[پارێزگای کەرکووک]] پێکدەھێنێت و (٠٫٦٪) [[عێراق]] پێکدەھێنێت.<ref>https://cosit.gov.iq/documents/AAS2021/1.pdf</ref> * لە ڕووی ڕووبەرەوە لە ئاستی (دووەم)ە لە چوار قەزای [[پارێزگای کەرکووک]]دا. === دانیشتوان === دانیشتوانی ئەم قەزایە لە [[عەرەب]]، [[کورد]] و [[تورکمان]] پێکھاتووە، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری وەزارەتی پلاندانانی حکوومەتی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢١ دانیشتوانی ئەم ناحیەیە (٣١٦،٨٧٠)کەسە. لە (١٨٫٣٥٪)ی دانیشتوانی [[پارێزگای کەرکووک]] و (٠٫٧٦٪)ی دانیشتوانی [[عێراق]] پێکدەھێنێت.<ref>https://cosit.gov.iq/ar/2018-12-19-08-39-42</ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = إمکانیة الوصول و الأتصال لعقد شبکة طرق السیارات فی محافظة کرکوک| ناونیشان = https://www.iasj.net/iasj/download/40c3959215ff1eab |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣| نووسەر = مەحموود إسماعیل محمد شھاب |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * لە ڕووی دانیشتوانەوە لە سەر ئاستی (دووەم)ە لە چوار قەزای [[پارێزگای کەرکووک]]. == مێژوو == === سەردەمی عوسمانی(١٥٥٤-١٩١٨) === * لە ساڵی [[١٥٥٤]] کە عوسمانییەکان ئەو ناوچەیەیان داگیر کرد، دەسەڵاتی ناوچەکەیان بەخشی بەو میرە [[کورد]]انە کە لەگەڵ حکوومەتی ناوەندیی عوسمانییەکاندا ھاوکارییان ھەبوو. ھەروەھا ئەیالەتی شارەزووریان درووستکرد. کە ئێستا. بەنزیکەیی سنووری [[باشووری کوردستان]] دەناسرێت. [[کەرکووک]] پایتەختی ئەم ئەیالەتە بووە. بۆیە ڕاستەوخۆ نەخراوەتە ناو سیستەمی کارگێڕی عوسمانیەوە. فەرمانڕەواکان ئەندامی [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییەکان بوون و تەنیا بە دەگمەن سەربازی عوسمانی لە ئەیالەتەکەدا ھەبوون.<ref> https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ </ref> * لە سەدەی ١٨ و نۆزدەھەمدا، ئەیالەتەکە کەوتە ژێر دەستی [[میرنشینی بابان|بنەماڵەی بابان]]. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەگەڵ [[ئێران]] لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا، دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن. سنجاقی بابان کە شاری [[کەرکووک]]ی لەخۆگرتبوو، بەناوی ئەو بنەماڵەیەوە ناونراوە.<ref> https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> * بابانەکان چاویان لە میرە کوردەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]] دەکرد کە بەشەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]یان لە ژێر دەستدابوو، بۆ ئەوەی ببنە ڕکابەری سروشتییان، و لە ساڵی ١٦٩٤ سلێمان بەگ ھێرشی کردە سەر [[ئێران]] و شکستی بە میری ئەردەڵانی ھێنا. دوای ساڵی ١٧٨٤،بابانەکان پایتەختەکەیان گواستەوە بۆ شاری نوێی [[سلێمانی]] کە بەناوی دامەزرێنەری خانەدانەکەوە ناونرا. لە ساڵی ١٨٥٠دا دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی پێھات. ھەرێمەکە لە ساڵی ١٨٦٢دا خرایە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ئەیالەتی بەغدا]]وە، کەرکووک بووە سنجاقێکی ئەم ئەیالەتە. [[پەڕگە:Shehrizor Eyalet, Ottoman Empire (1609).png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئەیالەتی شارەزوور لە ١٦٠٩]] ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر میرنشینەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لە ساڵی ١٨٦٦دا ناوی لیوای کەرکووک بوو بە لیوای شارەزوور، وەئەم لیوایەش چووە سەر [[ویلایەتی بەغدا]]. لە ساڵی ١٨٦٨دا ناوی یەکەی کارگێڕی (لیوا) گۆڕدرا بە (سنجاغ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> لەم قۆناغەدا قەزاکان فرە ناوەند بوون، قەزای ئاڵتوون کۆپری دوو ناوەندی ھەبوو کە پردێ و مەڵحە بوو، کە سنووری مەڵحە سنووری ئێستای قەزای حەویجە بوو. [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)دا ==== قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی [[ویلایەتی بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا. # دابەشکردنی قەزاکان: بەھۆی فراوانبوونی ڕووبەری قەزای([[ناحیەی پردێ|ئاڵتون کۆپری]]) حکومەت ئەم قەزاییەی دابەشکردە سەر ھەردوو قەزای [[ناحیەی پردێ|ئاڵتون کۆپری]] و مەڵحە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> [[پەڕگە:لیوای شارەزوور لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٣)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای شارەزوور لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٣)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم لەنێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨)دا ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]]. خاڵی گرنگی ئەم قۆناغە لەوەدایە کە تۆماری زانیاری وردی یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵنامەی ویلایەتەکاندایە، لە قۆناغی دووەمی سەردەمی عوسمانیدا [[زێی بچووک]] کرابووە سنوری نێوان ھەردوو لیوای سلێمانی و ڕەواندز، لەم قۆناغەدا چەمی ژاراوە و زێی بچووک بووە سنووری نێوان سنجاغی شارەزوور و سلێمانی، بە واتایەکی تر [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر|ناحیەی پشدەر]] خرایە سەر لیوای سلێمانی و شوێنی ھۆزەکانی(مەنگوڕ و مامش و ڕەمەک) لە پشدەر جیاکرایەوە و خرایە سەر [[قەزای ڕانیە]] و [[ناحیەی شوان]]یش گەڕایەوە سەر سنجاغی شارەزوور، ھەرچەندە ماوەی ئەم قۆناغە درێژترە و زانیارییەکانیشی لە ئاستی بەرزدایە، گرنگترین ئەم گۆڕانکاریانە ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] ھەروەھا سنجاغی ڕەواند بووە [[قەزای ڕەواندز]] و قەزاکانی([[ناحیەی سیدەکان|سیدەکان]]، [[قەزای چۆمان|باڵەک]] و [[ناحیەی ھەریر|ھەریر]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز]]، قەزاکانی([[ناحیەی شوان|شوان]]، [[ناحیەی پردێ|ئاڵتوون کۆپری]]، مەڵحە و [[قەزای دووزخورماتوو|دووزخورماتوو]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای کەرکووک]]، قەزای([[ناحیەی نەوجول|داودە]] و [[ناحیەی قەرەتەپە|قەرەتەپە]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]] لەم سەردەمەدا ناوی قەزای کفری گۆڕدرا بە قەزای صەلاحیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٨٧٥دا:''' # یەکەی ناحیەی ھاتە ناو یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی عوسمانییەوە، یەکە کارگێڕییەکان بەم شێوەیە بوون([[گوند]]، [[ناحیە]]، [[قەزا]]، [[پارێزگا|لیوا(سنجاغ)]] و [[ویلایەت]]). # [[قەزای کەرکووک]] لە ([[ناحیەی شوان]]، [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتوون کۆپری]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]) پێکھاتبوو. [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.]] === لەسەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨) === یەکێک لە ئەنجامەکانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، دەوڵەتی عوسمانی زۆربەی ویلایەتەکانی لەدەست دا، لەوانە [[ویلایەتی بەسڕە]]، [[ویلایەتی بەغدا]] و [[ویلایەتی مووسڵ]]، ئینگلیزەکان لە ماوەی ئەو جەنگەدا توانیان خاکی ئەم ویلایەتانە کۆنتڕۆڵ بکەن. لە دەوڵەتی نوێی [[عێراق]]دا کۆیان بکەنەوە و حکومەتێک دابمەزرێنن. حکومەتی تازە پێکھێنراو ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی [[عێراق]]، یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک وەک پێشووی خۆی بوو بە دەستکارییەکی کەمەوە. ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩١٨-١٩٢٥)دا ==== # بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١١٢) لە ١٥-١٠-١٩٢٢دا یەکە کارگێڕییەکانی عێراقی سەر لە نوێ ڕێکخستەوە. # ناوەندی ناحیەی مەڵحە لە گوندی [[مەڵحەی کۆن]]ەوە گواسترایەوە بۆ گوندی [[تەل عەلی]]. # لەم قۆناغەدا ناحیەی مەڵحە گۆڕانکاری بەسەردا نەھات وەک ناحیەیەک لە [[قەزای کەرکووک]]دا مایەوە. ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٢٦-١٩٣٦)دا ==== لەم قۆناغەدا ناحیەی مەڵحە گۆڕانکاری بەسەردا نەھات وەک ناحیەیەک لە [[قەزای کەرکووک]]دا مایەوە. لە ناوەڕاستی ساڵی سییەکانی سەدەی رابردوو ([[بەکر سدقی]])، سەرۆک ئەرکانی سوپای ئەوکاتەی [[عێراق]] بوو، داوای لە بنەماڵەکانی ([[شێخ مەحموودی حەفید]] و سەید ئەحمەدی خانەقا و سەید محەمەدی جەباری و کاکەزیادی کۆیە و ئاغاکانی ھۆزی شێخ بزێنی و لە پاشان ئەفەندیییەکانی [[ھەولێر]]) و چەندان [[ھۆز]]ی تری [[کورد]] کرد، بچن دەشتی حەویجە و قەراج ئاوەدان بکەنەوە. نوێنەرانی ئەو ھۆز و بنەماڵانە کە چوون بۆ تەماشاکردنی ناوچەکە، بینییان ھیچ [[ئاو]]ی لێ نییە، پاشگەز بوونەوە و گوتیان: ئێمە لەسەر ئەم کانی و ئاوە سازگارەی خۆمان نابزوێین و ناچین، ئەو چۆڵەوانییەی حەویجە نەک [[مرۆڤ]]! بەڵکو مارومۆریش لە تینوودا دەخنکێن. "پاشان [[سەعید قەزاز]] گوتی من [[ئاو]]تان بۆ دابین دەکەم، سەرۆک ھۆز و ئاغا و پیاوە ماقووڵە کوردەکانیش گوتیان: کەی ئاوی بۆ دابین کرا ئێمە ئاوەدانی دەکەینەوە. ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٣٦ [[یاسین ھاشمی]]، ئەوکات سەرۆک وەزیرانی عێراق بوو، [[عەرەب]]ێکی شۆڤێنی توندڕەو بوو، گوتی من [[حەویجە]] ئاوەدان دەکەمەوە، کۆمەڵێ ئەندازیار و پسپۆڕی بواری ئاودێری لە [[عێراق]] و وڵاتە [[عەرەب]]ییەکانەوە بەسەرپەرشتی ئەندازیارێکی [[میسر]]ی بەناوی (عەبدولوەھاب) ھێنا، ھەموو گیراوەکانی گرتووخانەکانی [[عێراق]]یشی کۆ کردەوە لەناو تەلبەندێکی گەورەدا لە دەشتی حەویجە بەرەڵای کردن و فەرمانی دا جۆگەلە کۆنەکانی پڕۆژە ئاودێرییەکەی عەباسییەکان پاک بکەنەوە کە درێژییەکەی ٥٥ کیلۆمەترە. لە [[زێی بچووک]]ەوە ئاوی ھێنا. [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٣٦)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٣٦)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦-١٩٤٧)دا ==== # "لە پاش تەواوبوونی پڕۆژەکە لە ساڵی ١٩٣٩ [[یاسین ھاشمی]] نزیکەی ١٠ ھەزار [[عەرەب]]ی لە [[ھۆز]]ی (عوبێد) ئەوکات سەرۆک ھۆزەکەیان ناوی (عاسی ئەلعەلی) بوو، لە شاری [[بەعقووبە]] و دەوروبەریەوە بە ١٠٠ بار وشتر ھێنا بۆ ئەو شوێنەی کە دواتر ناوی لێ نرا حەویجە، ئەوەش بە بیانووی ئەوەی گوایە دوژمنایەتییان ھەیە لەگەڵ ھۆزی عەرەبی ئال عزە (عەزاوییەکان) و نزیکەی پێنج ھەزار عەرەبی کۆچەری لە ھۆزی (جبوور) ھێنا بۆ دەم زێیەکەی نزیک شارەدێی [[عەباسی]]". # ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] لە گوندی [[تەل عەلی]]یەوە گواسترایەوە بۆ [[حەویجە|پڕۆژەی حەویجە]]، بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٥٧١٤) لە ساڵی ١٩٤٣دا.<ref>https://lib.cihanuniversity.edu.iq/index.php?p=show_detail&id=10016</ref> # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٥٦٤) لە ٢٧\١١\١٩٤٥دا، قەزای کەرکووک لەم ناحیەیانە پێکھاتبوو([[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]]، [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] و [[ناحیەی شوان]]). [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٤٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٤٧)دا.]] ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧-١٩٥٨)دا ==== لە ساڵی ١٩٥٦دا، ناوی ناحیەی مەڵحە گۆڕدرا بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]] لە [[قەزای کەرکووک]]دا. [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٥٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٥٨)دا.]] === لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی چل ساڵی خایەند، تێیدا پەیکەری کارگێڕی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەت جێگیرکرایەوە و زۆربەی گۆڕانکارییە کارگێڕییەکانی بە مەبەستی کارگێڕی بوو. لە بەرواری ١٤\٧\١٩٥٨دا سەردەمێکی نوێ لە عێراقدا دەستی پێکرد، سیستەمی پاشایەتی گۆڕدرا بە کۆماری، لەم سەردەمەدا زۆرترین گۆڕانکاری لەم وڵاتەدا ئەنجامدرا، لە بواری فکری و سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی. ئەم گۆڕانکارییانەش ڕاستەوخۆ ڕەنگدانەوەی بە سەر بواری کارگێڕیدا ھەبوو، زۆرترین ڕەنگدانەوەشی لە لیوای کەرکووکدا ھەبوو، بۆیە زۆرترین گۆڕانکاری کارگێڕی تیایدا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(پارێزگای کەرکووک، دیالە و کووت) | ناونیشان = https://kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828221134430932 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣). کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم؛ لەنێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== لە ساڵی ١٩٥٩ لە سەردەمی حوکمڕانی [[عەبدولکەریم قاسم]] سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتەی عێراق، لەلایەن کۆمپانیای بەڵێندەرە عەرەبەکان (مقاولین ئەلعەرەب) و کۆمپانیای (عوسمان ئەحمەد عوسمان)، جارێکی تر پەرە بە پڕۆژەی ئاودێری حەویجە درا و فراوانیان کرد، ئاویان لە [[زێی بچووک]]ەوە لە شارۆکەی [[دووبز]]ەوە بۆ پڕۆژەی ئاودێری حەویجەوە راکێشا. ساڵی ١٩٦٢ بەسەرکەوتوویی کۆتا بە پڕۆژەکە ھات. لە سەرەتادا کە [[عەرەب]]ەکان ھاتن بۆ [[حەویجە]]، ھیچیان لەبارەی کشتوکاڵەوە نەدەزانی تەنیا [[خوێ]]یان دەفرۆشت و [[گەنمەشامی]] (زوڕات)یان بەرھەم دەھێنا، بۆیە تا ئەمڕۆش [[کەرکووک]]ییەکان بە [[عەرەب]]ی [[حەویجە]] دەڵێن: عارەبە زوڕات. پڕۆژە کۆنەکەی حەویجە لە ساڵی ١٩٣٩ تەواو بووە، ئاوی بۆ ١٥٠ ھەزار دۆنم زەوی دابین دەکرد، لە سەردەمی حکومڕانی [[رژێمی بەعس]] بەشێوەیەکی گشتی زیاتر پەرە بە پڕۆژەی ئاودێری کەرکووک درا و فراوان کرایەوە تا گەیشتە سنووری [[پارێزگای سەڵاحەددین]] و [[پارێزگای دیالە]]، ئینجا درایە دەم پڕۆژەی ئاودێری حەویجە، ئێستە درێژییەکەی ١٢٥ کیلۆمەترە، رووبەری یەک ملیۆن مەترە و بەشی ئاودێری ٥٠٠ ھەزار دۆنم زەوی دەکات. جگە لە حەویجە کەناڵەکانی ئاودێری دەگاتە کۆتای سنوورەکانی ([[دووزخورماتوو]]، [[عەباسی]]، [[زاب]]، [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]]، [[تازەخورماتوو]]، [[داقووق]] و [[دووبز]]). ئەمەش بوو بەھۆی پێشکەوتنی ناوچەکە لە بواری کشتوکاڵ و ئاودێری و ئاژەڵدارییەوە و بووەتە ھاندەر و فاکتەرێکی سەرەکی بۆ ھاتنی [[عەرەب]]ی زیاتر بۆ ناوچەکە.<ref>https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=50056&Jor=15</ref> # (٩)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] و کەرتێکی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]]وە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢٨) لە ٢٩\٦\١٩٦١دا، (١١) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] و (١٩)کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] دابڕێنران بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ڕیاز]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]، ناوەندەکەی گوندی [[ڕیاز، کەرکووک|خسێفی]] بوو کە لە دوایدا ناوی گۆڕدرا بە [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]].<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/479.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٧٨) لە ٢٩\٧\١٩٦١دا، قەزای حەویجە لە سنووری [[پارێزگای کەرکووک]]دا ھاتە کایەوە و ھەردوو [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]] و [[ناحیەی ڕیاز]]ی پێوە گرێدرا و ناوەندەکەشی شارۆچکەی [[حەویجە]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/481.html</ref> [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٦٥)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٦٥)دا.]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦) لە ٢-١-١٩٧٢دا، (٨)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]]ی سەر بە قەزای حەویجە لکێندرا بە [[ناحیەی تازەخورماتوو]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]]. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٨٤) لە ٤-٩-١٩٧٢دا، (٧) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، (١١)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]، (٨)کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] و (٢)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]] دابڕێنران بۆ ھێنانەکایەی [[ناحیەی یایچی]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]، ناوەندەکەی گوندی [[یایچی]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/5976.html</ref> # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٧٤دا، (١٣)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] دابڕێنرا بۆ پێکھێنانی [[ناحیەی عەباسی]] لە سنووری قەزای حەویجە، ناوەندەکەشی گوندی [[عەباسی]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11688.html</ref> [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٧٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٧٧)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٦)دا ==== # بە بڕیاری حکومی مەحەلی ژمارە(١٨٤٦) لە ساڵی ١٩٨١دا، کەرتێکی [[ناحیەی عەباسی]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]]وە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٥١٤) لە ٢٢-٨-١٩٨٤دا، [[ناحیەی زاب]] لە [[قەزای شەرقات]]ی [[پارێزگای نەینەوا]] دابڕێنرا و بە قەزای حەویجەی پارێزگای کەرکووکەوە لکێندرا.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/7091.html</ref> [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٨٦)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٨٦)دا.]] ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٨٧-١٩٩٠)دا ==== # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٩١١) لە ١٦-٦-١٩٨٧دا، ھەر دوو ناحیەی قەزای حەویجە([[ناحیەی زاب]] و [[ناحیەی عەباسی]]) ھەڵوەشێنران و ھە موو کەرتەکانیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]]وە لکێندران. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٣٤) لە ١١-٩-١٩٨٩دا، گۆڕانکاری گەورە لە سنووری پارێزگای کەرکووکدا ئەنجامدرا و بریتییەلە: '''أ:-''' [[قەزای دووبز]] ھەڵوەشێنراو لە بری ئەو [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] پێکھێنرا.'''ب:-''' [[قەزای داقووق]] پێکھێنرا و لە سنووردا [[ناحیەی ڕەشاد]] ھاتە کایەوە.'''ت:-''' ھەموو کەرتەکانی [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]، کەرتەکانی خوارووی [[زێی بچووک]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]ەوە لکێندران و کەرتەکانی سەرووی [[زێی بچووک]] بە [[پارێزگای ھەولێر]]ەوە لکێندران.'''ج:-''' (٤٢) کەرتی [[قەزای دووبز]] ھەڵوەشێنران و دابڕێنران، (٣٨)کەرتی بە بە [[قەزای ھەولێر]] و (٤)کەرتی بە قەزای حەویجەوە لکێندران.'''ح:-''' (١١) کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] و (٤)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]] بە [[ناحیەی ڕەشاد]]ەوە لکێندران.'''خ:-''' (٨١) کەرتی [[قەزای کەرکووک]] دابڕێنرا، (٢٩)کەرتی بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]، (٤٨)کەرتی بە [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، کەرتێکی بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] و (٣)کەرتی بە [[ناحیەی ڕیاز]]ەوە لکێندران.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/15066.html</ref> [[پەڕگە:پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٨٩)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی (١٩٨٩)دا.]] === لە نێوان ساڵانی(١٩٩٠ - ٢٠٠٣)دا === # بە فەرمانی کۆماری لە بەرواری ١-١-١٩٩٧دا، گەڕانەوە و سەر لە نوێ پێکھێنانەوەی [[ناحیەی زاب]] لە قەزای حەویجە.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/16758.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٢٥) لە بەرواری ١-١-١٩٩٩دا، (٦٥) کەرتی [[پارێزگای سەلاحەددین]] دابڕێنرا و لکێندران بە [[ناحیەی زاب]]ی [[پارێزگای کەرکووک]]ەوە.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9219.html</ref> == ناحیەکان == قەزای حەویجە لە پێنج ناحیە پێکھاتووە:(ناحیەی ناوەندی حەویجە، ناحیەی زاب، ناحیەی ڕیاز، ناحیەی عەباسی و ناحیەی ڕەشاد). == کەشوھەوا == کەشوھەوای گەرمی ناوچە نیمچە وشکەکان لە ناوچەکەدا زاڵە.<ref> https://hess.copernicus.org/articles/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html </ref> تێکڕای پلەی گەرمی ٢٢ پلەی سەدییە. گەرمترین مانگ مانگی تەمموزە کە پلەی گەرمی ٣٥ پلەی سەدییە، ساردترین مانگ مانگی یەکە کە پلەی گەرمی ٨ پلەی سەدییە.<ref> https://web.archive.org/web/20200511075542/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php </ref> تێکڕای باران بارین لە ساڵێکدا ٣١٠ ملیمەتر دەبێت. تەڕترین مانگ مانگی نۆڤەمبەرە کە ٦٩ ملیمەتر باران باریوە، وشکترین مانگی حوزەیرانە کە ١ ملیمەتر باران دەبارێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای کەرکووک}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق|پارێزگای کەرکووک}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک|*]] [[پۆل:قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی دووەم بەپێی وڵات]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای کەرکووک]] lllwfo4hy6bk3l2pqlepluk2w63a3xq 0 216909 1592442 1401303 2026-06-20T17:42:17Z IIXZER0XII 68933 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1592442 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Zombies 3.png|caption=Official Disney+ release poster|genre=|writer=دەیڤد لایت و جۆسیف ڕاسۆ|director=پاول ھۆن|starring={{plainlist | * [[مایلۆ مانھایم]] * [[مێگ دانلی]] * ترێڤۆر تۆرجمن * کایلی ڕەسل * کارلا جێفری * چاندلەر کێنی * پییەرس جۆزا * [[ئاریال مارتن]] * تێری ھو * [[مات کۆرنێت]] * کیرا تانتۆ * کینگستن فۆستەر * جەیمس گادفری * [[ڕوپۆڵ]] }}|composer=[[جۆرج س. کلینتۆن]] & ئامیت مەی کۆھان|country=نەتەوە یەکگرتووەکان|language=ئینگلیزی|executive_producer={{plainlist | * دیڤد لایت * جۆسیف ڕاسۆ * پاول ھۆن * سوزەین فاروێڵ }}|producer=ماری پاندلتیس|location=[[تۆرۆنتۆ]]|cinematography=کریستیان ھیرار|editor=لیزا بینکلی|camera=|runtime=٩٠ دەقە|company={{plainlist| * بەرھەمھێنانی شەقامی بلوور * ڕیسۆنەیت ئینتەرتەیمنت }}|budget=٤٠ ملیۆن دۆلار|released={{Start date|٢٠٢٢|٧|١٥}}<ref name="Chapman">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chapman |یەکەم=Carson Burton,Sasha Urban,Wilson |دوایین٢=Burton |یەکەم٢=Carson |دوایین٣=Urban |یەکەم٣=Sasha |دوایین٤=Chapman |یەکەم٤=Wilson |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Disney+ Debuts ‘Zombies 3’ Trailer, Featuring Blue-Haired Aliens (TV News Roundup) |ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/news/disney-zombies-trailer-aliens-tv-news-roundup-1235300789/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref>|preceded_by=''[[زۆمبیەکانی ٢]]''|followed_by=|related=}}'''زۆمبییەکانی ٣''' (بەئینگلیزی zombies 3) فیلمێکی مۆسیقای [[زانستی خەیاڵی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٢ کە بۆ یەکەمجار لە [[دیزنی+]] لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ و [[کەناڵی دیزنی]] لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ نمایشکرا، درێژەی فیلمی [[زۆمبییەکان (فیلمی ٢٠١٨)|زۆمبییەکان]]ی ساڵی ٢٠١٨ و فیلمی [[زۆمبییەکانی ٢]] ساڵی ٢٠٢٠یە، [[مایلۆ مانھیم|مایلۆ مانھایم]] و [[مێگ دانلی]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕنەوە ڕۆڵی سەرەکییان وەک زێد و ئەدیسۆن بە ڕێکەوت. ھەروەھا زۆربەی کاستی پاڵپشتی سەرەکی دوو فیلمی یەکەمی زۆمبی دەگەڕێنەوە. فیلمەکە باس لە شارۆچکەی سیبرۆک دەکات کە ئێستا میوانداری زۆمبی و مرۆڤی ئاسایی و گورگەکان دەکات کە ھەموویان بە ھاوئاھەنگی پێکەوە دەژین، لەکاتێکدا ھەوڵدەدەن بەرپەچی بوونەوەرە ئاسمانییە داگیرکەرەکان بدەنەوە == چیرۆک == لە شارۆچکەی سیبرۆک گورگ و مرۆڤ و زۆمبی بە ئاشتی پێکەوە دەژین. ئەدیسۆن لە کۆلێژی ماونتێن وەرگیراوە. زێد لە کۆلێژی ماونتێن بەدوای سکۆلەرشیپی وەرزشیدایە و ھیوادارە پەیوەندی بە ئەدیسۆنەوە بکات. لە شەوی پێش یارییەکی تۆپی پێی زۆر چاوەڕوانکراودا، کە ئەگەر سەرکەوتن بەدەستبھێنن، سیبرۆک یەکەم زۆمبی/ئەھریمەنەکەیان بۆ کۆلێژ وەردەگیرێت، بۆیە بەربەستێک بۆ ھەموو ئەھریمەنەکانی تر دەھێنێتە خوارەوە، کەشتییەک دێت و دەبێتە ھۆی ترسی بە کۆمەڵ. سەرنشینە نامۆکانی گەیشتن بە گەڕان بەدوای نەخشەیەکی نێوان ئەستێرەکاندا بۆ یۆتۆپیا، کە ماڵێکی نوێی تەواو بوو بۆ جۆرەکانیان. بۆ پەردەپۆشکردنی مەبەستی ڕاستەقینەی خۆیان، بانگەشەی ئەوەدەکەن کە لێرەن بۆ ئەوەی بەشداری لە پێشبڕکێی خۆشی بکەن، کە پێشتر ئەدیسۆن ڕێکی خستبوو. لەکاتێکدا لە لێکۆڵینەوەدایە لە زیپاترۆڵ، ئاسپین کە لێنێک دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی زێد بتوانێت بچێتە کۆلێژ بە ھەبوونی سکۆلەرشیپێکی ناوازە. ویلا و وایت و وینتەر متمانەیان بەو بێگانانە نییە، کە بە شێوەیەکی کاتی لە سیبرۆک نیشتەجێ دەبن. بێگانەکان لێکۆڵینەوە لەگورگەکان دەکەن و بە عەدەسەی لوما مێشکیان سکان دەکەن. ئەلیزا کە ئێستا لە کۆمپانیای زی کۆرپ کە دروستکەری باندی و کاری ڕاھێنان دەکات، یارمەتی زێد دەدات لە سکۆلەرشیپەکەیدا. بەڵام ئەو بێگانانە لە ژمارەی دەرەجەکانی زێد زیاتریان دەھێنا، چ لە بواری وەرزشی و چ لەبواری ئەکادیمیدا، ئەمەش چانسی چوونە ناو کۆلێژەکەی کەمکردەوە. زێد لە بەرامبەر ئەوەی کە بێگانەکان کارتی ڕاپۆرتەکەیان دەگۆڕن، یارمەتی بێگانەکان دەدات بۆ ناسینەوەی بەردی مانگەکە، کە سکانیان بۆ کۆئۆردینیاتی دەکەن و بۆیان دەردەکەوێت کوشندەیە بۆیان. ئەی-سپێن لەگەڵ ئەدیسۆن یەکتر دەناسن، کە بۆی ئاشکرای دەکات کە عاشقی زێدە. لە مەشقی ھاندانی ھاندەراندا، تیمی ھاندانی ھاندەران ھەڕەشەیان لێدەکرێت دوای بینینی مەشقی بێگانەکان. بێگانەکان خەریکە لەلایەن گورگەکانەوە بگیرێن، و بەرەو کەشتی دایکیان دەڕۆن کە زێد یارمەتیان دەدات بە زانیارییەکانی لەسەر سیبرۆک، لەکاتێکدا ئەدیسۆن بە ھەڵە تیشک دەخرێتە سەر کەشتی دایک. ئەسپین و ئە لی و ئەیلان ھۆکاری ڕاستەقینەی خۆیان بۆ گەیشتن بە سیبرۆک ئاشکرا دەکەن. دوای چاککردنەوە و سەیرکردنی لۆگەکانی سکاوتەکە، بۆیان دەردەکەوێت کە سکاوتەکە کەسێکی تر نییە جگە لە ئەنجی داپیرەی دایکی ئەدیسۆن. زێد بۆ چاوپێکەوتنەکەی بۆ کۆلێژ لە ماڵەوە چاوپێکەوتنەکەی دەکات، کە دوا شتە کە پێویستە زاڵ بێت پێش ئەوەی بزانێت ئایا لە کۆلێژی ماونتێن وەرگیراوەیان نا. ھێزە نامۆکانی ئەدیسۆن دەبێتە ھۆی ئەوەی لە چاوپێکەوتنەکەیدا زێد بەقسەی ناخی خۆی بکات، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی چاوپێکەوتنەکەی، خاتوو کرابتری، بڕوات. ئەدیسۆن ناسنامەی خۆی وەک بێگانەیەک دەخاتە ژێر پرسیارەوە، پرسیار لە دایکی دەکات دەربارەی داپیرەی. سێکەسە بێگانەکە گومانیان ھەیە کە جامی سیبرۆک کە ئەو جامەیە کە ئەنجی دروستی کردووە، ئێستا دەبەخشرێتە تیمی براوەی یاری چیرئۆف کە بە کەرەستەی جیھانی خۆیان دروست کراوە کە لەوانەیە نەخشەی ماڵەکەیان بێت. ئەدیسۆن ھەر زوو دوای ئەوە ھەمان شت دەدۆزێتەوە، وتێدەگات یان بێگانەکان دەیبەنەوە یان دەیباتەوە. گورگەکان ئەرکی بێگانەکان دەدۆزنەوە و دەورییەی زی ئاگادار دەکەنەوە. زێد، دوای ئەوەی دەزانێت کە لە کۆلێژ وەرگیراوە، فەرمانەکانی زی پەترۆڵ دەدۆزێتەوە، و ھەوڵدەدات بێگانەکان لە کێبڕکێکردن لە خۆشی بوەستێنێت. تیمی دەرەوەی [[زەوی]] لە یارییەکەدا دوور دەخرێتەوە، بەمەش ئەدیسۆن تاکە چانسی دۆزینەوەی یۆتۆپیان دەبێت. یانەی سیبرۆک مایتی شریمپلەم پێشبڕکێیەدا سەرکەوتووە و سەردەکەوێت گورگەکان دەکەونە ناو شوێنی ھاندەران و پلانی بێگانەکان ئاشکرا دەکەن. بێگانەکان، ئەدیسۆن و زێد ھەڵدێن پێش ئەوەی ئەدی سۆنمیراتی نامۆی خۆی بۆ شارۆچکەکە ئاشکرا بکات. زێد ھەواڵی کۆلێژەکەی ئاشکرا دەکات و بێگانەکان تێدەگەن کە کۆئۆردینیاتەکانی یۆتۆپیالە دی ئێن ئەیی لە ئەدیسۆندایە. بەداخەوە نەخشەکەیان دینامیکە، واتە دەبێت ئەدیسۆن ببەن بۆ ماڵە نوێیەکەیان. ئەدیسۆن بە ناکۆک ڕازیدەبێت بچێت. زێد پێشنیاری ئەوە دەکات لەگەڵیدا بڕوات، بەڵام مەحاڵە، چونکە لە چەند خولەکێکدا بەھۆی وزەی تۆزی ئەستێرەکانیانەوە دەمرێت. ئەو ڕۆژەی کە بڕیارە بێگانەکان و ئەدیسۆن بەرەو یۆتۆپیا بڕۆن، کەشتیی بێگانەکان زیانێکی زۆری بەرکەوتووە، بۆیە گورگەکان بەردی مانگەکەیان پێشکەش دەکەن و ئەلیزا دەڵێت دەتوانن کەشتییەکە بارگاوی بکەنەوە بە فلتەرکردنی وزەی بەردی مانگەکە لە ڕێگەی زیباندەکانیانەوە. زێد ژیانی خۆی دەخاتە مەترسییەوە بە دەستوەردان لە ھێزی بێگانەکان و بەردی مانگ، ھەرچەندە لە ژیاندا دەمێنێتەوە. لەکاتێکدا ئەوانی تر پێشبڕکێ دەکەن بۆ دەرچوون لە کەشتییەکە پێش ئەوەی ئازاد بێت بۆ بۆشایی ئاسمان، ئەدیسۆن و زێد یەک دوا ماچدەکەن پێش ئەوەی تیشکی بۆ بگەڕێتەوە سەر زەوی چەند ڕۆژێک دواتر، لە جیھانێکدا کە ئەدیسۆنی تێدا نییە، گرووپەکە ئاھەنگی دەرچوونیان دەگێڕن لەکاتێکدا بێگانەکان کۆ ئۆردینیاتی خۆیان حیساب دەکەن. ئەدیسۆن تێدەگات کە ئەنجی داپیرەی ویستبووی جۆرەکەی لە کوێ بژین. پاشان بێگانەکان دەگەڕێنەوە بۆ سیبرۆک. زێد و بری و ویلا و وینتەر و وایت و بۆنزۆ و باکی و ئەسێس ئاھەنگی گەڕانەوەیان دەگێڕن. دواتر، بێگانەکان بە تەواوی دەچنە ناو سیبروک، لەگەڵ چەندین ئەھریمەن و بوونەوەری دیکە لەوانە خوێنمژیش لە کاتی کرێدیتەکاندا، باکی نیشان دەدرێت کە کەشتی دایک چالاک دەکات بۆ ھەڵدانی کاتێک بە فڕۆکە دەڕوات بۆ بۆشایی ئاسمان، ئامانجی ئەوەیە «ھاوخۆشی بۆ دوورترین شوێنەکانی گەلە ئەستێرەکە بھێنێت». == بەژداربووان == * [[مایلۆ مانھیم]] وەک زێد<ref name="Sequel3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Erik Pedersen|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Disney Channel Digs Up Second Sequel; Meg Donnelly & Milo Manheim Return as Franchise Goes Intergalactic|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Sequel PR3">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|title=''Zombies 3'' Will Begin Production with Popular Cast Reprising Their Roles in Hit Disney Channel Original Movie Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=March 22, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195916/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|url-status=live}}</ref> * [[مێگ دانلی]] وەک ئادیسۆن<ref name="Sequel">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Erik Pedersen|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Disney Channel Digs Up Second Sequel; Meg Donnelly & Milo Manheim Return as Franchise Goes Intergalactic|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Sequel PR">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|title=''Zombies 3'' Will Begin Production with Popular Cast Reprising Their Roles in Hit Disney Channel Original Movie Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=March 22, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195916/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|url-status=live}}</ref> * تریڤۆر تۆگمان وەک بەکی<ref name="Casting20">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR20">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کایلی ڕەسێل وەک ئیلایزا<ref name="Casting21">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR21">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کارلا جافری وەک بری<ref name="Casting22">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR22">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * چالندەر کینی وەک وایلا<ref name="Casting23">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR23">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * پارسی گۆزا وەک وایات<ref name="Casting24">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR24">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * بەیبی ئارییەڵ وەک وایتنەر<ref name="Casting25">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR25">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * تێری ھوو وەک ئاسپین<ref name="Casting26">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR26">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * مایات کۆرتنێت وەک ئەی لان<ref name="Casting27">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR27">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کیرا تانتۆ وەک ئەی لی<ref name="Casting28">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR28">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کینستۆن فۆستەر وەک زۆوی<ref name="Casting PR29">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref><ref name="Casting PR30">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * جەیمس گۆلفری وەک بۆنزۆ<ref name="Casting29">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR31">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * ڕوپاول وەک دەنگی کەشتی دایک<ref name="Ru2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nolfi|یەکەم=Joey|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=RuPaul joins Disney's ''Zombies 3'' movie as ''the'' mother of all alien spaceships|ناونیشان=https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220623055659/https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ئیش=EW}}</ref> * ئیمیلا مکازی وەک لەیسی<ref name="Ru3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nolfi|یەکەم=Joey|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=RuPaul joins Disney's ''Zombies 3'' movie as ''the'' mother of all alien spaceships|ناونیشان=https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220623055659/https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ئیش=EW}}</ref><ref name="Casting PR32">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * نوا زووفیکەر وەک جەسی<ref name="Casting30">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * جاسمین ڕینی وەک ستەیسی<ref name="Casting">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * نۆمی سینکەس وەک بەڕێوبەر لی<ref name="Casting2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR2">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * پاول ھۆپکینس وەک دەیل<ref name="Casting3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR3">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * ماری وارد وەک میسی<ref name="Casting PR5">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref><ref name="Casting PR6">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * شیلیا مکازی وەک ئانجی<ref name="Casting4">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR7">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * جۆنەسان وەک ڕاھێنەر<ref name="Casting5">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR8">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * تۆنی ناپو وەک زیڤۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chatterjee|یەکەم=Debmitra|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=4 Disney+ new releases in July 2022|ناونیشان=https://www.sportskeeda.com/pop-culture/4-disney-new-releases-july-2022|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Sportskeeda]]}}</ref> == بڵاوبوونەوە == فیلمی زۆمبییەکانی ٣ لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ لە دیزنی+ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sandwell|یەکەم=Ian|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 3 release date, cast and more|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a30960770/zombies-3-release-date-disney|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220524120413/https://www.digitalspy.com/movies/a30960770/zombies-3-release-date-disney/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Digital Spy]]}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە لە ١٢ی ئاب لە کەناڵی دیزنی پەخشکرا و بە"چاپێکی گۆرانی ونبوو" ناوزەد کرا. ئەو دیمەنەی کە ئەی سپێن بۆ ئەدیسۆن ئاشکرای دەکات کە عاشقن لەگەڵ زێد، بری، ئەدیسۆن، ویلا، وینتەر و ئەی سپێن گۆرانی دەڵێن دەربارەی ھەستی عاشقبوون، گۆرانییەکە بە ناوی "ئەم ھەستە چییە؟" == داھاتوو == دیزنی نە پشتڕاستی کردەوە و نە ڕەتی کردەوە کە چوارەمین بەشی درێژی فیلمی زۆمبییەکانی تێدا نمایش بکرێت، سەرچاوەکانیش ناکۆکن لەسەر ئەوەی کە ئایا ئەگەری دروستکردنی فیلمی چوارەم ھەیە یان نا. مانھایم ڕای گەیاندووە کە زۆمبییەکانی سێ کارێکی زۆر باش دەکات لە پێچانی ھەرچەندە ئەگەری فیلمی چوارەمیش بە کراوەیی بەجێھێشتووە، و پێی وایە بڕیاری بەرھەمھێنانی زۆمبییەکانی ٤ بەندە بەوەرگرتنی زۆمبییەکانی ٣ و «ئەگەر ئەستێرەکان یەک بگرن».<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 4 - will it happen or has it been cancelled?|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a40539789/zombies-4-release-date/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thompson|یەکەم=Avery|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Zombies 3’s Milo Manheim & Meg Donnelly Are Down For A Fourth Movie: If The ‘Stars Align’|ناونیشان=https://hollywoodlife.com/2022/07/15/zombies-3-milo-manheim-meg-donnelly-fourth-movie-exclusive-interview/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Hollywood Life|زمان=en-US}}</ref> بەڵام دیزنی ڕای گەیاندووە کە زنجیرەیەکی [[ئەنیمەیشن]] بە ناوی درامای زۆمبییەکان بە ئەنیمەیشن لە ئێستادا لە بەرھەمھێناندایە.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 4 - will it happen or has it been cancelled?|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a40539789/zombies-4-release-date/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wilson|یەکەم=Lena|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Zombies 3’ Review: Take Me to Your Cheerleader|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/07/14/movies/zombies-3-review.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0362-4331}}</ref> == زانیاری == ھەندێک جار بە ھێڵکاری وەک 3 Z-O-M-B-I-E-S ستایل کراوە == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی کەناڵی دیزنی فیلمی ئۆرجیناڵ]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییە میوزیکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە سەماییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] 7ximyjhy8aurupdnc3sbs0wnflzi1l3 1592506 1592442 2026-06-20T21:02:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592506 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Zombies 3.png|caption=Official Disney+ release poster|genre=|writer=دەیڤد لایت و جۆسیف ڕاسۆ|director=پاول ھۆن|starring={{plainlist | * [[مایلۆ مانھایم]] * [[مێگ دانلی]] * ترێڤۆر تۆرجمن * کایلی ڕەسل * کارلا جێفری * چاندلەر کێنی * پییەرس جۆزا * [[ئاریال مارتن]] * تێری ھو * [[مات کۆرنێت]] * کیرا تانتۆ * کینگستن فۆستەر * جەیمس گادفری * [[ڕوپۆڵ]] }}|composer=[[جۆرج س. کلینتۆن]] & ئامیت مەی کۆھان|country=نەتەوە یەکگرتووەکان|language=ئینگلیزی|executive_producer={{plainlist | * دیڤد لایت * جۆسیف ڕاسۆ * پاول ھۆن * سوزەین فاروێڵ }}|producer=ماری پاندلتیس|location=[[تۆرۆنتۆ]]|cinematography=کریستیان ھیرار|editor=لیزا بینکلی|camera=|runtime=٩٠ دەقە|company={{plainlist| * بەرھەمھێنانی شەقامی بلوور * ڕیسۆنەیت ئینتەرتەیمنت }}|budget=٤٠ ملیۆن دۆلار|released={{Start date|٢٠٢٢|٧|١٥}}<ref name="Chapman">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chapman |یەکەم=Carson Burton,Sasha Urban,Wilson |دوایین٢=Burton |یەکەم٢=Carson |دوایین٣=Urban |یەکەم٣=Sasha |دوایین٤=Chapman |یەکەم٤=Wilson |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Disney+ Debuts ‘Zombies 3’ Trailer, Featuring Blue-Haired Aliens (TV News Roundup) |ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/news/disney-zombies-trailer-aliens-tv-news-roundup-1235300789/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref>|preceded_by=''[[زۆمبیەکانی ٢]]''|followed_by=|related=}}'''زۆمبییەکانی ٣''' (بەئینگلیزی zombies 3) فیلمێکی مۆسیقای [[زانستی خەیاڵی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٢ کە بۆ یەکەمجار لە [[دیزنی+]] لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ و [[کەناڵی دیزنی]] لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ نمایشکرا، درێژەی فیلمی [[زۆمبییەکان (فیلمی ٢٠١٨)|زۆمبییەکان]]ی ساڵی ٢٠١٨ و فیلمی [[زۆمبییەکانی ٢]] ساڵی ٢٠٢٠یە، [[مایلۆ مانھیم|مایلۆ مانھایم]] و [[مێگ دانلی]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕنەوە ڕۆڵی سەرەکییان وەک زێد و ئەدیسۆن بە ڕێکەوت. ھەروەھا زۆربەی کاستی پاڵپشتی سەرەکی دوو فیلمی یەکەمی زۆمبی دەگەڕێنەوە. فیلمەکە باس لە شارۆچکەی سیبرۆک دەکات کە ئێستا میوانداری زۆمبی و مرۆڤی ئاسایی و گورگەکان دەکات کە ھەموویان بە ھاوئاھەنگی پێکەوە دەژین، لەکاتێکدا ھەوڵدەدەن بەرپەچی بوونەوەرە ئاسمانییە داگیرکەرەکان بدەنەوە == چیرۆک == لە شارۆچکەی سیبرۆک گورگ و مرۆڤ و زۆمبی بە ئاشتی پێکەوە دەژین. ئەدیسۆن لە کۆلێژی ماونتێن وەرگیراوە. زێد لە کۆلێژی ماونتێن بەدوای سکۆلەرشیپی وەرزشیدایە و ھیوادارە پەیوەندی بە ئەدیسۆنەوە بکات. لە شەوی پێش یارییەکی تۆپی پێی زۆر چاوەڕوانکراودا، کە ئەگەر سەرکەوتن بەدەستبھێنن، سیبرۆک یەکەم زۆمبی/ئەھریمەنەکەیان بۆ کۆلێژ وەردەگیرێت، بۆیە بەربەستێک بۆ ھەموو ئەھریمەنەکانی تر دەھێنێتە خوارەوە، کەشتییەک دێت و دەبێتە ھۆی ترسی بە کۆمەڵ. سەرنشینە نامۆکانی گەیشتن بە گەڕان بەدوای نەخشەیەکی نێوان ئەستێرەکاندا بۆ یۆتۆپیا، کە ماڵێکی نوێی تەواو بوو بۆ جۆرەکانیان. بۆ پەردەپۆشکردنی مەبەستی ڕاستەقینەی خۆیان، بانگەشەی ئەوەدەکەن کە لێرەن بۆ ئەوەی بەشداری لە پێشبڕکێی خۆشی بکەن، کە پێشتر ئەدیسۆن ڕێکی خستبوو. لەکاتێکدا لە لێکۆڵینەوەدایە لە زیپاترۆڵ، ئاسپین کە لێنێک دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی زێد بتوانێت بچێتە کۆلێژ بە ھەبوونی سکۆلەرشیپێکی ناوازە. ویلا و وایت و وینتەر متمانەیان بەو بێگانانە نییە، کە بە شێوەیەکی کاتی لە سیبرۆک نیشتەجێ دەبن. بێگانەکان لێکۆڵینەوە لەگورگەکان دەکەن و بە عەدەسەی لوما مێشکیان سکان دەکەن. ئەلیزا کە ئێستا لە کۆمپانیای زی کۆرپ کە دروستکەری باندی و کاری ڕاھێنان دەکات، یارمەتی زێد دەدات لە سکۆلەرشیپەکەیدا. بەڵام ئەو بێگانانە لە ژمارەی دەرەجەکانی زێد زیاتریان دەھێنا، چ لە بواری وەرزشی و چ لەبواری ئەکادیمیدا، ئەمەش چانسی چوونە ناو کۆلێژەکەی کەمکردەوە. زێد لە بەرامبەر ئەوەی کە بێگانەکان کارتی ڕاپۆرتەکەیان دەگۆڕن، یارمەتی بێگانەکان دەدات بۆ ناسینەوەی بەردی مانگەکە، کە سکانیان بۆ کۆئۆردینیاتی دەکەن و بۆیان دەردەکەوێت کوشندەیە بۆیان. ئەی-سپێن لەگەڵ ئەدیسۆن یەکتر دەناسن، کە بۆی ئاشکرای دەکات کە عاشقی زێدە. لە مەشقی ھاندانی ھاندەراندا، تیمی ھاندانی ھاندەران ھەڕەشەیان لێدەکرێت دوای بینینی مەشقی بێگانەکان. بێگانەکان خەریکە لەلایەن گورگەکانەوە بگیرێن، و بەرەو کەشتی دایکیان دەڕۆن کە زێد یارمەتیان دەدات بە زانیارییەکانی لەسەر سیبرۆک، لەکاتێکدا ئەدیسۆن بە ھەڵە تیشک دەخرێتە سەر کەشتی دایک. ئەسپین و ئە لی و ئەیلان ھۆکاری ڕاستەقینەی خۆیان بۆ گەیشتن بە سیبرۆک ئاشکرا دەکەن. دوای چاککردنەوە و سەیرکردنی لۆگەکانی سکاوتەکە، بۆیان دەردەکەوێت کە سکاوتەکە کەسێکی تر نییە جگە لە ئەنجی داپیرەی دایکی ئەدیسۆن. زێد بۆ چاوپێکەوتنەکەی بۆ کۆلێژ لە ماڵەوە چاوپێکەوتنەکەی دەکات، کە دوا شتە کە پێویستە زاڵ بێت پێش ئەوەی بزانێت ئایا لە کۆلێژی ماونتێن وەرگیراوەیان نا. ھێزە نامۆکانی ئەدیسۆن دەبێتە ھۆی ئەوەی لە چاوپێکەوتنەکەیدا زێد بەقسەی ناخی خۆی بکات، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی چاوپێکەوتنەکەی، خاتوو کرابتری، بڕوات. ئەدیسۆن ناسنامەی خۆی وەک بێگانەیەک دەخاتە ژێر پرسیارەوە، پرسیار لە دایکی دەکات دەربارەی داپیرەی. سێکەسە بێگانەکە گومانیان ھەیە کە جامی سیبرۆک کە ئەو جامەیە کە ئەنجی دروستی کردووە، ئێستا دەبەخشرێتە تیمی براوەی یاری چیرئۆف کە بە کەرەستەی جیھانی خۆیان دروست کراوە کە لەوانەیە نەخشەی ماڵەکەیان بێت. ئەدیسۆن ھەر زوو دوای ئەوە ھەمان شت دەدۆزێتەوە، وتێدەگات یان بێگانەکان دەیبەنەوە یان دەیباتەوە. گورگەکان ئەرکی بێگانەکان دەدۆزنەوە و دەورییەی زی ئاگادار دەکەنەوە. زێد، دوای ئەوەی دەزانێت کە لە کۆلێژ وەرگیراوە، فەرمانەکانی زی پەترۆڵ دەدۆزێتەوە، و ھەوڵدەدات بێگانەکان لە کێبڕکێکردن لە خۆشی بوەستێنێت. تیمی دەرەوەی [[زەوی]] لە یارییەکەدا دوور دەخرێتەوە، بەمەش ئەدیسۆن تاکە چانسی دۆزینەوەی یۆتۆپیان دەبێت. یانەی سیبرۆک مایتی شریمپلەم پێشبڕکێیەدا سەرکەوتووە و سەردەکەوێت گورگەکان دەکەونە ناو شوێنی ھاندەران و پلانی بێگانەکان ئاشکرا دەکەن. بێگانەکان، ئەدیسۆن و زێد ھەڵدێن پێش ئەوەی ئەدی سۆنمیراتی نامۆی خۆی بۆ شارۆچکەکە ئاشکرا بکات. زێد ھەواڵی کۆلێژەکەی ئاشکرا دەکات و بێگانەکان تێدەگەن کە کۆئۆردینیاتەکانی یۆتۆپیالە دی ئێن ئەیی لە ئەدیسۆندایە. بەداخەوە نەخشەکەیان دینامیکە، واتە دەبێت ئەدیسۆن ببەن بۆ ماڵە نوێیەکەیان. ئەدیسۆن بە ناکۆک ڕازیدەبێت بچێت. زێد پێشنیاری ئەوە دەکات لەگەڵیدا بڕوات، بەڵام مەحاڵە، چونکە لە چەند خولەکێکدا بەھۆی وزەی تۆزی ئەستێرەکانیانەوە دەمرێت. ئەو ڕۆژەی کە بڕیارە بێگانەکان و ئەدیسۆن بەرەو یۆتۆپیا بڕۆن، کەشتیی بێگانەکان زیانێکی زۆری بەرکەوتووە، بۆیە گورگەکان بەردی مانگەکەیان پێشکەش دەکەن و ئەلیزا دەڵێت دەتوانن کەشتییەکە بارگاوی بکەنەوە بە فلتەرکردنی وزەی بەردی مانگەکە لە ڕێگەی زیباندەکانیانەوە. زێد ژیانی خۆی دەخاتە مەترسییەوە بە دەستوەردان لە ھێزی بێگانەکان و بەردی مانگ، ھەرچەندە لە ژیاندا دەمێنێتەوە. لەکاتێکدا ئەوانی تر پێشبڕکێ دەکەن بۆ دەرچوون لە کەشتییەکە پێش ئەوەی ئازاد بێت بۆ بۆشایی ئاسمان، ئەدیسۆن و زێد یەک دوا ماچدەکەن پێش ئەوەی تیشکی بۆ بگەڕێتەوە سەر زەوی چەند ڕۆژێک دواتر، لە جیھانێکدا کە ئەدیسۆنی تێدا نییە، گرووپەکە ئاھەنگی دەرچوونیان دەگێڕن لەکاتێکدا بێگانەکان کۆ ئۆردینیاتی خۆیان حیساب دەکەن. ئەدیسۆن تێدەگات کە ئەنجی داپیرەی ویستبووی جۆرەکەی لە کوێ بژین. پاشان بێگانەکان دەگەڕێنەوە بۆ سیبرۆک. زێد و بری و ویلا و وینتەر و وایت و بۆنزۆ و باکی و ئەسێس ئاھەنگی گەڕانەوەیان دەگێڕن. دواتر، بێگانەکان بە تەواوی دەچنە ناو سیبروک، لەگەڵ چەندین ئەھریمەن و بوونەوەری دیکە لەوانە خوێنمژیش لە کاتی کرێدیتەکاندا، باکی نیشان دەدرێت کە کەشتی دایک چالاک دەکات بۆ ھەڵدانی کاتێک بە فڕۆکە دەڕوات بۆ بۆشایی ئاسمان، ئامانجی ئەوەیە «ھاوخۆشی بۆ دوورترین شوێنەکانی گەلە ئەستێرەکە بھێنێت». == بەژداربووان == * [[مایلۆ مانھیم]] وەک زێد<ref name="Sequel3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Erik Pedersen|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Disney Channel Digs Up Second Sequel; Meg Donnelly & Milo Manheim Return as Franchise Goes Intergalactic|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Sequel PR3">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|title=''Zombies 3'' Will Begin Production with Popular Cast Reprising Their Roles in Hit Disney Channel Original Movie Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=March 22, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195916/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|url-status=live}}</ref> * [[مێگ دانلی]] وەک ئادیسۆن<ref name="Sequel">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Erik Pedersen|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Disney Channel Digs Up Second Sequel; Meg Donnelly & Milo Manheim Return as Franchise Goes Intergalactic|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Sequel PR">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|title=''Zombies 3'' Will Begin Production with Popular Cast Reprising Their Roles in Hit Disney Channel Original Movie Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=March 22, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195916/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/03/22/zombies-3-will-begin-production-with-popular-cast-reprising-their-roles-in-hit-disney-channel-original-movie-franchise-440112/20210322disney01/|url-status=live}}</ref> * تریڤۆر تۆگمان وەک بەکی<ref name="Casting20">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR20">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کایلی ڕەسێل وەک ئیلایزا<ref name="Casting21">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR21">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کارلا جافری وەک بری<ref name="Casting22">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR22">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * چالندەر کینی وەک وایلا<ref name="Casting23">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR23">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * پارسی گۆزا وەک وایات<ref name="Casting24">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR24">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * بەیبی ئارییەڵ وەک وایتنەر<ref name="Casting25">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR25">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * تێری ھوو وەک ئاسپین<ref name="Casting26">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR26">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * مایات کۆرتنێت وەک ئەی لان<ref name="Casting27">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR27">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کیرا تانتۆ وەک ئەی لی<ref name="Casting28">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR28">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * کینستۆن فۆستەر وەک زۆوی<ref name="Casting PR29">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref><ref name="Casting PR30">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * جەیمس گۆلفری وەک بۆنزۆ<ref name="Casting29">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR31">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * ڕوپاول وەک دەنگی کەشتی دایک<ref name="Ru2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nolfi|یەکەم=Joey|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=RuPaul joins Disney's ''Zombies 3'' movie as ''the'' mother of all alien spaceships|ناونیشان=https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220623055659/https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ئیش=EW}}</ref> * ئیمیلا مکازی وەک لەیسی<ref name="Ru3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nolfi|یەکەم=Joey|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=RuPaul joins Disney's ''Zombies 3'' movie as ''the'' mother of all alien spaceships|ناونیشان=https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220623055659/https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ئیش=EW}}</ref><ref name="Casting PR32">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * نوا زووفیکەر وەک جەسی<ref name="Casting30">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * جاسمین ڕینی وەک ستەیسی<ref name="Casting">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * نۆمی سینکەس وەک بەڕێوبەر لی<ref name="Casting2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR2">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * پاول ھۆپکینس وەک دەیل<ref name="Casting3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR3">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * ماری وارد وەک میسی<ref name="Casting PR5">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref><ref name="Casting PR6">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * شیلیا مکازی وەک ئانجی<ref name="Casting4">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR7">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * جۆنەسان وەک ڕاھێنەر<ref name="Casting5">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=''Zombies 3'': Matt Cornett, Kyra Tantao, Terry Hu Join Disney Channel Movie|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519170851/https://deadline.com/2021/05/zombies-3-matt-cornett-kyra-tantao-terry-hu-cast-disney-channel-movie-1234759233/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="Casting PR8">{{cite press release|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|title=Matt Cornett, Kyra Tantao and Terry Hu Land Out-of-This-World Roles in ''Zombies 3'', the Third Installment of Disney Channel's Highly Popular Franchise|publisher=[[Disney Channel]]|via=[[The Futon Critic]]|date=May 19, 2021|access-date=May 19, 2021|archive-date=July 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195917/http://www.thefutoncritic.com/news/2021/05/19/matt-cornett-kyra-tantao-and-terry-hu-land-out-of-this-world-roles-in-zombies-3-the-third-installment-of-disney-channels-highly-popular-franchise-344415/20210519disney01/|url-status=live}}</ref> * تۆنی ناپو وەک زیڤۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chatterjee|یەکەم=Debmitra|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=4 Disney+ new releases in July 2022|ناونیشان=https://www.sportskeeda.com/pop-culture/4-disney-new-releases-july-2022|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Sportskeeda]]}}</ref> == بڵاوبوونەوە == فیلمی زۆمبییەکانی ٣ لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ لە دیزنی+ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sandwell|یەکەم=Ian|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 3 release date, cast and more|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a30960770/zombies-3-release-date-disney|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220524120413/https://www.digitalspy.com/movies/a30960770/zombies-3-release-date-disney/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Digital Spy]]}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە لە ١٢ی ئاب لە کەناڵی دیزنی پەخشکرا و بە"چاپێکی گۆرانی ونبوو" ناوزەد کرا. ئەو دیمەنەی کە ئەی سپێن بۆ ئەدیسۆن ئاشکرای دەکات کە عاشقن لەگەڵ زێد، بری، ئەدیسۆن، ویلا، وینتەر و ئەی سپێن گۆرانی دەڵێن دەربارەی ھەستی عاشقبوون، گۆرانییەکە بە ناوی "ئەم ھەستە چییە؟" == داھاتوو == دیزنی نە پشتڕاستی کردەوە و نە ڕەتی کردەوە کە چوارەمین بەشی درێژی فیلمی زۆمبییەکانی تێدا نمایش بکرێت، سەرچاوەکانیش ناکۆکن لەسەر ئەوەی کە ئایا ئەگەری دروستکردنی فیلمی چوارەم ھەیە یان نا. مانھایم ڕای گەیاندووە کە زۆمبییەکانی سێ کارێکی زۆر باش دەکات لە پێچانی ھەرچەندە ئەگەری فیلمی چوارەمیش بە کراوەیی بەجێھێشتووە، و پێی وایە بڕیاری بەرھەمھێنانی زۆمبییەکانی ٤ بەندە بەوەرگرتنی زۆمبییەکانی ٣ و «ئەگەر ئەستێرەکان یەک بگرن».<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 4 - will it happen or has it been cancelled?|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a40539789/zombies-4-release-date/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thompson|یەکەم=Avery|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Zombies 3’s Milo Manheim & Meg Donnelly Are Down For A Fourth Movie: If The ‘Stars Align’|ناونیشان=https://hollywoodlife.com/2022/07/15/zombies-3-milo-manheim-meg-donnelly-fourth-movie-exclusive-interview/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Hollywood Life|زمان=en-US}}</ref> بەڵام دیزنی ڕای گەیاندووە کە زنجیرەیەکی [[ئەنیمەیشن]] بە ناوی درامای زۆمبییەکان بە ئەنیمەیشن لە ئێستادا لە بەرھەمھێناندایە.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Zombies 4 - will it happen or has it been cancelled?|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/a40539789/zombies-4-release-date/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wilson|یەکەم=Lena|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Zombies 3’ Review: Take Me to Your Cheerleader|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/07/14/movies/zombies-3-review.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0362-4331}}</ref> == زانیاری == ھەندێک جار بە ھێڵکاری وەک 3 Z-O-M-B-I-E-S ستایل کراوە == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی کەناڵی دیزنی فیلمی ئۆرجیناڵ]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییە میوزیکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە سەماییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] j52mm8donu4l4dsjfcaczd8ww5mu566 0 217885 1592497 1587187 2026-06-20T20:42:18Z MFTG 21816 /* مێژوو */ 1592497 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ناحیەی شۆڕش، چەمچەماڵ}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی شۆڕش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة شورش }}<br>{{lang-en| Sub-District Shorsh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی شۆڕش لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(سەوزی کاڵ){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.17678| 44.38543}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی شۆڕش''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.17678| 44.38543 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[دێگەڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٧٣]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوەبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٦٩٦٫٧ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣١٨ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٧٨ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٧٨٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٨٫٣ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٨٣ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٥١٠٤ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی شۆڕش''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ڕووبەرەکەی ١٧٠٠.٢٣ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی گوندەکانی ٥١ گوندە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> لە سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگاکانی [[ھەرێمی کوردستان]]دا، ناوی دوو [[ناحیە]] ھەیە بەھەمان ناو. [[ناحیەی شۆڕش]] کە دەکەوێتە [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] کە ناوەندەکەی شارەدێی [[دێگەڵە]]یە، '''[[ناحیەی شۆڕش، چەمچەماڵ]]''' کە دەکەوێتە [[قەزای چەمچەماڵ]] لە [[پارێزگای سلێمانی]] ناوەندەکەی شارەدێی [[شۆڕش، چەمچەماڵ|شۆڕشە]]. == ناو == * دوو ناحیە لە ھەرێمی کوردستان ھەیە بەم ناوەوە، کە دەکەونە [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای چەمچەماڵ]]. * وشەکە بە مانای گۆڕان لە حاڵەتێکەوە بۆ حاڵەتێکی دیکە. ئەم زاراوە یەکەم جار لە لایەن کۆپرنیک بە مانای جموجۆڵی ئەستێرەکان و ھەتاو لە زانستی ئەستێرەناسیدا بەکار براوە (شۆڕشی زستانی و شۆڕشی ھاوینی). دواتر لە [[سەدەی ١٧]] لە [[ئەورووپا]]، واتایەکی تازەی بە خۆوەگرت و بە مانای ڕابوونی سیاسی و کۆمەڵایەتی مانا کراوەتەوە. ئینجا بە واتای سووڕانێکی بنەڕەتی لە: شێوازی بەرھەمھێنان (وەک [[شۆڕشی پیشەسازیی]] و [[شۆڕشی تەکنۆلۆجی]]) یان وەرچەرخانێکی بنیادنەری کۆمەڵایەتی و سیاسی (وەک شۆڕشەکانی فەرەنسە و سۆڤیەت و ئێران) وە یان لایەنێک لە ژیانی کەلتووری و فیکری (وەک شۆڕشی زانستی و شۆڕشی کەلتووری) لێک دراوەتەوە. بەڵام ئەوەی کە بۆتە بابەتی ڕێبازە شۆڕشگێرییەکان و دەرکی مانای کۆمەڵایەتی شۆڕشەکان، ئەو وەرچەرخانە گورج و کوتوپڕانەن کە لە ئەنجامی شۆڕش لە ستراکتووری سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری کۆمەڵگەدا ڕوویداوە. * [[ڕژێمی بەعس]] بە کودەتا سەربازی و چوونە دەسەڵاتی دەگووت شۆڕش(الثورة) و زۆر شانازی پێوە دەکرد، ناونانی ئەم دوو ناحیەیەش بۆ ئەو بەناو شۆڕشەی دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وشەی شۆڕش |ناونیشان= https://bradost.net/ferheng/?detail=&fid=&name=%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4 | نووسەر = تۆڕی زاراوەپارێزیی وشەدان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنووری ناحیەی شۆڕش: * لە باکوورەوە [[ناحیەی بناری سەفین]] و [[ناحیەی بەستۆڕە]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی سێگردکان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی کەسنەزان]] و [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] و [[ناحیەی بێستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی شۆڕش | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078385 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆماری(١٩٥٨-١٩٩٠) === ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکوومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی [[عێراق]]، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref name=":0" /> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== * بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ١٩٦٤/٩/٢دا، چوار کەرتی قەزای کۆیە بە [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندرا. [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٦٥)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٦٥)دا.]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٠٣) لە ١٩٧٣/١٠/١٥دا، بە دابڕاندنی (١٥) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]]، (٢٣) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و (٤) کەرتی [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی شۆڕش]] لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] و بە قەزای کۆیەوە بەسترایەوە و ناوەندەکەیشی لە گوندی [[دێگەڵە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم باحداث ناحیة شورش | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9281.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٧٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٧٧)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٧)دا ==== * بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (٣٢١) لە ١٩٨٧/٩/١١دا، ناحیەکانی ([[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|خەبات]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|برادۆست]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|مێرگەسۆر]]، [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|تەقتەق]] و [[ناحیەی شۆڕش|شۆڕش]]) ھەڵوەشێنرانەوە. * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٩١١) لە ١٩٨٧/١١/١٦دا، '''(ا)''' ناحیەکانی ([[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|ناحیەی ناوەندی قەزای زێبار]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]]) ھەڵوەشێنرانەوە و کەرتەکانیان بە ناوەندی قەزاکانیانەوە لکێندرا. '''(ب)''' [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|ناحیەی خەبات]] سەر لە نوێ ھھێنرایەوە کایە. '''(ج)''' [[قەزای کۆیە]] ھەڵوەشێنرا و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە|ناحیەی کۆیە]] ھێنرایە کایەوە و بە ناوەندی [[قەزای ھەولێر]]ەوە بەسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الدلیل الاداری للجمھوریة العراقیة | ناونیشان = https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html | نووسەر = مؤید سعید بسیم |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٨٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٨٧)دا.]] * بە پێی بەیانی ژمارە (٤)ی وەزارەتی ناوخۆ لە بەرواری ٢٠٢٤/٤/٢دا، ترازاندنی گوندەکانی([[شیوەپیران]]، [[ڕەسوڵ بسکۆڵ]]) لە ناحیەی شۆڕش سەر بە [[قەزای کۆیە]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی بێستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = بەیانی ژمارە (٤)ی ساڵی ٢٠٢٤، ھێنانەکایە و ترازاندنی چەند ناحیە و گوندێک لە سنوری پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://gov.krd/moi/publications/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/ | نووسەر = [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ناوخۆی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == کشتوکاڵ == * زۆرینەی دانیشتوانی گوندەکانی ئەم ناحیەیە، بە کشتوکاڵەوە خەریکن وەک([[گەنم]]، [[جۆ]]، [[نیسک]] و [[نۆک]] ...ھتد)، لەگەڵ بەخێوکردنی ئاژەڵ وەک([[بزن]]، [[مەڕ]] و [[مانگا]]). == پیشەسازی == * لە سنووری ئەم ناحیەیەدا کە دەوڵەمەندە بە [[نەوت]]، بە تایبەت لە سنووری گوندەکانی [[شیواشۆکی سەرێ]] و [[داربەسەری گچکە]]، چەند بیرێکی نەوتی تیادایە و نەوتی لێ بەرھەم دەھێنرێت. == گوندەکان == ئەم ناحیەیە لە (٤٦) گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لە سەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * '''[[دێگەڵە]]'''(ناوەند) * [[ئاخورە]] * [[ئالیانە]] * [[ئەشکەوت سەقا]] * [[باقلین]] * [[بانەقەڵات شێخان]] * [[بانەقەڵات گەردی]] * [[بانەمۆرد]] * [[بانی ماران]] * [[باوەقۆپی گچکە]] * [[باوەقۆپی گەورە]] * [[بایزئاغا]] * [[بزندز]] * [[بەردبڕ]] * [[بەلەبان]] * [[پەڵکەڕەش]] * [[پیرەر]] * [[تەرگینە]] * [[تەکەول]] * [[تەلوار]] * [[حاجی کاکۆڵ]] * [[حاجی وسوو (ھەولێر)|حاجی وسوو]] * [[داربەسەری گچکە]] * [[داربەسەری گەورە]] * [[دێدەوان]] * [[سماق شیرینی گچکە]] * [[سماق شیرینی گەورە]] * [[سماقە، کۆیە|سماقە]] * [[سمایلاوە]] * [[شاخەپیسکە]] * [[شمەخڕە]] * [[شیواشۆکی سەرێ]] * [[شیوی ساماڵ]] * [[عەلیاوە]] * [[قەبربەتان]] * [[قورتەلاس]] * [[کانی بی (ڕوونکردنەوە)|کانی بی]] * [[کانی پەلک]] * [[کانی دەربەند]] * [[کانی سوسکە]] * [[کانی کەوان]] * [[کانی گوند]] * [[گورزەیی]] * [[گۆپتەپە، کۆیە|گۆپتەپە]] * [[گۆمەتاڵ]] * [[گۆمەشینی شێخان]] * [[مێرگە، کۆیە|مێرگە]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای کۆیە]] * [[ناحیەی ئاشتی]] * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] * [[ناحیەی سێگردکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 2imillqs0e6aywdtkn1icao0wlywoio 0 217887 1592475 1587070 2026-06-20T20:12:23Z MFTG 21816 /* گوندەکان */ 1592475 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی کۆیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة کویسنجق }}<br>{{lang-en| Sub-District Koya }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(قاوەیی){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.08289| 44.62873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.08289| 44.62873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[کۆیە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤٣٠٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣،٢٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٧٠ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٣،٣٧٩ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٤،٨٤٨ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیەیە لە (٤٤)گوند پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی [[قەزا]]دا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]دا، کاتێک یەکەی [[قەزا]] دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو. == ناوی == ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنووری ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی سکتان]] و [[ناحیەی ھیران]] و [[ناحیەی بناری سەفین]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ئاشتی]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی خەلەکان]] و [[ناحیەی چوارقوڕنە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی شۆڕش]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078384 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == گوندەکان == {{div col|colwidth=10em}} * [[ئاسکی کۆیە]] * [[ئاودەلۆک]] * [[باجاوان]] * [[بامورتکان]] * [[بایزبەگ]] * [[پەڵکانە]] * [[پێبازۆک]] * [[تۆبزاوا]] * [[تیمارۆک]] * [[چنارۆک]] * [[حاجی قەڵا]] * [[حەمەبایزان]] * [[داربەڕوو، کۆیە|داربەڕوو]] * [[دارەمەزن]] * [[دۆندار]] * [[سماقووڵی سەروچاوە]] * [[سماقووڵی گرتک]] * [[سماقووڵی گەلی]] * [[سوسێ]] * [[سێنان]] * [[سێوەسەن]] * [[شەوگێڕ]] * [[شیلە]] * [[شێخ ئەلوان]] * [[عەبداڵان]] * [[فەقێیان]] * [[قەشقە، کۆیە|قەشقە]] * [[قەیسەری، کۆیە|قەیسەری]] * [[قۆریتان]] * [[کافرۆشیان]] * [[کانی کەند]] * [[کرۆژ]] * [[کفرەدۆڵ]] * [[کێلەخوار]] * [[کێلەسپی، کۆیە|کێلەسپی]] * [[گرتک جەلی]] * [[مام قلینج]] * [[مام مەحمودە]] * [[میرسەید]] * [[کەمپی ئازادی]] * [[ھەرمۆتە]] * [[ھەواوانی خواروو]] * [[ھەواوانی سەروو]] * [[یارمیش]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[کۆیە]] * [[قەزای کۆیە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 0xv98wfqn6qgubhec9evsvse9of2tab 1592476 1592475 2026-06-20T20:13:21Z MFTG 21816 /* جوگرافیا */ 1592476 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی کۆیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة کویسنجق }}<br>{{lang-en| Sub-District Koya }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(قاوەیی){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.08289| 44.62873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.08289| 44.62873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[کۆیە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤٣٠٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣،٢٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٧٠ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٣،٣٧٩ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٤،٨٤٨ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیەیە لە (٤٤)گوند پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی [[قەزا]]دا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]دا، کاتێک یەکەی [[قەزا]] دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو. == ناوی == ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنووری ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی سکتان]] و [[ناحیەی ھیران]] و [[ناحیەی بناری سەفین]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ئاشتی]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی خەلەکان]] و [[ناحیەی چوارقوڕنە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی شۆڕش]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078384 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == گوندەکان == {{div col|colwidth=10em}} * [[ئاسکی کۆیە]] * [[ئاودەلۆک]] * [[باجاوان]] * [[بامورتکان]] * [[بایزبەگ]] * [[پەڵکانە]] * [[پێبازۆک]] * [[تۆبزاوا]] * [[تیمارۆک]] * [[چنارۆک]] * [[حاجی قەڵا]] * [[حەمەبایزان]] * [[داربەڕوو، کۆیە|داربەڕوو]] * [[دارەمەزن]] * [[دۆندار]] * [[سماقووڵی سەروچاوە]] * [[سماقووڵی گرتک]] * [[سماقووڵی گەلی]] * [[سوسێ]] * [[سێنان]] * [[سێوەسەن]] * [[شەوگێڕ]] * [[شیلە]] * [[شێخ ئەلوان]] * [[عەبداڵان]] * [[فەقێیان]] * [[قەشقە، کۆیە|قەشقە]] * [[قەیسەری، کۆیە|قەیسەری]] * [[قۆریتان]] * [[کافرۆشیان]] * [[کانی کەند]] * [[کرۆژ]] * [[کفرەدۆڵ]] * [[کێلەخوار]] * [[کێلەسپی، کۆیە|کێلەسپی]] * [[گرتک جەلی]] * [[مام قلینج]] * [[مام مەحمودە]] * [[میرسەید]] * [[کەمپی ئازادی]] * [[ھەرمۆتە]] * [[ھەواوانی خواروو]] * [[ھەواوانی سەروو]] * [[یارمیش]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[کۆیە]] * [[قەزای کۆیە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] r3te0j2fmyeec3t2bf0idr0mhrfpz2k 1592481 1592476 2026-06-20T20:23:46Z MFTG 21816 /* مێژوو */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1592481 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی کۆیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة کویسنجق }}<br>{{lang-en| Sub-District Koya }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(قاوەیی){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.08289| 44.62873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.08289| 44.62873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[کۆیە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤٣٠٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣،٢٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٧٠ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٣،٣٧٩ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٤،٨٤٨ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیەیە لە (٤٤)گوند پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی [[قەزا]]دا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]دا، کاتێک یەکەی [[قەزا]] دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو. == ناوی == ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنووری ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی سکتان]] و [[ناحیەی ھیران]] و [[ناحیەی بناری سەفین]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ئاشتی]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی خەلەکان]] و [[ناحیەی چوارقوڕنە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی شۆڕش]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078384 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == === سەردەمی عوسمانی(١٥٥٤-١٩١٨) === * کاتێک عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٥٤دا ناوچەکەیان داگیرکرد، بڕیاریاندا حکومەتی خۆجێی بۆ سەرکردە [[کورد]]ەکان جێبھێڵن، بۆیە ڕاستەوخۆ نەخراوەتە ناو سیستەمی کارگێڕی عوسمانیەوە. فەرمانڕەواکان ئەندامی [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییەکان بوون و تەنیا بە دەگمەن سەربازی عوسمانی لە ئەیالەتەکەدا ھەبوون.<ref> https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ </ref> * بەڵام تۆمارە ئەرشیفییەکان لە سەدەی ١٦ بەدواوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو ناوچەیانەی کە بە شێوەیەکی باو پەیوەندییان بە شارەزوورەوە ھەیە، لەوانە [[ئامێدی]]، [[ھەولێر]]، [[کەرکووک]] و [[زاخۆ]]، لە سەردەمی جیاوازدا، وەک [[سنجاق]] لە ناو [[ئەیالەتی بەغدا]]دا ڕیزکراون.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/224338</ref> تۆمارە کارگێڕییەکانی عوسمانی لە ساڵانی ١٥٥٨-١٥٧٦ و ١٥٧٣-١٥٨٧ ئەم نیشتەجێبوونانە وەک [[قەزا]]ی ژێردەستەی [[بەغدا]] دەژمێرن، ئەمەش پێشنیاری ئەوە دەکات کە پێگەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لەناو ئیمپراتۆریەتەکەدا جێگیر نەبووە، بەڵکو لە نێوان قۆناغەکانی سەربەخۆیی ئەیالەتەکان و ژێردەستەیی ئیداری بۆ بەغدادا بە یەکەوە دەگۆڕێت.<ref>Musul – Kerkük ile İlgili Arşiv Belgeleri (1525–1919) (in Turkish). Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. 1993. pp. 47–48</ref> * لە سەدەی ١٨ و نۆزدەھەمدا، [[ئەیالەتی شارەزوور]] کەوتە ژێر دەستی [[میرنشینی بابان|بنەماڵەی بابان]]. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەگەڵ [[ئێران]] لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا، دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن. [[سنجاقی بابان]] کە شاری [[کەرکووک]]ی لەخۆگرتبوو، بەناوی ئەو بنەماڵەیەوە ناونراوە.<ref> https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> * لە ساڵی ١٨٥٠دا دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی پێھات، و ھەرێمەکە لە ساڵی ١٨٦٢دا خرایە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ویلایەتی بەغدا]]وە. لە ساڵی ١٨٥٠ دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی ھات و ھەر لەو ساڵەدا داواکارییەک بۆ دامەزراندنی ئەنجومەنێکی گەورە (meclis-i kebîr) لە شارەزوور لەلایەن [[باب ئەلعالی]] ڕەتکرایەوە. پاساوەکە ئەوە بوو کە ئەم جۆرە چاکسازییە ئیدارییە سەرەتا لە [[بەغدا]]وە دەست پێ بکات. * سنووری ئێستای قەزای کۆیە بە ناوی کۆیسنجەق لە ساڵەکانی (١٦٨٠ - ١٧٠٢)، لە ناو [[سنجاق]]ەکانی [[ئەیالەتی شارەزوور]]دا ھاتووە.<ref>https://www.academia.edu/19903381/18_Y%C3%BCzy%C4%B1l%C4%B1n_%C4%B0lk_Yar%C4%B1s%C4%B1nda_Osmanl%C4%B1_Devletinin_%C4%B0dari_Taksimat%C4%B1_Eyalet_ve_Sancak_Tevcihat%C4%B1_In_the_First_half_of_the_18th_Century_Administrative_Divisions_of_the_Ottoman_Empire_Shire_and_Sanjak_Assignments</ref> [[پەڕگە:Shehrizor Eyalet, Ottoman Empire (1609).png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئەیالەتی شارەزوور لە ١٦٠٩]] ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر [[میرنشین]]ەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|لیوای کەرکووک لە ساڵانی (١٨٥٠-١٨٦٨)دا.]] ==== قۆناغی دووەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٣) ==== لەم قۆناغەدا سیستەمی کارگێڕیی بەغدا لە [[ئەیالەت]]ەوە گۆڕدرا بۆ [[ویلایەت]]، ئەمەش لەلایەن [[والی]] تازە (مەدحە ت پاشا) کە لە ڕۆژی (۱۸ی موحەڕەمی ساڵی ۱۲۸٦ز-١٨٦٩/٤/٣٠ز)دا. گەیشتە [[بەغدا]] جیبەجێکرا، [[ویلایەتی بەغدا]] لەم قۆناغەدا لە (١٥) لیواوە کرا بە(١٤) لیوا، ژمارەی [[قەزا]]کانیشی لە(١٣٦)ەوە بۆ (۹۳) قەزا کەمکرایەوە. قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ [[والی]] [[ویلایەتی بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا. # ئاڵوگۆڕی نێوان ھەرسێ لیواکانی [[سلێمانی]]، [[کەرکووک]] و [[ڕەواندز]]. [[قەزای پشدەر]] لە لیوای سلێمانی دابڕێندراو خرایە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]] و لەبری ئەو [[ناحیەی شوان|قەزای شوان]] لە [[پارێزگای سلێمانی|لیوای کەرکووک]] دابڕێندراو خرایە سەر [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]، ھەر سێ ([[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای ڕانیە]]) لە لیوای کەرکووک دابڕێنران و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> # سنووری ئێستای '''پارێزگای ھەولێر''' لەم سەردەمەدا لە لیوای ڕەواندزدا کۆکرایەوە. [[پەڕگە:نەخشەی لیوای ڕەواندز لە ساڵی (١٨٦٩-١٨٧٢)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای ڕەواندز لە ساڵی (١٨٦٩-١٨٧٢)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨) ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری [[سنجاق]]ەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]]. گرنگترین ئەم گۆڕانکاریانە ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] ھەروەھا سنجاغی ڕەواندز بووە [[قەزای ڕەواندز]] و قەزاکانی([[قەزای سیدەکان|سیدەکان]]، [[قەزای چۆمان|باڵەک]] و [[قەزای ھەریر|ھەریر]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٨٩٠)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٨٩٠)دا.]] * لە نێوان ساڵانی ١٨٧٥- ١٨٩٢دا، قەزای کۆیە یەک ناحیەی ھەبوو ئەویش [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] بوو. * لە نێوان ساڵانی ١٨٩٤-١٩٠٧دا، [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] لە سنووری قەزای کۆیە ھاتە کایەوە. [[پەڕگە:لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای کەرکووک لە ساڵی (١٩١٢)دا.]] === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی(١٩١٨ - ١٩٥٨) === یەکێک لە ئەنجامەکانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] زۆربەی [[ویلایەت]]ەکانی لەدەست دا، لەوانە [[ویلایەتی بەسڕە]]، [[ویلایەتی بەغدا]] و [[ویلایەتی مووسڵ]]، ئینگلیزەکان لە ماوەی ئەو جەنگەدا توانیان خاکی ئەم ویلایەتانە کۆنتڕۆڵ بکەن. لە دەوڵەتی نوێی [[عێراق]]دا کۆیان بکەنەوە و حکومەتێک دابمەزرێنن. حکومەتی تازە پێکھێنراو ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی [[عێراق]]. لەم ماوەیەدا ھەولێر وەکو پێشتر ئاماژەی پێکرا قەزایەکی [[پارێزگای کەرکووک]] بوو [[حکوومەتی عێراق]] بە ھۆی فراوانی لیوای کەرکووکەوە بە گونجاوی زانی یەکە کارگێڕییەکانی ئەو ناوچەیەی کە دەکەوێتە نیوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]]ەوە و تا کۆتایی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] (٤) [[قەزا]] و (۱۱) [[ناحیە]]ی لە خۆدەگرت لە لیوایەکدا کۆبکرێتەوە بە نوسراوی وەزارەتی ناوخۆ کە ئاڕاستەی ھەردوو موتەسەڕفی کەرکووک و ئەربیل کراوە و تێیدا ھاتووە بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران ھەولێر کراوە بە [[پارێزگا|لیوا]]، جیابوونەکەیشی لە لیوای کەرکووک لە روژی ١٩٢٣/٤/١دا دەستپێدەکات. ئەمەش وەچەرخانێک بوو، ئیدی سەردەمێکی نوێ دەستی پێکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩١٨-١٩٢٢)دا ==== پێش دەرچوونی بڕیاری بە لیوابوونی ھەولێر ھەندێک گۆڕانکاری کارگێڕی لەم سنوورەدا سازدرابوو و بریتی بوون لە:- # بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١١٢) لە ١٥-١٠-١٩٢٢دا یەکە کارگێڕییەکانی عێراقی سەر لە نوێ ڕێکخستەوە. # دابڕاندنی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] لە [[قەزای کۆیە]] و لکاندنی بە [[قەزای ھەولێر]]ەوە و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]] ھاتە کایەوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =التشکیلات الاداریة فی جنوب کردستان | ناونیشان = https://zheenlibrary.com/opac/index.php?lvl=record_display&id=9753 | نووسەر = عبداللە غفور |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٢٢-١٩٣٦)دا ==== # بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران لە بەرواری ١\٤\١٩٢٣دا پارێزگای ھەولێر ھاتە کایەوە و لە [[پارێزگای کەرکووک]] جیابووەوە، ئەو قەزا و ناحیەیانەی کەوتبوونە نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] ئەم پارێزگایەیان پێکھێنا. # [[قەزای ڕانیە]] دوای جێگیربوونی چارەنووسی [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]، [[قەزای ڕانیە]] سەر لە نوێ بە لیوای ھەولێرەوە بەسترایەوە، سەرەتا بەشی ڕۆژئاوای [[ناحیەی خدران|ناحیەی چناران]] کە دەکەونە نێوان چیای [[ھەیبەت سوڵتان]]، [[زێی بچووک]] و ڕووباری باسەلامەوە بە [[قەزای کۆیە]] لکێندرا، لکاندنیشی پەیوندی بە موڵکداری ئاغاکانی کۆیەوە ھەیە، کە خاوەنی زۆربەی زەوییەکانی ئەم ناحیە بوون، دواتر گەڕێنرایەوە بۆ [[قەزای ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =کورد وترک وعرب | ناونیشان = https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%83-%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = سی جی ادمونز |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٣٦)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٣٦)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦-١٩٤٧)دا ==== * لەم قۆناغەدا قەزای کۆیە ھیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أطلس العراق الإداری | ناونیشان = https://books.google.iq/books/about/%D8%A3%D8%B7%D9%84%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A.html?id=FZ390QEACAAJ&redir_esc=y%D9%88%D8%B9%D8%B1%D8%A8-pdf | نووسەر = احمد سوسة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧-١٩٥٨)دا ==== * بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە (٢٢١) لە ١\٥\١٩٥٢دا، [[قەزای شەقڵاوە]] ھاتە کایەوە لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] بە دابڕانی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] بە سەرجەم کەرتەکانییەوە لە قەزای کۆیە. [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٥٨)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٥٨)دا.]] === سەردەمی کۆماری(١٩٥٨-١٩٩٠) === ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکوومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی [[عێراق]]، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref name=":0" /> ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== * بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ١٩٦٤/٩/٢دا، چوار کەرتی قەزای کۆیە بە [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]]ەوە لکێندرا. [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٦٥)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٦٥)دا.]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٠٣) لە ١٩٧٣/١٠/١٥دا، بە دابڕاندنی (١٥) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|ناحیەی تەقتەق]]، (٢٣) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] و (٤) کەرتی [[ناحیەی کەسنەزان|ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی شۆڕش]] لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] و بە قەزای کۆیەوە بەسترایەوە و ناوەندەکەیشی لە گوندی [[دێگەڵە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =مرسوم باحداث ناحیة شورش | ناونیشان = https://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9281.html | نووسەر = القوانین والتشریعات العراقیة |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٧٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٧٧)دا.]] ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٧)دا ==== * بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (٣٢١) لە ١٩٨٧/٩/١١دا، ناحیەکانی ([[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|خەبات]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|برادۆست]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|مێرگەسۆر]]، [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق|تەقتەق]] و [[ناحیەی شۆڕش|شۆڕش]]) ھەڵوەشێنرانەوە. * بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٩١١) لە ١٩٨٧/١١/١٦دا، '''(ا)''' ناحیەکانی ([[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[ناحیەی گۆڕەتوو|ناحیەی ناوەندی قەزای زێبار]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]]) ھەڵوەشێنرانەوە و کەرتەکانیان بە ناوەندی قەزاکانیانەوە لکێندرا. '''(ب)''' [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات|ناحیەی خەبات]] سەر لە نوێ ھھێنرایەوە کایە. '''(ج)''' [[قەزای کۆیە]] ھەڵوەشێنرا و لە بری ئەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە|ناحیەی کۆیە]] ھێنرایە کایەوە و بە ناوەندی [[قەزای ھەولێر]]ەوە بەسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الدلیل الاداری للجمھوریة العراقیة | ناونیشان = https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html | نووسەر = مؤید سعید بسیم |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای ئەربیل لە ساڵی (١٩٨٧)دا.png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (١٩٨٧)دا.]] == گوندەکان == {{div col|colwidth=10em}} * [[ئاسکی کۆیە]] * [[ئاودەلۆک]] * [[باجاوان]] * [[بامورتکان]] * [[بایزبەگ]] * [[پەڵکانە]] * [[پێبازۆک]] * [[تۆبزاوا]] * [[تیمارۆک]] * [[چنارۆک]] * [[حاجی قەڵا]] * [[حەمەبایزان]] * [[داربەڕوو، کۆیە|داربەڕوو]] * [[دارەمەزن]] * [[دۆندار]] * [[سماقووڵی سەروچاوە]] * [[سماقووڵی گرتک]] * [[سماقووڵی گەلی]] * [[سوسێ]] * [[سێنان]] * [[سێوەسەن]] * [[شەوگێڕ]] * [[شیلە]] * [[شێخ ئەلوان]] * [[عەبداڵان]] * [[فەقێیان]] * [[قەشقە، کۆیە|قەشقە]] * [[قەیسەری، کۆیە|قەیسەری]] * [[قۆریتان]] * [[کافرۆشیان]] * [[کانی کەند]] * [[کرۆژ]] * [[کفرەدۆڵ]] * [[کێلەخوار]] * [[کێلەسپی، کۆیە|کێلەسپی]] * [[گرتک جەلی]] * [[مام قلینج]] * [[مام مەحمودە]] * [[میرسەید]] * [[کەمپی ئازادی]] * [[ھەرمۆتە]] * [[ھەواوانی خواروو]] * [[ھەواوانی سەروو]] * [[یارمیش]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[کۆیە]] * [[قەزای کۆیە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 84672mppj9arpx5pvwl5majyh37ohs6 0 220529 1592629 1359702 2026-06-21T08:57:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592629 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Krakow_-_Wawel_-_nocny_pejzaz_01.jpg|وێنۆک|دیمەنی شەوانە لە کۆمەڵگەی واوێڵ، کە قەڵاکە لە لای ڕاستەوە و کاتدراییلەکە لە ناوەڕاستی چەپەوە.]] [[پەڕگە:Krakow_WawelMuseum_A21.jpg|وێنۆک|ڕاست|بەشێکی کۆنتری واوێل لە سەدەی ١٤ کە ئێستا مۆزەخانەی کاتدراڵییە.]] '''قەڵای واوێڵ''' شوێنی نیشتەجێبوونی قەڵایە و دەکەوێتە ناوەڕاستی شاری [[کڕاکۆف]] لە [[پۆڵەندا]]. لەسەر فەرمانی شا کاسیمیری سێیەمی گەورە دروست کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.castles.info/poland/wawel/|سەردێڕ=Castles.info – Krakow castle, Wawel|وێبگە=www.castles.info|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017193941/http://www.castles.info/poland/wawel/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کۆمەڵێک پێکھاتەی سەردەمی جیاواز پێکھاتووە کە لە دەوری حەوشەی سەرەکی بە شێوازی ئیتاڵی ھەڵکەوتوون. قەڵاکە کە یەکێکە لە گەورەترین قەڵاکانی پۆڵەندا، نوێنەرایەتی نزیکەی ھەموو شێوازە تەلارسازییە ئەورووپییەکانی سەدەی ناوەڕاست و ڕێنێسانس و سەردەمی بارۆک دەکات. قەڵای شاھانەی واوێل و گردی واوێڵ گرنگترین شوێنی مێژوویی و کولتووری وڵاتەکە پێکدەھێنن. قەڵاکە بەشێکە لە کۆمەڵگەیەکی تەلارسازیی قەڵادار کە لەسەر لووتکەی بەردی لیمۆ لە کەناری چەپی [[ڕووباری ڤیستولا]] دروست کراوە، لە بەرزی ٢٢٨ مەتر لە ئاستی دەریاوە.<ref name="Wawel"/><ref name="Urban">Dr. Jan Urban, [https://web.archive.org/web/20080521022752/http://www.cracow.org.uk/geological-foundation-of-the-krakow/ "Geological foundation of Kraków"] retrieved from the [[Internet Archive]], May 21, 2008</ref>کۆمپلێکسەکە پێکھاتووە لە چەندین بینا کە گرنگییەکی مێژوویی و نیشتمانی زۆریان ھەیە، لەوانە [[کاتدراڵی واوێل]] کە پاشاکانی پۆڵەندا تاجی سەریان لەسەر دانرا و نێژران. ھەندێک لە کۆنترین بینا بەردینەکانی واوێڵ دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ ساڵی ٩٧٠ی زایینی، ئەمە جگە لە سەرەتاییترین نموونەکانی تەلارسازی ڕۆمانی و گۆتیک لە پۆڵەندا.<ref>Zygmunt Świechowski, ''[https://web.archive.org/web/20170227073802/http://www.kaiu.pan.pl/images/stories/3.2011pdf./Z.Swiechowski.pdf Stan wiedzy na temat chronologii wczesnej architektury monumentalnej w Polsce po pięcioletnich badaniach przy zastosowaniu metody 14C]'', "Kwartalnik architektury i urbanistyki" nr 3/2011.</ref><ref>Kozakiewicz, p 287.</ref> قەڵای ئێستا لە سەدەی ١٤ دروست کراوە، و لە ماوەی سەدان ساڵی داھاتوودا فراوانتر بووە. لە ساڵی ١٩٧٨ واوێڵ وەک بەشێک لە ناوەندی مێژوویی شاری کراکۆڤ وەک یەکەم شوێنی [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ|میراتی جیھانی]] ناسێندرا. بۆ چەندین سەدە شوێنی نیشتەجێبوونی پاشاکانی پۆڵەندا و ھێمای دەوڵەتبوونی پۆڵەندایە، قەڵای واوێل ئێستا یەکێکە لە مۆزەخانە ھونەرییە سەرەکییەکانی وڵاتەکە.<ref name="Wawel">[http://www.wawel.krakow.pl/en/druk.php?op=3 History of Wawel Hill] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403034718/http://www.wawel.krakow.pl/en/druk.php?op=3 |date=April 3, 2016}} at [http://www.wawel.krakow.pl/ wawel.krakow.pl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070109202505/http://www.wawel.krakow.pl/ |date=January 9, 2007}}</ref> مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزراوە و دە بەشی کۆڕاتۆری لەخۆدەگرێت کە بەرپرسن لە کۆمەڵە تابلۆکان، لەوانە کۆمەڵەیەکی گرنگی تابلۆکانی سەردەمی ڕێنێسانسی ئیتاڵی، چاپ، پەیکەرسازی، قوماش، لەنێویاندا کۆمەڵەی تابلۆی سیگسومۆندی دووەم ئابۆس، کاری ئاڵتوونساز، چەک و زرێپۆش، [[سیرامیک]]، میسن پۆرسەلین، و مۆبیلیاتی سەردەم. مۆزەخانەکە لە بواری ھونەری ڕۆژھەڵاتیدا گەورەترین کۆمەڵەی چادرەکانی عوسمانی لە ئەورووپا دەگرێتەوە. مۆزەخانەکە بە حەوت ستۆدیۆی تایبەتمەندەوە بۆ پاراستن، ھەروەھا ناوەندێکی گرنگە بۆ پاراستنی بەرھەمە ھونەرییەکان. {{تووڵی دەروازە|پۆڵەندا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Porzellanmanufaktur Meißen}} [[پۆل:مۆزەخانەکان لە شاری کڕاکۆف|قەڵای واوێڵ]] f09iy4t4opjpbm2jfeifhvauq0me0eo 1 220550 1592630 1326644 2026-06-21T08:57:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592630 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەڵای واوێڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1008403 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171017193941/http://www.castles.info/poland/wawel/ بۆ http://www.castles.info/poland/wawel/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٣٧، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەڵای واوێڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326643 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171017193941/http://www.castles.info/poland/wawel/ بۆ http://www.castles.info/poland/wawel/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٣٠، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەڵای واوێڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592629 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20080521022752/http://www.cracow.org.uk/geological-foundation-of-the-krakow/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20080521022752/http://www.cracow.org.uk/geological-foundation-of-the-krakow/ لە http://www.cracow.org.uk/geological-foundation-of-the-krakow/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) sknn6v03cjb1wulcaypeiqviqnlnx71 14 234962 1592642 1118749 2026-06-21T09:04:25Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592642 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Mental and behavioural diseases and disorders}} [[پۆل:ڕەفتاری مرۆڤ]] [[پۆل:تەندروستیی دەروونی]] [[پۆل:کەمتوانی بەپێی جۆر]] [[پۆل:نەخۆشی و تێکچوونەکانی مرۆڤ]] 03xl9vfkapryw8el4i68oq3qq5dcj28 0 235179 1592617 1586817 2026-06-21T07:17:47Z 1silent scientist 51740 /* کۆمەڵکوژییەکان */ 1592617 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پاشخانی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی قوتابخانە مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات قوتابخانە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە قوتابخانەکان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، صفحة 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، صفحة 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، صفحة 63</ref><ref>Ungor 2005، صفحة 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، صفحة 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، صفحة 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، صفحة 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، صفحة 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|McDowall|2000|p=103}}</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|Gaunt|Beṯ-Şawoce|2006|p=82}}</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |تاريخ الوصول=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |عمل=New York Times |بەروار=1915-10-11 |لاپەڕە=4|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20190913025101/https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html|تاريخ أرشيف=2019-09-13}}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|McDowall|2000|p=105}}</ref><ref name="Stafford26">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|Stafford|2006|p=26}}</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|Jwaideh|2006|p=127}}</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|McDowall|2000|p=216}}</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">{{بیرخستنەوەی بهارفارد دون أقواس|Stafford|2006|p=29}}</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش|جیدة}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] klhp6g00j3f6y8adrjsdclxfbckie43 1592620 1592617 2026-06-21T07:36:53Z 1silent scientist 51740 /* کۆمەڵکوژییەکان */ 1592620 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پاشخانی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی قوتابخانە مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات قوتابخانە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە قوتابخانەکان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، لاپەڕە 63</ref><ref>Ungor 2005، لاپەڕە 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">McDowall,2000,p103</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">Gaunt Beṯ-Şawoce,2006, p82</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |دوایین=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |بڵاوکەرەوە=New York Times |ساڵ=1915-10-11 |پەڕەکان=4 }}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">McDowall,2000,p105</ref><ref name="Stafford26">Stafford,2006,p26</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">Jwaideh, 2006, p127</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">McDowall,2000,p216</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">Stafford ,2006 ,p29</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش|جیدة}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] jpnfaexpfboep7r57n7p0vb8fr78xy4 1592621 1592620 2026-06-21T07:39:06Z 1silent scientist 51740 /* دۆخی پێش جەنگی گەورە */ 1592621 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پاشخانی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی [[خوێندنگە]]ی مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات خوێندنگە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە قوتابخانەکان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، لاپەڕە 63</ref><ref>Ungor 2005، لاپەڕە 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">McDowall,2000,p103</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">Gaunt Beṯ-Şawoce,2006, p82</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |دوایین=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |بڵاوکەرەوە=New York Times |ساڵ=1915-10-11 |پەڕەکان=4 }}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">McDowall,2000,p105</ref><ref name="Stafford26">Stafford,2006,p26</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">Jwaideh, 2006, p127</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">McDowall,2000,p216</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">Stafford ,2006 ,p29</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش|جیدة}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] j51nn30xjjmn204hdn4c0aey0zufbxz 1592622 1592621 2026-06-21T07:39:57Z 1silent scientist 51740 /* کۆمەڵکوژییەکان */ 1592622 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پاشخانی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی [[خوێندنگە]]ی مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات خوێندنگە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە [[خوێندنگە]]کان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، لاپەڕە 63</ref><ref>Ungor 2005، لاپەڕە 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">McDowall,2000,p103</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">Gaunt Beṯ-Şawoce,2006, p82</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |دوایین=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |بڵاوکەرەوە=New York Times |ساڵ=1915-10-11 |پەڕەکان=4 }}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">McDowall,2000,p105</ref><ref name="Stafford26">Stafford,2006,p26</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">Jwaideh, 2006, p127</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">McDowall,2000,p216</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">Stafford ,2006 ,p29</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش|جیدة}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] c2yaxqgym74hckfqh4fjyy1326rafei 1592623 1592622 2026-06-21T07:40:22Z 1silent scientist 51740 /* پاشخانی مێژوویی */ 1592623 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پێشینەی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی [[خوێندنگە]]ی مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات خوێندنگە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە [[خوێندنگە]]کان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، لاپەڕە 63</ref><ref>Ungor 2005، لاپەڕە 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">McDowall,2000,p103</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">Gaunt Beṯ-Şawoce,2006, p82</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |دوایین=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |بڵاوکەرەوە=New York Times |ساڵ=1915-10-11 |پەڕەکان=4 }}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">McDowall,2000,p105</ref><ref name="Stafford26">Stafford,2006,p26</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">Jwaideh, 2006, p127</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">McDowall,2000,p216</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">Stafford ,2006 ,p29</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش|جیدة}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] eg5xxwilmtve99pgs621h63p9egm5ki 1592624 1592623 2026-06-21T07:41:31Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1592624 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Assyrian genocide o2p-ar.svg}} '''کۆمەڵکوژیی سەیفۆ''' یان '''جینۆسایدی ئاشووری/سوریانەکان''' زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی جەنگیی بوون کە لەلایەن ھێزە سەربازی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] ئەنجامدراون، بە یارمەتی گرووپی چەکداری نانیزامی کوردی ژێر فەرمانی ئەفسەرە تورکەکان، کە خەڵکی مەدەنی مەسیحی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانییان]] کردبووە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنانە کە لە گەرمە و دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ناوچە ھاوسنوورەکانی لەگەڵ وڵاتی [[وڵاتی فارس|فارس]] [[ئێرانی قاجار|(دەوڵەتی قاجار]]) جێبەجێکران.<ref name="Aprim40">{{Harvard citation no brackets|Aprim|2005}}</ref> بوونە ھۆی کوژرانی سەدان ھەزار [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریانی/کلدانی]] و دەرپەڕاندنیان لە زێدی ڕەسەنی خۆیان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا.<ref name="Yeor148">{{Harvard citation no brackets|Yeor|Kochan|Littman|2001}}</ref> زۆرێک لە زانا و توێژەران ئەم کوشتارە بە [[جینۆساید]] دەزانن،{{Sfn|Gaunt|2017}} {{Sfn|Gaunt|Atto|Barthoma|2017}} کە ھاوشێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنەکان]] و [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانییەکان]] ڕوویداوە.{{Sfn|Khosroeva|2007}} {{Sfn|Travis|2010}}<ref>Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies."</ref> خەڵکی مەدەنی ئاشووری/سوریان/کلدان دانیشتووی باکووری [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] (شارۆچکەکانی [[ڕحا|ئورفا]]، [[مێردین|ماردین]]، و [[مدیاد|میدیات]]، ھەروەھا ناوچە گوندنشینەکانی ناوچەکانی [[توور عەبدین]]، [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری،]] [[ویلایەتی وان|وان]] و [[بدلیس]]، و لە ناوچەی [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کوژران و ڕاگوێزران، لە نێوان ساڵانی [[١٩١٤| ١٩١٤]] بۆ [[١٩٢٠| ١٩٢٠]]، ئەوانەی ھەڵاتن لە کوشتارەکان قورتار بوون، لەلایەن بەشێک لە ھۆزە عەرەبییەکانی بیابان ھێرشیان کرایە سەر.{{Sfn|Travis|2010}} جێێ سەرنجە کە دیانەکانی مووسڵ و [[باشووری کوردستان]] دووچاری [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] نەبوون، ھەرچەندە لەو سەردەمەدا بەشێک بوون لە دەسەڵاتی عوسمانی. ھیچ ئامارێکی ورد بۆ کۆی ژمارەی قوربانییەکان نییە، بەڵام توێژەران ژمارەی قوربانیانی سوریانی/ئاشووری لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکەن.<ref>The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?</ref><ref name="Hovannisian272">{{Harvard citation no brackets|Hovannisian|2007}}</ref><ref>Not Even My Name: A True Story - Page 131 by Thea Halo</ref><ref>The Political Dictionary of Modern Middle East by Agnes G. Korbani</ref> جگە لەم ژمارەیە، نزیکەی دوو ملیۆن [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و یۆنانی لە جینۆسایدی ھاوشێوەدا کوژراون کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بە جینۆسایدی ئەرمەن]] و جینۆسایدی یۆنان ناسراوە.<ref name="Scaller272">{{Harvard citation no brackets|Schaller|2009}}</ref> [[تورکیا]] بە فەرمی نکۆڵی لەم کوشتارە دەکات و ھەوڵدەدات تاوانەکان بخاتە ئەستۆی سەرۆک ھۆزە کوردەکانی ئەوسا وەک ئەوەی لەگەڵ [[سمکۆ]] لە سەڵماس ڕوویاندا<ref name="totten26">{{Harvard citation no brackets|Totten|Bartrop|Jacobs|2008}}</ref> بەڵام ھەوڵەکان بۆ بە فەرمی ناساندنی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لەلایەن ڕەوەندی ئاشووریی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی پێکردووە. چەند وڵاتێک، لەنێویاندا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، دانیان بەوەدا ناوە کە ئاشوورییەکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قوربانیی [[جینۆساید]] بوون، بەڵام [[تورکیا]] ڕەتیدەکاتەوە. کۆمەڵکوژیی دەشتی [[ورمێ]] لە [[ئێران]] پاش ئەوە ڕوویدا کە لەشکری ڕووسەکان کشانەوەو سوپای عوسمانییەکان لە مانگی یەکی ساڵی [[١٩١٥]] ورمێیان کۆنترۆڵ کرد. ھەندێک لە ھۆزی کوردی ورمێ ھێرشیان کردە سەر شار و ئاوایییەکانی دەوروبەری و ئاشوورییەکان کە یارمەتیدەری ڕووسەکان بوون، لە ترسی تۆڵەی [[کوردەکان]]، بە پەنایان برد بۆ قەشە ئەمریکایییەکانی ناەندی شار و لە ماڵەکان و کڵێساکانی خۆیان داڵدەیان دان، لە ھاوینی ساڵی [[١٩١٥| ١٩١٥]] ئاشوورییەکانی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] پەنایان ھێنایە ورمێ و [[سەڵماس]] کە ھێزی سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیای قەیسەری]] لێبوو، بەڵام ئاشووری/سوریان/ کلدانەکانی [[وان]]، [[ئامەد]]، و خەربووت دووچاری کوشتاری گەورە بوون.<ref name="مولد تلقائیا4">[https://global.rutgers.edu/cghr The Assyrian Genocide, 1914 to 1923 and 1933 up to the present], [[جامعة ڕوتجرز]]<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20120322055212/http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html "نسخة مؤرشفة"]. مؤرشف من [http://cghr.rutgers.edu/projects/assyrian_genocide.html الأصل] فی 2012-03-22<span class="reference-accessdate">. اطلع علییە بتاریخ <span class="nowrap">2011-06-08</span></span>.</cite></ref> و ھاوکات بوو لەگەڵ کوشتاری ئەرمەن و یۆنانییەکان. == ناوی سەیفۆ == ئەم کۆمەڵکوژییانە بە چەندین ناوی ناوخۆیی ناسرابوون کە ڕەنگە گرنگترینیان «سەیفۆ/سیفو/ܣܝܦܐ» بێت کە بە واتای ([[شمشێر]]) دێت و لە ساڵی ١٩١٥، کاتێک لە ناوچەی تور عابدین/ ھەڤێرکان دەستی پێکرد و پێی گوترا «شاتۆ دسێڤۆ–ܫܢܬܐ ܕܣܝܦܐ»، بە واتای «ساڵی شمشێرەکە». ھەروەھا لە وێژەی سوریانیدا کۆمەڵکوژییەکان ناویان لێنراوە «ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܣܘܪܝܐ–قَەطلا دەعَمّا سُورایا» / «قَطلو دعَمّو سُریویو» بە زمانی [[سوریانی]] ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بە واتای «کۆمەڵکوژی گەلی ئاشووری/ سوریانی». ھەروەھا ناسراوە بە کورتکراوەی «gtala’ama/qat’al-ammo» بە واتای «[[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوکردنی نەتەوەیی]]». لە [[تورکیا]]، ئەم ڕووداوانە بە شێوەیەکی گشتی بە «قەتلعامی سوریانی یان Süryani Katliamı یان Süryani Soykırımı بە واتای «کۆمەڵکوژی ئاشووری/سوریان» ناسراون سەرچاوە ڕۆژئاوایییەکان ئەم کۆمەڵکوژیانە بە ناوی «سەیفۆ» و «جینۆسایدی ئاشوورییەکان» ناودەنێن. == ھۆکارەکان == توێژەران چەند ھۆکارێکیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنی قڕکردنە خستەڕوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دژی کەمینە مەسیحییەکان ئەنجامیاندا و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیپێکرد؛ و ترسی سەرکردە سەربازییەکانی تورک لەوەی ھەر شۆڕشێک یان شەڕێک لەو ناوچانە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی بەشێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتەکە، وەک ئەوەی لە وڵاتانی بەڵکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕوویدا، کاتێک زۆربەی ئەو ناوچانە لە دەوڵەتی عوسمانی ھەڵگەڕانەوەو سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ھەروەھا ھەوڵدان [[تورکاندن|بۆ بە تورکیکردنی]] ئەو گەلانەی کە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا دەژین وتاواندنەوەیان لە بۆتەی نەتەوەی تورکدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە و بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی بیری نەتەوەگەری دژ ئەم سیاسەتە لە نێو گەلانی کورد و عەرەب و ئەرمەنی و ئاشووری<ref>Richard G. (EDT) Hovannisian "The Armenian People from Ancient to Modern Times" page 198</ref> لە ئەنجامدا بووە ھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی لەلایەن عوسمانییەکانەوە یەکەمین جینۆسایدی بەرفراوان لە ساڵی ١٨٩٥ لە کاتی کۆمەڵکوژیی حەمیدییە دەستیپێکرد، کاتێک سەدان ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]] لە شارەکانی باشووری تورکیا، بەتایبەتی [[ئادانا|ئەدەنە]] و ئامەد کوژران، دوای ئەوەی چالاکوانە ئەرمەنیەکان تۆمەتباران کران بە ھەوڵی تیرۆرکردنی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]].<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/event/Armenian-Genocide Armenian Massacres]، [[زانیارینامەی بریتانیکا|الموسوعة البریطانیة]] {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35323/Armenian-massacres|ڕێکەوتی سەردان=4 یونیو 2011}}</ref> بەڵام ھۆکاری سەرەکی لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە بەسەر ئاشوورییەکان/سوریاکاندا ھات، ترسی عوسمانییەکان بوو لە پەیوەستبوون بە ڕووسەکان و شۆڕشگێڕانی ئەرمەنستانەوە، بە تایبەت دوای شکستی [[حملة القوقاز الأولی فی شتاء ١٩١٤|یەکەم لەشکرکێشی قەفقاز لە زستانی ساڵی ١٩١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Erickson, Edward J.|سەردێڕ=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War|ناونیشان=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٣١٥١٦٩}}</ref> تێوەگلانی کورد لە کۆمەڵکوژییەکاندا، پاش بڵاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە ئەرمەن و ئاشوورییەکان لەم ناوچانەدا لە ھەوڵدان بە پشتیوانی ڕووسیا دوو دەوڵەتی سەربەخۆ، لەسەر حسابی کوردان، لە وان و ئامەد و ورمێ و ھەکاری دروست بکەن و ئەفسەرانی و لایەنگرانی پارتی لاوانی تورک ئەم دەنگۆیانەیان وەک ھەڕەشە دەگەیاندنە سەرۆک ھۆزە کوردەکان و ھانیان دەدان بۆ ئەوەی لە دژی ئەم ھەوڵانەی ڕووسیا بوەستنەوە. تەنانەت ئەو کوردانەی دژ بە سیاسەتی دەوڵەت بوون بە دڕندەترین شیواز قەتلوعام کران وەک قەتلوعامی بازید و ئەڵشگرد دژ بە کوردان. == پێشینەی مێژوویی == ژمارەی [[ئاشوورییەکان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە نزیکەی یەک ملیۆن مەزەندە دەکرا و ناوچەکانیان لە ناوجەرگەی کوردستان کە ئێستا بەسەر [[ئێران]] [[عێراق|و عێراق]] [[تورکیا|و تورکیا]] دابەش دەبێت.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> مێژوونووسانی وەک دەیڤید گاونت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئاشوورییەکان پێش دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس بوون.<ref name="Travis2"/> [[ئاشوورییەکان]] لە ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|باشووری دەریاچەی وان]] (بەتایبەت ناوچەی [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]]) [[مێزۆپۆتامیا|و میزۆپۆتامیا]] و لە ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی وەک [[ویلایەتی دیاربەکر|ئامەد،]] [[ویلایەتی ئەرزڕۆم|ئەرزرۆم و]] بیتلیس دەژیان. ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی وەک ھاووڵاتی پلە دوو مامەڵەی لەگەڵ ئاشوورییەکان دەکرد، وەک ئەو مەسیحیانەی کە لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا دەژیان، و ڕێگرییان لێدەکرد کە پۆستی پلەبەرز لە دەوڵەتەکەدا بەدەستبھێنن. توندوتیژی بەرامبەر بەم کەمینانە پێش ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی گەورە ھەر ھەبوو بەڵأم زیاتر مۆرکێکی ناوخۆیی و تەسکی ھەبوو وەک کوشتاری بەدرخانییەکان لە ساڵانی دوای ١٨٤٠ز کوشتاری سوارەی حەمیدییەی سەر بە دەوڵەت لە ساڵانی ١٨٩٥ و ١٨٩٦.<ref name="Anahit">Khosoreva, Anahit.</ref> کاتێک سەرکردەکانی سوارەی حەمیدی فەرمانیان لە سوڵتانی عوسمانی وەرگرت، و دژ بە چالاکوانە ئەرمەنەکان لە ئورفا و ئامەد.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> === ھەڵگیرسانی شەڕ === ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٩٠ دەستی کرد بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژ بە ئاشوورییەکان ئەوسا عوسمانییەکان پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ئینگلیز و ئەڵمانەکان ھەبوو و بەڵێنیان دابوو بەرگری لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی بکەن لە بەرامبەر ھێرش و ھەڕەشەکانی ڕووسیادا، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] لە ھەوڵدا بوو بەرگری لە کەمینەی مەسیحس ئەرتۆدۆکسی ئەرمەن و ئاشووریی ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی بکات و بۆ مەرامی سیاسی و گوشار دژ بە دەوڵەتی عوسمانی بەکاریان بێنێت<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی جەنگی دژ بە ڕووسیا و ئینگلیز و فەرەنسا ڕاگەیاند و چووە پاڵ ئەڵمانەکان لە جەنگی گەورەدا، ھێرشی کردە سەر سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و جیھادی دژبە مەسیحییەکان<ref name="Travis2"/> ڕاگەیاند. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٤ دەستی کرد بە دەرکردن و قەتلوعامی ئاشووری و ئەرمەنەکان لە شاری وان.<ref name="Travis2">Travis, Hannibal.</ref> د ئەڵمانەکانیش دۆخەکەیان قۆستەوە پشتگیری دارایی تەواویان پێشکەش بە عوسمانییەکان کرد لە شەڕەکەیان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]].<ref name="Travis2"/> === بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی === لە بارەی بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی و ئایا جینۆسایدەکە بە شێوازێکی سیستماتیک بووە یان نا، بۆچوونی جیاواز ھەن. سەبارەت بە بەرپرسیارێتی حکوومەتی عوسمانی، ھیلمار کایزەر دەنووسێت، تەڵعەت پاشا لە [[٢٦ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩١٤]] فەرمانی دەرکردنی ئاشوورییەکانی لە ناوچەکە دەرکرد، لە ترسی ھاوکاریکردنیان لەگەڵ ھێزە پێشڕەوەکانی ڕووسیا، بەڵام فەرمانەکە دواخرا و دوای سێ ڕۆژ وازی لێھێنرا بەھۆی نەبوونی سەرباز. == دۆخی پێش جەنگی گەورە == [[ئاشووری]]/[[ئاشوورییەکان|سوریان]]/[[ئاشوورییەکان|کلدان]] لە کەمینە ئایینی و نەتەوەیییە گرنگەکانی ناو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]ن، جگە لەوەی لە شارە گەورەکانی دەوڵەت وەک [[مووسڵ| مووسڵ]]، [[حەلەب]] و [[ئامەد]] دەژیان، بەڵام زۆربەیان لە گوندەکاندا دەژیان لە ناوچەیەکانی [[ورمێ]] و تا [[مێردین|ماردین]] ھاوسێ لەگەڵ [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان| ئەرمەنەکان]] دەژیان. توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەی پەیڕەوانی کڵێسای ڕۆژھەڵاتی (ئاشووری و کلدان) لە نێوان ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسدا بووە. ھەروەھا سوریانی ([[ئۆرتۆدۆکس]] و [[کاسۆلیکی]] [[سووریا]]) ژمارەیەکی ھاوشێوەیان پێکدەھێنا؛ کە دەکاتە کۆی ژمارەیان ٧٠٠٬٠٠٠–١٠٠٠٬٠٠٠. گرنگترین ناوچە مێژوویییەکانیان بریتی بوون لە: === ورمێ === [[ورمێ]] دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ی ئێستا. ھەرچەندە بە ناو لەژێر دەسەڵاتی [[قاجاڕەکان|شانشینی قاجار]]دا بووە، بەڵام لە ڕاستیدا لەژێر کاریگەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بووە. ورمێ بووە یەکێک لە ناوچە پێشکەوتووەکان، کە ڕۆژنامەی «زەھریرا دەبھرا» (ܙܗܪܝܪܐ ܕܒܗܪܐ) لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزرا کە بە یەکەم [[ڕۆژنامە]]ی زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] دادەنرێت. چەندین مژدەدەر - کەسێکە فێرکارییەکانی [[ئینجیل]] لە ڕێگەی بانگەواز، فێرکردن، خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بڵاودەکاتەوە تاکو خەڵک باوەڕ بە [[مەسیحییەت]] بھێنن. - مەسیحی لە ساڵانی ١٨٢٠ەوە لە ناوچەکەدا چالاک بوون، [[چاپخانە]]یان دامەزراند و ڕۆژنامەیان بڵاوکردەوە بە ئامانجی گۆڕینی دانیشتووانی مەسیحی، کە شوێن [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] و [[کاسۆلیک|کڵێسای کاسۆلیکی]] [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کلدان]] کەوتبوون، بۆ ئایینی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] و پرۆتستانتی. ھەرچەندە تەنھا ژمارەیەکی زۆر کەم گۆڕابوون بۆ ئەم مەزھەبانە، بەڵام کاریگەریی ئەم مژدەدەرانە لە ناوچەکەدا زۆر قووڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[ڕۆژنامەگەری]] و [[پەروەردە]] لەنێو دانیشتووانە مەسیحییەکەیدا، ھەستانەوەیەکی کولتووریی ڕووبدات.<ref>https://web.archive.org/web/20160325152500/http://www.assyriancc-nohadra.com/files_bank/748fec36089a58b47191455f99519efc.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170501094955/http://www.aina.org/books/fla/fla.htm</ref> === ھەکاری === [[پەڕگە:Qudshanis-Hakkari_Mar_Shimon_house.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| شوێنی نیشتەجێبوونی پاتریارکەکانی کڵێسای ڕۆژھەڵات دەکەوێتە قەدشانس لە [[ھەکاری]].]] ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە ناوچە ناڕێکەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا، کە لە [[دھۆک]]ەوە لە باشوورەوە تا [[وان]] لە باکوور درێژدەبێتەوە. بەھۆی سەختی داگیرکردنی لەلایەن سوپا نیزامییەکانەوە بۆیە دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. زۆربەی دانیشتووانەکەی شوێنکەوتووی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات]] بوون و دانیشتووانەکەی بە مەیلی خێڵەکی تایبەتمەند بوون. ھەر خێڵێک لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی «مالک» “ܡܠܟ” سەرکردایەتی دەکرا. ئەمانەش لە بەرامبەردا بەیعەتیان بە سەرکردەی ڕۆحی خۆیان کە پاتریارکی کڵێسای ڕۆژھەڵات بوو، کە لە بنەماڵەی شەمعوونە و «کڵێسای مار شالیتا» “ܡܪܝ ܫܠܝܛܐ” لە شارۆچکەی قەدشانس لە باشووری [[تورکیا]] وەک ناوەندی خۆی وەرگرتووە. ئاشوورییەکانی ھەکاری سەربەخۆ بوون و دابەشبوون بەسەر عەشیرەتەکاندا کە پێیان دەگوترا ئاشەرات: تیاری سەرەوە، تیاری خوارەوە، تەخومی، تەل، باز، جیلو، زاران، زیر و دێسین. ئاشوورییەکانی ھۆزەکانی [[ھەکاری]] لە ڕووی سیاسی و مەزھەبییەوە یەکگرتوو بوون لەژێر ئیدارەی [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] کە ملکەچی دەسەڵاتی حکوومەتی عوسمانی بوو. ئەم کۆمەڵگایە لەژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەریدا یەکگرتوو بوو، ئاشوورییەکانی ھەکاریش دابەش بوون بەسەر ھۆزێکدا کە سەرکردە ھۆزەکان کە پێیان دەگوترا مەلیک فەرمانڕەوایییان دەکرد. ھەروەھا ھۆزەکان دابەش بوون بەسەر خێڵەکاندا کە لە ھەندێک بنەماڵە پێکھاتبوون. خێڵەکە سەرکردەیەکی ھەبوو کە بەزۆری خوێندەوارترین یان بەتەمەنترین بوو. ناوەندی ئیداری ھەموو ھۆزەکانی ئاشووری لە شارۆچکەی قوچانیس بوو.<ref>Heazell & Smith 1913، لاپەڕە 9</ref><ref>Wigram 1929، لاپەڕە 167-168</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190810202944/http://www.betnahrain.net/Arabic/Books/wmbooks/william3.htm</ref> تا [[سەدەی نۆزدەھەم]]، [[میرنشینە کوردییەکان]] دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا. شازادەی کورد [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|محەممەد ڕەواندزی]] لە ناوچەکانی [[ڕێکەوتی]] و [[شنگال]] چەند کۆمەڵکوژییەکی ئەنجامدا کە [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] و [[ئێزدی|ئێزیدییەکانی]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھەوڵیدا ئایینی [[ئیسلام]] بەسەریاندا بسەپێنێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی ڕێکەوتی و ھەکاری و [[بۆتان]] [[کۆمەڵکوژی]]ی بە ئامانجی مەسیحییە نا موسڵمانەکان و ئێزیدییەکان ئەنجامداوە. دەسەڵاتی گەشەی کرد و دەستی بەسەر ناوچەکانی ناوچەی [[فورات]]دا گرت لەکاتێکدا عوسمانییەکان سەرقاڵی ھەڵمەتی [[محەممەد عەلی پاشا]] بوون لە سووریا؛ بەڵام سوڵتانی عوسمانی بەخێرایی سوپای خۆی نارد و [[میرنشینی سۆران]]ی ڕووخاند و کۆنترۆڵی عوسمانی بەسەر ئەو ناوچانەدا سەپاند. چالاکیی مژدەدەرە [[پرۆتێستانت]]ەکان لە ناوچەکەدا لە ساڵانی ١٨٤٠دا گومانی خێڵە کوردەکانی ورووژاند و [[دەشتی نەینەوا]] و ناوچەی ڕێکەوتیش شاھیدی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی بوون بە سەرکردایەتی میری [[میرنشینی بۆتان]]ی کورد [[بەدرخان]] کە بووە ھۆی کوشتنی دەیان ھەزار مەسیحی و وێرانکردنی زۆرێک لە گوندەکانی ناوچە خێڵەکییەکانی ئاشووری. فشاری زلھێزەکانی ڕۆژاوا بۆ ڕاگرتنی کۆمەڵکوژییەکان بووە ھۆی دەستوەردانی دوودڵانەی پۆرتەی سوبلیم ([[باب ئەلعالی]]) و دوا میرنشینی کوردیش ڕووخا.<ref>McDowall 2000، لاپەڕە 42-44</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304090511/http://www.bethsuryoyo.com/currentevents/KurdishHiddenPages/KurdishHiddenPages.htm</ref><ref>McDowall 2000، لاپەڕە 45-47</ref> === توور عەبدین/ ھەڤێرکان === {{سەرەکی|کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (١٨٩٥)}} ئەم ناوچەیە گرنگترین ناوەند بوو بۆ کۆمەڵگەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانییەکان، و شایەتحاڵی گۆڕینی ھەندێکیان بوو بۆ ئایینی [[کاسۆلیکی]]، و بڵاوبوونەوەی کاسۆلیکی سوریانیش بە ھەمان شێوە، بە تایبەت لە [[ماردین]]. بە پێچەوانەی ئاشوورییەکانی ھەکاری، سوریانییەکان لە [[توور عەبدین]] مەیلی سەربەخۆیییان نەبووە؛ بەڵام ئەوەی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی نیگەران کرد، جیاوازییەکی زۆری ئاستی خوێندن بوو لە نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانانی ئەو ناوچانەدا، ئەمەش وای کرد عوسمانییەکان بڕیار دەربکەن و فەرمانی داخستنی [[خوێندنگە]]ی مەسیحییەکانیان دەرکرد، مەگەر بە فەرمانی فەرمی کراوە نەبن. لە ساڵی ١٨٨٤ دەسەڵاتدارانی عوسمانی یاسایەکیان دەرکرد و تێدا ھاتبوو کە پۆرتی سوبلیم ئەو کەسەیە کە بڕیار دەدات خوێندنگە لە ناوچەکاندا بکرێتەوە یان نا.<ref>Joseph 1983، لاپەڕە 88</ref> تەواوی [[پارێزگای دیاربەکر]] لە ساڵی ١٨٩٥دا تووشی زنجیرەیەک کۆمەڵکوژی کرا کە ژمارەی مەسیحییەکانی کەمکردەوە. ژمارەی دانیشتووانی سەنجەقی ماردین پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس بوو، مەسیحییەکان نزیکەی دوو لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن. ئێستا [[کورد]] نزیکەی ٥٠٪ی دانیشتووانی [[توور عەبدین]] پێکدەھێنن کە نزیکەی ٤٥ ھەزار کەسن.<ref>Andrieu, Sémelin & Gensburger 2010، لاپەڕە 386</ref> == کۆمەڵکوژییەکان == [[پەڕگە:Shimun_Benyamin.jpg|وێنۆک| [[بنیامین مارشەمعوون]]، سەرکردەی ڕۆحی ئاشوورییەکان لە سەردەمی کۆمەڵکوژییەکان.]] مار شەمعوون بیست و یەکەم بنیامین، سەرۆکی ڕووحانی [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری]] و پاتریارکی، پێش ئەوەی [[دەوڵەتی عوسمانی]] بچێتە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەڵێنی پێدرا کە [[خوێندنگە]]کان بکرێنەوە و ناوچەکانی ئاشوورییەکان لە ھەکاری پەرە پێبدرێن، بە مەرجێک کە لە ھەر جەنگێکی داھاتوودا بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بێلایەن بمێنێتەوە. لە ڕاستیدا، [[ئاشوورییەکان]] لە سەرەتای کارە سەربازییەکانی پاییزی ١٩١٤دا نەچوونە پاڵ ڕووسەوە یان شۆڕشگێڕە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە. تەنانەت پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات نامەی بۆ گەلی خۆی نارد کە داوای لێکردن لە فەرمانڕەوایەتی ناوخۆیی عوسمانییەکان بکەون و بەرامبەر میللیشیاکانیان ڕێگری نەکەن. بە شکستی ھەڵمەتی یەکەمی عوسمانییەکان لە بەرەی [[قەوقاز]] بەرەو [[باتومی]]، عوسمانییەکان بڕیاریاندا کە تەھا ڕێگا بۆ سەرکەوتن لەو بەرەیە گۆڕینی [[دیمۆگرافیا]]ی ناوچەکانی [[بەرزاییەکانی ئەرمەنستان|ئەرمەنییە بەرزەکانییەتی]]، بە کوشتن و ئاوارەکردنی دانیشتووانی ئەرمەنی؛ بەڵام کردەوەکانی پاکتاویکردن تەنھا ئەرمەنییەکان نەبوو. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٤، [[محەممەدی پێنجەم|سوڵتان محەممەدی پێنجەم]]ی عوسمانی [[جیھاد]]ی دژ بە «دووژمنانی ئیسلام» ڕاگەیاند، و شێخی ئیسلامی عوسمانی بە [[فەتوا]]ی جیھاد لە ١٤ی تشرینی دووەم ئەم بانگەوازەی پشتڕاست کردەوە. سەرەڕای شکستی یەکەمی عوسمانییەکان، بەڵام لە ڕۆژی سەری ساڵی ١٩١٥ توانیان بە بێ بەرگرییەکی بەرچاو بچنە ناو بەرگرییەکانی [[ڕووسیا]] لە [[ئێران]] و [[تەورێز]] و [[ورمێ]] کۆنتڕۆڵ بکەن. لە ھەمان کاتدا لە [[ھەکاری]]، میلیشیاکانی [[کورد]] کە لەژێر فەرمانی عوسمانییەکان کاردەکەن، کردەوەکانی لەناوبردنی گوندەکانی ئەرمەنی و ئاشوورییان دەستپێکرد. لەم کردەوانەدا، گوندنشینە ئاشووری/کلدانییەکانی ناوچەکانی ئالباق و غاوار (باشووری [[دەریاچەی وان]]) تاڵان و کوژران. ھەروەھا عوسمانییەکان سەرکردە سووریانییەکانی ناوچەی «بەشکالی» (باکووری ھەکاری)یان دەستبەسەر کرد بۆ ئەوەی وەک بارھەڵگر بۆ سوپای عوسمانی کاربکەن، و دوای تەواوبوونی کارەکانیان کوژران. لە ١٥ی نیسانی ١٩١٥، باڵیۆزی ئەڵمانی «فانگنھایم» بە تەلەگرامێک بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیای ڕاگەیاند کە مەسیحییەکانی وان تووشی «قڕکردنێکی گشتگیری» بوون لەلایەن دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە.<ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 57</ref><ref>Totten, Bartrop & Jacobs 2008، لاپەڕە 19</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 136</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 135</ref> بەڵام ئەو ھۆکارەی کە ئاشوورییەکانی ناچار کرد بچنە ناو جەنگەوە، دەستبەسەرکردنی براکەی پاتریارک، ھوورمز شەمموون بوو کاتێک لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندنی دەکرد. ئەو گواسترایەوە بۆ [[مووسڵ]] و وەک گیراو بەکارھێنرا. عوسمانییەکان داوایان لە پاتریارک کرد کە بەرامبەر داواکاری سەرکردە ھۆزە ئاشوورییەکان بۆ یەکگرتنی لەگەڵ [[ڕووسیا]] بانگھێشتنامەکانیان وەڵام نەداتەوە. پاتریارک وەڵامی دایەوە کە ژیانی گەلەکەی گرنگترە لە ژیانی براکەی؛ بۆیە ھوورمز شمعوون لە مووسڵ لە سێدارەدرا. پاتریارک بە دان بە فشارەکانی سەرکردە ھۆزەکان، لە ١٠ی ئایاری ١٩١٥ جەنگی دژ بە دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند.<ref>Stafford 2006، لاپەڕە 25</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181010132238/http://www.aina.org/books/tat.htm</ref> === ئۆپەراسیۆنەکان لە (ھەکاری) === سەرەڕای بەڵێنەکانی ڕووسیا بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییەکانی ھەکاری، تەنیا ٤٠٠ سوارەی قەزاکیان نارد، کە پێش ئەوەی بگەنە چیای ھەکاری لەلایەن میلیشیا [[کوردەکان]]ەوە لەناوچوون. ئاشوورییەکان بە سەرۆکایەتی شەمعوون بنیامین پەنایان بردە بەر شاخە بەرزەکان کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٠٠٠ مەتر بوو، کە ئەستەمە بۆ سوپای ئاسایی بتوانن بچنە ناوییەوە؛ بەڵام تورکەکان ھێزەکانیان لە ناوچەکانی دەوروبەری ھێشتەوە، دەیانزانی بەفری تشرین ئاشوورییەکان ناچار دەکات دابەزین. پاتریارک لە نامەیەکدا کە ئاراستەی سەرکردایەتی ڕووسیا کراوە، دۆخی چیای ھەکاری دەگێڕێتەوە:<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 121</ref> {{وتە|دوای مانگێک لە شەڕ لەگەڵ [[کورد]]، مەھدی پاشا، والی عوسمانی [[مووسڵ]]، یەکەکانی عوسمانی بە تۆپخانەی قورس نارد. گوندەکانی ئێمەیان داگیر کرد و سووتاندیان… ئێستا ئاشوورییەکان لەسەر لووتکەی چیاکانی تیاری و تەخوما و دیز دەژین و لە نەبوونی خۆراکدا دەمرن. ئێمە ھیچ کەرەستەیەکمان نییە و تورکەکان گەمارۆمان دەدەن، بژاردەمان تەواو بووە.}} ==== ڕاکردن بەرەو ورمێ ==== شەمعوون بنیامین دەیزانی ھاتنی [[زستان]] بە مانای لەناوچوونی تەواوەتی گەلەکەی دەبێت. سەفەری بۆ [[ئێران]] کرد و لەوێ ھەوڵیدا ڕووسەکان ڕازی بکات کە ھێزی دووەم بنێرن بۆ پشتیوانی لە ئاشوورییە گەمارۆدراوەکان؛ بەڵام لە مەحاڵبوونی ئەمەیان ئاگادار کردەوە و ئامۆژگارییان کرد کە نەگەڕێتەوە بۆ ھەکاری، چونکە ئەمە مانای مردنی دەبێت؛ بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە و توانی زۆرینەی گەمارۆدراوەکان لە ڕێگایەکی دڕ و سەختدا کە [[عوسمانییەکان]] پێشبینییان نەکردبوو بەرەو [[ورمێ]] ڕابەرایەتی بکات. نزیکەی ٥٠ ھەزار کەسیان گەیشتنە دەشتی ورمێ و لە شارۆچکەکانی [[سەڵماس]] و ورمێ نیشتەجێ بوون. ھەزاران کەس لەکاتی پەڕینەوە لە شاخەکانی درێژبوونەوەی نێوان ھەکاری و ورمێ بەھۆی برسێتی و ماندووێتی گیانیان لەدەستدا.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 271</ref> دوای ئەوەی عوسمانییەکان زانیان کە خەڵکی شاخ توانیوویانە ھەڵبێن، ھێرشیان کردە سەر گوندە مەسیحییەکان کە دەکەونە دەشتی نێوان بەرزایییەکانی ھەکاری و دەریاچەی وان، بەڵام دوای ئەوەی ڕووسەکان لە ھاوینی ساڵی ١٩١٥دا کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر شاری واندا سەپاند بەرەو ڕۆژاوا کشانەوە. === کۆمەڵکوژیی سێرت === [[پەڕگە:Copy_of_L._de_Mango's_painting,_picturing_the_outrage_of_the_Wadi_Wawela_valley.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| سکێچێکی نیگارکێشی ئیتاڵی لیۆناردۆ دی مانگۆ کە لەناوبردنی ژنان و منداڵان نیشان دەدات.]] ھەرچەندە زۆرێک لە دانیشتووانی گوندە شاخاوییەکانی ھەکاری ھەڵھاتن، بەڵام دانیشتووانی شار و دەشتەکانی بەرزایییەکانی ئەرمەن، چارەنووسێکی جیاوازیان بەرەوڕوو بووەوە. دوای شکستیان لەلایەن ڕووسەکان لە [[وان]] لە نیسانی ١٩١٥، سوارەی حەمیدییە کە لە نیمچە سەربازی کورد پێکھاتبوو، پاشەکشەیان کرد بۆ [[سێرت]]، لەوێ لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥ ھەموو پیاوە کلدانییەکانی شارۆچکەکەیان دەستگیر کرد و بە فەرمانی حاکمەکەی حیلمی پاشا ماڵەکانیان تاڵان کرد. شایەتحاڵەکان باسیان لەوە کردووە کە چۆن ھێرشبەرەکان جلوبەرگیان لە دەستگیرکراوەکان بردووە و ڕووتیان کردوون و بە چەکی سپی - [[چەقۆ]] یان تەور یان قەمە - کوشتوویانن. دوای چەند ڕۆژێک فەرمانی دەرکردنی ئەو ژن و منداڵانەی کە ماونەتەوە لە [[سێرت]] و حەفتا گوندی مەسیحی لەو ناوچەیە دەرکران. بە یاوەری سوارەکانی کورد بۆ [[مێردین]] ١٠٠ کیلۆمەتر ڕێپێوانیان کرد. پێش ئەوەی بگەن، بەدری پاشا، پارێزگارەکەی، تەلەگرامێکی نارد و داوای لە سوارەکان کرد ھەموو ئەو ژن و منداڵانەی ھەڵیان گرتبوو پاکتاوی بکەن. ئەوان ھێنرانە دۆڵێک کە بە واویلە ناسراوە، لەوێ سوارە بە سەدان ژن و پیاوی کورد لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بەھێزکرابوون، زۆربەیان بە [[شمشێر]] و [[خەنجەر]] و [[بەرد]] کوشتیانن و تەنھا ئەو کەسانە ژیان کە وا خۆیان نیشان دا کە مردوون. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی جەودەت پاشا و خەلیل پاشا کە لە ھەکاری جێگیر بوون، بەرەو گوندەکانی سەنجەقی سێرت بەڕێکەوتن کە نزیکەی ٦٠ ھەزار [[مەسیحی]] لێ بوون کە زۆربەیان کلدان و ئۆرتۆدۆکسی سووریانی بوون و ھەموو دانیشتووانی گوندە مەسیحییەکانیان کوشت. ڕافایێل دی نۆگالێس مێندێز، ئەفسەرێکی [[ڤێنێزوێلا]] کە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا لەگەڵیان شەڕی کردووە، باس لەوە دەکات کە چۆن کۆمەڵکوژییەکان پێشوەختە لەلایەن دەسەڵاتدارانی عوسمانییەوە پلانیان بۆ دانرابوو. لەگەڵ گەیشتنی بە [[سێرت]]، دی نۆگالێس ئەوەی بینیوویەتی دەگێڕێتەوە: {{وتە|شوێنەواری کۆمەڵکوژییەکان لەسەر [[گرد]]ەکان دەبینرا کە ڕوویان لە ڕێگای سەرەکی بوو، کە لێوارە تاریکەکانیان بە ھەزاران تەرمی نیوە ڕووت و خوێناوی داپۆشرابوو، کە کەڵەکەبوون و بەیەکەوە لکاون یان لە کۆتا ھەناسەبڕکێی مردنیاندا یەکتریان لە باوەش گرتبوو. من و پیاوەکانم توانیمان بە سەختی بچینە ناو سێرتەوە بەھۆی کەڵەکەبوونی لاشە کە ڕێگاکەمانی گرتبوو. لەوێ بینیمان کە چۆن ھەندێک لە دانیشتووانەکەی بە یاوەری پۆلیسی ناوچەکە ماڵی مەسیحییەکانیان تاڵان کردووە. لەگەڵ گەیشتنمان بە سێرت، چاومان بە پارێزگارە ناوخۆییەکان کەوت کە لەگەڵ جەودەت پاشا کۆدەبوونەوە. لە گفتوگۆکەیان کۆبوومەوە کە ئەو کۆمەڵکوژییە ڕۆژی پێشتر لەلایەن خودی جەودەت پاشاوە پلانی بۆ دانراوە.}} ھەروەھا دی نۆگالێس دەگێڕێتەوە کە کاتێک لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، پارێزگاری [[دیاربەکر]] قسەی کردووە، دووەمیان ئاگاداری کردووەتەوە کە فەرمانی قڕکردن لە ڕێگەی تەلعەت پاشا وەزیری جەنگەوە وەرگرتووە، کە سێ وشەی تێدایە: سووتاندن - لەناوبردن - کوشتن (Yak-Vur-Öldür). === کۆمەڵکوژییەکانی ویلایەتی ئامەد === [[پەڕگە:Rafael_de_Nogales_Mendez.png|ڕاست|وێنۆک|334x334پیکسڵ| ڕافایل دی نۆگالێس مێندێز بە جلوبەرگی سەربازی عوسمانی، چەتەیەکی ڤەنزوێلی بوو کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک ئەفسەر لە سوپای عوسمانیدا کاری کردووە. ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەن]] و ئاشوورییەکانی بە [[جینۆساید]]ێکی پلان بۆ داڕێژراو وەسف کرد.]] جۆزێف نەعیم، کە قەشەیەکی کلدانی بوو و لە کۆمەڵکوژییەکانی ڕوھا ڕزگاری ببوو، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «ئایا ئەم نەتەوەیە لەناو دەچێت؟» ئاماژەی بەوە کردووە کە پرۆسەی ڕاوەدوونانی زۆرەملێ لە ئازاری ١٩١٥دا دەستی پێکرد، کاتێک کاروانەکانی ئاوارە ئەرمەنییەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە بارودۆخێکی خراپ گەیشتنە ناو شارەکە. لە کاتێکدا پرۆسەی کۆمەڵکوژی لە مانگی دواتردا دەستی پێکرد و ھەموو مەسیحییەکانی بێ جیاوازی گرتەوە. کۆمەڵێک لە پیاوانی ئاشووری/سوریانییان لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە کۆکردەوە و لە گۆڕەپانەکانی شاردا ئەشکەنجەیان دان و کوشتیانن. دواتر وێنەیان گرتن و وا نیشانیان دان کە گوایە ئەوانە [[تورک]]ن و لەلایەن مەسیحییەکانەوە کوژراون.<ref>https://web.archive.org/web/20170320105005/http://www.aina.org/books/stnd.htm</ref> بەڵام لە ناوەندی ویلایەتی ئامەد (دیاربەکر)، سەرەتا دەسەڵاتداران ھەزاران کەس لە ناودارانی ئەرمەن و سوریانییان لەسەر دەستی والییەکەی، [[محەممەد ڕەشید پاشا]]، دەستگیرکرد و لەسێدارە دان پێش ئەوەی ئەوانی دیکە لەناو ببەن و ڕاوەدوویان بنێن. ژمارەی کوژراوانی سوریانی لەوێ لە نێوان ٧٠،٠٠٠ بۆ ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت.<ref>Hovannisian 2007، لاپەڕە 269</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 265</ref> دی نۆگالسیش دەگێڕێتەوە کە لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ محەممەد ڕەشید پاشا، ناوبراو پێی ڕاگەیاندووە کە فەرمانی کۆمەڵکوژییەکەی لە ڕێگەی تەلەگرافێکەوە لە [[تەلعەت پاشا]]ی وەزیری جەنگەوە پێگەیشتووە کە تەنھا سێ وشەی تێدا بووە: بسوتێنە - تێکبدە - بکوژە (Yak-Vur-Öldür).<ref>Ungor 2005، لاپەڕە 63</ref><ref>Ungor 2005، لاپەڕە 48</ref> ==== کۆمەڵکوژییەکانی توور عەبدین ==== [[پەڕگە:Mehmet_Talat_Pasha.jpg|وێنۆک|215x215پیکسڵ| [[تەلعەت پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانی. تەلەگرامێکی کورتی بۆ پارێزگاری ئامەد نارد، کە تێدا نووسیبووی: «بسووتێنە-لەناوببە-بکوژە».]] لە مانگی حوزەیرانی ١٩١٥دا ھێزەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر گوندە سوریانییەکان لە ناوچەی [[جزیر|جەزیرەی فوراتی]]. لە ١٠ی حوزەیراندا [[کۆمەڵکوژیی مێردین]] و دەوروبەری ڕوویدا، و لە ١٤ی حوزەیرانیشدا ھێرش کرایە سەر [[نسێبین]]. بەڵام لە نسێبین، [[نووری پاشا]]ی حاکمی تورک ڕێگەی نەدا سوپا بچێتە ناو شارەکە، چونکە دەیزانی ئەمە دەبێتە ھۆی کۆمەڵکوژی. لەو کاتەدا [[محەممەد ڕەشید پاشا]]ی والی دیاربەکر فەرمانی تیرۆرکردنی دا، و دوای ئەوە لە بیست و یەکی ھەمان مانگدا کۆمەڵکوژییەک لە [[مدیاد]] ڕوویدا.<ref>https://web.archive.org/web/20171012050414/http://www.ermenisoykirimi.net/thesis.pdf</ref> [[خەلیل پاشا]] دوای گەڕانەوەی لە سێرت، چاوی بە نێردەیەک کەوت بە سەرۆکایەتی ناجی پاشا و بە پاڵپشتی ڕاوێژکارە سەربازییە ئەڵمانییەکان کە گرنگترینیان شۆبنەر-ریختەر بوو، کە دواتر بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پارتی نازی]] لە [[ئەڵمانیا]]؛ ئەرکی ئەم نێردەیە ھەماھەنگی پرۆسەکان بوو لە [[توور عەبدین]]. سەرەڕای بیرۆکە [[ڕەگەزپەرستی]]یەکانی، بەڵام شۆبنەر-ریختەر زۆرجار ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتی کۆمەڵکوژی دەربڕیوە کە سەرکردە تورکەکان گرتبوویانە بەر، وەک چۆن لە نامەکانیدا بۆ فەرماندەیی باڵا لە [[بەرلین]] دەردەکەوێت. ئەم نێردەیە ڕووبەڕووی بەرگرییەکی توند بووەوە کاتێک ویستی بچێتە ناو شارۆچکە سوریانییەکانی [[ھەزەخ]]، [[ئێوەرت]] و [[باسبرین]]، ئەمەش وای لە فەرماندە عوسمانییەکان کرد ناوی بنێن «ڕاپەڕینی مدیاد». سەرەڕای کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە عوسمانییەکان بۆ ھەوڵی چوونە ناو ئەو شارۆچکانە، بەڵام شکستی بەردەوامیان سەرنجی گەورە فەرماندە سەربازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، لەوانە ژەنەڕاڵە ئەڵمانییەکە فۆن دەر گۆڵتز کە یەکێک بوو لە گرنگترین فەرماندە ئەڵمانییە چالاکەکان لە دەوڵەتی عوسمانیدا. [[ئەنوەر پاشا]] ناوبراوی لەسەر ئەسپی فەیلەقێکی سوپای سێیەمی عوسمانی ناردی بۆ تەسلیمکردنی ناوچەکە، بەڵام دوای چەندین شەڕ عوسمانییەکان و ئەڵمانییەکان نەیانتوانی بچنە ناو [[بەرگری لە ھەزەخ|ھەزەخ]] و [[بەرگری لە ئێوەرت|ئێوەرت]]. بۆیە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست لە نێوان ھەردوولا کرا.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 194</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 281</ref> لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا، ناجی پاشا تەلەگرافێکی نارد و تێدا ھاتبوو کە سوریانییەکان لە جەزیرە، دیاربەکر و مدیاد ڕاپەڕیون و دەستیان بە کۆمەڵکوژی دژی موسڵمانان کردووە. ھەروەھا داوای فەیلەقێکی زیادە و تۆپخانەی قورسی کرد. لە ھەفتەکانی دواتردا چاوی بە ناودارانی ھەزەخ کەوت و داوای لێکردن چەکەکانیان ڕادەست بکەن و موڵک و ماڵیان بەجێبھێڵن بۆ ئەوەی ڕاوەدوو بنرێن. ھەروەھا داوای لە شۆبنەر-ریختەر کرد فشار بخاتە سەر ئەڵمانەکان بۆ ناردنی ھێزی زیاتر بۆ گەمارۆدانی شارۆچکە سوریانییەکان. بەڵام ناوبراو بەو پاساوانەی ناجی پاشا قایل نەبوو، بەڵکو دۆخەکەی وەک یاخیبوون نەدەبینی، بەڵکو وەک «ھەوڵێکی ڕەوا» لەلایەن سوریانییەکانەوە بۆ پاراستنی خۆیان لەو چارەنووسەی کە بەسەر ئەرمەنییەکاندا ھاتبوو. بۆ ئەوەی ئەڵمانەکان بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییەکانی عوسمانی تۆمەتبار نەکرێن، داوای لە ھەموو فەرماندە ئەڵمانییەکان کرد لە [[توور عەبدین]] بکشێنەوە و پیاوەکانیان بخەنە ژێر فەرمانی فەرماندە تورکەکانەوە.<ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 282</ref><ref>Gaunt & Beṯ-Şawoce 2006، لاپەڕە 283</ref> ==== [[بەرگری لە ھەزەخ|شەڕی ھەزەخ]] ==== لە ٧ی تشرینی دووەمدا، ناجی پاشا ڕەتیکردەوە چاوی بە شاندی ناودارانی [[ھەزەخ]] بکەوێت و فەرمانی بە ھێزەکانی دا کە بە سوارچاک و تۆپخانەی قورسەوە ھێرش بکەنە سەر شارۆچکەکە. لەکاتی ھێرشی سەرەتاییدا، تورکەکان نەیانتوانی بچنە ناو گوندەکە و ئەفسەرێکی تورک و ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەکاتی ھەوڵدان بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوارەکانیدا کوژران. ھەروەھا تۆپبارانکردنی شارۆچکەکەش سوودی نەبوو لە تەسلیمکردنیدا، و ھەوڵەکانی ھەڵکەندنی [[تونێل]] لە ژێر دیوارەکانیدا شکستی ھێنا. باڵیۆزی ئەڵمانیا لە [[ئەستەنبوڵ]] لە نامەیەکدا بۆ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا [[بێتمان ھۆڵویگ]]، دۆخی ناوچەی [[توور عەبدین]]ی ڕوونکردەوە و باسی لە قەناعەتی فەرماندەی ھێزە ئەڵمانییەکان لە دەوڵەتی عوسمانی کرد کە ئەوەی ڕوودەدات ڕاپەڕین نییە، بەڵکو ھەوڵێکی سوریانییەکانە کە لە ناوچە شاخاوییە سەختەکانی نێوان [[مێردین]] و [[مدیاد]] خۆیان حەشارداوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی ئەرمەنییەکان دوور بکەونەوە. ھەروەھا لە باڵیۆزی [[ئەڵمانیا]] لە [[مووسڵ]]ەوە خواستی والییەکەی بۆ ڕاگرتنی پرۆسە سەربازییەکانی دژی ئەوانی گواستەوە. گەمارۆدانی ھەزەخ بەردەوام بوو و تورکەکان ھەزاران کەس لە ھێزەکانیان کە لە [[مووسڵ]] و [[سووریا]] جێگیر بوون بانگھێشت کرد بۆ بەدەستەوەدانی شارۆچکەکە. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە شەڕەکەدا لە شەوی ١٣-١٤ی تشرینی دووەم بوو، کاتێک گروپێکی «فیدایانی یەسووع»، کە گروپێکی شەڕکەر بوون و لەلایەن سوریانییەکانی ھەزەخەوە پێکھێنرابوون، دزەیان کردە ناو سەربازگەی تورکەکان و دەستیان کرد بە کوشتنی سەربازەکان لەکاتی خەوتندا، ئەمەش بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی ترس لە نێوانیاندا و لەناو پشێوییەکەدا دەستیان کرد بە تەقەکردن لە یەکتر. ژمارەیەکی زۆریان ھەڵھاتن و چەکە قورسەکانیان وەک دەستکەوت بۆ خەڵکی شارۆچکەکە بەجێھێشت، بۆیە [[ناجی پاشا]] پەلەی کرد لە بەستنی ڕێککەوتنی ئاشتی لەگەڵیاندا. === کۆمەڵکوژیی و خۆڕاگری لە ورمێ === [[پەڕگە:Ruins of Gulpashan.jpg|وێنۆک|٣٠٠پکسڵ|کەلاوەکانی گۆڵپاشان یەکێک لە گرینگترین شارۆچکە ئاشوورییەکان لە [[دەشتی ورمێ]].]] سەرەڕای ئەوەی ناوچەی ورمێ لەژێر فەرمانڕەوایی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]] بوو، بەڵام کەوتنی لە ناوچەی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ڕووسیا]] و نزیکی لە سنوورەکانی [[عوسمانی]] وای کرد ببێتە یەکێک لە گرینگترین ئەو ئامانجانەی کە عوسمانییەکان ھەوڵیان دا لە ماوەی زستانی ١٩١٤دا دەستی بەسەردا بگرن. ئەم ھەڵمەتە لە سەرەتادا شکستی ھێنا، بەڵام ھێرشی دووەم لە سەری ساڵدا ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەدەست ھێنا و عوسمانییەکان توانییان بچنە ناو باکووری ئێران و دەستیان بەسەر [[ورمێ]] و [[تەورێز]]دا گرت. ڕووسەکان لە بەھاری ١٩١٥دا ھێرشێکی پێچەوانەیان ئەنجام دا و لەو ماوەیەدا توانییان ئەو ناوچانە وەربگرنەوە، تەنانەت تا ھاوین گەیشتنە دەریاچەی وان.<ref name="mcdowall103">McDowall,2000,p103</ref> گوندە ئاشوورییەکانی دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[دەریاچەی ورمێ]] لە ماوەی کۆنترۆڵکردنیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژی بوونەوە،<ref name="mcdowall103"/> لە کانوونی دووەمی ١٩١٥دا ھێزێکی عوسمانی بە سەرکردایەتی «کەشلی خان» چوونە ناو شارۆچکەی گۆڵپاشان، کە یەکێک بوو لە ئاوەدانترین شارۆچکەکانی ناوچەکە، و وێرانیان کرد و تەنھا سەدان کەس لە دانیشتووانەکەی ڕزگاریان بوو. لە خوسرەوا، عوسمانییەکان نزیکەی ٧،٠٠٠ کەسیان لە دانیشتووانی گوندەکانی دەوروبەر کۆکردەوە و لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەکە سەربڕین، لە «حەفتەڤان» سەری ٧٥٠ پیاو بڕدرا و دواتر کوردەکان ٥،٠٠٠ ژنی شارۆچکەکەیان لەگەڵ خۆیان برد. ٢٠٠ کەسیش لە «کەنجار» سووتێنران. ھەروەھا کۆمەڵکوژی لە ھەر یەک لە «گیۆغتاپێ» و «ئادا» ڕووی دا، جگە لە گوندە ئاشووری/کلدانییەکانی تر، ھەروەھا عوسمانییەکان پێش کشانەوەیان نێرینە ئاشوورییەکانیان لە شارۆچکەی [[سەڵماس]] بە پاساوی سەرژمێری کۆکردەوە و سەریان بڕین.<ref name="gaunt82">Gaunt Beṯ-Şawoce,2006, p82</ref> ھانیباڵ تراڤیس، یاریدەدەری مامۆستای یاسا لە [[زانکۆی نێونەتەوەییی فلۆریدا]]، لە «گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی جینۆساید و ڕێگری لێکردن: گۆڤارێکی نێونەتەوەیی» نووسیوویەتی:<ref name=Travis>Hannibal Travis (2006), "Native Christians Massacred": The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I, ''Genocide Studies and Prevention: An International Journal'', vol. 1.3, pp. 334, 337-38. {{دوي|10.3138/YV54-4142-P5RN-X055}}</ref> کە شاری ورمێی ئاشووری «بە تەواوی لەناو چوو، و دانیشتووانەکەی سەربڕدران»، چونکە ٢٠٠ گوند لە دەوروبەریدا وێران کران، و ٢٠٠،٠٠٠ کوژراوی ئاشووری ھەبوون، و سەدان ھەزار ئاشووری کە لە دەربەدەریدا لە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان لە برسان مردن. [[دەزگا|دەزگای ئەسۆشیتد پرێس]] ڕای گەیاند کە لە دەوروبەری ورمێ، ھێزە ڕێکخراوەکانی تورک و کوردەکان خەریکی چەوساندنەوە و سەربڕینی مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] بوون. ژمارەی قوربانییەکان ٨٠٠ کوژراو لە نزیک ورمێ، و نزیکەی ٢،٠٠٠ کوژراوی بەھۆی نەخۆشییەوە لەخۆگرتبوو. دووسەد ئاشووری لە ناوەوەی کڵێسایەکدا تا مردن سووتێنران، و ڕووسەکان زیاتر لە ٧٠٠ تەرمی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکیان لە گوندی حەفدیوان لە دەرەوەی ورمێ دۆزییەوە، کە زۆربەیان ڕووت و شێوێندراو بوون، ھەندێکیان گوللەیان لێدرابوو، و ھەندێکی تریش سەریان بڕدرابوو. ڕۆژنامە پێشەنگەکانی تری بەریتانیا و ئەمریکا ئەم گێڕانەوانەیان سەبارەت بە جینۆسایدی ئاشوورییەکان پشتڕاست کردەوە. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] لە ١١ی تشرینی یەکەمدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ١٢،٠٠٠ مەسیحی ئاشووری بەھۆی کۆمەڵکوژی یان برسیێتی یان نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ھەزاران کچ کە تەمەنیان لە حەوت ساڵ تێنەپەڕیبوو، لە [[دەستدرێژی سێکسی]]دا ڕووبەڕووی دەستدرێژی بوونەتەوە، یان بە زۆر بوونەتە [[ئیسلام]]. گوندە مەسیحییەکان وێران کران، و سێ لەسەر چواری ئەم گوندە مەسیحییانە بە تەواوی سووتێنران».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= https://www.nytimes.com/1915/10/11/archives/article-8-no-title.html |دوایین=2008-08-19 |ناونیشان=Turkish Horrors in Persia |بڵاوکەرەوە=New York Times |ساڵ=1915-10-11 |پەڕەکان=4 }}</ref> [[پەڕگە:Cavalry during the Assyrian Genocide.jpg|وێنۆک|سوارچاکی کورد لەگەڵ کۆمەڵێک لە کوژراوە ئاشوورییەکان لە ورمێ.|ڕاست]] تا ھاوینی ١٩١٥ کاروانەکانی ئاشوورییەکانی چیاکانی [[ھەکاری]] دەستیان کرد بە ڕووکردنە [[ورمێ]]. سەرەڕای ئەوەی ئەوان کردەوەی تاڵانکردنی تاکەسییان لە گوندە کوردییەکانی ناوچەکەدا ئەنجام دەدا، بەڵام زۆربەی توێژەران ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە ئەوان بە شێوەیەکی باشتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا مامەڵەیان کردووە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە ماوەی مانگەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.<ref name="mcdowall105">McDowall,2000,p105</ref><ref name="Stafford26">Stafford,2006,p26</ref> تەنانەت لە کاتی ئەو برسیێتییەی کە لە کۆتایییەکانی جەنگدا بەشێک لە [[دەوڵەتی عوسمانی]] گرتبووەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ڕووکردنە ڕۆژھەڵات بەرەو گوندە ئاشوورییەکان لە دەشتی ورمێ، دانیشتووانەکەش پەنایان دان و خواردنیان پێشکەش کردن. ئەندامانی کۆمەڵەی فریاگوزاری ئەمریکی سەرسامی خۆیان دەگێڕنەوە کاتێک پیاوانی ئایینی ئاشووری داوای فریاگوزارییان بۆ ھەموو ئاوارە کوردەکان بەبێ جیاوازی کرد، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە دوژمنن یان دۆست.<ref name="jwaideh82">Jwaideh, 2006, p127</ref> ورمێ لە ماوەی نێوان ھاوینی ١٩١٥ واتا مێژووی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ڕووسەکانەوە تا ١٩١٧ شایەدی ھیچ ئۆپراسیۆنێکی سەربازی ئەوتۆ نەبوو. بەڵام دۆخەکە لە بەھاری ١٩١٧دا گۆڕا کاتێک ڕووسەکان بەھۆی پشێوییە ناوخۆیییەکانی ناو خودی ڕووسیا و فشاری ئەڵمانیا لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتیان دەستیان کرد بە پاشەکشە، بۆیە ھێزەکانیان لە بەرەی باشووریان کشاندەوە و ھەزاران ئاشووری و ئەرمەنییش لە ترسی دووبارەبوونەوەی کۆمەڵکوژییەکانی عوسمانی بەدوایاندا کەوتن. لێرەدا جارێکی تر ئاشوورییەکان خۆیان لەلایەن [[کورد]] و عوسمانییەکانەوە گەمارۆدراو بینییەوە، بەڵام ئەمجارەیان ڕێکخراوتر و بەئامێرتر بوون.<ref name="Stafford26"/> پەیوەندییان بە بەریتانییەکانەوە کرد کە لە [[٨ی ئازار|٨ی ئازاری]] ١٩١٧دا چووبوونە ناو بەغدا، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵەکانی دابینکردن کە لە [[بەغدا]]وە بۆ [[قەوقاز]] درێژ دەبێتەوە. سوپایەکی ئاشووری لە دوو باڵ پێکھات: ڕۆژھەڵات بە سەرکردایەتی [[ئاغا پترۆس]]، و ڕۆژاوا لەژێر فەرمانی برای [[بنیامین مارشەمعوون|شەمعوون بنیامین]]. لە حوزەیرانی ١٩١٧دا شەمعوون بنیامین سەرکردایەتی شەڕکەرەکانی کرد و سنوورەکانی عوسمانییان بەزاند و لەگەڵ میلیشیا کوردەکان لە «مەرگەوەڕ» و «تەرگەوەڕ» (دەشتی گەوەڕ) لە ھەکاری بەریەککەوتن و بەسەریاندا سەرکەوتن. چەند ڕۆژێک لەو گوندە وێرانکراوانەدا مانەوە و لەو ماوەیەدا ئێسکی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکانی ١٩١٥یان کۆکردەوە و ناشتیانن. دواتر ھێرشیان کردە سەر سەرکردەی کورد «سۆتۆ» لە مۆڵگەکەی لە ئۆرەمار، بەڵام توانی ڕابکات، ھەروەھا نێردەکە پێشڕەوییان کرد و دەستیان بەسەر «ئەترووش» و «ئەربووش»دا گرت. بەڵام ئامانجی سەرەکییان قەڵای «شال» بوو کە ناوەندی سەرەکی «سۆتۆ» بوو، توانییان کۆنترۆڵی بکەن و بیسووتێنن.<ref>A. Thiry، [http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ The Ataman and the Bloody Baron]، Shlama.be {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430173927/http://www.shlama.be/shlama/content/view/235/205/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]]ی ڕووسیا بووە ھۆی ڕووخانی تەواوەتی سوپای باشووری ڕووسیا، و دوای ھەوڵە بێسوودەکانی شەمعوون بنیامین بۆ پەیوەندیکردن بە پاشای قاجاڕ بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییەی کە ڕووسەکان لە دەشتی ورمێدا بەجێیان ھێشتبوو، شەڕ و پێکدادان لە نێوان مەسیحی و موسڵمانان بۆ کۆنترۆڵکردنی ورمێ ڕووی دا کە بە سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لە شوباتی ١٩١٨ کۆتایی ھات و حکوومەتێکی مەدەنییان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئەو ناوچانە پێکھێنا. ==== تیرۆرکردنی شەمعوون بنیامین ==== کۆنترۆڵکردنی ئاشوورییەکان بەسەر کاروباری [[دەشتی ورمێ]]دا زۆری نەخایاند، چونکە [[سمکۆ شکاک]] یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی کورد لە ھەلی نەمانی دەسەڵاتی ڕووسیا و تورکیای لەوێ قۆستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لەوێ. بۆیە بانگھێشتی پاتریارکی ئاشووری کرد کە بەردەوام پشکنینی بۆ بارودۆخی ئەو شارانە دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا بوون، بۆ ئەوەی سەردانی بکات لە مۆڵگەکەی لە [[سەڵماس]] و تیرۆری کرد.<ref name="mcdowall216">McDowall,2000,p216</ref> جۆن جۆزێف، یەکێک لە مێژوونووسانی ئەو سەردەمە، ڕووداوی تیرۆرکردنەکەی دەگێڕێتەوە:<ref name="apram">[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf PERIOD OF DECLINE 1900 - 1918 FROM PATRIARCH MAR RUWEL SHIMUN UNTIL THE MURDER OF PATRIARCH MAR BENYAMIN SHIMUN], Mar Apram {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073036/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/603/9/09_chapter3.pdf |date=٠٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> {{وتە١|جارێکی تر پشێوی بۆ ناوچەکە گەڕایەوە. [[سمکۆ]] بە ھاندانی پارێزگاری [[تەورێز]] [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوونی]] بۆ گفتوگۆی دۆستانە بانگھێشت کرد. بە گەرمی پێشوازی لێکرد و لە کاتی ڕۆیشتنیدا ماچی کرد، پاشان پاتریارک و ھاوەڵەکانی دایە بەر دەستڕێژی گوللە، ئاوھا بوو نەریتەکان لە ساڵنامەکانی ناپاکی لە ڕۆژھەڵاتدا.}} کوژرانی ئەو پیاوەی کە لە ماوەی [[کۆمەڵکوژییەکانی ھەکاری]] سەرکردایەتی ئاشوورییەکانی دەکرد، بووە ھۆی وەشاندنی گورزێکی مەعنەویی بەھێز لێیان. ئاشوورییەکانی ھەکاری بە کوشتنی موسڵمانان لە «[[دیلمان]]» و «[[سەڵماس]]» تۆڵەیان کردەوە و دوای ئەوە «سمکۆ» لەگەڵ پیاوەکانیدا بەرەو «[[خۆی]]» ڕۆشت و مەسیحییەکانی ئەوێیان کوشت.<ref name="apram"/> ==== کۆچکردن بۆ عێراق ==== [[پەڕگە:Burying of the dead.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ئاشوورییەکان]] گۆڕی بەکۆمەڵ بۆ ئەو کەسانە ھەڵدەکەن کە بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە لەکاتی گەیشتنیان بۆ نێردەی ئەمریکی لە باشووری [[ورمێ]].]] دوای کەوتنی [[وان]] بە دەستی عوسمانییەکان، ٢٠،٠٠٠ کەس لە دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی پەنایان بۆ «سەڵماس» برد دوای ئەوەی «نووری پاشا» دوایان کەوت. تا ھاوینی ١٩١٨ بەریتانییەکان دەستیان کرد بە داگیرکردنی باکووری وڵاتی فارس، و داوایان لە ئاشووری و [[ئەرمەنییەکان]] کرد پشتگیری لە ھێزە بەریتانییەکانی نیشتەجێ لە «[[ساین قەڵا]]» بکەن.<ref name="apram"/> بۆیە [[ئاغا پترۆس]] بەرەو «[[سۆج بوڵاق]]» بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ ھێزێکی کوردی و تورکیدا بەریەککەوتن و گەڕاندنیاننەوە بۆ [[ڕواندز]]. بەڵام سەھەڵدانی ناکۆکی لە نێوان سەربازە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیدا و لەبری ئەوەی پیاوان بۆ چاودێریکردنی «سۆج بوڵاق» دابنێن لە ئەگەری گەڕانەوەی تورکە شکستخواردووەکان، بە تەواوی ھێزی خۆیەوە بەرەو «ساین قەڵا» ڕۆیشت بۆ بینینی بەریتانییەکان، بەڵام بۆی دەرکەوت کە ئەوان دوای دواکەوتنی ئاشوورییەکان پاشەکشەیان کردووە.<ref name="Stafford29">Stafford ,2006 ,p29</ref> لە ماوەی غیابی درێژخایەنی پترۆس ئاغا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو ھێزە لەلایەن عوسمانییەکانەوە لەناو براوە و ھەواڵی پێشڕەوی تورک و کوردەکان گەیشت، ئەمەش وای کرد زۆرێک لە دانیشتووان ورمێی ئاشووری بەرەو باشوور بە ئاراستەی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی بەریتانییەکان کۆچ بکەن، زۆریان کوژران دوای ئەوەی کورد و تورکەکان ڕاویان نان و پەتاکانی وەک [[تیفۆید]] و [[سوورێژە]] و [[مەلاریا]] بڵاوبووەوە، و ھەزارانیان لە لێواری ڕێگاکان کەوتن دوای ئەوەی ماندووبوون پەکیکخستن. لە کاتێکدا ئەوانەی مانەوەیان لە ورمێ ھەڵبژاردبوو لەناوبران، کە لە سەرووی ھەموویانەوە [[تۆما ئۆدۆ]] پاتریارکی کلدانی لە شارەکەدا بوو.<ref name="apram"/><ref name="Stafford29"/> مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی لەم ڕێپێوانەدا گیانیان لەدەستداوە زیاتر لە ١٧،٠٠٠ ئاشووری بێت. بەریتانییەکان دواتر پەنابەرە ئاشوورییەکانیان گواستەوە بۆ ئەو کەمپانەی بۆیان لە [[بەعقووبە]] دروست کرابوون بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[برسیێتیی گەورەی ئێران|برسیێتی لە ئێران]] و دواتر بۆ [[حەبانییە]].<ref name="apram"/> == ئاوارەبوون و نیشتەجێکردنی دواتر == [[پەڕگە:Assyrian leader Agha Petros portrait prior to 1930.jpg|وێنۆک|279x279پیکسڵ| بوترۆس ئاغا، یەکێک لە گرنگترین سەرکردەکانی ئاشووری لە [[ورمێ]]، لە کۆنفرانسی لۆزان سەرۆکایەتی شاندی کلدان-ئاشووری کرد.]] دوای سەرکەوتنی تورکەکان لە [[شەڕی سەربەخۆییی تورکیا]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]، پاشماوەی سوریانی و ئەرمەنییەکانیان لە ناوچەکانی [[جەزیرەی سەروو]] و [[کیلیکیا]] ڕاوەدوو نا، و زۆربەی ئەمانە کۆچیان کرد بۆ شارەکانی باکووری سووریا و بەتایبەتی [[حەلەب]]، بەوەش ژمارەی دانیشتووانی حەلەب زیادی کرد. شێخ کامل غەزی لە کتێبەکەیدا «نھر الذھب في تاريخ حلب» دەگێڕێتەوە کە ڕێژەی ئەرمەنەکان لەوێ لە چەند خێزانێکەوە بۆ نزیکەی چارەکی دانیشتووانی حەلەب بەرزبووەوە، ھەروەھا سوریانییەکان ڕێژەیەکی زۆریان پێکھێنا و ڕێژەی مەسیحییەکان گەیشتە زیاتر لە ٤٠٪. ھەروەھا ئاوارە سوریانی/ئاشوورییەکانی [[مێردین]] و [[نسێبین]] لە شاری [[قامیشلۆ]] لە بەری [[سووریا]] بەرامبەر نسێبین نیشتەجێ بوون. سەرەڕای ئەوەش، زۆربەی سوریانییە کاتۆلیکەکان بەرەو [[بەیرووت]] کۆچیان کرد و لە سەرەتادا لە کەمپەکانی نزیک ئەو شوێنەی کە دواتر بوو بە گەڕەکی سوریانییەکان ژیان، و تا ساڵی ١٩٧١ ڕەگەزنامەی لوبنانییان وەرنەگرت.<ref>كامل الغازي (1991)، نهر الذهب في تاريخ حلب، ص. 449-450</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161023053742/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Beirut_bw.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170226212629/http://www.zouhairghazzal.com/opinions/massacres.htm</ref> زۆربەی ئەو ئاشوورییانەی کە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[ورمێ]] ھەڵاتبوون، گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان دوای ئەوەی دۆخەکە لەوێ جێگیر بوو بەھۆی کۆنترۆڵکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە و ڕەزامەندی ناچارییان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان. ھەروەھا زۆربەی ئەو [[ئاشووری]]یانەی کە لە ناوچەکانی بەرواری لە نێو سنوورەکانی [[شانشینی عێراق|پادشایەتی عێراق]] دەرکرابوون گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان لەوێ، بەڵام ھێرشە یەک لە دوای یەکەکانی ھۆزە کوردەکان ناچاری کردن بڕۆن و بۆ ھەمیشە لە شارە گەورەکانی وەک [[بەغدا]]، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]] نیشتەجێ بوون. بەڵام زۆربەی ئاوارەکان لە ئاشوورییەکانی [[حەکاری]] پێکھاتبوون کە [[تورکیا]] داواکارییەکانی ئاغا پترۆسی بۆ پێشوازیکردن لێیان لەکاتی ڕێککەوتنی [[پەیماننامەی لۆزان]] ڕەتکردەوە. ھەروەھا ھەوڵەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە ناوچەی «[[برادۆست]]» لە [[باشووری کوردستان]] شکستی ھێنا و پێشنیازەکان بۆ نیشتەجێکردنیان لە کەنەدا ڕەتکرانەوە. بۆیە ڕێککەوتن کرا لەسەر نیشتەجێکردنی ھەندێکیان لە ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای دھۆک]]ی ئێستا. بەڵام [[سوپای عێراق]] زۆری نەخایاند زۆربەی ئەو گوندانەی وێران کرد و نزیکەی ٣،٠٠٠ ئاشووری کوشت لەوەی کە بە [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] لە ساڵی ١٩٣٣ ناسراوە، دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی ئارەزووی ئەوان بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆ. بەھۆی ئەوەوە نزیکەی ١٥,٠٠٠ کەس چوونە [[سووریا]] و لە چەند گوندێک لەسەر کەنارەکانی ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] نیشتەجێ بوون.<ref>Stafford 2006، صفحة 41</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170724024837/http://www.atour.com/~aahgn/news/20040306a.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>"Modern Aramaic Dictionary & Phrasebook" By Nicholas Awde. Page 11.</ref> ==پێشانگە== [[پەڕگە:Memorial to the Assyrian Genocide in Sarcelles, France.jpg|وێنۆک|183x183پیکسڵ| یادی کۆمەڵکوژی لە [[پاریس]]ی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]]] [[پەڕگە:Assyrian_Genocide_Memorial_Wall_and_Plaque_at_St._Mary's_Parish_in_Tarzana_CA_17February2007.jpg|وێنۆک| مۆنۆمێنتی جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە شاری [[تارزانا]] لە [[ئەمریکا]]]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان|ئێران|ئەرمەنستان|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{نیشانی وتاری باش}} {{پۆلی کۆمنز|Assyrian genocide}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئایینی مەسیحییەت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی ١٩١٥]] [[پۆل:ئاشووریەکان]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] 5txey5eqwcx0bwnkxke5wmwi3e0ofy1 0 236730 1592388 1592185 2026-06-20T12:04:09Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592388 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Christian_Majority_Countries-ar.png|چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|نەخشەی جیھانی مەسیحییەت، نیشاندانی ئەو وڵاتانەی کە زۆرینەی مەسیحییان ھەیە (٥٠٪+)]] [[پەڕگە:Christian_distribution-ar.png|چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|ئایینی [[مەسیحییەت]] بەپێی بڵاوبوونەوەی لە وڵاتانی جیھان]] '''جیھانی مەسیحیەت''' یان '''جەستەی مەسیحییەت''' <ref name="MWChristendom" /> زاراوەیەکە بە کۆمەڵێک وڵات دەدرێت کە زۆرینەی مەسیحی و شارستانییەتی مەسیحی ھاوبەشیان ھەیە کە لە ڕووی مێژوویی و داب و نەریت و کۆمەڵایەتی و [[ڕامیاری]]یەوە بەیەکەوە گرێدراون. لە ڕووی مێژووییەوە، ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ ئەو گەلانەی کە تێدا مەسیحییەتی کاسۆلیکی ئایینی فەرمییە، یان ئەو وڵاتانەی کە سیستەمی مەسیحی کاسۆلیکییان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Christendom|ناونیشان=https://www.newadvent.org/cathen/03699b.htm}}</ref> ھەروەھا ئەم زاراوەیە بەپێی نەریتی مەسیحی، [[خاچ پەرست|کۆمەڵگەی مەسیحی]] یان [[کڵێسا|کڵێسای مەسیحی]] دەگرێتەوە کە بەپێی یاسای باوەڕ و فێرکارییەکانی کڵێساکەیە و خۆی بە «یەکن، کۆمەڵەن، پیرۆزن» پێناسە دەکات. مێژووی مەسیحییەت نزیکەی ١٧٠٠ ساڵ دەخایەنێت و چەندین پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی و [[ڕامیاری]] لەخۆدەگرێت، ھەروەھا پێشکەوتنەکانی [[ھونەر]]، [[تەلارسازی]]، [[وێژە]]، [[زانست]]، [[فەلسەفە]] و [[تەکنەلۆژیا]].<ref name="Crisis in Western Education">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dawson|یەکەم=Christopher|سەردێڕ=Crisis in Western Education|دوایین٢=Olsen|یەکەم٢=Glenn|ساڵ=١٩٦١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٢-١٦٨٣-٦|edition=reprint}}</ref> <ref name="E. McGrath">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Christianity: An Introduction|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١٤٠٥١٠٨٩٩١|پەڕە=٣٣٦}}</ref> <ref name="National Review Book Service">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Review of ''How the Catholic Church Built Western Civilization'' by Thomas Woods, Jr.|ناونیشان=http://www.nrbookservice.com/products/bookpage.asp?prod_cd=c6664|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060822150152/http://www.nrbookservice.com/products/BookPage.asp?prod_cd=c6664|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دوای بڵاوبوونەوەی [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحییەت]] لە [[وڵاتانی شام|وڵاتانەی شامەوە]] بۆ ئەورووپا [[باکووری ئەفریقا|و باکووری ئەفریقا]] لە سەرەتای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیدا]]، مەسیحیەت دابەش بوو بەسەر ڕۆژھەڵاتی یۆنانی و ڕۆژاوای لاتین کە پێشتر بوونیان ھەبوو. لە ئەنجامدا جۆرە جیاوازەکانی ئایینی مەسیحییەت بە بیروباوەڕ و کردارە نەریتییەکانی خۆیانەوە سەریان ھەڵدا، کە لە دەوری [[ڕۆما]] ( مەسیحیەتی ڕۆژاوایی، کە کۆمەڵگاکەی پێی دەگوترا مەسیحیەتی ڕۆژاوایی یان لاتینی) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JxJQ_98I3R0C|سەردێڕ=The Jews of Medieval Western Christendom: 1000-1500|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٦١٦٦٤٥|شوێن=Cambridge|پەڕە=xi|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200902203407/https://books.google.com/books?id=JxJQ_98I3R0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[قوستەنتینە|و قوستەنتینیە]] ( مەسیحیەتی ڕۆژھەڵاتی، کە کۆمەڵگاکەی ناوی مەسیحییەتی ڕۆژھەڵاتی بوو). لە سەدەی یازدەھەمەوە تا سێزدەھەم، مەسیحیەتی لاتینی بەرزبووەوە بۆ ڕۆڵێکی سەرەکی [[جیھانی ڕۆژاوایی|لە جیھانی ڕۆژاوادا]]. <ref>Chazan, p. 5.</ref> لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاستدا،]] زاراوەی مەسیحیەت بە تایبەتی بە [[ئەورووپای ڕۆژاوا|ئەورووپای ڕۆژاوا]] پەیوەست بوو؛ تا کۆتایی [[سەدەی ١٥یەم|سەدەی پانزەھەم،]] ئەورووپا کە شارستانیەتی مەسیحی لە باوەش گرتبوو، بوون بە یەک ناوەند بۆ جیھانی مەسیحییەت. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/?id=aXuxw070d-wC&pg=PA25|سەردێڕ=The Art of War in World History: From Antiquity to the Nuclear Age|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٧٩٦٤-٩|پەڕە=٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200308174149/http://books.google.com/?id=aXuxw070d-wC&pg=PA25|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.reefnet.gov.sy/reef/index.php?option=com_content&view=article&id=1878&Itemid=503 |سەردێڕ=مسيحية القرون الوسطى: الغرب |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518072639/http://www.reefnet.gov.sy/reef/index.php?option=com_content&view=article&id=1878&Itemid=503 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پاپا|پاپایەتی کاسۆلیکی]] ڕۆڵێکی ڕامیاری بەرچاوی لە [[ئەورووپا|ئەورووپا]] و ئیمپراتۆریەتەکانیدا ھەبووە و ڕۆڵەکە لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاستدا]] گەشەی کردووە، بەتایبەتی لە سەردەمی ئیمپراتۆر [[شارلمان|شارلمانگن]] و دوای ئەوەیش. ئەمەش لە تێکەڵبوونی کڵێسا لەگەڵ دەسەڵاتی پادشایەتی و ڕۆڵی ڕامیاری کاریگەردا دیار بوو. لە دەرەوەی [[ئەورووپای ڕۆژاوا|ئەورووپای ڕۆژاوا]]، کۆمەڵگەی مەسیحی ڕۆژھەڵات ھەبوون کە ئایینی مەسیحییان وەک ئایینی فەرمی خۆیان و ھۆکاری سەرەکی یەکخستنی شارستانی و داب و نەریتی وەرگرتبوو لەوانەش [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆریەتی بیزەنتین]] و [[ئەرمەنستان]] و [[ئیتیۆپیا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ئەورووپا|ئاسیا|ئایین|کۆمەڵگا|چاند|جوگرافیا}} [[پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان]] 1x2uryxk9hbd805lib8oesuuxki6uoc 0 238937 1592399 1590946 2026-06-20T12:05:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592399 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=Dengue fever|image=Denguerash.JPG|alt=Photograph of a person's back with the skin exhibiting the characteristic rash of dengue fever|caption=پەڵەی ئاسایی کە لە تای خوێنبەربووندا دەبینرێت|pronounce={{IPAc-en|ˈ|d|ɛ|ŋ|ɡ|i|,_|-|ɡ|eɪ}}<ref>[https://www.merriam-webster.com/dictionary/dengue dengue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220717162940/https://www.merriam-webster.com/dictionary/dengue |date=17 July 2022 }} in the Merriam-Webster Dictionary</ref><ref name="lexico-definition">[https://web.archive.org/web/20210624095957/https://www.lexico.com/definition/dengue dengue] in Oxford Dictionaries</ref>|field=[[نەخۆشییە تووشبووەکان (تایبەتمەندی پزیشکی))|نەخۆشییە تووشبووەکان]]|synonyms=Dengue, breakbone fever<ref name="WHO-Dengue-2023"/><ref name="Kularatne-2015" />|symptoms=Fever, headache, muscle and joint pain, rash. Can be severe, mild or asymptomatic<ref name="WHO-Dengue-2023"/><ref name="Kularatne-2015" />|complications=[[Bleeding]], [[thrombocytopenia|low levels of blood platelets]], [[Shock (circulatory)|dangerously low blood pressure]]<ref name="Kularatne-2015" />|onset=3–14 days after exposure<ref name="Kularatne-2015" />|duration=2–7 days<ref name="WHO-Dengue-2023"/>|causes=[[Dengue virus]] by ''[[Aedes]]'' [[mosquito]]s<ref name="WHO-Dengue-2023"/>|risks=|diagnosis=Detecting [[antibodies]] to the virus or its [[RNA]]<ref name="Kularatne-2015" />|differential=[[Malaria]], [[yellow fever]], [[viral hepatitis]], [[leptospirosis]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Nelson Textbook of Pediatrics: The field of pediatrics|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٥٧-٧٥٦٦-٨|پەڕە=١٦٣١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mseNCgAAQBAJ&pg=PA1631|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170910145008/https://books.google.com/books?id=mseNCgAAQBAJ&pg=PA1631|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref>|prevention=[[Dengue fever vaccine]], decreasing mosquito exposure<ref name="WHO-Dengue-2023"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر= East S|سەردێڕ=World's first dengue fever vaccine launched in the Philippines|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2016/04/06/health/dengue-fever-vaccine-philippines/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161018224555/http://edition.cnn.com/2016/04/06/health/dengue-fever-vaccine-philippines/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref>|treatment=[[Therapy#Supportive therapy|Supportive care]], [[intravenous fluids]], [[blood transfusion]]s<ref name="Kularatne-2015" />|medication=|prognosis=|frequency=5 million per year (2023)<ref name="WHO-Global-Situation-2024" />|deaths=5,000 per year (2023)<ref name="WHO-Global-Situation-2024" />}} [[پەڕگە:En.MD.Video-Dengue_fever.webm|وێنۆک| پوختەی ڤیدیۆ]] '''تای خوێنبەربوون''' نەخۆشییەکە کە لە مێشوولەوە دەگوازرێتەوە و بەهۆی ڤایرۆسی خوێنبەربوونەوە دروست دەبێت، لە ناوچە گەرم و ژێر گەرمەکاندا بڵاوبووەتەوە. زۆربەی حاڵەتەکانی تای خوێنبەربوون یان بێ نیشانەن یان نیشانە سووکەکانیان دەردەکەون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=De Santis |یەکەم=Olga |دوایین٢=Bouscaren |یەکەم٢=Nicolas |دوایین٣=Flahault |یەکەم٣=Antoine |ڕێکەوت=٢٠٢٣|سەردێڕ=Asymptomatic dengue infection rate: A systematic literature review |ناونیشان=http://www.cell.com/article/S2405844023072778/pdf |journal=Heliyon |بەرگ=٩|issue=9 |bibcode=2023Heliy...920069D |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e20069 |pmc=١٠٥٥٩٨٢٤|pmid=٣٧٨٠٩٩٩٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|doi-access=free |article-number=e20069}}</ref><ref name="WHO-Global-Situation-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498|سەردێڕ=Dengue- Global situation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240213182201/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization |زمان=en}}</ref> نیشانەکان بە شێوەیەکی گشتی ٣ بۆ ١٤ ڕۆژ دوای تووشبوون دەست پێدەکەن. لەوانەیە بریتی بن لە [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|تایەکی]] بەرز و [[سەرئێشە]] و [[ڕشانەوە]] و ئازاری ماسولکە و جومگەکان و خورانی تایبەتمەندی پێست و پەڵەی پێست. بەگشتی چاکبوونەوە دوو بۆ حەوت ڕۆژ دەخایەنێت. لە بەشێکی کەم لە حاڵەتەکاندا، نەخۆشییەکە گەشە دەکات بۆ '''خوێنبەربوونی توند''' (پێشتر بە تای خوێنبەربوون یان نیشانەکانی شۆکی خوێنبەربوون ناسرابوو)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Alejandria MM |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Dengue haemorrhagic fever or dengue shock syndrome in children |journal=BMJ Clinical Evidence |بەرگ=٢٠١٥|پەڕە=٠٩١٧|pmc=٤٣٩٢٨٤٢|pmid=٢٥٨٦٠٤٠٤}}</ref> لەگەڵ [[خوێنبەربوون]]، ئاستی کەمی پلاکتەکانی خوێن، دزەکردنی [[پلازمای خوێن]]، و دابەزینی پەستانی خوێن بە شێوەیەکی مەترسیدار.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}</ref><ref name="Kularatne-2015">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kularatne SA |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Dengue fever |journal=BMJ |بەرگ=٣٥١|doi=10.1136/bmj.h4661 |pmid=٢٦٣٧٤٠٦٤|s2cid=1680504 |article-number=h4661}}</ref> نەخۆشی خوێنبەربوون لەلایەن چەندین جۆری [[مێشوولە|مێشوولەی]] مێینەی [[جنس (ژینناسی)|جۆری]] ''Aedes'' بڵاودەبێتەوە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی ''Aedes aegypti''.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref> ڤایرۆسەکە چوار جۆری سیرۆتایپی پشتڕاستکراوەی هەیە ; تووشبوون بە جۆرێک بەزۆری [[پارێزراوی (پزیشکی)|بەرگری]] تەواوی تەمەن دەدات بەو جۆرە، بەڵام تەنها بەرگری کورتخایەن بۆ جۆرەکانی تر. تووشبوون بە جۆرێکی جیاواز مەترسی ئاڵۆزییە توندەکان زیاد دەکات، کە پێی دەوترێت بەرزبوونەوەی وابەستە بە دژەتەن.<ref name="CDC-YellowBook-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240214221957/https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> لەوانەیە نیشانەکانی لە نیشانەکانی [[مالاریا|مەلاریا]]، [[ئەنفلۆنزا]]، یان زیکا بچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=StatPearls|vauthors=Schaefer TJ, Panda PK, Wolford RW|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=StatPearls Publishing|شوێن=Treasure Island (FL)|chapter=Dengue Fever|pmid=٢٨٦١٣٤٨٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430732/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211214061113/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430732/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پشکنینی خوێن بۆ پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردنەکە لەوانەش دیاریکردنی [[ئار ئێن ئەی|RNA]] ڤایرۆسی، یان [[دژەتەن|دژەتەنی]] تایبەت.<ref name="CDC-Diagnosis-2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cdc.gov/dengue/healthcare-providers/diagnosis.html|سەردێڕ=Dengue Diagnosis {{!}} CDC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240214221955/https://www.cdc.gov/dengue/healthcare-providers/diagnosis.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |زمان=en-us}}</ref> بە نەهێشتنی مێشوولە و ڕێگریکردن لە پێوەدانی مێشوولە دەتوانرێت ڕێگری لە تووشبوون بکرێت.<ref name="Unicef-Dengue-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe|سەردێڕ=Dengue: How to keep children safe {{!}} UNICEF South Asia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240213182120/https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.unicef.org |زمان=en}}</ref> دوو جۆر ڤاکسینی خوێنبەربوون پەسەندکراون و بە شێوەیەکی بازرگانی بەردەستن. نەخۆشی دێنگڤاکسیا لە ساڵی ٢٠١٦ بەردەست بوو، بەڵام تەنها پێشنیار دەکرێت بۆ ڕێگریکردن لە دووبارە تووشبوون بەو کەسانەی کە پێشتر تووشی بوون.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Dengue vaccine: WHO position paper – September 2018 |ناونیشان=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/274315/WER9336.pdf?ua=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Weekly Epidemiological Record |بەرگ=٣٦|issue=93 |پەڕەکان=٤٥٧–٤٧٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190105130352/http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/274315/WER9336.pdf?ua=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> ڤاکسینی دووەم بە ناوی Qdenga لە ساڵی ٢٠٢٢ بەردەست بوو و لە تەمەنی چوار ساڵییەوە بۆ گەورەکان و هەرزەکاران و منداڵان گونجاوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/qdenga|سەردێڕ=Qdenga {{!}} European Medicines Agency (EMA) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240227073545/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/qdenga |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=European Medicines Agency}}</ref> چارەسەرکردن نیشانەی هەیە, چونکە هیچ چارەسەرێکی تایبەت بۆ تای خوێنبەربوون نییە. لە حاڵەتە سووکەکاندا، چارەسەرکردن گرنگی بە چارەسەرکردنی ئازار دەدات. حاڵەتە توندەکانی نەخۆشی خوێنبەربوون پێویستیان بە خەواندن لە نەخۆشخانە هەیە؛ چارەسەرکردنی توندی خوێنبەربوون پاڵپشتە و بریتییە لە پێدانی شلە یان لە ڕێگەی دەمەوە یان لە ڕێگەی خوێنبەرەوە.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Kularatne-2015">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kularatne SA |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Dengue fever |journal=BMJ |بەرگ=٣٥١|doi=10.1136/bmj.h4661 |pmid=٢٦٣٧٤٠٦٤|s2cid=1680504 |article-number=h4661}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKularatne2015">Kularatne SA (September 2015). "Dengue fever". ''BMJ''. '''351''' h4661. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.h4661|10.1136/bmj.h4661]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26374064 26374064]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:1680504 1680504].</cite></ref> سەرەتاییترین وەسفەکانی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی خوێنبەربوون لە ساڵی ١٧٧٩ەوە دەگەڕێتەوە؛ هۆکاری ڤایرۆسی و بڵاوبوونەوەی تا سەرەتای سەدەی بیستەم تێگەیشتن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Henchal EA, Putnak JR |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|سەردێڕ=The dengue viruses |journal=Clinical Microbiology Reviews |بەرگ=٣|issue=4 |پەڕەکان=٣٧٦–٣٩٦|bibcode=1990CliMR...3..376H |doi=10.1128/CMR.3.4.376 |pmc=٣٥٨١٦٩|pmid=٢٢٢٤٨٣٧}}</ref> لە ئێستاوە لە زیاتر لە سەد وڵاتدا بڵاوبووەتەوە، نەخۆشی خوێنبەربوون لە ناوچە گەرم و ژێر گەرمەکانەوە بۆ نیمچە دوورگەی ئیبەری و ویلایەتی باشووری ئەمریکا بڵاودەبێتەوە، ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ [[گۆڕانی ئاووھەوا|گۆڕانی کەشوهەوا]].<ref name="WHO-Global-Situation-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498|سەردێڕ=Dengue- Global situation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240213182201/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization |زمان=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498 "Dengue- Global situation"]. ''World Health Organization''. [https://web.archive.org/web/20240213182201/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498 Archived] from the original on 13 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">13 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Paz-Bailey G, Adams LE, Deen J, Anderson KB, Katzelnick LC |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Dengue |journal=Lancet |بەرگ=٤٠٣|issue=10427 |پەڕەکان=٦٦٧–٦٨٢|doi=10.1016/S0140-6736(23)02576-X |pmc=١٢٣٧٢٤٧٢|pmid=٣٨٢٨٠٣٨٨|s2cid=267201333}}</ref> وەک نەخۆشییەکی گەرم و گوڕ و پشتگوێخراو پۆلێن دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/neglected-tropical-diseases|سەردێڕ=Neglected tropical diseases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126193108/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/neglected-tropical-diseases |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization |زمان=en}}</ref> لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٣دا، زیاتر لە ٥&nbsp;ملیۆنێک تووشبوون تۆمارکراون و زیاتر لە 5000 کەس بەهۆی نەخۆشی خوێنبەربوونەوە گیانیان لەدەستداوە.<ref name="WHO-Global-Situation-2024" /> بەو پێیەی زۆربەی حاڵەتەکان بێ نیشانەن یان سووکن، ژمارەی ڕاستەقینەی حاڵەتەکانی نەخۆشی خوێنبەربوون و مردن بە کەم ڕاپۆرت کراوە.<ref name="WHO-Global-Situation-2024" /> == نیشانە و نیشانەکانی == بە شێوەیەکی ئاسایی، ئەو کەسانەی تووشی ڤایرۆسی خوێنبەربوون دەبن، نیشانەکانیان نییە یان تەنها نیشانە سووکەکانیان هەیە وەک تایەکی ئاڵۆز نەبوو (80%).<ref name="Whitehorn-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Whitehorn J, Farrar J |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Dengue |journal=British Medical Bulletin |بەرگ=٩٥|پەڕەکان=١٦١–١٧٣|doi=10.1093/bmb/ldq019 |pmid=٢٠٦١٦١٠٦|s2cid=215154729 |doi-access=free}}</ref><ref name="Reiter-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Reiter P |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Yellow fever and dengue: a threat to Europe? |ناونیشان=http://www.eurosurveillance.org/ViewArticle.aspx?ArticleId=19509 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Euro Surveillance |بەرگ=١٥|issue=10 |پەڕە=١٩٥٠٩|doi=10.2807/ese.15.10.19509-en |pmid=٢٠٤٠٣٣١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110707070425/http://www.eurosurveillance.org/ViewArticle.aspx?ArticleId=19509 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١١|doi-access=free}}</ref> هەندێکی تر نەخۆشی توندتریان هەیە (٥%)، و بە ڕێژەیەکی کەم مەترسی لەسەر ژیان دروست دەکات.<ref name="Whitehorn-2010" /><ref name="Reiter-2010" /> ماوەی کەرەوزکردن (کاتی نێوان بەرکەوتن و دەستپێکردنی نیشانەکان) لە نێوان ٣ بۆ ١٤ ڕۆژدایە، بەڵام زۆربەی کات ٤ بۆ ٧ ڕۆژە.<ref name="Gubler-2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Desk Encyclopedia of Human and Medical Virology|vauthors=Gubler DJ|بڵاوکەرەوە=Academic Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٣٧٥١٤٧-٨|veditors=Mahy BW, Van Regenmortel MH|شوێن=Boston|پەڕەکان=٣٧٢–٣٨٢|chapter=Dengue viruses|chapter-url=https://books.google.com/books?id=nsh48WKIbhQC&pg=PA372|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160609195355/https://books.google.com/books?id=nsh48WKIbhQC&pg=PA372|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نیشانە تایبەتەکانی نەخۆشی خوێنبەربوونی سووک بریتین لە تایەکی کتوپڕ، سەرئێشە (بە شێوەیەکی گشتی لە پشت چاوەوەیە)، ئازاری ماسولکە و جومگەکان، سکچوون، ڕشانەوە، ئاوسانی ڕژێنەکان و پەڵە.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Unicef-Dengue-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe|سەردێڕ=Dengue: How to keep children safe {{!}} UNICEF South Asia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240213182120/https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.unicef.org |زمان=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe "Dengue: How to keep children safe | UNICEF South Asia"]. ''www.unicef.org''. [https://web.archive.org/web/20240213182120/https://www.unicef.org/rosa/stories/dengue-how-keep-children-safe Archived] from the original on 13 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">13 February</span> 2024</span>.</cite></ref> ئەگەر ئەمە بەرەو خوێنبەربوونی توند بچێت نیشانەکانی بریتین لە ئازاری توندی سک، ڕشانەوەیەکی بەردەوام، هەناسەدانی خێرا، خوێنبەربوونی پووک یان لووت، ماندوێتی، نائارامی، خوێن لە ڕشانەوە یان پیساییدا، تینوێتییەکی زۆر، پێستی کاڵ و سارد، و هەستکردن بە لاوازی.<ref name="WHO-Dengue-2023" /> === خولی کلینیکی === [[پەڕگە:Dengue_fever_symptoms.svg|alt=Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever|وێنۆک|وێناکردنی نەخشەیی نیشانەکانی تای خوێنبەربوون]] [[پەڕگە:Course_of_Dengue_illness_vectorized.svg|وێنۆک|کۆرسی کلینیکی تای خوێنبەربوون]] ڕێڕەوی تووشبوون بە سێ قۆناغ دابەش دەکرێت: تاو، مەترسیدار و چاکبوونەوە.<ref name="Simmons-2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Dengue |ناونیشان=http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٦٦|issue=15 |پەڕەکان=١٤٢٣–١٤٣٢|doi=10.1056/NEJMra1110265 |pmid=٢٢٤٩٤١٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|hdl-access=free}}</ref> قۆناغی تاو تای [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|بەرز]] لەخۆدەگرێت (40-41&nbsp;°C؛ 104–105.8&nbsp;°F)، و پەیوەندی بە ئازاری گشتگیر و سەرئێشە هەیە؛ ئەمە بەزۆری دوو بۆ حەوت ڕۆژ دەخایەنێت.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Chen-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Chen LH, Wilson ME |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Dengue and chikungunya infections in travelers |journal=Current Opinion in Infectious Diseases |بەرگ=٢٣|issue=5 |پەڕەکان=٤٣٨–٤٤٤|doi=10.1097/QCO.0b013e32833c1d16 |pmid=٢٠٥٨١٦٦٩|s2cid=2452280}}</ref> هەروەها لەوانەیە سکچوون و ڕشانەوە و پەڵە و ئازار لە ماسولکە و جومگەکاندا هەبێت.<ref name="WHO-Dengue-2023" /> زۆربەی خەڵک لە ماوەی هەفتەیەک یان زیاتردا چاک دەبنەوە. لە نزیکەی 5%ی حاڵەتەکاندا نیشانەکان خراپتر دەبن و دەتوانن ببنە مەترسی لەسەر ژیان. ئەمەش پێی دەوترێت '''خوێنبەربوونی توند''' (پێشتر پێی دەگوترا ''تای خوێنبەربوونی خوێنبەربوون'' یان ''نیشانەکانی شۆکی خوێنبەربوون'' ).<ref name="Simmons-2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Dengue |ناونیشان=http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٦٦|issue=15 |پەڕەکان=١٤٢٣–١٤٣٢|doi=10.1056/NEJMra1110265 |pmid=٢٢٤٩٤١٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|hdl-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimmonsFarrarNguyenWills2012">Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B (April 2012). [http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf "Dengue"]<span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''The New England Journal of Medicine''. '''366''' (15):<span class="nowrap">1423–</span>1432. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1056/NEJMra1110265|10.1056/NEJMra1110265]]. [[Hdl (identifier)|hdl]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[hdl:11343/191104|11343/191104]]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22494122 22494122]. [https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current Archived] from the original on 28 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">24 September</span> 2019</span>.</cite></ref><ref name="Ranjit-2011">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ranjit S, Kissoon N |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes |journal=Pediatric Critical Care Medicine |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=٩٠–١٠٠|doi=10.1097/PCC.0b013e3181e911a7 |pmid=٢٠٦٣٩٧٩١|s2cid=10135251}}</ref> خوێنبەربوونی توند دەبێتە هۆی شۆک و خوێنبەربوونی ناوەوە و لەکارکەوتنی ئەندامەکانی جەستە و تەنانەت مردنیش. نیشانەکانی ئاگادارکردنەوە بریتین لە ئازاری توندی گەدە، ڕشانەوە، سەختی هەناسەدان، خوێن لە لووت، پووک، ڕشانەوە یان پیساییدا.<ref name="Mayo-Symptoms-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078|سەردێڕ=Dengue fever - Symptoms and causes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240226011216/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Mayo Clinic |زمان=en}}</ref> لەم ماوەیەدا دزەکردنی پلازما لە خوێنبەرەکانەوە ڕوودەدات، لەگەڵ کەمبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پلاکتەکان]].<ref name="Mayo-Symptoms-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078|سەردێڕ=Dengue fever - Symptoms and causes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240226011216/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Mayo Clinic |زمان=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078 "Dengue fever - Symptoms and causes"]. ''Mayo Clinic''. [https://web.archive.org/web/20240226011216/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078 Archived] from the original on 26 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">25 February</span> 2024</span>.</cite></ref> ئەمەش لەوانەیە ببێتە هۆی کۆبوونەوەی شلە لە [[سنگەکەلێن|سنگ]] و [[سکەکەلێن|بۆشایی سک]] و هەروەها کەمبوونەوەی شلە لە سووڕی خوێن و کەمبوونەوەی دابینکردنی خوێن بۆ ئەندامە گرنگەکان.<ref name="Ranjit-2011">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ranjit S, Kissoon N |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes |journal=Pediatric Critical Care Medicine |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=٩٠–١٠٠|doi=10.1097/PCC.0b013e3181e911a7 |pmid=٢٠٦٣٩٧٩١|s2cid=10135251}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRanjitKissoon2011">Ranjit S, Kissoon N (January 2011). "Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes". ''Pediatric Critical Care Medicine''. '''12''' (1):<span class="nowrap">90–</span>100. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1097/PCC.0b013e3181e911a7|10.1097/PCC.0b013e3181e911a7]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20639791 20639791]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:10135251 10135251].</cite></ref> قۆناغی چاکبوونەوە بەزۆری دوو بۆ سێ ڕۆژ دەخایەنێت.<ref name="Ranjit-2011">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ranjit S, Kissoon N |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes |journal=Pediatric Critical Care Medicine |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=٩٠–١٠٠|doi=10.1097/PCC.0b013e3181e911a7 |pmid=٢٠٦٣٩٧٩١|s2cid=10135251}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRanjitKissoon2011">Ranjit S, Kissoon N (January 2011). "Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes". ''Pediatric Critical Care Medicine''. '''12''' (1):<span class="nowrap">90–</span>100. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1097/PCC.0b013e3181e911a7|10.1097/PCC.0b013e3181e911a7]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20639791 20639791]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:10135251 10135251].</cite></ref> زۆرجار باشتربوونەکە سەرنجڕاکێشە، و دەتوانێت لەگەڵ [[خوران|خورانی]] توند و خاوبوونەوەی لێدانی دڵدا بێت.<ref name="Ranjit-2011" /> == هۆکار == === ڤایرۆسزانی === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{سەرەکی|Dengue virus}} [[پەڕگە:Dengue.jpg|alt=A transmission electron microscopy image showing dengue virus|وێنۆک|وێنەیەکی بچووکی TEM کە ڤایرۆسی ڤایرۆسی خوێنبەربوون نیشان دەدات (کۆمەڵە خاڵە تاریکەکان لە نزیک ناوەند)]] ڤایرۆسی خوێنبەربوون (DENV) ڤایرۆسێکی RNA یە لە خێزانی ''Flaviviridae'' ; جۆری ''Flavivirus''. ئەندامانی دیکەی هەمان ڕەگەز بریتین لە ڤایرۆسی تای زەرد و ڤایرۆسی ڕۆژئاوای نیل و ڤایرۆسی زیکا. [[جینۆم|جینۆمی]] ڤایرۆسی خوێنبەربوون (مادەی بۆماوەیی) نزیکەی 11,000 بنەمای نیوکلیۆتایدی تێدایە، کە [[کۆدی جێنەتیک|کۆدی]] سێ مۆلیکولی [[پرۆتین|پڕۆتینی پێکهاتەیی]] (C, prM و E) کە گەردیلەی ڤایرۆسەکە پێکدەهێنن و حەوت مۆلیکولی پڕۆتینی دیکە کە پێویستن بۆ دووبارەبوونەوەی ڤایرۆسەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Rodenhuis-Zybert IA, Wilschut J, Smit JM |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Dengue virus life cycle: viral and host factors modulating infectivity |ناونیشان=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s00018-010-0357-z.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |بەرگ=٦٧|issue=16 |پەڕەکان=٢٧٧٣–٢٧٨٦|doi=10.1007/s00018-010-0357-z |pmc=١١١١٥٨٢٣|pmid=٢٠٣٧٢٩٦٥|s2cid=4232236 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s00018-010-0357-z.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="Guzman-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Guzman MG, Halstead SB, Artsob H, Buchy P, Farrar J, Gubler DJ, Hunsperger E, Kroeger A, Margolis HS, Martínez E, Nathan MB, Pelegrino JL, Simmons C, Yoksan S, Peeling RW |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Dengue: a continuing global threat |journal=Nature Reviews. Microbiology |بەرگ=٨|issue=12 Suppl |پەڕەکان=S٧-١٦|doi=10.1038/nrmicro2460 |pmc=٤٣٣٣٢٠١|pmid=٢١٠٧٩٦٥٥}}</ref> چوار جۆری پشتڕاستکراوەی ڤایرۆسەکە هەیە، کە پێیان دەوترێت سیرۆتایپەکان، کە بە DENV-1، DENV-2، DENV-3 و DENV-4 ناودەبرێن. جیاوازی نێوان جۆرەکانی سیرۆتایپەکان لەسەر بنەمای دژە جینییەکانیانە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nf-Q0TYTS-0C&pg=PA235|سەردێڕ=Healthgrid applications and core technologies : proceedings of HealthGrid 2010|vauthors=Solomonides T|بڵاوکەرەوە=IOS Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٧٥٠-٥٨٢-٢|edition=[Online-Ausg.]|شوێن=Amsterdam|پەڕە=٢٣٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160501063614/https://books.google.com/books?id=nf-Q0TYTS-0C&pg=PA235|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گواستنەوە === [[File:Aedes_aegypti_feeding.jpg|alt=Close-up photograph of an ''Aedes aegypti'' mosquito biting human skin|ڕاست|وێنۆک| مێشوولەی ''Aedes aegypti'' کە لە خانەخوێیەکی مرۆڤ دەخوات]] ڤایرۆسی خوێنبەربوون زۆرترین جار بەهۆی پێوەدانی مێشوولە لە جۆری ''Aedes'' دەگوازرێتەوە، بەتایبەتی ''A.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAbU">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>aegypti''.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.ecdc.europa.eu/en/disease-vectors/facts/mosquito-factsheets/aedes-aegypti|سەردێڕ=Aedes aegypti - Factsheet for experts |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170710145706/https://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/vectors/mosquitoes/Pages/aedes-aegypti.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.ecdc.europa.eu |زمان=en}}</ref> پێیان باشە لە کاتی خەوتن و بەیانیدا خۆراک بدەن،<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/75303/1/9789241504034_eng.pdf|سەردێڕ=Global Strategy For Dengue Prevention And Control|بڵاوکەرەوە=World Health Organization|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٤-١٥٠٤٠٣-٤|پەڕەکان=١٦–١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121030141619/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/75303/1/9789241504034_eng.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام لەوانەیە لە هەر کاتێکی ڕۆژدا گاز بگرن و بەم شێوەیە هەوکردن بڵاوبکەنەوە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://wwwnc.cdc.gov/travel/content/outbreak-notice/dengue-tropical-sub-tropical.aspx|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100826005756/http://wwwnc.cdc.gov/travel/content/outbreak-notice/dengue-tropical-sub-tropical.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> جۆرەکانی تری ''ئایدێس'' کە ڕەنگە نەخۆشییەکە بگوازنەوە بریتین لە ''A.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAcU">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>albopictus'', ''ئەی.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAcg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>polynesiensis'' و ''A.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAcs">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>سکوتێلاریس''. مرۆڤ خانەخوێی سەرەکی ڤایرۆسەکەیە،<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Gould EA, Solomon T |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Pathogenic flaviviruses |ناونیشان=https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2808%2960238-X |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Lancet |بەرگ=٣٧١|issue=9611 |پەڕەکان=٥٠٠–٥٠٩|doi=10.1016/S0140-6736(08)60238-X |pmid=١٨٢٦٢٠٤٢|s2cid=205949828 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828054828/https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2808%2960238-X |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|doi-access=free}}</ref> بەڵام لە [[گوانداری ڕەسەن|سەرەتاییە]] غەیرە مرۆڤەکانیشدا دەسوڕێتەوە، و دەتوانێت شیردەرەکانی تر تووش بکات.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Gwee SX, St John AL, Gray GC, Pang J |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Animals as potential reservoirs for dengue transmission: A systematic review |journal=One Health |بەرگ=١٢|doi=10.1016/j.onehlt.2021.100216 |pmc=٧٨٦٨٧١٥|pmid=٣٣٥٩٨٥٢٥|article-number=100216}}</ref><ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/vaccine_research/diseases/vector/en/index1.html|سەردێڕ=WHO {{!}} Vector-Borne Viral Infections |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110203162048/http://www.who.int/vaccine_research/diseases/vector/en/index1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> دەتوانرێت هەوکردنێک لە ڕێگەی یەک گازگرتنەوە بەدەست بهێنرێت.<ref name="CDC-Yellow-2010">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Center for Disease Control and Prevention |ناونیشان=http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101229212025/http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=2010 Yellow Book}}</ref> === هۆکارەکانی مەترسی === مەترسی سەرەکی تووشبوون بە نەخۆشی خوێنبەربوون بریتییە لە پێوەدانی مێشوولەیەکی تووشبوو.<ref name="Bisen-2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277|سەردێڕ=Emerging Epidemics: Management and Control|vauthors=Bisen PS, Raghuvanshi R|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Wiley|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٣٩٣٢٣-٩|edition=1|زمان=en|doi=10.1002/9781118393277.ch8|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223222706/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمە زیاتر لەو ناوچانەدا ڕوودەدات کە نەخۆشییەکە تێیدایە، بە تایبەت لەو شوێنانەی کە چڕی دانیشتووانیان زۆرە، پاکوخاوێنی خراپ و ئاوی وەستاو کە مێشوولە دەتوانێت زاوزێ بکات.<ref name="Bisen-2013" /> دەتوانرێت کەم بکرێتەوە بە گرتنەبەری هەنگاو بۆ دوورکەوتنەوە لە گازگرتن وەک لەبەرکردنی جلێک کە پێست بە تەواوی دادەپۆشێت، بەکارهێنانی تۆڕی مێشوولە لە کاتی پشوودان، و/یان بەکارهێنانی دەرمانی دوورخستنەوەی مێروو ( DEET کاریگەرترینە).<ref name="CDC-Yellow-2010">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Center for Disease Control and Prevention |ناونیشان=http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101229212025/http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=2010 Yellow Book}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCenter_for_Disease_Control_and_Prevention">Center for Disease Control and Prevention. [https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx "Chapter 5 – dengue fever (DF) and dengue hemorrhagic fever (DHF)"]. ''2010 Yellow Book''. [https://web.archive.org/web/20101229212025/http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx Archived] from the original on 29 December 2010<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">23 December</span> 2010</span>.</cite></ref> [[پەڕگە:Antibody_dependent_enhancement.svg|وێنۆک|لە بەرزکردنەوەی وابەستە بە دژەتەنەکان (ADE)، دژەتەنەکان بە هەردوو گەردیلەی ڤایرۆسی و وەرگرەکانی Fc گاما دەبەسترێنەوە کە لەسەر خانەکانی بەرگری دەربڕدراون، ئەمەش ئەگەری تووشبوونی ڤایرۆسەکان ئەو خانانە زیاد دەکات.]] وا بیردەکرێتەوە کە تووشبوون بە یەکێک لە جۆری سیرۆتایپەکان بەرگری تەواوی ژیان بۆ ئەو جۆرە بەرهەم دەهێنێت، بەڵام تەنها پاراستنی کورتخایەن لە دژی سێ جۆری دیکە.<ref name="Chen-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Chen LH, Wilson ME |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Dengue and chikungunya infections in travelers |journal=Current Opinion in Infectious Diseases |بەرگ=٢٣|issue=5 |پەڕەکان=٤٣٨–٤٤٤|doi=10.1097/QCO.0b013e32833c1d16 |pmid=٢٠٥٨١٦٦٩|s2cid=2452280}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFChenWilson2010">Chen LH, Wilson ME (October 2010). "Dengue and chikungunya infections in travelers". ''Current Opinion in Infectious Diseases''. '''23''' (5):<span class="nowrap">438–</span>444. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1097/QCO.0b013e32833c1d16|10.1097/QCO.0b013e32833c1d16]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20581669 20581669]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:2452280 2452280].</cite></ref> دووبارە تووشبوون بە سیرۆتایپی جیاواز مەترسی ئاڵۆزییە توندەکان زیاد دەکات بەهۆی دیاردەیەک کە بە بەرزبوونەوەی وابەستە بە دژەتەن (ADE) ناسراوە.<ref name="CDC-YellowBook-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240214221957/https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue "Dengue | CDC Yellow Book 2024"]. ''Centers for Disease Control and Prevention''. 1 May 2023. [https://web.archive.org/web/20240214221957/https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/infections-diseases/dengue Archived] from the original on 14 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">14 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Teo-2023">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Teo A, Tan HD, Loy T, Chia PY, Chua CL |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Understanding antibody-dependent enhancement in dengue: Are afucosylated IgG1s a concern? |journal=PLOS Pathogens |بەرگ=١٩|issue=3 |doi=10.1371/journal.ppat.1011223 |pmc=١٠٠٦٢٥٦٥|pmid=٣٦٩٩٦٠٢٦|doi-access=free |article-number=e1011223}}</ref> میکانیزمی وردی ADE بە تەواوی تێنەگەیشتوون.<ref name="Teo-2023" /> وا دیارە کە ADE کاتێک ڕوودەدات کە ئەو دژەتەنانەی کە لە کاتی وەڵامدانەوەی بەرگریدا دروست دەبن، مادەیەکی نەخۆشخواز دەناسنەوە و دەیبەستنەوە، بەڵام شکست دەهێنن لە بێلایەنکردنی. لەبری ئەوە، کۆمپلێکسی دژەتەن-ڤایرۆس توانای بەرزبوونەوەی هەیە بۆ بەستنەوەی بە وەرگرەکانی Fcγ ی خانە بەرگرییە ئامانجدارەکان، ئەمەش وا دەکات ڤایرۆسەکە خانەکە تووش بکات و خۆی زاوزێ بکاتەوە.<ref name="Teo-2023" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.chop.edu/centers-programs/vaccine-education-center/vaccine-safety/antibody-dependent-enhancement-and-vaccines|سەردێڕ=Vaccine Safety: Antibody-dependent Enhancement (ADE) and Vaccines {{!}} Children's Hospital of Philadelphia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240229214549/https://www.chop.edu/centers-programs/vaccine-education-center/vaccine-safety/antibody-dependent-enhancement-and-vaccines |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Children's Hospital of Philadelphia}}</ref> == دەستنیشانکردن == [[پەڕگە:Dengue_testing.png|وێنۆک|گرافیکی کەی پشکنینی تاقیگەیی بۆ تای خوێنبەربوون پۆزەتیڤ دەبێت. ڕۆژی سفر ئاماژەیە بۆ دەستپێکردنی نیشانەکان، یەکەم ئاماژەیە بۆ ئەوانەی کە هەوکردنی سەرەتایییان هەیە، دووەم ئاماژەیە بۆ ئەوانەی کە هەوکردنی لاوەکییان هەیە.<ref name="Simmons-2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Dengue |ناونیشان=http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٦٦|issue=15 |پەڕەکان=١٤٢٣–١٤٣٢|doi=10.1056/NEJMra1110265 |pmid=٢٢٤٩٤١٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|hdl-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimmonsFarrarNguyenWills2012">Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B (April 2012). [http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf "Dengue"]<span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''The New England Journal of Medicine''. '''366''' (15):<span class="nowrap">1423–</span>1432. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1056/NEJMra1110265|10.1056/NEJMra1110265]]. [[Hdl (identifier)|hdl]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[hdl:11343/191104|11343/191104]]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22494122 22494122]. [https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current Archived] from the original on 28 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">24 September</span> 2019</span>.</cite></ref>]] حاڵەتە سووکەکانی تای خوێنبەربوون بە ئاسانی دەتوانرێت لەگەڵ چەندین نەخۆشی باودا تێکەڵ بکرێت لەوانە [[ئەنفلۆنزا]]، [[سوورێژە|سورێژە]]، چیکۆنگونیا و زیکا.<ref name="WHO-Guidelines-2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241547871|سەردێڕ=Dengue guidelines, for diagnosis, treatment, prevention and control|vauthors=Organization WH|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=World Health Organization|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٤-١٥٤٧٨٧-١|پەڕە=٤٦|زمان=en|وتەگێڕانەوە=Textbox B and Textbox C.|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240316010639/https://www.who.int/publications/i/item/9789241547871|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="MSD Manual Professional Edition">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.msdmanuals.com/en-gb/professional/infectious-diseases/arboviruses,-arenaviridae,-and-filoviridae/dengue|سەردێڕ=Dengue - Infectious Disease |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240304203003/https://www.msdmanuals.com/en-gb/professional/infectious-diseases/arboviruses,-arenaviridae,-and-filoviridae/dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=MSD Manual Professional Edition |زمان=en-GB}}</ref> خوێنبەربوون، چیکۆنگونیا و زیکا هەمان شێوازی گواستنەوەیان هەیە ( مێشوولەی ''Aedes'' ) و زۆرجار لە هەمان ناوچەدا جێگیرن، بەجۆرێک کە ئەگەری ئەوە هەیە لە یەک کاتدا تووشی زیاتر لە نەخۆشییەک ببن.<ref name="Beltran-Silva-2018">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Beltrán-Silva SL, Chacón-Hernández SS, Moreno-Palacios E, Pereyra-Molina JÁ |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Clinical and differential diagnosis: Dengue, chikungunya and Zika |ناونیشان=https://www.elsevier.es/en-revista-revista-medica-del-hospital-general-325-articulo-clinical-differential-diagnosis-dengue-chikungunya-S0185106316301135 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Revista Médica del Hospital General de México |زمان=en |بەرگ=٨١|issue=3 |پەڕەکان=١٤٦–١٥٣|doi=10.1016/j.hgmx.2016.09.011 |issn=0185-1063 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240304213207/https://www.elsevier.es/en-revista-revista-medica-del-hospital-general-325-articulo-clinical-differential-diagnosis-dengue-chikungunya-S0185106316301135 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٤|doi-access=free}}</ref> بۆ گەشتیاران، پێویستە دەستنیشانکردنی تای خوێنبەربوون لە هەر کەسێکدا لەبەرچاو بگیرێت کە لە ماوەی دوو هەفتەدا لە ناوچە گەرمەکان یان ناوچە گەرمەکاندا تووشی تا دەبێت.<ref name="Simmons-2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Dengue |ناونیشان=http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٦٦|issue=15 |پەڕەکان=١٤٢٣–١٤٣٢|doi=10.1056/NEJMra1110265 |pmid=٢٢٤٩٤١٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|hdl-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimmonsFarrarNguyenWills2012">Simmons CP, Farrar JJ, Nguyen V, Wills B (April 2012). [http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/11343/191104/1/Current%20Concepts%20-%20Dengue.pdf "Dengue"]<span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''The New England Journal of Medicine''. '''366''' (15):<span class="nowrap">1423–</span>1432. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1056/NEJMra1110265|10.1056/NEJMra1110265]]. [[Hdl (identifier)|hdl]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[hdl:11343/191104|11343/191104]]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22494122 22494122]. [https://web.archive.org/web/20210828054832/http://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/191104/Current Archived] from the original on 28 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">24 September</span> 2019</span>.</cite></ref> نیشانە ئاگادارکەرەوەکانی خوێنبەربوونی توند بریتین لە ئازاری سک، ڕشانەوەی بەردەوام، ئاوسانی، خوێنبەربوون، بێهێزی و گەورەبوونی جگەر. جارێکی تر دەتوانین ئەم نیشانانە لەگەڵ نەخۆشیەکانی تری وەک مەلاریا، هەوکردنی گەدە و ڕیخۆڵە، لێپتۆسپایرۆسیس و تایفوس تێکەڵ بکرێت.<ref name="WHO-Guidelines-2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241547871|سەردێڕ=Dengue guidelines, for diagnosis, treatment, prevention and control|vauthors=Organization WH|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=World Health Organization|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٤-١٥٤٧٨٧-١|پەڕە=٤٦|زمان=en|وتەگێڕانەوە=Textbox B and Textbox C.|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240316010639/https://www.who.int/publications/i/item/9789241547871|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOrganization2009">Organization WH (21 April 2009). [https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241547871 ''Dengue guidelines, for diagnosis, treatment, prevention and control'']. World Health Organization. p.&nbsp;46. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-92-4-154787-1|<bdi>978-92-4-154787-1</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20240316010639/https://www.who.int/publications/i/item/9789241547871 Archived] from the original on 16 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">7 March</span> 2024</span>.<q>Textbox B and Textbox C.</q></cite></ref> == خۆپاراستن == === کۆنتڕۆڵکردنی مێشوولە === [[پەڕگە:Vector_Control.jpg|alt=A black and white photograph of people filling in a ditch with standing water|وێنۆک|وێنەیەکی ساڵانی ١٩٢٠ کە هەوڵەکانی بڵاوکردنەوەی ئاوی وەستاو و بەم شێوەیە کەمکردنەوەی ژمارەی مێشوولە]] مەترسی سەرەکی تووشبوون بە نەخۆشی خوێنبەربوون بریتییە لە پێوەدانی مێشوولەیەکی تووشبوو.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref> ئەمە زیاتر لەو ناوچانەدا ڕوودەدات کە نەخۆشییەکە تێیدایە، بە تایبەت لەو شوێنانەی کە چڕی دانیشتووانیان زۆرە، پاکوخاوێنی خراپ و ئاوی وەستاو کە مێشوولە دەتوانێت زاوزێ بکات.<ref name="Bisen-2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277|سەردێڕ=Emerging Epidemics: Management and Control|vauthors=Bisen PS, Raghuvanshi R|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Wiley|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٣٩٣٢٣-٩|edition=1|زمان=en|doi=10.1002/9781118393277.ch8|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223222706/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBisenRaghuvanshi2013">Bisen PS, Raghuvanshi R (22 July 2013). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277 ''Emerging Epidemics: Management and Control''] (1&nbsp;ed.). Wiley. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1002/9781118393277.ch8|10.1002/9781118393277.ch8]]. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-118-39323-9|<bdi>978-1-118-39323-9</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20240223222706/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118393277 Archived] from the original on 23 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">23 February</span> 2024</span>.</cite></ref> دەتوانرێت کەم بکرێتەوە بە گرتنەبەری هەنگاو بۆ دوورکەوتنەوە لە گازگرتن وەک لەبەرکردنی جلێک کە بە تەواوی پێست دادەپۆشێت، بەکارهێنانی تۆڕی مێشوولە لە کاتی پشوودان، و/یان بەکارهێنانی مێروو دوورخەرەوە (DEET کاریگەرترینە)؛<ref name="CDC-Yellow-2010">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Center for Disease Control and Prevention |ناونیشان=http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx|سەردێڕ=404 - Travelers Health |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101229212025/http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=2010 Yellow Book}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCenter_for_Disease_Control_and_Prevention">Center for Disease Control and Prevention. [https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx "Chapter 5 – dengue fever (DF) and dengue hemorrhagic fever (DHF)"]. ''2010 Yellow Book''. [https://web.archive.org/web/20101229212025/http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2010/chapter-5/dengue-fever-dengue-hemorrhagic-fever.aspx Archived] from the original on 29 December 2010<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">23 December</span> 2010</span>.</cite></ref> هەروەها باشترە جل و بەرگ و تۆڕ و چادرەکان بە ڕێژەی ٠.٥% پەرمیترین چارەسەر بکرێت.<ref name="CDC-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=CDC |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=http://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html|سەردێڕ=Traveling? Avoid Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240308160645/https://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |زمان=en-us}}</ref> پاراستنی ماڵ دەتوانرێت بە شاشەی دەرگا و پەنجەرە بەدەست بهێنرێت، بە بەکارهێنانی تەندروستی، و بە بەردەوامی بەتاڵکردنەوە و پاککردنەوەی هەموو ئەو گیرفانە چ لە ژوورەوە و چ لە دەرەوە کە لەوانەیە ئاو کۆببنەوە (وەک سەتڵ، چاندن، حەوز یان سەبەتەی زبڵ).<ref name="CDC-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=CDC |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=http://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html|سەردێڕ=Traveling? Avoid Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240308160645/https://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |زمان=en-us}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCDC2023">CDC (20 October 2023). [https://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html "Traveling? Avoid Dengue"]. ''Centers for Disease Control and Prevention''. [https://web.archive.org/web/20240308160645/https://www.cdc.gov/ncezid/dvbd/media/avoid-dengue.html Archived] from the original on 8 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">8 March</span> 2024</span>.</cite></ref> [[پەڕگە:Church_of_the_Immaculate_Conception,_JB_(2025)_-_img_10.jpg|ڕاست|وێنۆک|فۆنتێکی ئاوی پیرۆز لە کڵێسای بێگەرد لە شاری جۆهور باهرو [[مالیزیا|لە مالیزیا]] وەک بەشێک لە نەهێشتنی سەرچاوەی ئاوی کراوە لە وەڵامی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی خوێنبەربوون لە ناوچەکەدا داخراوە.]] === ڤاکسین === تا مانگی ئازاری ٢٠٢٤ دوو ڤاکسین هەیە بۆ پاراستن لە تووشبوون بە نەخۆشی خوێنبەربوون؛ دێنگڤاکسیا و قدێنگا.<ref name="ECDC-Factsheet-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.ecdc.europa.eu/en/dengue-fever/facts|سەردێڕ=Factsheet for health professionals about dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240225174109/https://www.ecdc.europa.eu/en/dengue-fever/facts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.ecdc.europa.eu |زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:Intradermal_injection.jpg|alt=Subcutaneous injection|وێنۆک|وێناکردنی دەرزی ژێر پێست]] Dengvaxia (پێشتر CYD-TDV) لە ساڵی 2015 بەردەست بوو، و پەسەندکراوە بۆ بەکارهێنان لە ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و لە هەندێک وڵاتی ئاسیا و ئەمریکای لاتین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sanofi.com/en/our-company/social-impact/responsible-business-values/information-on-dengvaxia|سەردێڕ=Information on Dengvaxia® |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240308212800/https://www.sanofi.com/en/our-company/social-impact/responsible-business-values/information-on-dengvaxia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.sanofi.com |زمان=en}}</ref> ڤایرۆسێکی لاوازە، بۆ کەسانی تەمەن ٦-٤٥ ساڵ گونجاوە و لە هەر چوار جۆری سیرۆتایپی خوێنبەربوون دەتپارێزێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/dengvaxia-epar-product-information_en.pdf|سەردێڕ=European Medicines Agency (EMA) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240309191332/https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/dengvaxia-epar-product-information_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=European Medicines Agency}}</ref> بەهۆی نیگەرانی سەلامەتی سەبارەت بە بەرزکردنەوەی وابەستە بە دژەتەن (ADE)، پێویستە تەنها بەو کەسانە بدرێت کە پێشتر تووشی نەخۆشی خوێنبەربوون بوون، بۆ ئەوەی لە دووبارە تووشبوونەوە بیانپارێزرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cidrap.umn.edu/dengue/sanofi-restricts-dengue-vaccine-downplays-antibody-enhancement|سەردێڕ=Sanofi restricts dengue vaccine but downplays antibody enhancement {{!}} CIDRAP |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240309191331/https://www.cidrap.umn.edu/dengue/sanofi-restricts-dengue-vaccine-downplays-antibody-enhancement |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Center for Infectious Disease Research & Policy |زمان=en}}</ref> لە ژێر پێستەوە وەک سێ ژەم لە نێوان شەش مانگدا دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/dengue/hcp/administration.html|سەردێڕ=Dengue Vaccination: Information for Health Care Providers |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240308212735/https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/dengue/hcp/administration.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.cdc.gov |زمان=en-us}}</ref> بەرهەمهێنەرەکە، سانۆفی-پاستور, ڕایگەیاندووە کە لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٦دا واز لە بەرهەمهێنانی دێنگڤاکسیا دێنن، بە هۆکاری کەمی خواستی جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hopkinsguides.com/hopkins/view/Johns_Hopkins_ABX_Guide/540769/all/Dengue_vaccine?refer=true|سەردێڕ=Dengue vaccine {{!}} Johns Hopkins ABX Guide |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.hopkinsguides.com |زمان=en}}</ref> == چارەسەر == تا مانگی تەمموزی ٢٠٢٤، هیچ چارەسەرێکی دژە ڤایرۆسی تایبەت بۆ تای خوێنبەربوون لەبەردەستدا نییە.<ref name="Mayo-Diagnosis-2022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084|سەردێڕ=Dengue fever - Diagnosis and treatment - Mayo Clinic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240310191537/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Mayo Clinic |زمان=en}}</ref> زۆربەی حاڵەتەکانی تای خوێنبەربوون نیشانەکانی سووکیان هەیە، چاکبوونەوەش لە چەند ڕۆژێکدا ڕوودەدات.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref> هیچ چارەسەرێک پێویست نییە بۆ ئەم حاڵەتانە. ڕەنگە [[پانادۆڵ|ئەسیتامینۆفین]] (Paracetamol, Tylenol ) بەکاربهێنرێت بۆ کەمکردنەوەی تایەکی سووک یان ئازار. ئازارشکێنە باوەکانی تر، لەوانە [[ئەسپیرین|ئەسپرین]]، [[ئایبووپرۆفێن|ئیبوپڕۆفین]] (Advil، Motrin IB، ئەوانی تر) و [[ناپرۆکسین|ناپرۆکسین سۆدیۆم]] (Aleve) پێویستە دوور بکەونەوە چونکە دەتوانن مەترسی ئاڵۆزییەکانی خوێنبەربوون زیاد بکەن.<ref name="Mayo-Diagnosis-2022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084|سەردێڕ=Dengue fever - Diagnosis and treatment - Mayo Clinic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240310191537/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Mayo Clinic |زمان=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084 "Dengue fever - Diagnosis and treatment"]. ''Mayo Clinic''. 5 October 2022. [https://web.archive.org/web/20240310191537/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/diagnosis-treatment/drc-20353084 Archived] from the original on 10 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 March</span> 2024</span>.</cite></ref> == پێشبینیکردن == {{owidslider|start=2021|list=Template:OWID/dengue fever deaths#gallery|location=commons|caption=|title=|language=|file=[[File:Dengue-fever-deaths,World,2021.svg|link=|thumb|upright=1.6|Dengue fever deaths]]|startingView=World}}زۆربەی ئەو کەسانەی تووشی نەخۆشی خوێنبەربوون بوون بەبێ هیچ کێشەیەکی بەردەوام چاک دەبنەوە. مەترسی مردن لە نێوان ئەوانەی کە تووشی خوێنبەربوونی توند بوون 0.8-2.5%،<ref name="Kularatne-2015">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kularatne SA |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Dengue fever |journal=BMJ |بەرگ=٣٥١|doi=10.1136/bmj.h4661 |pmid=٢٦٣٧٤٠٦٤|s2cid=1680504 |article-number=h4661}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKularatne2015">Kularatne SA (September 2015). "Dengue fever". ''BMJ''. '''351''' h4661. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.h4661|10.1136/bmj.h4661]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26374064 26374064]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:1680504 1680504].</cite></ref> و بە چارەسەری گونجاو ئەمە کەمترە لە 1%. بەڵام ئەوانەی تووشی دابەزینی پەستانی خوێن دەبن بە شێوەیەکی بەرچاو لەوانەیە ڕێژەی مردنیان بگاتە ٢٦%.<ref name="Kularatne-2015" /><ref name="Ranjit-2011">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ranjit S, Kissoon N |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes |journal=Pediatric Critical Care Medicine |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=٩٠–١٠٠|doi=10.1097/PCC.0b013e3181e911a7 |pmid=٢٠٦٣٩٧٩١|s2cid=10135251}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRanjitKissoon2011">Ranjit S, Kissoon N (January 2011). "Dengue hemorrhagic fever and shock syndromes". ''Pediatric Critical Care Medicine''. '''12''' (1):<span class="nowrap">90–</span>100. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1097/PCC.0b013e3181e911a7|10.1097/PCC.0b013e3181e911a7]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20639791 20639791]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:10135251 10135251].</cite></ref> مردن لە نێوان منداڵانی کەمتر لە پێنج ساڵدا چوار هێندە زیاترە لە چاو ئەوانەی تەمەنیان لە سەرووی ١٠ ساڵەوەیە.<ref name="Kularatne-2015" /> == پەتازانیی == تا مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٢٣، نەخۆشی خوێنبەربوون لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا بڵاوبووەتەوە و حاڵەتەکانی لە هەموو کیشوەرێکدا تۆمارکراون جگە لە ئەنتارکتیکا.<ref name="WHO-Dengue-2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue|سەردێڕ=Dengue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=World Health Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue "Dengue and severe dengue"]. ''World Health Organization''. 17 March 2023. [https://web.archive.org/web/20240314173620/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue Archived] from the original on 14 March 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved<span class="nowrap">10 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=CDC |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/dengue/areaswithrisk/around-the-world.html|سەردێڕ=Dengue Areas of Risk Around the World {{!}} CDC |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |زمان=en-us}}</ref> ناوچەکانی ئەمریکا و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و ڕۆژئاوای زەریای هێمن زۆرترین کاریگەرییان لەسەرە.<ref name="WHO-Dengue-2023" /><ref name="Tidy-2022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://patient.info/doctor/dengue-2|سەردێڕ=Dengue |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=patient.info |زمان=en}}</ref> زەحمەتە بتوانین تەواوی ڕێژەی نەخۆشییەکە بخەمڵێنرێت، چونکە زۆرێک لە حاڵەتەکان سووکن و بە دروستی دەستنیشان نەکراون. لە ئێستادا ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی مەزەندە دەکات کە 3.9&nbsp;ملیار کەس لە مەترسی تووشبوون بە نەخۆشی خوێنبەربووندان.<ref name="WHO-Dengue-2023" /><ref name="Tidy-2022" /> لە ساڵی ٢٠١٣دا، مەزەندە کرا کە ٣٩٠...&nbsp;ساڵانە ملیۆنێک تووشبوون بە نەخۆشی خوێنبەربوون ڕوودەدەن و 500 هەزار لەوانە نیشانەی توندیان هەیە و 25 هەزار کەسیش گیانیان لەدەستداوە.<ref name=":11">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bhatt S, Gething PW, Brady OJ, Messina JP, Farlow AW, Moyes CL, Drake JM, Brownstein JS, Hoen AG, Sankoh O, Myers MF, George DB, Jaenisch T, Wint GR, Simmons CP, Scott TW, Farrar JJ, Hay SI |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=The global distribution and burden of dengue |journal=Nature |بەرگ=٤٩٦|issue=7446 |پەڕەکان=٥٠٤–٥٠٧|bibcode=2013Natur.496..504B |doi=10.1038/nature12060 |pmc=٣٦٥١٩٩٣|pmid=٢٣٥٦٣٢٦٦}}</ref><ref name="Jing_2019">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Jing Q, Wang M |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Dengue epidemiology |journal=Global Health Journal |بەرگ=٣|issue=2 |پەڕەکان=٣٧–٤٥|doi=10.1016/j.glohj.2019.06.002 |issn=2414-6447 |doi-access=free}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Medical resources}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ڤایرۆس}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Crimean-Congo hemorrhagic fever}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} nvs99vakbgc098nrxj4zjwhqgi4sw7o 4 241625 1592505 1592175 2026-06-20T21:00:54Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1592505 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٧٨٠٩ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٨٧٦٦٢ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٣١ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٠٤ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:HivjaBot|HivjaBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/HivjaBot|١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦]] || ٨ || bot || ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٢١٢١٨ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:HaryaddBot|HaryaddBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/HaryaddBot|٢٦ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٦ || bot || ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] gw4m16wp3lz00cea98dazvypwfqsv6z 0 242457 1592600 1358481 2026-06-21T03:06:38Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592600 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەلی بۆنگۆ ئۆندیمبا''' (لەدایکبووی ٩ی شوباتی ١٩٥٩)،<ref name="Fils">Bernard, Philippe (17 June 2009) [http://www.lemonde.fr/afrique/article/2009/06/17/ali-ben-bongo-monsieur-fils_1207877_3212.html "Ali Ben Bongo, Monsieur Fils"], ''Le Monde'' {{In lang|fr}}.</ref><ref name="Who">"Bongo Ali", ''Gabon: Les hommes de pouvoir'', number 4, [http://www.africaintelligence.fr/ Africa Intelligence], 5 March 2002 {{In lang|fr}}.</ref> ناسراو بە '''عەلی بۆنگو'''<ref name="Fils"/> سیاستەوان و سێھەمین سەرۆککۆماری گابۆن بوو لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠٢٣.<ref>"[https://www.theguardian.com/world/2023/aug/30/gabon-coup-military-takeover-gabonese-election-disputed Gabon military officers declare coup after Ali Bongo wins disputed election]". The Guardian, Retrieved 30 August 2023.</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2023/08/30/gabon-coup-elections-ali-bongo/ Gabon army claims overthrow of 56-year-old political dynasty after election]. Washington Post, Retrieved 30 August 2023.</ref> ئەندامی پارتی دیموکراتی گابۆنە. کوڕی عومەر بۆنگۆیە کە لە ساڵی ١٩٦٧ تا ساڵی ٢٠٠٩ سەرۆکی [[گابۆن]] بووە. لە ماوەی سەرۆکایەتی باوکیدا لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩١ وەزیری دەرەوە بووە، لە ساڵی ١٩٩١ تا ١٩٩٩ وەک جێگر لە ئەنجومەنی نیشتمانی نوێنەرایەتی بۆنگوڤیل کردووە، لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٩ وەزیری بەرگری بووە. دوای مردنی باوکی، لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی گابۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ بووە سەرۆک و شوێنی باوکی گرتەوە.<ref name="Poll">[https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iRwYhEOaEA0l4a-x2t1jAqOszcDg "Bongo's son to be Gabon candidate in August poll"], AFP, 16 July 2009.</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ دا ھەڵبژێردرایەوە.<ref name="Unrest">[https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gkdcOASO9nPzyCXOdnE5wmPfq0nAD9AG1AMG2 "Unrest as dictator's son declared winner in Gabon"], Associated Press, 3 September 2009.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Country Reports on Human Rights Practices for 2016|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2016&dlid=265256#wrapper|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=state.gov}}</ref> لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٣، دوای ئەنجامی ھەڵبژاردنە گشتییەکانی گابۆن، سوپا ڕایگەیاند، سەرۆک ساختەکاریی لە ھەڵبژاردنەکاندا کردووە و [[کوودەتای ٢٠٢٣ى گابۆن|بە کودەتایەک]] لە پۆستی سەرۆکایەتی وڵاتەکەی دوورخرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20130112035132/http://www.presidentalibongo.com/ وێب سایتی فەرمی عەلی بۆنگۆ] * [http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=45525 گابۆن: کێ شوێنی عومەر بۆنگۆ دەگرێتەوە؟]، IRIN News، ١١ شوباتی ٢٠٠٥ {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|ئەفریقا}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Bongo Ondimba}} [[پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] e2a8ddrfwj11te963quc38vrcdl0q20 1 242463 1592601 1104156 2026-06-21T03:06:49Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592601 wikitext text/x-wiki == دەروازەکان == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: ئەمە چەنەمین جارە ئاگادارت دەکەمەوە لەوەی دەروازەکان دابنێیت لە وتارەکانتدا؟؟ مەگەر نازانیت تۆ خاوەن مافی پاسدەری خۆگەڕیت، وە دەروازەش ڕۆڵی لەو مافەتدا هەیە؟. تکایە وتارەکانت با بێ کەموکوڕتی نەبن. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٠:٤٩، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەڵێ دوو دەروازی بۆ زیادکرا.دیارە وەکو جەنابت نین، ئەگەر شتێک بزانین هەڵەیە چاکی دەکەین. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٢١:٥٤، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: ئەگەر یەکجار یان دووجارت بێت قەیناکە، بەڵام زۆرجاری تریش بیرت دەچێت زیادی بکەیت. '''بەڕای من''' ئەمە مانای هەڵە نییە، ئەمە مانای لەکۆڵکردنەوەیە، ئەتەوێت بەس وتارەکە بنووسیت و لەکۆڵت بێتەوە. هیوادارم واش نەبێت. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٧:١١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] خۆرگە کەسێکی دیکە ئەو قسەیەی کردایە نەک جەنابت، لە ڕاستیدا زۆریش هەڵەیت نەک هەڵە، جاری وایە بە بابەتی دیکەوە خەریک دەبم و دواتر بۆی دەگەڕێمەوە.بەهەرحاڵ جەنابت پێویستە تێبگەیت کە چارەسەری کێشەکە کراوە . [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٤، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: تەنھا لەسەرمە قسەکە بگەینم، هیوادارم زۆر ڕوو نەدەنەوە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٧:٢٦، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] باشترە تێبگەیت کە شتێک چارەسەر کرا پێویست بەقسەی زیاتر ناکات.ئەگەر چارەسەر نەکرا ئەتوانی لەسەری بەردەوام بیت.قسە زۆرە بۆ گەیاندن بەڵام کە نەچێت بە گوێدا و جێبەجێ نەکرێت سودی نابێت.وابزانم دەبینیت کە زیادکراوە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٣١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: دەستت خۆش بێت، بەڵام لەبیری مەکە کە چیم وت، هیوادارم زۆر ڕوونەداتەوە، چونکە تۆ مافت هەیە. لەسەرمە کە شتەکان بگەینم. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٧:٤٢، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەلی بۆنگۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592600 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20130112053617/http://www.presidentalibongo.com/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20130112035132/http://www.presidentalibongo.com/ لە http://www.presidentalibongo.com/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:٠٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ebvq9pknt1btl7epxkam1qai9l7hyyj 0 243947 1592384 1592265 2026-06-20T12:03:29Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592384 wikitext text/x-wiki {{infobox war faction | name = حەماسی عێراق | native_name = {{lang|ar|حماس العراق}} | native_name_lang = | war = [[یاخیبوونی عێراق (٢٠٠٣–٢٠١١)|یاخیبوونی عێراق]] | image = | caption = | active = ١٨ی ئازاری ٢٠٠٧ – ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ | ideology = [[ئیسلامەتی]]ی [[سوننە]]{{ھن}}[[ناسیۆنالیزمی عێراقی]] | religion = [[سوننە|ئیسلامی سوننە]] | leaders = | clans = | headquarters = | area = [[عێراق|ناوەندی عێراق]] | size = | partof = [[ئەنجومەنی سیاسی خۆڕاگری عێراق]]{{ھن}}[[ئیخوان موسلمین لە عێراق]] {{small|(بەپێی ویکیپیدیای عەرەبی)}} | predecessor = [[لیوای شۆڕشی ١٩٢٠]] | successor = | allies =<!-- Deleted image removed: [[پەڕگە:IAILogo.png|25px]] -->[[سوپای ئیسلامیی لە عێراق]]{{ھن}}{{USA}} (بە ئیدیعای [[عەسائیبی ئەھلی حەق]])<ref>[https://www.rudaw.net/arabic/middleeast/iraq/14092015 Rudaw News] {{better source needed|date=January 2023}}</ref> | opponents = [[پەڕگە:Flag of Iraq.svg|border|25px]] [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]{{ھن}}{{USA}} (گاجار){{ھن}}[[File:Flag of al-Qaeda in Iraq.svg|22px]] [[ئەلقاعیدە لە عێراق]]{{ھن}} [[پەڕگە:Islamic State flag.svg|22px]] [[دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق]] | battles = | url = | designated_as_terror_group_by = {{flagu|Iraq}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://burathanews.com/arabic/news/144618|سەردێڕ = نص الاعترافات الخطيرة لأعضاء الشبکة الارهابية والتي تدين الھاشمي و العيساوي|ڕێکەوت = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250123100833/http://burathanews.com/arabic/news/144618|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} '''بزووتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامیی لە عێراق''' یان بەکورتی '''حەماسی عێراق''' (بە [[عەرەبی]]: حرکة المقاومة الإسلامیة فی العراق-حماس العراق) گرووپێکی میلیشیای [[سوننە]]یە کە بنکەکەی لە [[عێراق]]ە، و لە ١٨ی ئازاری ٢٠٠٧ لە [[لیوای شۆڕشی ١٩٢٠]] جیابوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://memri.org/bin/articles.cgi?Page=archives&Area=sd&ID=SP155907|سەردێڕ=Iraqi Jihad Group Establishes New Political Framework called 'Hamas-Iraq'|بڵاوکەرەوە=Middle East Media Research Institute|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> گرووپەکە بانگەشەی ئەوە دەکات کە ڤیدیۆی ھێرشەکەی بۆ سەر سەربازانی [[ئەمریکا]] بڵاوکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://siteinstitute.org/bin/articles.cgi?ID=publications271907&Category=publications&Subcategory=0 |سەردێڕ=Twentieth Revolution Brigades and Hamas of Iraq Individually Claim Downing American Helicopters in Baghdad, Video of Bombing Troop Transporter |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=SITE Institute |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070928061304/http://siteinstitute.org/bin/articles.cgi?ID=publications271907&Category=publications&Subcategory=0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لیوای شۆڕشی ١٩٢٠ پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە حەماسی عێراق لە ھاوکاریکردن لەگەڵ سەربازانی ئەمریکا لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[پارێزگای دیالە|دیالە]] دژی [[ئەلقاعیدە لە عێراق|قاعیدە لە عێراق]] دەستی ھەبووە.<ref name="UrukNet">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://uruknet.info/?p=m35715&s1=h1|سەردێڕ=Iraqi Resistance Report for events of Sunday, 26 August 2007|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref><ref name="BrigadeMemo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.islammemo.cc/article1.aspx?id=49719|سەردێڕ=1920 Revolution Brigade memo denying involvement in Diyala Operations|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070828232342/http://www.islammemo.cc/article1.aspx?id=49719|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[نووری مالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق سەبارەت بە ئەوە ھۆشداری دابوو کە دەترسێت ''[[کوڕانی عێراق|ھاووڵاتییە ناوخۆیییە نیگەرانەکان]]'' کە لەلایەن ئەمریکاوە چەکدار کراون، خەریکی پێکھێنانی ئۆپۆزسیۆنێکی چەکداری سوننە بن، ھەروەھا ئاماژەی بەوە کردووە کە پێویستە ئەو جۆرە گرووپانە لەژێر فەرماندەییی سوپا یان پۆلیسی عێراقدا بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://afp.google.com/article/ALeqM5iMzKGlyT_ahqRjtyXrAUrKIQLncA |سەردێڕ=US buys 'concerned citizens' in Iraq, but at what price? |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=AFP |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080907015324/http://afp.google.com/article/ALeqM5iMzKGlyT_ahqRjtyXrAUrKIQLncA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧، گرووپە میلیشیایییەکە تێکەڵی ئەنجومەنێکی سیاسی بوو کە مل بە یاخیبوونی چەکداری لە دژی ھێزەکانی ئەمریکا دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.yahoo.com/s/ap/20071011/ap_on_re_mi_ea/iraq_insurgents|سەردێڕ=Iraq insurgent groups form one council|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|ئیسلام|شەڕ}} [[پۆل:گرووپە چەکدارە عەرەبییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:یاخیبوونی عێراق (٢٠٠٣-٢٠١١)]] [[پۆل:ڕێکخراوە ئیسلامییەکان کە بنکەکانیان لە عێراقدایە]] [[پۆل:گرووپە یاخیبووە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:تیرۆریزم لە عێراق]] [[پۆل:ئیخوان موسلمین]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە عێراق]] [[پۆل:ڕێکخراوانە بە تیرۆریست دەستنیشانکراوەکان لەلایەن عێراق]] [[پۆل:ڕێکخراوانە بە تیرۆریست دەستنیشانکراوەکان کە بنکەکانیان لە عێراقدایە]] 85i6t71c2r3q6bbbc9s8zo28kk2m7yc 0 244799 1592389 1592172 2026-06-20T12:04:19Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592389 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''جۆن کێندی''' ({{بە ئینگلیزی |John Candy، لەدایکبووی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠-٤ی ئازاری ١٩٩٤}})<ref name="googlebooks">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=7uKs4fKOotUC&pg=PA29 |سەردێڕ=Guide to the Cinema(s) of Canada |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group]] |دوایین=Rist |یەکەم=Peter |ساڵ=٢٠٠١|پەڕە=٢٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٢٩٩٣١-٥}}</ref> ئەکتەرێکی کۆمیدی کەنەدی بوو کە بە ڕۆڵی لە فیلمە بەناوبانگەکانی وەک «فڕۆکە و شەمەندەفەر و ئۆتۆمبێل»، «ئەنکل باک» و «کوول ڕانینگز» ناسرابوو. ئەو بە کاتی کۆمیدی و ئامادەبوونی خۆشەویست لەسەر شاشە ناسرابوو، زۆرجاریش ڕۆڵی وەک کەسایەتییەکی خۆشەویست لەنێو فیلمەکانی دەگێڕا. لە فیلمی [[جەی ئێف کەی (فیلم)|جەی ئێف کەی]]، جۆن کێندی ڕۆڵی دین ئەندرۆسی بینی کە پارێزەرێکە و بەشدارە لە لێکۆڵینەوە لە تیرۆرکردنی جۆن کێنەدی. ڕۆڵی کێندی ڕەنگێکی نوکتە و سۆز و خۆشەویستی بۆ فیلمەکە زیاد کرد، گشتگیربوونی خۆی وەک ئەکتەرێک لە دەرەوەی ڕۆڵە کۆمیدییە ئاسایییەکانی خۆی نیشان دا؛ بەڵام جۆن کێندی لە ساڵی ١٩٩٤ لە تەمەنی ٤٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و میراتێکی نمایشی خۆشەویست و کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر جیھانی کۆمیدی و فیلم بەجێھێشت. بوونی لە فیلمی جەی ئێف کەی قووڵی و بەھرەی کاستی ئەنسەمبڵی زیاد کرد، ئەمەش زیاتر بەشداری لە سەرکەوتنی فیلمەکەدا کرد. توانای جۆن کێندی بۆ ھێنانی نوکتە و گەرمی بۆ ڕۆڵەکانی، وای لێکرد کەسێکی خۆشەویست بێت لە پیشەسازی کاتبەسەربردن. ڕۆڵی لە فیلمی جەی ئێف کەیدا ھەمەلایەنەی خۆی وەک ئەکتەر و توانای ھێنانی قووڵایی بۆ کارەکتەرێک نیشان دا، تەنانەت لە فیلمێکی جددیتر و دراماتیکتردا. کۆچی دوایی ناکاتیی کێندی، خەسارێکی گەورە بوو بۆ جیھانی کۆمیدی و فیلم، بەڵام میراتەکەی لە ڕێگەی نمایشە یادگارییەکانییەوە بەردەوامە. کارەکانی لە فیلمەکانی جەی ئێف کەی و فیلمەکانی تردا وەک بەڵگەیەک لەسەر بەھرەکەی و ئەو کاریگەرییەی کە لەسەر بینەرانی جیھان ھەیبووە. ==ژیان و پیشە== جۆن کێندی لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ]]ی ئۆنتاریۆ لە [[کەنەدا]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=John Candy |ناونیشان=https://www.biography.com/actor/john-candy |وێبگە=Biography |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=en-us}}</ref> دەستی بە کاری وەرزشی کردووە وەک ئەندامێکی گرووپی کۆمیدی ئیمپرۆڤیزەیشناڵ. دواتر ڕووی لە تەلەڤیزیۆن کرد، لە بەرنامە کۆمیدییە جیاوازەکاندا بەشداری کرد پێش ئەوەی جێگەی خۆی لە فیلمدا تۆمار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=John Candy: The legacy of a cinematic legend |ناونیشان=https://faroutmagazine.co.uk/john-candy-legacy-cinema-legend/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=Far Out magazine}}</ref> پشووە گەورەکەی کێندی بە ڕۆڵی لە فیلمی "١٩٤١" لە ساڵی ١٩٧٩دا ھات کە لە دەرھێنانی ستیڤن سپیلبێرگ بوو. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە کاری سەرکەوتووی لە ھۆلیووددا ھەبێت، کێندی بە بەھرە کۆمیدییەکانی و کەسایەتییە گەورەترەکەی لە ژیان ناسرا. لە زنجیرە فیلمی بەناوبانگدا ڕۆڵی گێڕاوە، لەوانە فیلمی "شەمەندەفەر و ئۆتۆمۆبیل و فرۆکە، ئانکڵ بەک، سپلاش".<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم=Karen S.|دوایین=Schneider|ناونیشان=http://people.com/archive/cover-story-exit-laughing-vol-41-no-10/|سەردێڕ=Exit Laughing| magazine=[[People (magazine)|People]]|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ١٩٩٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> توانای ھێنانی نوکتە و گەرمی بۆ ڕۆڵەکانی، بووە ھۆی خۆشەویستی بینەران و بووە کەسایەتییەکی خۆشەویست لە پیشەسازی کات بەسەربردن.<ref name=biography1>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.biography.com/people/john-candy-9542625| سەردێڕ=John Candy| وێبگە=[[Biography (TV program)|Biography]]| ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> زۆرجار نمایشەکانی بەھرەی کۆمیدیای جەستەیی و توانای پەیوەندیکردنی لەگەڵ بینەران لە ئاستی سۆزداریدا پیشان دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان= https://recherche-collection-search.bac-lac.gc.ca/eng/Home/Search?DataSource=Genealogy%7CCensus&ApplicationCode=121~122~123~124~26~120~2~29~16~27~28~4~137~125~3~30~146&FirstName=Sidney&LastName=Candy&ProvinceCode=AB~BC~MB~NB~NT~NS~ON~PE~QC~SK~YT~LC~UC~CE~CW~TT& |سەردێڕ= Candy, Sidney Genealogy / Census |وێبگە= Government of Canada |ڕێکەوتی سەردان= ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20241204173311/https://recherche-collection-search.bac-lac.gc.ca/eng/Home/Search?DataSource=Genealogy%7CCensus&ApplicationCode=121~122~123~124~26~120~2~29~16~27~28~4~137~125~3~30~146&FirstName=Sidney&LastName=Candy&ProvinceCode=AB~BC~MB~NB~NT~NS~ON~PE~QC~SK~YT~LC~UC~CE~CW~TT& |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جگە لە ڕۆڵە کۆمیدییەکانی، کێندی لە فیلمە دراماتیکییەکانی وەک «جەی ئێف کەی» دا ھەمەلایەنەیی خۆی وەک ئەکتەرێک نیشان دا، کە تێیدا ڕۆڵی پارێزەرێکی بینی کە لێکۆڵینەوە لە تیرۆرکردنی سەرۆک جۆن ئێف کەنەدی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Tragic Death of John Candy's Father|ناونیشان=https://www.grunge.com/413417/the-tragic-death-of-john-candys-father/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=Grunge magazine}}</ref> ڕۆڵی لە فیلمەکەدا توانای ھێنانی قووڵی و نوانسی بۆ کارەکتەرێک نیشان دا، ئەمەش زیاتر تیشکی خستە سەر مەودای ئەو وەک ئەکتەرێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Sport John Candy Tried to Play Professionally| ناونیشان=https://www.grunge.com/288460/the-sport-john-candy-tried-to-play-professionally/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.Grunge.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Knelman |یەکەم١=Martin |سەردێڕ=Laughing on the Outside |ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Publishing Group |ژپنک=٩٧٨١٤٦٦٨٧٨٤٣٣}}</ref> دواتر جۆن کێندی لە ٤ی ئازاری ١٩٩٤ لە تەمەنی ٤٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، کۆچی دوایی لە کاتی خۆیدا خەسارەتێکی گەورە بوو بۆ جیھانی کۆمیدی و فیلم، بەڵام میراتەکەی لە ڕێگەی نمایشە یادگارییەکانییەوە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=50 things you didn't know about Centennial College, Part 1|ناونیشان=https://www.centennialcollege.ca/centennial-college-blog/2016/october/05/50-things-you-didnt-know-about-centennial-college-part-1/|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.centennialcollege.ca|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220202053547/https://www.centennialcollege.ca/centennial-college-blog/2016/october/05/50-things-you-didnt-know-about-centennial-college-part-1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=You've just gotta laugh at these McMaster grads|زمان=en|ئیش=The Hamilton Spectator|ناونیشان=https://www.thespec.com/life/local-history/spec175/2021/07/24/youve-just-gotta-laugh-at-these-mcmaster-grads.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٢|issn=1189-9417}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://archive.org/details/thevarsity103/page/n659|سەردێڕ=Candy's Dandy, but...|بڵاوکەرەوە=[[The Varsity (newspaper)|The Varsity]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کەنەدا|کۆمیدیا|ھونەرەکان|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|John Candy}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە]] 5hvd6kyind56q6yby304edy9vtyjsde 0 245310 1592373 1592312 2026-06-20T12:01:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592373 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=جەیس نۆرمان|image=Jace Norman 2018.png|caption=نۆرمان لەسالی ٢٠١٨|birth_name=جەیس لی نۆرمان|birth_date={{birth date and age|2000|3|21}}|birth_place=مەکسیک، ئەمریکا|occupation=ئەکتەر|years_active=چالاکە لە ٢٠١٢}} '''جەیس نۆرمان''' ({{بە ئینگلیزی|Jace Norman}}؛ لەدایکبووی ٢١ی ئازاری ٢٠٠٠) ئەکتەری ئەمریکییە. == سەرەتای ژیانی == جەیسن لی نۆرمان<ref name="Middle name ref">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TLjENofEc4E|سەردێڕ=13 Fan Questions for Jace Norman!|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=DanWarp|via=YouTube}}</ref> لە ٢١ی ئازاری ٢٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jace Norman|ناونیشان=http://www.henry-danger-danschneider.com/cast-and-characters/jace-norman|وێبگە=DanSchneider|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230706022410/https://www.henry-danger-danschneider.com/cast-and-characters/jace-norman|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە شاری کۆڕالیس لە ویلایەتی نیو مەکسیکۆ لەدایکبووە، لە تەمەنی ٨ ساڵیدا ڕووی لە باشووری کالیفۆرنیا کردووە، بەھۆی ئەوەی لە خوێندنی ناوەندیدا تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.understood.org/en/learning-attention-issues/personal-stories/famous-people/celebrity-spotlight-henry-danger-actor-jace-norman-says-dyslexia-is-his-advantage |سەردێڕ=Henry Danger Actor Jace Norman Uses Dyslexia to His Advantage |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190814224021/https://www.understood.org/en/learning-attention-issues/personal-stories/famous-people/celebrity-spotlight-henry-danger-actor-jace-norman-says-dyslexia-is-his-advantage |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://www.dyslexicadvantage.org/jace-norman-aka-henry-danger-talks-dyslexia/ JACE NORMAN, aka Henry Danger, Talks Dyslexia | Dyslexia | Dyslexic Advantage]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=vzpB8Ja-30g ‘Henry Danger’ Star Jace Norman Speaks Out On Bullying And Dyslexia | Megyn Kelly TODAY - YouTube]</ref>قسەی ناشرینیان پێکردووە. برایەکی گەورەی ھەیە و خوشکێکی گەورەی ھەیە. == پیشە == نۆرمان لە ساڵی ٢٠١٢ دەستی بە کاری نواندن کردووە بە دەرکەوتن لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی دیزنی جێسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Garin|یەکەم١=Nina|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=San Diego's own teen star - Jace Norman stars in the Nickelodeon TV series, "Henry Danger"|ناونیشان=http://www.sandiegouniontribune.com/news/2014/nov/28/jace-norman-henry-danger/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=San Diego Union-Tribune|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160822195014/http://www.sandiegouniontribune.com/news/2014/nov/28/jace-norman-henry-danger/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠٢٠ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی نیکلۆدیۆن ھێنری گرژیدا بینیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steinberg|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Nickelodeon Talks Up its Turnaround, Sports Awards and New Shows at Upfront|ناونیشان=https://variety.com/2014/tv/news/nickelodeon-unveils-four-new-preschool-series-for-2014-2015-1201131583/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|وتەگێڕانەوە="Henry Danger," created by Schneider and Dana Olsen, revolves a 13-year-old who is a sidekick to a "super crime fighter." Nickelodeon has ordered 20 episodes of the series toplined by Jace Norman.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hinckley|یەکەم=David|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=TV reviews: 'Henry Danger,' 'Nicky, Ricky, Dicky & Dawn'|ناونیشان=https://www.nydailynews.com/2014/09/12/tv-reviews-henry-danger-nicky-ricky-dicky-dawn|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[New York Daily News]]|وتەگێڕانەوە=Henry Hart (Jace Norman) and all his friends love Captain Man (Cooper Barnes), a campy good guy in a bright costume.}}</ref> نۆرمان ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمە ڕەسەنەکانی نیکلۆدیۆن بینیوە، لە ساڵی ٢٠١٥ ڕۆڵی ئادەمی وەرگرتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baron|یەکەم=Steve|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Nickelodeon Stars Unite in 'Splitting Adam' Premiering Monday, February 16th|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/02/09/nickelodeon-stars-unite-in-splitting-adam-premiering-monday-february-16th/361149/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150209224938/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/02/09/nickelodeon-stars-unite-in-splitting-adam-premiering-monday-february-16th/361149/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[TV by the Numbers]]|بڵاوکەرەوە=Zap2it}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا ڕوفۆس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Best Bets for Jan 18, 2016: Rufus|ناونیشان=http://www.tvweeklynow.com/best-bets/best-bets-for-jan-18-2016-rufus.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=TV Weekly Now|بڵاوکەرەوە=NTVB Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308062724/http://www.tvweeklynow.com/best-bets/best-bets-for-jan-18-2016-rufus.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> درێژەی ئەم دووەمیان بەناوی ڕوفۆس ٢ لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن نیکلیدۆنەوە پەخشکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=uOn2GAKFwH0|سەردێڕ=Jace Norman in Rufus 2: 'Behind the Scenes' Sneak Peek – Nickelodeon Original Movie Nickelodeon|بڵاوکەرەوە=Nickelodeon|via=YouTube|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref>نۆرمان ڕۆڵی سەرەکی. یەکەم فیلمی شانۆیی خۆی وەک ڕۆڵی دەنگی سەرەکی لە فیلمی ئەنیمەیشنی سپارکدا وەرگرت، کە لە نیسانی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fleming|یەکەم=Mike Jr|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Hilary Swank, Susan Sarandon, Jessica Biel To Voice Ani Pic 'Spark'|ناونیشان=https://deadline.com/2015/01/hilary-swank-susan-sarandon-jessica-biel-to-voice-ani-pic-spark-1201362572/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|وتەگێڕانەوە=...the action-packed, humor and heart-filled Spark follows a teenage monkey Spark, voiced by Jace Norman (Nickelodeon's Henry Danger)...}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Open Road Takes To 'Spark', Animated Movie With Patrick Stewart, Jessica Biel, Hilary Swank & Susan Sarandon|ناونیشان=https://deadline.com/2016/11/spark-open-road-animation-patrick-stewart-jessica-biel-hilary-swank-susan-sarandon-1201846900/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ڕەسەنی نیکلۆدیۆن بە ناوی چاوی بەرزی تایبەت بینی کە ڕۆڵی سەرەکی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Nickelodeon Announces New TV Movie 'Bixler High Private Eye'|ناونیشان=https://www.thewrap.com/nickelodeon-bixler-high-private-eye-tv-movie/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ئیش=[[The Wrap]]}}</ref> لە ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨ و ٢٠١٩ و ٢٠٢٠،<ref name="KCA2017-win">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McKenzie|یەکەم=Joi-Marie|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Kids' Choice Awards 2017: The Complete Winners List|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Entertainment/kids-choice-awards-2017-complete-winners-list/story?id=46078549|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=[[ABC News]]}}</ref><ref name="KCA2018">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=<!-- Staff report -->|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Kids' Choice Awards: Full List of Winners|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/kids-choice-awards-complete-list-winners-2018-1089562/item/2018-kids-choice-awards-favorite-movie-1087594|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="KCA2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Nordyke|یەکەم١=Kimberly|دوایین٢=Forstadt|یەکەم٢=Jillian|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Kids' Choice Awards: Full List of Winners|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/kids-choice-awards-complete-list-winners-2019-1191274|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="KCA2020">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haring|یەکەم=Bruce|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=''Avengers: End Game'', ''Stranger Things'', Dwayne Johnson Among Winners At Nickelodeon's Kids' Choice Awards|ناونیشان=https://deadline.com/2020/05/kids-choice-awards-2020-avengers-end-game-stranger-things-dwayne-johnson-among-winners-1202924098/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> نۆرمان خەڵاتی ھەڵبژاردەی منداڵانی نیکلۆدیۆن بۆ ئەستێرەی تەلەفزیۆنی نێرە دڵخوازەکەی بەدەستھێنا. ئەو خەڵاتی پێنجەمی ھەڵبژاردەی منداڵانی لەسەر یەک بەدەستھێنا بۆ ھەمان بەش لە خەڵاتی ھەڵبژاردەی منداڵانی ساڵی ٢٠٢١.<ref name="KCA2021">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Calvario|یەکەم=Liz|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=2021 Kids' Choice Awards: The Complete Winners List|ناونیشان=https://www.etonline.com/2021-kids-choice-awards-the-complete-winners-list-161949|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢١|ئیش=[[Entertainment Tonight]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210415110723/https://www.etonline.com/2021-kids-choice-awards-the-complete-winners-list-161949|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە کۆمپانیای نۆرمان بەرھەمھێنەری زنجیرەی نیکلۆدیۆن بوو کە ھێزی مەترسییە، ھەروەھا وەک ئەستێرەی میوان لەو زنجیرەیەدا دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steinberg|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Nickelodeon Plans to Leap From 'Henry Danger' to 'Danger Force'|ناونیشان=https://variety.com/2020/tv/news/nickelodeon-henry-danger-spinoff-danger-force-1203507156/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=Variety}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steinberg|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Nickelodeon Plans to Leap From 'Henry Danger' to 'Danger Force'|ناونیشان=https://variety.com/2020/tv/news/nickelodeon-henry-danger-spinoff-danger-force-1203507156/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=Variety}}</ref> لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢دا ڕاگەیەندرا کە نۆرمان ڕۆڵی خۆی لە فیلمێکی ھێنری گرژیدا دووبارە دەکاتەوە کە بڕیارە لە کۆمپانیای پارامۆنت+ بڵاوبکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steinberg|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Nickelodeon, Jace Norman Strike Development Pact Including ''Henry Danger'' Movie (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/news/nickelodeon-jace-norman-henry-danger-movie-1235153588/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Jace Norman}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەو ئەکتەرانەی کە تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بوونە]] [[پۆل:ئەکتەری کۆمیدی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:خەڵکی نیکلۆدیۆن]] l9qsyxmpuhst7oog5vxib0qnkpw9i5m 0 246137 1592408 1444720 2026-06-20T13:19:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592408 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Star_Fox_SNES.jpg }} '''ستار فۆکس''' ({{بە ئینگلیزی|Star Fox}}) زنجیرەیەکی [[کایەی ڤیدیۆیی]] بەناوبانگە کە لەلایەن کۆمپانیای [[نینتێندۆ]]وە دروست کراوە، بە یاریکردنی لەسەر بنەمای [[فڕینی بۆشایی]] و کارەکتەرە ئاژەڵییە مرۆیییەکان ناسراوە. زنجیرەکە بەدوای سەرگەرمییەکانی تیمی ستار فۆکسدا دەگەڕێت کە فۆکس مەکلۆد سەرۆکایەتی دەکات، کاتێک لە دژی دوژمن و ھەڕەشە جۆراوجۆرەکان لە سیستەمی لایلاتدا شەڕ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nintendo.com/super-nes-classic|سەردێڕ=Super NES Classic Edition|بڵاوکەرەوە=[[Nintendo of America, Inc.]]|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170928025849/https://www.nintendo.com/super-nes-classic|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ١٩٩٣|سەردێڕ=Out-fox your friends and win Starwing |پەڕەکان=٢٤|ئیش=[[Daily Mirror]] |ناونیشان=https://newspapers.com/image/790391836/?terms=%22starwing%22&match=1 |وتەگێڕانەوە=Nintendo's ''Starwing'' game, which was released on Saturday, has advance orders worth £7.5 million.}}</ref> یارییەکان بە کردارە خێراکان و ھێڵی چیرۆکە سەرنجڕاکێشەکانیان و میکانیکی یاریکردنی داھێنەرانە ناسراون. یاریزانان کەشتی ئاسمانی ئایکۆنی ئاروینگ کۆنتڕۆڵ دەکەن کاتێک بەناو شەڕەکانی بۆشایی ئاسماندا دەڕۆن و بەشداری ئەرکەکانی شەڕی زەمینی دەکەن. زنجیرەکە بەھۆی گرافیک و دیزاینی دەنگ و ئەزموونی یاریکردنی گەورەوە ستایشی زۆری لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nintendo.co.uk/Games/Nintendo-Switch-download-software/Super-Nintendo-Entertainment-System-Nintendo-Switch-Online-1632515.html|سەردێڕ=Super Nintendo Entertainment System - Nintendo Switch Online|بڵاوکەرەوە=Nintendo UK|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref name="allgame">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Alan Weiss|یەکەم١=Brett|سەردێڕ=Star Fox overview|ناونیشان=http://www.allgame.com/game.php?id=2613|وێبگە=[[AllGame]]|بڵاوکەرەوە=[[All Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141206080956/http://www.allgame.com/game.php?id=2613|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ستار فۆکس بووەتە زنجیرەیەکی خۆشەویست و ھەوادارانی تایبەتی ھەیە، کارەکتەرەکانیش لەوانە فۆکس مەکلۆد، فالکۆ لۆمباردی، پیپی ھێر و سلیپی تۆد، بوونەتە کەسایەتییەکی ئایکۆنی جیھانی یارییەکان. ھەروەھا زنجیرەکە یاری جۆراوجۆری وەرچەرخان و کاڵا و تەنانەت زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی لێکەوتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Brookes|یەکەم١=Jason|دوایین٢=Bielby|یەکەم٢=Matt|ڕێکەوت=ئایاری ١٩٩٣|سەردێڕ=Superplay interview: Jez San, Argonaut|ناونیشان=https://archive.org/details/Superplay_Issue_07_1993-05_Future_Publishing_GB/page/n25/mode/2up|magazine=[[Super Play]]|شوێن=United Kingdom|بڵاوکەرەوە=[[Future Publishing]]}}</ref> بۆیە ستار فۆکس کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر پیشەسازی یارییەکان ھەبووە و تا ئێستاش وەک بەشێکی بەنرخی پێکھاتەی فرەنچایزە ئایکۆنییەکانی نینتێندۆ دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://old.siggraph.org/publications/newsletter/v32n1/contributions/baum.html|سەردێڕ=SIGGRAPH Computer Graphics Newsletter - 3D Graphics Hardware|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613113833/http://old.siggraph.org/publications/newsletter/v32n1/contributions/baum.html|url-status=dead}}</ref> تێکەڵە ناوازەکەی لە سەرگەرمی [[خەیاڵی زانستی]] و کارەکتەرە لەبیرنەکراوەکان بەردەوامە لە سەرسامکردنی یاریزانان لە سەرانسەری جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Interview with Jez San| بڵاوکەرەوە=arwinglanding.net| ناونیشان=http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/jezsan| ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070928041355/http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/jezsan| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> == یاریکردن == یاریکردنی ستار فۆکس بە شەڕە بۆشایییە خێرا و پڕ لە کردارەکانی و ئەرکەکانی شەڕی زەمینی ناسراوە. یاریزانان کۆنترۆڵی کەشتی ئاسمانی ئایکۆنی ئاروینگ دەکەن، کە دەتوانێت مانۆڕی جۆراوجۆر وەکو ڕۆڵکردنی بەرمیل و سۆمەرساڵت و وەرگەڕانی U ئەنجام بدات بۆ ئەوەی خۆی لە ئاگری دوژمن بپارێزێت. ھەروەھا یارییەکە بەشەکانی سەر «ڕێلەکانی» تێدایە کە یاریزانەکان بەناو کێڵگە ئەستێرەیییەکان و بنکەکانی دوژمن و بەربەستەکانی دیکەدا دەڕۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Brookes|یەکەم١=Jason|دوایین٢=Bielby|یەکەم٢=Matt|ڕێکەوت=ئایاری ١٩٩٣|سەردێڕ=Superplay interview: Jez San, Argonaut|ناونیشان=https://archive.org/details/Superplay_Issue_07_1993-05_Future_Publishing_GB/page/n25/mode/2up|magazine=[[Super Play]]|شوێن=United Kingdom|بڵاوکەرەوە=[[Future Publishing]]}}</ref><ref name="NP">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Interview with Shigeru Miyamoto |magazine=[[Nintendo Power]] |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٩٧|ناونیشان=http://www.miyamotoshrine.com/theman/interviews/0197.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081221235859/http://www.miyamotoshrine.com/theman/interviews/0197.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> جگە لە ئاروینگ، یاریزانەکان دەتوانن لە ھەندێک ئەرکدا فڕۆکەوانی کەشتی دیکەی وەک تانکی لاندماستەر و ژێردەریایی بلو مارینیش بکەن. ھەر کەشتییەک ئەزموونێکی جیاوازی یاریکردن پێشکەش دەکات، کە جۆراوجۆری بۆ یارییە گشتییەکە زیاد دەکات.<ref name="IGN Dylan Cuthbert">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Interview with Dylan Cuthbert |بڵاوکەرەوە=emulatorium.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111030948/http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/dylan |ناونیشان=http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/dylan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ= Level Up |زنجیرە=High Score |بەستەری زنجیرە=High Score (TV series) |کەناڵ=[[Netflix]] |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٠|ژمارەی زنجیرە=١|ژمارە=٦}}</ref> ھەروەھا زنجیرەکە بە شەڕەکانی سەرۆکەکانی ناسراوە، کە زۆرجار پێویستی بە بیرکردنەوەی ستراتیژی و ڕەفڵەکسی خێرا ھەیە بۆ شکستپێھێنانی دوژمنە بەھێزەکان. یارییەکان چەندین جۆری چەک و پاوەر ئەپیان تێدایە کە دەتوانرێت کۆبکرێنەوە بۆ بەرزکردنەوەی تواناکانی یاریزانەکە و ھێزی تەقەکردن. ھەروەھا زنجیرەی ستار فۆکس ڕێڕەوی لقکردن و چەندین کۆتایی لەخۆدەگرێت، بەھای دووبارەکردنەوەی زیاد دەکات و ھانی یاریزانەکان دەدات بۆ گەڕان بەدوای ڕێگا جیاوازەکاندا لە ڕێگەی یارییەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Want to Know The Real Reason Star Fox Was Renamed in Europe?|ناونیشان=http://www.nintendolife.com/news/2012/09/want_to_know_the_real_reason_star_fox_was_renamed_in_europe|وێبگە=Nintendo Life|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}</ref> ئەم ڕێبازە ناھێڵییە بۆ یاریکردن ڕێگە بە ئەزموونێکی کەسیتر دەدات و قووڵی بۆ چیرۆکە گشتییەکە زیاد دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٣|سەردێڕ=Super ''Star Fox'' Weekend Competition advertisement|ناونیشان=https://archive.org/details/NintendoPower1988-2004/Nintendo%20Power%20Issue%20047%20(April%201993)|magazine=[[Nintendo Power]]|شوێن=[[Redmond, Washington]]|بڵاوکەرەوە=[[Nintendo|Nintendo of America]]|بەرگ=٤٧|پەڕەکان=٤}}</ref> بۆیە یاریکردنی ستار فۆکس گەورە و چالاکە و تێکەڵەیەکی ناوازەی شەڕی بۆشایی ئاسمان و گەڕان پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ=Report: The CES in Las Vegas |people=Z. Wright, [[Andy Crane]] |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=F5vWyI-YwXw |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230504022116/https://www.youtube.com/watch?v=F5vWyI-YwXw&feature=youtu.be |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠٢٣ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زنجیرە=Bad Influence! |بەستەری زنجیرە=Bad Influence! |کەناڵ=[[ITV (TV network)|ITV]] |وێستگە=[[CITV]] |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣|ژمارەی زنجیرە=١|ژمارە=١٠|کات=٦:٥٤}}{{cbignore}}</ref> زنجیرەکە بەردەوامە لە ئاھەنگگێڕان بەھۆی میکانیکە داھێنەرەکانی و یارییە سەرنجڕاکێشەکانی کە یاریزانەکان بەردەوام دەگەڕێننەوە بۆ زیاتر.<ref name="Iwataasks">"[http://iwataasks.nintendo.com/interviews/#/3ds/starfox/0/2 Fushimi Inari Taisha and Fox]". Nintendo. Retrieved on 17 August 2011.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٣|سەردێڕ=Player's Pulse|ناونیشان=https://archive.org/details/NintendoPower1988-2004/Nintendo%20Power%20Issue%20053%20(October%201993)/page/n5/mode/2up|magazine=[[Nintendo Power]]|شوێن=[[Redmond, Washington]]|بڵاوکەرەوە=[[Nintendo|Nintendo of America]]|بەرگ=٥٣|پەڕەکان=٧}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|دەیەی ١٩٩٠|شەڕ|وڵاتەکان|ژاپۆن|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Star Fox}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی سیستەمی سووپەر نێنتێندۆ ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە گیانلەبەران]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە]] 88ycwcx7yhnpj48b7bal0gow3rg3evw 1 246215 1592409 1333201 2026-06-20T13:19:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592409 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ستار فۆکس (کایەی ڤیدیۆیی)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1166139 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141206081002/http://www.allgame.com/game.php?id=2613 بۆ http://www.allgame.com/game.php?id=2613 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070928041355/http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/jezsan بۆ http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/jezsan زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060824072916/http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups%2Fdylan بۆ http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/dylan زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٢٥، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[ستار فۆکس (کایەی ڤیدیۆیی)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1324939 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170928025849/https://www.nintendo.com/super-nes-classic بۆ https://www.nintendo.com/super-nes-classic زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.allgame.com/game.php?id=2613 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/jezsan *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110927050910/http://www.miyamotoshrine.com/theman/interviews/0197.shtml بۆ http://www.miyamotoshrine.com/theman/interviews/0197.shtml زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.arwinglanding.net/articles.php?page=writeups/dylan تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٣٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ستار فۆکس (کایەی ڤیدیۆیی)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1333200 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/F5vWyI-YwXw گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230504022116/https://www.youtube.com/watch?v=F5vWyI-YwXw&feature=youtu.be لە https://www.youtube.com/watch?v=F5vWyI-YwXw تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥٥، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ستار فۆکس (کایەی ڤیدیۆیی)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592408 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160613113833/http://old.siggraph.org/publications/newsletter/v32n1/contributions/baum.html بۆ http://old.siggraph.org/publications/newsletter/v32n1/contributions/baum.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:١٩، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) chs807bpr99b6j6ky9hrbgb6oe2cgpz 0 246663 1592406 1401490 2026-06-20T12:51:42Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592406 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ساندرۆ ماتسۆلا({{IPA-it|ˈsandro matˈtsɔ:la}}</link> ; لەدایکبووی ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی]] پیشەگەری ئیتاڵییە، کە وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|ھێرشبەر]] یان [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ھێرشبەری ناوەڕاست]] یاری کردووە بۆ یانەی [[ئینتەر میلان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا]]. وەک یەکێک لە گەورەترین یاریزانانی تۆپی پێی ئیتاڵیا لە ھەموو سەردەمێکدا و ھەروەھا وەک یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی نەوەی خۆی دادەنرێت<ref name="lastampa">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Nella casa di Valentino Mazzola, due camere e cucina per un mito|ناونیشان=http://www.lastampa.it/2011/09/04/sport/calcio/qui-toro/nella-casa-di-valentino-mazzola-due-camere-e-cucina-per-un-mito-p4acCR5QqbLGNO3AEsC9SI/pagina.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=La Stampa|زمان=it|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20150611060403/http://www.lastampa.it/2011/09/04/sport/calcio/qui-toro/nella-casa-di-valentino-mazzola-due-camere-e-cucina-per-un-mito-p4acCR5QqbLGNO3AEsC9SI/pagina.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Storie di Calcio: Sandro MAZZOLA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sandro MAZZOLA|ناونیشان=http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Storie di Calcio|زمان=it|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161111195216/http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەی دووەمی لە خەڵاتی تۆپی ئاڵتوونی ساڵی ١٩٧١ بەدەستھێنا.<ref name="Ballon d'Or 1971">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pierrend|یەکەم=José Luis|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٠٥|سەردێڕ=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") 1971|ناونیشان=https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy71.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090118061646/http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy71.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[RSSSF]]}}</ref> تەواوی ١٧ وەرزی ژیانی لەگەڵ ئینتەرمیلان بەسەر بردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sandro Mazzola enters the Inter Hall of Fame {{!}} Inter.it|ناونیشان=https://www.inter.it/en/news/sandro-mazzola-inter-hall-of-fame-2022|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.inter.it|زمان=en}}</ref> لەگەڵ یانەکەدا، چوار نازناوی [[سێریێ ئا|خولی ئیتاڵیا]] (١٩٦٣، ١٩٦٥، ١٩٦٦ و ١٩٧١)، دوو [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|جامی ئەورووپا]] ([[جامی ئەورووپای ١٩٦٣-١٩٦٤|١٩٦٤]] و [[جامی ئەورووپای ١٩٦٤-١٩٦٥|١٩٦٥]]) و دوو جامی نێوان کیشوەرەکان (١٩٦٤ و ١٩٦٥) بەدەستھێنا، ھەروەھا خەڵاتی گۆڵکاری خولی ئیتاڵیا لە ماوەی ١٩٦٤– ١٩٦٥ بەدەستھێنا. لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا]] ماتسۆلا لە ساڵی ١٩٦٨ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] بەدەستھێنا و ناوی ھاتە ھەڵبژاردەی پاڵەوانێتییەکە و گەیشتە یاری [[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|کۆتایی]] [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠]] ; ھەروەھا بەشداری لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|جامی جیھانی فیفا]] لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|ساڵانی ١٩٦٦]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]] لەگەڵ ئیتاڵیا کردووە.<ref name="lastampa"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sandro Mazzola - Player profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/sandro-mazzola/profil/spieler/145344|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sandro Mazzola - Career stats|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/sandro-mazzola/leistungsdaten/spieler/145344|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز}} * [http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0400&L=it ئینتەر ئەرشیف] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717161433/http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0400&L=it |date=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە| ژیاننامە| تۆپی پێ}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٦٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] suxynnhsr3vao7nilbonxdtlymiy2cw 1 246960 1592407 1324874 2026-06-20T12:51:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592407 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ساندرۆ ماتسۆلا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1183199 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161111195216/http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html بۆ http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110717161433/http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0400&L=it بۆ http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0400&L=it زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٤٢، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ساندرۆ ماتسۆلا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1324873 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161111195216/http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html بۆ http://storiedicalcio.altervista.org/sandro-mazzola-1.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٢٣، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ساندرۆ ماتسۆلا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592406 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150611060403/http://www.lastampa.it/2011/09/04/sport/calcio/qui-toro/nella-casa-di-valentino-mazzola-due-camere-e-cucina-per-un-mito-p4acCR5QqbLGNO3AEsC9SI/pagina.html بۆ http://www.lastampa.it/2011/09/04/sport/calcio/qui-toro/nella-casa-di-valentino-mazzola-due-camere-e-cucina-per-un-mito-p4acCR5QqbLGNO3AEsC9SI/pagina.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٥١، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 0o3u4pjib05eebali00ftlrv0c52hod 0 247770 1592598 1577749 2026-06-21T03:02:18Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592598 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەکتەر |ناو= عەلی ئەنساریان |وێنە= عەلی_ئانساریان.jpg |مێژووی لەدایکبوون=٥ی تەممووز ١٩٧٧ |شوێنی لەدایکبوون = [[تاران]] |مێژووی مردن= ٣ ی شوبات ٢٠٢١ بە کۆرۆنا |شوێنی مردن= تاران |ئایین= [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] |نەتەوە=[[فارس]] |ساڵانی ئیشکردن= ٢٠٠٦–٢٠٢١ |ھاوسەر= نییەتی }} '''عەلی ئەنساریان''' یەکێکە لە [[یاریزان]]، [[ئەکتەر]] و پێشکاشکارە بەناوبانگەکانی وڵاتی [[ئێران]]، برازای دادوەری شیعە شێخ حوسێن ئەنساریانە. لە ڕێکەوتی ٥ی تەممووزی ١٩٧٧ لە [[تاران]]ی پایتەختی ئێران لە دایکبووە. لە ساڵی ١٩٩١ پەیوەندی کردووە بە تیپی تۆپی پێی فەجر سایپا شیرازییە و وەک یاریزانێکی لێھاتوو ڕۆڵی ھەبووە. لە ساڵی ٢٠١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=“بیوگرافی علی انصاریان” به همراه فیلم و عکسهای او|ناونیشان=https://namnak.com/biography-of-ali-ansarian.p80266|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=نمناک|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108071007/https://namnak.com/biography-of-ali-ansarian.p80266|url-status=dead}}</ref> ماڵاوایی لە تۆپی پێ کردووە و ڕووی کردووەتە کاری نواندن و بێژەری. وەک ھونەرمەند لە چەند زنجیرە دراما و فیلمێکدا بەشداری کردووە. ناوبراو ھاوسەرگیری نەکردووە، لە پاش مردنی باوکی لەگەڵ دایکیدا ژیاوە. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=باور|یەکەم=جادوی|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=زندگینامه علی انصاریان از تولد تا فوت + عکس|ناونیشان=https://jadoyebavar.ir/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=جادوی باور|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108071008/https://jadoyebavar.ir/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تووشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]] دەبێت، پاش ماوەیەک لە نەخۆشخانە، لە ڕێکەوتی ٣ ی شوباتی ٢٠٢١ لە تەمەنی ٤٣ ساڵیدا کۆچی دوایی دەکات. == فیلمەکانی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناوی فیلم |- |٢٠٠٦ |پاداشتی بێدەنگی |- | rowspan="3" |٢٠١٤ |سوتان |- |گڵۆز |- |خەڵات |- | rowspan="3" |٢٠١٥ |سەرەتای کۆتایی |- |دووەم |- |بڕیاری سزادان |- | rowspan="2" |٢٠١٦ |دوو ڕۆژ مانەوە |- |ھەستی خۆشی ژیان |- | rowspan="4" |٢٠١٧ |خۆشەویستی و زینا |- |لەزگەی برین |- |شارەکەم |- |کاپتن ئەمیر |- | rowspan="3" |٢٠١٨ |کڵۆم |- |ئەژدەر |- |یانەی ھاوسەران |- | rowspan="4" |٢٠١٩ |دوای ڕووداوەکە |- |بانکی زاھیدە |- |گوڵی سوور |- |باندی بی پی ئێم |- | rowspan="2" |٢٠٢١ |بڕینی پەلە |- |کولبارد |} == زنجیرەکان == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناوی زنجیرە |- |٢٠٠٢ |لەژێر پێستی شارەکەدا |- |٢٠٠٣ |خاڵەکان |- |٢٠٠٤ |خونچەکانی کازیوە |- |٢٠٠٧ |چارخونە |- |٢٠١٢ |خانوی کری |- | rowspan="2" |٢٠١٥ |کیمیا |- |کەشتی ھاوڕێکان |- |٢٠١٧ |سزادراوان |- | rowspan="2" |٢٠٢٠ |دەستێوەردان |- |٨٧ مەتر |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|تۆپی پێ}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Ansarian}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 5hmbz9rumoicn4nkibebzej709osk2k 4 249434 1592446 1590033 2026-06-20T18:21:20Z Alexis Jazz 32099 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 1592446 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} داتای خوارەوە cacheکراوە و دوایین جار لە 2026-06-19T07:07:32Z نوێ کراوەتەوە. لە cacheدا لانی زۆر {{PLURAL:5000|یەک ئەنجام|5000 ئەنجام}} لەبەردەستە. {| class="sortable wikitable" ! ئامراز !! data-sort-type="number" | ژمارەی بەکارھێنەران !! data-sort-type="number" | بەکارھێنەرە چالاکەکان |- |AncreTitres || 18 || 2 |- |AutoUserStatus || 45 || 9 |- |BandeauxPortails || 57 || 9 |- |BiDiEditing || 28 || 2 |- |Bijar || 4 || 2 |- |Cat-a-lot || 51 || 8 |- |CatMaker || 86 || 11 |- |ChangeMonth || 33 || 1 |- |CleanDeleteReasons || 2 || 1 |- |CollapsibleNav || 11 || 1 |- |CommentsInLocalTime || 25 || 4 |- |DeleteBot || 2 || 1 |- |DisambiguationLinks || 25 || 3 |- |DiscussionCloser || 24 || 6 |- |DotsSyntaxHighlighter || 39 || 6 |- |ExternalSearch || 32 || 5 |- |Extra-Editbuttons || 114 || 15 |- |FlecheHaut || 42 || 5 |- |GlobalWatchlist || 23 || 2 |- |GoogleTrans || 51 || 4 |- |GreenRedirects || 29 || 6 |- |HideExLinkIcon || 18 || 1 |- |HideFundraisingNotice || 19 || 1 |- |HideInterwikiSearchResults || 17 || 1 |- |HighlightMyName || 40 || 8 |- |HistoryCount || 34 || 5 |- |HotCat || 127 || 12 |- |InterwikiOrder || 34 || 4 |- |JustifyParagraphs || 33 || 4 |- |LinkTranslator || 31 || 4 |- |LinksInfo || 20 || 2 |- |MenuTabsToggle || 10 || 0 |- |MuttasilAmLa || 34 || 5 |- |Navigation popups || 30 || 3 |- |NewImageThumb || 14 || 1 |- |NewPP-report || 36 || 5 |- |NoAnimations || 28 || 6 |- |NoSmallFonts || 14 || 1 |- |Numeral converter || 30 || 1 |- |OldDiff || 24 || 2 |- |OrphanCheck || 32 || 7 |- |PageDescriptions || 12 || 0 |- |PrettyLog || 31 || 5 |- |PrintOptions || 32 || 4 |- |ProveIt || 34 || 6 |- |RedirectMaker || 75 || 10 |- |ReferenceTooltips || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی |- |RenommageCategorie || 3 || 1 |- |ReqRev || 29 || 5 |- |ReqUpl || 34 || 7 |- |ShortNSSearch || 38 || 4 |- |Shortdesc-helper || 21 || 3 |- |StickyTableHeaders || 30 || 4 |- |SubPages || 57 || 7 |- |Talikat || 27 || 3 |- |ToolsIcon || 21 || 4 |- |TranslationAssistant || 34 || 2 |- |TranslationHelper || 63 || 2 |- |Twinkle || 30 || 8 |- |UTCLiveClock || 54 || 4 |- |UploadTemplates || 13 || 3 |- |VeSuperTool || 1 || 1 |- |WhatLinksHereActionLinks || 33 || 4 |- |WikidataInfo || 42 || 6 |- |WikidataTab || 40 || 4 |- |XTools-ArticleInfo || 50 || 11 |- |addsection-plus || 21 || 4 |- |asbox || 74 || 9 |- |autocomplete || 35 || 5 |- |autosign || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی |- |censorship || 21 || 1 |- |close || 9 || 4 |- |dark-mode || 7 || 1 |- |dark-mode-toggle || 10 || 1 |- |disablesuggestions || 14 || 1 |- |dropdown-menus || 32 || 6 |- |editsection-left || 33 || 2 |- |edittop || 68 || 4 |- |exlinks || 29 || 2 |- |hdedit || 29 || 3 |- |hidebotedits || 35 || 5 |- |lastdiff || 24 || 3 |- |lastedited || 38 || 5 |- |markblocked || 35 || 6 |- |microblog || 21 || 3 |- |mobile-sidebar || 25 || 1 |- |modrollback || 5 || 2 |- |newsectionbottom || 12 || 0 |- |osm || 21 || 3 |- |purgetab || 40 || 6 |- |quickLinker || 42 || 10 |- |removeAccessKeys || 16 || 1 |- |responsiveContent || 7 || 0 |- |script-installer || 34 || 6 |- |searchFocus || 26 || 2 |- |signit || 19 || 1 |- |stru-contavisite || 28 || 4 |- |talkStyle || 13 || 1 |- |tasks || 36 || 3 |- |trending || 54 || 7 |- |userinfo || 47 || 8 |- |watchlist || 25 || 2 |- |widensearch || 7 || 0 |} * [[تایبەت:GadgetUsage]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: AncreTitres,18,2 AutoUserStatus,45,9 BandeauxPortails,57,9 BiDiEditing,28,2 Bijar,4,2 Cat-a-lot,51,8 CatMaker,86,11 ChangeMonth,33,1 CleanDeleteReasons,2,1 CollapsibleNav,11,1 CommentsInLocalTime,25,4 DeleteBot,2,1 DisambiguationLinks,25,3 DiscussionCloser,24,6 DotsSyntaxHighlighter,39,6 ExternalSearch,32,5 Extra-Editbuttons,114,15 FlecheHaut,42,5 GlobalWatchlist,23,2 GoogleTrans,51,4 GreenRedirects,29,6 HideExLinkIcon,18,1 HideFundraisingNotice,19,1 HideInterwikiSearchResults,17,1 HighlightMyName,40,8 HistoryCount,34,5 HotCat,127,12 InterwikiOrder,34,4 JustifyParagraphs,33,4 LinkTranslator,31,4 LinksInfo,20,2 MenuTabsToggle,10,0 MuttasilAmLa,34,5 Navigation popups,30,3 NewImageThumb,14,1 NewPP-report,36,5 NoAnimations,28,6 NoSmallFonts,14,1 Numeral converter,30,1 OldDiff,24,2 OrphanCheck,32,7 PageDescriptions,12,0 PrettyLog,31,5 PrintOptions,32,4 ProveIt,34,6 RedirectMaker,75,10 ReferenceTooltips,default,default RenommageCategorie,3,1 ReqRev,29,5 ReqUpl,34,7 ShortNSSearch,38,4 Shortdesc-helper,21,3 StickyTableHeaders,30,4 SubPages,57,7 Talikat,27,3 ToolsIcon,21,4 TranslationAssistant,34,2 TranslationHelper,63,2 Twinkle,30,8 UTCLiveClock,54,4 UploadTemplates,13,3 VeSuperTool,1,1 WhatLinksHereActionLinks,33,4 WikidataInfo,42,6 WikidataTab,40,4 XTools-ArticleInfo,50,11 addsection-plus,21,4 asbox,74,9 autocomplete,35,5 autosign,default,default censorship,21,1 close,9,4 dark-mode,7,1 dark-mode-toggle,10,1 disablesuggestions,14,1 dropdown-menus,32,6 editsection-left,33,2 edittop,68,4 exlinks,29,2 hdedit,29,3 hidebotedits,35,5 lastdiff,24,3 lastedited,38,5 markblocked,35,6 microblog,21,3 mobile-sidebar,25,1 modrollback,5,2 newsectionbottom,12,0 osm,21,3 purgetab,40,6 quickLinker,42,10 removeAccessKeys,16,1 responsiveContent,7,0 script-installer,34,6 searchFocus,26,2 signit,19,1 stru-contavisite,28,4 talkStyle,13,1 tasks,36,3 trending,54,7 userinfo,47,8 watchlist,25,2 widensearch,7,0 --> rdv8j1b6ffq7l0q5v6gw35xboes4mov 0 250260 1592424 1552139 2026-06-20T16:32:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592424 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''سیدنی سێسیڵ نیومان''' {{post-nominals|OC}} (١ی نیسانی ١٩١٧ – تشرینی ٣٠ی یەکەمی ١٩٩٧) بەرهەمهێنەرێکی فیلم و تەلەڤیزیۆنی کەنەدی بوو، کە لە ١٩٥٠کانەوە بۆ ١٩٦٠ەکان ڕۆڵێکی دیاری لە درامای تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانیدا هەبوو. == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb name|id=0628285|name=Sydney Newman}} *[https://web.archive.org/web/20120320075145/http://www.onf-nfb.gc.ca/eng/portraits/sydney_newman/ Sydney Newman] لەسەر [[National Film Board of Canada]] *[http://central.bac-lac.gc.ca/.redirect?app=fonandcol&id=140326&lang=eng Sydney Newman fonds (R738)]{{بەستەری مردوو|url=http://central.bac-lac.gc.ca/.redirect?app=fonandcol&id=140326&lang=eng |date=حوزەیرانی ٢٠٢٦ }} لەسەر [[Library and Archives Canada]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Sydney Newman}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:نمایشكاران]] 8knm3etagw60hiabie54e325mr1cdqi 0 251903 1592367 1592363 2026-06-20T12:00:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592367 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Sednaya_prison_after_the_Fall_of_Assad.png}} '''زیندانی سەیدنایە''' یان '''قەسابخانەی مرۆیی''' ({{بە عەرەبی|سجن صيدنايا}}) زیندانێکی سەربازی بوو لە نزیک [[دیمەشق]]ی پایتەختی [[سووریا]] و لەلایەن [[حکوومەتی سووریا]]ی پێشووەوە بەڕێوەدەبرا. ئەم زیندانە بۆ ڕاگرتنی ھەزاران زیندانی بەکارھاتبوو، لەوانە دەستگیرکراوانی مەدەنی و یاخیبووانی دژ بە حکوومەت.<ref name="indep2016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-hama-prison-siege-assad-inmates-share-pictures-ofrces-surrounding-jail-a7014866.html|سەردێڕ=Prisoners riot over claims President Assad is about to start torturing and executing them|دوایین=Broomfield|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٦|ئیش=The Independent|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=en-GB|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210512073636/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-hama-prison-siege-assad-inmates-share-pictures-ofrces-surrounding-jail-a7014866.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> [[ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ]] مەزەندە دەکات کە نزیکەی ٣٠ ھەزار دەستگیرکراو لە زیندانی سەیدنایا لەژێر ئەشکەنجە و مامەڵەی خراپ و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ لە سەرەتای [[شەڕی ناوخۆیی سووریا|شەڕی نێوخۆیی سووریاوە]] گیانیان لەدەستداوە،<ref name="Syrian Observatory for Human Rights (SOHR)">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Torture victims {{!}} Civilian from Daraa dies in Sednaya prison|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/199739/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210312183553/https://www.syriahr.com/en/199739/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> لەکاتێکدا [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەییی]] لە شوباتی ٢٠١٧دا مەزەندەی کردووە کە لە نێوان ٥ ھەزار بۆ ١٣ ھەزار کەس لە زیندانی سەیدنایە لە نێوان ئەیلوولی ٢٠١١ تا کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ بەبێ پەنابردن بۆ دادگە لە سێدارە دراون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/a-human-slaughterhouse-in-syria/2017/02/11/4534820c-ee3a-11e6-9973-c5efb7ccfb0d_story.html|سەردێڕ=A 'human slaughterhouse' in Syria|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ئیش=The Washington Post|دوایین=Editorial Board|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115021237/https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/a-human-slaughterhouse-in-syria/2017/02/11/4534820c-ee3a-11e6-9973-c5efb7ccfb0d_story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ ئازادکرا کاتێک هێزەکانی [[ئۆپۆزسیۆنی سووریا]] لەکاتی پێشڕەوییان بۆ دیمەشق دەستیان بەسەردا گرت. ھەزاران دەستگیرکراو کە لە بەشی «سپی»ی زیندانەکەدا مابوونەوە ئازادکران، لەکاتێکدا کار بۆ ئازادکردنی زیندانییەکان لە بەشی قووڵتری «سوور» بەردەوام بوو. پێش ئازادکردنی زیندانەکە لە هەر کاتێکدا لە نێوان ١٠ هەزار بۆ ٢٠ هەزار دەستگیرکراوی تێدابوو، کە زۆربەیان خەڵکی مەدەنی و نەیارانی سیاسی بوون. ھەزاران زیندانی ئازاد کران، بەڵام بەھۆی ئاژاوە لە کاتی ئازادکردن و بڵاوبوونەوەی زانیاری پشتڕاستنەکراوە، ژمارەی وردی هاووڵاتیانی مەدەنی لەنێویاندا نادیارە. == وەسف == زیندانی سەیدنایە بە دووری ٣٠ کیلۆمەتر لە باکووری [[دیمەشق]]ی پایتەختی [[سووریا]] لە لادێکانی دیمەشق ھەڵکەوتووە. لەژێر چاودێری وەزیری بەرگریی سووریا بوو و لەلایەن ئاسایشی گشتییەوە بەڕێوەدەبرا. زیندانەکە لە دوو باڵەخانە و لە نێوان ١٠ ھەزار بۆ ٢٠ ھەزار دەستبەسەرکراو پێکھاتبوو. بە شێوەیەکی گشتی دەستگیرکراوەکان چەند مانگێک یان ساڵێک لە زیندانەکانی دیکەدا لە دەستبەسەریدا دەژیان پێش ئەوەی بگوازرێنەوە بۆ سەیدنایە. ئەم کارە لە دوای [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شۆڕش لە ساڵی ٢٠١١]] دەستی پێکردووە، ئەم کارە لە ئاستی نێونەتەوەییدا بە تایبەتی لەلایەن [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوی لێبووردنی نێونەتەوەیییەوە]] ئیدانە و ڕەخنەی لێگیراوە. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە گواستنەوەکان بە شێوەیەکی گشتی دوای دادگاییکردنی نادادپەروەرانە لە دادگایەکی سەربازی نھێنیدا ڕوودەدەن. بەپێی ئیفادەی ئەو دەستگیرکراوانەی کە ڕێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی چاوپێکەوتنیان لەگەڵدا کراوە، ئەم دادگاییکردنانە وەک تەنھا شێوەیییەک وەسفکراون، کە لە یەک بۆ سێ خولەک زیاتر نەخایاند. ھەندێک لە دەستگیرکراوەکان ڕایان گەیاندووە کە پێیان وتراوە دەگوازرێنەوە بۆ زیندانێکی مەدەنی، بەڵام لەبری ئەوە لەسێدارە دەدران. لەکاتێکدا ھەندێکیان تەنانەت نەھێنرانە بەردەم دادوەر. بەندیخانەی سەیدنایە بە بەدناوترینی تۆڕی زیندانەکانی ڕژێمی ئەسەد دادەنرا و بە ڕەمزی سەرکوتکردنی ڕژیم لەوان ئەشکەنجەدان، دەستدرێژی سێکسی و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ دادەنرا. ھیوومان ڕایتس وۆچ لە ساڵی ٢٠١٢دا بوونی ٢٧ ناوەندی دەستبەسەرکردنی لەو جۆرەی لە سەرانسەری سووریادا بەڵگە کردووە کە زۆربەیان لە دیمەشق بوون. ڕادەی ئەو دەستدرێژی و مردنانە لەم دامەزراوانەدا لە ڕاپۆرتی قەیسەردا ئاشکرا بووە، لەلایەن فۆتۆگرافەرێکی پێشووی پزیشکی دادوەری پۆلیسی سەربازییەوە. بەپێی ئامارەکانی تۆڕی سووریا بۆ مافەکانی مرۆڤ، زیاتر لە ١٣٦ ھەزار و ٦١٤ کەس کە سێ ھەزار و ٦٩٨ منداڵ و ھەشت ھەزار و ٥٠٤ ژن لە زیندانەکانی سووریا لە کاتی شەڕی ناوخۆیی سووریا لە نێوان مانگی ئازاری ٢٠١١ تا کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ گیراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://saydnaya.amnesty.org/en/saydnaya.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241130061052/https://saydnaya.amnesty.org/en/saydnaya.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20241130061052/https://saydnaya.amnesty.org/en/saydnaya.html</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/news/syria-executed-13000-people-one-prison-amnesty |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241109003623/https://www.middleeasteye.net/news/syria-executed-13000-people-one-prison-amnesty |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ژووری خوێ === لە زیندانی سەیدنایا لایەنی کەم دوو ژوور ھەبوون کە بە "ژووری خوێ" ناسراون، یەکەمیان لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٣ کرایەوە، یەکێکیان کە دەکەوێتە نھۆمی یەکەمی "بینای سوور"، ژوورێکی چوارگۆشە بوو کە قەبارەکەی ٢٠ x ٢٦ پێ بوو. ئەوی تریان کە قەبارەکەی ١٣ x ١٦٫٥ پێ بوو، [[ئاودەست]]ی نەبوو. ژوورەکان بە چینێکی خوێ داپۆشرابوون، کە بە شێوەیەکی گشتی بۆ توانەوەی سەھۆڵ لەسەر ڕێگاکان بەکاردەھێنران، وەک مردووخانە بەکاردەھێنران بۆ پاراستنی تەرمی مردووەکان لە نەبوونی ساردکەرەوەدا. کاتێک دەستگیرکراوێک لە سەیدنایا گیانی لەدەستدەدا، تەرمەکەیان بۆ ماوەی دوو بۆ پێنج ڕۆژ لەگەڵ باقی زیندانییەکان لەناو ژوورەکەدا بەجێدەھێڵدرا و دواتر دەگوازرایەوە بۆ ژووری خوێ. خوێی بەردین کە لە سەیدنایە بەکاردێت لە سەبخەی جەبوول لە [[پارێزگای حەلەب]]ەوە دەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/15/syrian-ex-prisoners-haunted-by-horrors-of-salt-rooms |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241202004427/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/15/syrian-ex-prisoners-haunted-by-horrors-of-salt-rooms |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەستانی ئۆتۆماتیکی === لە زیندانەکەدا ئامێری پەستانی ئۆتۆماتیکی ھەیە و لە گرتە ڤیدیۆیییەکاندا ئامێرەکە لە ژووری لەسێدارەدانەکەدا دەرکەوتووە. باسی جۆراوجۆری بەکارھێنانی ھەبووە. ھەندێک پێشنیازیان کردووە کە بۆ فڕێدانی تەرمی دەستگیرکراوەکان دوای ھەڵواسینیان بەکارھاتووە، ھەندێکی دیکەش پێشنیازیان کردووە کە ڕەنگە بۆ لەسێدارەدانی زیندانییەکان بە زیندووی بەکارھاتبێت. ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە تەنھا بەرزکەرەوەیەکی ئۆتۆماتیکی بووە بۆ گواستنەوەی تەرمەکان دوای لەسێدارەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2024/12/10/%D9%85%D9%83%D8%A8%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AB%D8%AB-%D8%A8%D8%B3%D8%AC%D9%86-%D8%B5%D9%8A%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%89 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241212044058/https://www.aljazeera.net/news/2024/12/10/%D9%85%D9%83%D8%A8%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AB%D8%AB-%D8%A8%D8%B3%D8%AC%D9%86-%D8%B5%D9%8A%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%89 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === تۆمەتەکانی سووتاندنی لاشە === لە ١٥ی ئایاری ٢٠١٧، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، حکوومەتی سوووریای تۆمەتبار کرد بەوەی کە سووتاندگەیەک بەکاردەھێنێت بۆ شاردنەوەی [[کوشتنی بەکۆمەڵ]] لە زیندانەکەدا و شاردنەوەی بەڵگەکان کە دەتوانرێت بۆ لێپێچینەوە لە تاوانەکانی جەنگ بەکاربھێنرێن، ئەمەش بە پشتبەستن بە وێنەی مانگی دەستکردی بێ نھێنی. بەپێی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، ئەو وێنانەی کە لە ساڵی ٢٠١٣ەوە چەند ساڵێک گیراون، بینایەک لەناو کۆمەڵگەی زیندانەکەدا نیشان دەدەن کە بۆ سووتاندنی گۆڕەکە بەکارھێنرابووەوە. دواتر وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دانی بەوەدانا کە توانەوەی بەفر لەسەر سەقفەکە کە وەک بەڵگە پێشکەش کراوە، ڕەنگە تەنھا ئاماژە بێت بۆ ئەوەی بیناکە ناوچەیەکی گەرمتری ھەیە. زیاتر لە شەش ھاووڵاتی سووری بە ڕۆژنامەی نیوویۆرک تایمزیان ڕاگەیاندووە، یان بینیوویانە تەرمەکان سووتێنراون یان بۆنێکیان کردووە کە گومانی سووتاندنی جەستەیان بۆ دروست کردووە. لە لایەکی دیکەوە ڕێکخراوی لێبووردنی نێونەتەوەیی کە چاوپێکەوتنی لەگەڵ پاسەوان و زیندانییانی پێشووی زیندانەکەدا کردووە، ڕای گەیاندووە کە ھیچ کامیان باسیان لە بوونی سووتاندنگەیان نەکردووە. بە وتەی زیندانیانی ھەڵھاتوو، تەرمی کوژراوەکە لە دەرەوەی کۆمەڵگەی زیندانەکە بە خاک سپێردراون. ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز|نیوویۆرک تایمز]] ھەروەھا ڕاپۆرتەکانی سەرچاوە ئۆپۆزسیۆنەکانی سووریا و دەستبەسەرکراوانی پێشووی ئاشکرا کرد سەبارەت بە بوونی سووتاندنگە لە ناوەندەکانی تری دەستبەسەرکردنی [[حکوومەتی سووریا]]، وەک فڕۆکەخانەی سەربازیی مووززە و ڕووداوەکانی پێشووی ھێزەکانی حکوومەت یان میلیشیاکان کە تەرمەکانیان سووتاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://apnews.com/46e97ee9bfcd4023a1e66438cd59b32c |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170516051949/https://apnews.com/46e97ee9bfcd4023a1e66438cd59b32c |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.spiegel.de/politik/ausland/syrien-usa-bleiben-beweise-fuer-assads-leichenoefen-in-sednaja-schuldig-a-1147943.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231023022201/https://www.spiegel.de/politik/ausland/syrien-usa-bleiben-beweise-fuer-assads-leichenoefen-in-sednaja-schuldig-a-1147943.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == کۆمەڵکوژی زیندانی سەیدنایە == {{سەرەکی|کۆمەڵکوژیی زیندانی سەیدنایە}} کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی سەربازی لە سووریا لە ڕۆژی شەممە ٥ی تەممووزی ٢٠٠٨ لە زیندانی سەربازیی سەیدنایە دوای ناڕەزایەتی بەندکراوانی ئیسلامی بە دەیان زیندانی ئیسلامی بوونە قوربانی ئەم کۆمەڵکوژییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Sednaya Prison}} [[پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە دیمەشق]] 7ysftwuz1lllqi3dtelu7v0wwgv1pyv 1 252251 1592611 1326569 2026-06-21T06:19:54Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592611 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەیلییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1209930 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171011131757/http://faylee.org/articles/doc111.htm بۆ http://faylee.org/articles/doc111.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٠٩، ١ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەیلییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1218655 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230510080757/http://www.dezfoolnews.ir/fa/News/13884/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%DA%BE%D9%84%D9%88-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F بۆ http://www.dezfoolnews.ir/fa/News/13884/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%DA%BE%D9%84%D9%88-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٠٥، ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەیلییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1222302 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221015125905/https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf بۆ https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٢١، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەیلییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326568 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221015125905/https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf بۆ https://www.myndighetensst.se/download/18.2d651a29157ee42adba61565/1477389237471/Shia-muslimer%20i%20Sverige%20A4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٠٣، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەیلییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592609 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240104173337/https://burathanews.com/arabic/studies/369784 بۆ http://burathanews.com/arabic/studies/369784 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:١٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) to7wy3j6asjjy2wh95yozmrc9vpfe8f 14 252821 1592643 1212602 2026-06-21T09:04:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592643 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە داگیرکارییەکان]] nu8ubb5gblk46p9dfjkso4b1f7dt0ez 3 266313 1592537 1591135 2026-06-20T22:55:48Z Sakura emad 42467 /* گواستنەوەی پەڕە */ بەشی نوێ 1592537 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤٤، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو هیڤجای بەڕێز، توانیت به دوو مانگ بگەی به ۱۰۰۰ دەستکاری له ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی، لەبەر وەش ئەو نیشانەت پێشکێش دەکەم و دەست خۆشیت لێ دەکەم که له ویکی کوردی بەردەوامی و بەشداری دەکەی، هیوادارم هەروا بەردەوام بی. بژی [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) |} :زۆر سپاس بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] دڵخۆش بووم بەو نیشانە جوانەتان، ھیوادارم ئێوەش ھەر بمێنن بۆ پڕۆژەکەمان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٠٥، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاوو ڕێز تکایە پيگەی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە با نە سڕێتەوە ڕێکی بخەن [[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|لێدوان]]) ١٤:١٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] سەرەتا لە بەشێکی ھەڵە باسەکەتان کردەوە (دەبێ لە خوارەوە لە بەشێکی سەربەخۆدا باسی بکەیت). دواتر بەڕێوەبەرێک سەیری پەڕەکە دەکات و ئەگەر لەگەڵ یاساکان یەک نەگرێت ئەوە دەیسڕێتەوە و ئەگەریش کێشەی نەبێ ئەوە تاگی سڕینەوە لادەدات و پەڕەکە دەمێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٠٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == پێڕستی گەورەترین شارەکانی ئێران == دەم باش Hivja، ئەرێ [[fa:فهرست کلان‌شهرهای ایران]] ([[پێڕستی گەورەشارەکانی ئێران]]) و [[fa:فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت]] (کە لای خۆمان نییە) یەک شت نین؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:١٣، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاوت لێ بێت. جیاوازییان ھەیە؛ یەکەمیان سەبارەت بە [[:en:Megacity|گەورەشارەکانی]] ئێرانە و دووەمیشیان سەبارەت بە تەواوی شارەکانی ئێرانە (گەورەشار، شاری ئاسایی و شارۆچکە) کە بەپێی ژمارە دانیشتووانەوە ڕیزبەندی کراون. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٨:٠٨، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەھا، زۆر سپاس بۆ وەڵامەکەت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤٩، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == شێوازی ھەواڵەکان == سڵاو Hivja، ھیوادارم باش بیت. تەماشایەکی [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا|داڕێژەی لە ھەواڵەکاندا]] بکە، سێ ھەواڵی کۆتا سەرەتاکانیان بە دەستەواژەی ئاگاداریی «بەھۆی..» دەستپێدەکات، پێموایە جوان نییە ھەموویان لەسەریەک بە یەک شێواز دابنرێ. ھیچ جێگرەوەیەکیشم نەدۆزییەوە تا لەجیاتی 'بەھۆی' دایبنێم. تۆ دەڵێی چی؟ [[User:Zamand Karim|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٧، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] سڵاوت لێ بێت. ڕاست دەکەی، دەستێکم لە ھەواڵەکاندا وەردا ئێستا بزانە چۆنە. سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٢٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::باشتر دیارە. دەستتخۆش بێ. [[User:Zamand Karim|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:٣٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Editors Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دەستکاریکەر''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | چونکە شایەنیت {{زۆر سوپاس}} بۆو دەستکاریانەی کردوتن و دەیانکەیت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥١، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سڵاوت لێ بێت، گەلێک سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٠:١٦، ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Hivja. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٥، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] سڵاو، {{کرا}} ('''[[دانی ڕۆدریک]]'''). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٨، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::Thank you very much for the new article. [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٢٢:٢٩، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == داواکاری == سڵاو بەڕێز ھیڤجا! داڕێژەیەک ھەیە کە لە ٤٣ ویکیپیدیای تردا ھەیە، لێرەش زۆر پێویستمانە ([[:en:Template:Infobox_storage_medium|داڕێژە: زانیاریدانی میدیاکانی داکردن]])، ئەگەر بتوانرێت لێرەش دروستبکرێتەوە زۆر چاک دەبێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٣:٢٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] سازم کرد، بڕوانە [[داڕێژە:زانیاریدانی میدیاکانی داکردن|داڕێژەکە]]. من لەژێر ئەو بەستەرەی داتنا ناوی داڕێژەکەم نووسی، بەڵام خۆت لەسەر دروستیی ناوەکە بڕیار بدە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٤٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::'''زۆر سوپاس!''' بۆ ناوەکەش بەڕای من درووستە، لە ھەندێک ویکی تەنیا نووسیویانە (میدیا)، بەڵام لە ویکیپیدیای ئینگلیزی (storage)ی لەگەڵدایە، کە بە مانای (داکردن، تێکردن، خەزن کردن، پاراستن) دێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] لە خزمەتدام، ئەگەر وایە ناوەکە کێشەی نییە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::: وەڵا ناوەکە زۆر سەیرە! ''storage medium'' دەبێتە «کەرەستەی عەمبارکردن». ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٧، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تکایە ئەگەر ناوەکەت پێ ھەڵەیە، گومان مەکە لە گواستنەوەیدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٨، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::: {{وب|Ari Qasm}} ھاوڕایت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٠٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::medium ئەگەر ھەڵە نەبم بە مانای (ناوەند) دێت، لەبەرئەوەی لە ویکیپیدیا عەرەبیش نووسراوە (وسيط)، بێجگەلەوانەش دەتوانین بڵێین (یەکە)، بۆ (Storage)ەکەش، عەمبار جیاوازی نییە لەگەڵ داکردن، یان ئەوانەی لەسەرەوە ئاماژەم پێکردن. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٢٩، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::: {{وب|Ari Qasm}} دەزانم medium لە کتێبەکانی پەروەردەش بە «ناوەند» مانایان کردووەتەوە، بەڵام فرەمانایە و ھەموو جارێک یەک مانای نییە. لێرەدا بە مانای شتێکی فیزیکی یان ئامڕازێک دێت کە بۆ کردەوەی store بە کاردێت، ناوی ھاتووە. ئەمە لە ئێوەوە بزانم «داکردن» بۆ storage بە کار دێت. ئەوەندەی من بزانم storage ھەر بە عەمبار و عەمبارکردن مانا کراوەتەوە. «داکردن» زیاتر بۆ بارانبارین و داندانە بە پەلەوەر. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٥٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::عەمبارکردنیش تەواوە، بەڵام بڕوانە [https://bgprogram.org/Default.aspx?page=programs_detail2&c=163&l=3 وەزارەتی پەروەردە] لە کتێبی کۆمپیوتەر (لاپەڕە ١٥) لەبەرامبەر وشەی storage (داکردن)ـی بەکارھێناوە، ھەربۆیە کتێبی کۆمپیوتەرم کردە نموونە، چونکە داڕێژەکە خۆی لەسەر ئەو فۆرماتانەیە کە دەتوانرێ داتای لەسەر تۆماربکرێت. :::::::::لە [https://ferheng.info/alfba/22515/ فەرهەنگ] لە وشەی عەمبارکردن، ئاماژەی بە داکردن کردووە، نووسراوە داکردنی دانەوێڵە، واتا (هەڵگرتنی دانەوێڵە)، کەواتە دەتوانین بڵێین (داکردنی داتا). :::::::::بێجگە لەو دووە دەتوانین (پاشەکەوت کردن، تێخستن، ھەڵگرتن، تۆماکردن، تێکردن) بەکاربێنین. :::::::::وە ئەگەر لە ترانزلەیت بنووسیت (داکردن) ئەوا (installation) و لە عەرەبی (تثبيت)ت دەداتێ. :::::::::ئینجا دەیکەن بە ھەر چی ناوێک، من ڕازیم. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢١:٠٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] من کتێبەکانی ئامادەیی و بەتایبەت فیزیا و کیمیای پۆلی دوازدەم بۆ medium بە نموونە ھێنایەوە. بۆ storage، کاتێک پەکمان بۆ سەرچاوەی وشەیەک کەوت، ئەو کاتە ئاسایییە بچیتە سەر ئەو کتێبەی پۆلی حەوت، بەڵام کاتێک وشەیەک ھەیە خوێنەر لێی تێ بگات، ناکرێت بچین وشەیەکی نامۆ بێنین و سەر لە خوێنەر تێک بدەین. پێم وایە فەرھەنگی ئەناھیتا لە ئاماژەدان بە داکردن لە وشەی عەمبارکردن ھەڵەی کردبێت. داکردن بۆ storage نابێت. «داکردنی دانەوێڵە» کەی مانای «ھەڵگرتنی دانەوێڵە» دەدات؟! یانی تۆ دانەوێڵە لە سایلۆ ھەڵگریت، مانای وایە دات کردووە؟! تێخستن بۆ input و insert و، پاشەکەوتکردنیش بۆ save دانراوە کە کارە نەک بۆ storage کە ناوە. دامەزراندن بۆ installation دانراوە. لەو ترانزلەیتەش کە باست کرد، تێناگەم. لە کوێ بینووسین؟ من زمانەوان نیم، بەڵام بەپێی شارەزاییم ھەوڵی خۆم دا ڕوونکردنەوەیەک بۆ باسەکە بدەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٣٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::خۆی وشەی (storage) واتا (کۆگا) وتاری ([[عەمباری دراوەکان|کۆگای دراوە]]) ھەبوو، ئێستا کراوە بە (عەمباری دراوە). :::::::::::ئەم وتارەش ([[کۆگەی دراوەی کۆمپیوتەر]])، بەڵام ئەمە نەکراوە بە (عەمبار) [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٤٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} لە هەنبانە دەڵێ گەنمەکەم داکرد واتە هەڵمگرت زیاتر بۆ هەڵگرتنی ناو چاڵ و داکردنی کادێن بەکارهاتووە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٠١:٤٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] کۆگا/کۆگە بۆ بەرامبەری storage ھەیە و ناڵێم وا نییە، بەڵام جیاوازییەکەیان لەوەدایە کۆگا/کۆگە شوێنێکە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت لەکاتێکدا storage شتێکە، ئامڕازێکە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت. @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] پێشگری دا- بۆ شتێکە کە لە سەرەوە بۆ خوارەوە بێت، بەڵام پێشگری ھەڵ- بۆ شتێکە لە خوارەوە بۆ سەرەوە بێت و پێچەوانەی یەکن. تۆ کە گەنمەکەت لە ناوی لۆرییەک ھێنایە خوارەوە، دەکرێ بڵێین دا کراوە، بەڵام کە لەو شوێنە مایەوە تا دواتر بە کار بێتەوە، ئەو کاتە دەڵێین ھەڵگیراوە. ھەڵگرتن و عەمبارکردن دەکرێ یەک بگرنەوە، بەڵام قەت لەگەڵ داکردن یەک شت نین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::تەواوە، خۆت وا دەیڵێیت storage ئەو شوێنەیە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت، بۆ نموونە (سی دی، فلاش، دی ڤی دی، یان ھەر جۆرە ئامرازێکی تر) ھەموویان شتیان تێدا ھەڵدەگیرێت. ::::::::::::::وە مادام داکردن ئەو مانایە نادات ئەوا ناوەکە بگۆڕن. لێرەدا (عەمبارکردن و ھەڵگرتن) مایەوە، من دەڵێم ھەر بکرێت بە (عەمبارکردن)، ھەر عەمبارکردنەکە مانای تەواوی خۆی دەدات. بەڵام پێم باشە ھەر ھەموو وتارەکانی ویکیپیدیا بکرێن بە عەمبارکردن، نەک یەکیان داکردن بێت یەکیان کۆگە و یەکیان ھەڵگرتن. ::::::::::::::واتا (کۆگە) دەبێت بە (عەمبارگە)، وایە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٣:٣٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] نا، من وتم کۆگا/کۆگە شوێنە، بەڵام storage ئامڕازە. من نامەوێ قسەی خۆم بسەپێنم، بەس بەخوا لە عەمبارکردن باشتر نایەتە خەیاڵم. ناوی وتارم نەبینیوە داکردنی تێدا بێت. بۆ پرسیارەکەشت، دڵنیا نیم، بەڵام نزیکن لە یەکەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٤٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::تەواو با عەمبار بێت، ھەرخۆی منیش ھیچ ووشەی ترم نی یە بۆ ئەوەی لە جێی داکردن دابنرێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٤:٤٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دوژمن و دووژمن == سڵاو کاکە گیان. بینیم زەحمەتت کێشاوە و دەستکاریتان لە ناوی [[بەڕێوەبەرایەتیی خاکە داگیرکراوەکانی دوژمن|ئێرەدا]] کردوە. ئایا دووژمن ڕاستترە یان دوژمن؟ وتارمان بە ھەردوو وشەکە ھەیە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:٤٣، ٣ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بوورە بۆ درەنگ وەڵامدانەوە، دوژمن ڕاستترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دژمن (یان دوژمن) ڕاستە، بەڵام دووژمن ھەڵەیە. ئەمە لە پاڵەویدا «دوشمەن» بووە. دژ لە ئەم وشەیەدا ھەر ئەو دژ -ەیە کە لە دژایەتی، دژوار و دژنێو یان دژوێن (کە بە جنێو یان جوێن باوە)دا ھەیە. لە [https://en.m.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Iranian/du%C5%A1m%C3%A1n%C4%81h ئێرە] بنۆڕن. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:٥٣، ١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == خەریکە مافی uploader بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «uploader» (بارکەرەکان) لە 15:27، 5ی ئابی 2025 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٣، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == تێبینییەک! == سڵاو ھیڤجا، سەبارەت بە پڕۆژەی خانمەکتەرە ئەمریکییەکان ویستم ئاگادارت بکەمەوە. لە ناوەکانی خانمەکتەرەکاندا تا ئەم چرکەیە 1500 ناویان بە ژیریی دەستکرد گۆڕیومن، هەروەها بەردەوام دەبم تا هەموو ناوەکان دەگۆڕم. ژیریی دەستکردەکە لە ئێمە باشتر و خێراترە بۆ ڕاستکردنەوە یان بابڵێین باشترکردنی ناوەکان. ویستم ئاگاداربیت کار لەسەر ناوەکان مەکە. دوای تەواوبوونم، ئەوکات گەر ویستت کار لەسەر ناوی شارەکان بکە یان ئەوەشیان من دەیکەم تەنیا تۆ لەکۆتاییدا وەک پێداچوونەوە چاوێکی پیابخشێنەوە نەکا هەڵە لە پیتا کرابێت. لەکۆتایی هەموو کارەکاندا، هاوڕێیان لێرەش ئاگاداردەکەینەوە بۆ چاوپێخشان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠٤، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە سپاست دەکەم. بێگومان ئامادەم بۆ پێداچوونەوەی دوایی، کاتێک کارەکانت تەواو بوون تکایە ئاگادارم بکەوە تاوەکوو پێداچوونەوەیان بۆ بکەم. دیسان سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گیان چەند پرسیارێکم سەبارەت بە بەکارھێنانی ژیریی دەستکرد بۆ ویکیپیدیا لە بەڕێزت ھەیە. دیسکۆردت ھەیە لەوێ لێت بپرسم؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::گەر لە گرووپەکەی دیسکۆردیت، بەڵێ هەمە بەناو: Tessla. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:٢٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە، Add Friendـم بۆ ناردی، سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == [[Kurdistan futuer movment.jpg]] == سڵاو، کە کرتە لەسەر بەستەری وێنەکە دەکەم لە کامنز نایبینم ئەتوانیت تۆ بەستەرەکەی دابنێی تا بزانم بەردەستە یان نا؟ گەرنا پێویستە [[:پەڕگە:Kurdistan futuer movment.jpg|تاگەکە]] لابدەین. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٥٩، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] «[[commons:File:Kurdistan_futuer_movment.jpg|فەرموو]]». [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٥:١٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == خەریکە مافی patroller بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «patroller» (پاسدەران) لە 18:12، 4ی شوباتی 2026 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == خەریکە مافی reviewer بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «reviewer» (بەسەرداچوونەوەکەران) لە 18:12، 4ی شوباتی 2026 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]<nowiki/>تکایە ئەو مافانەی کە کاتیان بەسەر چوون بۆم (پاسدەر و بەسەرداچوونەوەکەر)ـم پێ بدەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥٢، ١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: بەشێوەی هەمیشەیی '''پێت درا''' '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٢٢، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گەلێک سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٥١، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == نوێ! == '''بەخێربێیتەوە!''' '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٤٨، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاو تێسلا گیان، زۆر سپاس، هەروەها دەستت خۆش بێ ئەو ماوەیە لە ویکیپیدیا چالاک بوویت و نەهێشت ویکییەکە بکوژێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥١، ١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هەرچەندە کاک ئارامیش نیمچە خانەنشین بووە و نەمانتوانی دوایین کۆمەڵەوتارەکان تەواو بکەین، بەڵام کێشە نییە، و هەوڵ دەدەین خۆمان بەپێی کات و توانا ویکیی بگەینینە ١٠٠ هەزار وتار. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:١٦، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە بەداخەوە، بەڵام ئارامبۆت ماوە و خۆشت تێسلابۆتت لایە، دەکرێ لە داھاتووشدا خۆمان کاری لەسەر بکەین و بۆ ئەنجامدانی سەربەخۆ ببین. سپاس بۆ هەموو هەوڵەکانی کاک ئارام و ھەر بژیش بۆ بەڕێزت و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٥٠، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: کاک ئارام گەر بەهەڵە بیرم نەبێت وتی؛ گەر خۆتان شتەکانتان ڕێکخست کێشەم نییە بۆ بڵاوکردنەوەی وتارەکان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٢٢، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::زۆر شتێکی باشە، سپاس بۆ بەڕێزی، لە ئێستاوە من ئامادەم بۆ هەر یارمەتییەکی، ئەگەر هەر کات توانیت با دەست بە پرۆژەکان بکەینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٥٦، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٥٧، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لە ئێستاوە ئامادەم، یارمەتی ژیریی دەستکردیشمان هەیە بۆ ڕەگەکان، بەس ڕاست بڵێم من وەک تۆ لەم پڕۆژەی کۆمەڵەوتارە نازانم، هەربۆیە تۆ بڵێ ئەوە بکە و منیش دەیکەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٥:٢١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە، با بچینە کۆمەڵە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سوپاس بۆ دەستکارییەکانی وتاری "ئامۆن گۆت" == <blockquote>زۆر سوپاس بۆ ئەو یارمەتی و دەستکارییانەی کە لە وتاری "ئامۆن گۆت"دا ئەنجامت دا. کارەکەم بەهۆی ڕێکخستنەکانی تۆوە زۆر پیشەیی و ڕێکخراوتر بووە. وەک بەکارهێنەرێکی تازە لە ویکیپیدیا، ئەم هاوکارییەت بۆ من زۆر بەنرخە و هانم دەدات کە بەردەوام بم. دەستخۆشی لە ماندووبوونت دەکەم.</blockquote>[[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SanoKurdishS|لێدوان]]) ١٠:١٦، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] سڵاو، سپاسی ناوێ، ئەوە ئێوە بوون کە ئەو وتارە بەنرخەتان لێرە بڵاو کردەوە؛ سپاس بۆ ئێوەش. زۆر خۆشحاڵم کە بووەتە ھۆی ھاندانی ئێوە بۆ زیاتر بەردەوامبوونتان؛ بێگومان ھەتا بتوانم یارمەتیتان دەکەم بۆ بەشدارییەکانتان تا ئەو کاتەی شارەزا ببن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٠، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::رێزت هەیە سپاس (: [[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SanoKurdishS|لێدوان]]) ١٠:٣٧، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئایپییەکەت == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لەسەر بەربەستی ئایپییەکەت قسەم لەگەڵ کردن بەشێوەیەکی کاتی مافی ipblock-exempt پێ بەخشیوی لە مێتا تا بەربەستی ئایپییەکەت لاچێ. ئێستا بزانە ئەتوانی بچیتە مێتا پەڕەکە ئەکرێتەوە؟ ئەگەر چارەسەر بوو، زوو ھەژمارێکی نوێ دروست بکە چونکە مافەکە کاتییە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٣٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر زۆر سپاس دەستت خۆش بێت، بەڵام بەداخەوە ئێستاش هەر بەربەستم و ناتوانم دەستکاریی بکەم. ناتوانم ھەژماری نوێش دروست بکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٢٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::شایەنی نییە. یانی پەڕەی مێتاش لات ناکرێتەوە؟ دوێنێ وتت کە پەڕەیەک ئەھێنێ نووسراوە ئایپییەکەت بلۆک کراوە، بزانە ناوی ئەو کەسە (ستیواردەکە کە ئایپییەکەتی بلۆک کردووە) چییە لێرە بۆم بنێرەوە تا قسەی لەگەڵ بکەم بەربەستەکە لابات. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٤٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] وەڵا ھەر ئەوەی دوێنێ دێنێتەوە، سەیری دەستکاریی پێش ئەوەم بکە، ئەو بەڕێوەبەرەی داخوازییەکەی ڕەت کردییەوە ئەوە لێرە هۆکارەکەم بۆ نووسی، بڵێی بیبینێت؟ ئەگەر دەتوانی [[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux#IP|ئەو داخوازییەی]] پێ نیشان بدە، بەشکم بە شێوەیەکی سەرانسەری مافەکەم بدەنێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٥١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئێ باشە بەربەستەکەتی لە مێتا لابردووە. بەڵێ داواکەت ئەبینێ و بۆیە ڕەتی کردەوە ئەڵێ لەبەر ئەوەی کە تەنیا لە ویکیپیدیای کوردی بەشداری ئەکا و بەشداری سەرانسەریت نییە مافەکەی پێت نەبەخشی. باشترین کار ئەوەیە کە ئەو ستیواردەی کە بەربەستی کردووی لەگەڵ ئەو قسە بکەی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٦:٠٠، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] وەڵا وەڵامی دایەوە، بەڵام تێناگەم لە مەبەستی، چۆن ئەو بابەتە پەیوەندیی بە بەڕێوەبەرانی ئێرەوە ھەیە؟ دواتریش ھۆکاری بەشدارینەکردنی من لە ویکییەکانی تر ئەوەیە کە ناتوانم بەشداری بکەم! ئەگەرنا بێگومان دەمکرد. ئەوە تێسلاشم تاگ کرد بزانین چ دەبێ. کورە بوو بوو نەشبوو ئەوە هیچ لە دەست نادەین و کاری خۆمان وەک پێشوو دەکەین. بەڵام زۆر زۆر دەستخۆشیت لێ دەکەم، زەحمەتت کێشا ماڵت ئاوەدان بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٤٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئەکاونتی منیش لەم ماوەیە لە خۆیەوە ئایپییەکەی بەربەست بوو، نەمەتوانی دەستکاریی پەڕەکان بکەم بەبێ ئەوەی ڤی پێ ئێنیش بەکاربێنم. کە دوای قسەم لەگەڵ یەکێک لە ستیواردەکان کرد بلۆکەکەی لابرد. ئەوەی تۆش لەوانەیە وەکو ئەوەی من بێ بەشکم چارەسەری بکەن. لە خزمەتام ھیچم نەکردووە ئەونەی توانیم کردم ئەوەی ماوەتەوە لەسەر بەڕێوەبەرانی مێتایە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:١٢، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی ئەوە جیاوازە، ئەوەی من ئۆتۆماتیک بلۆکت دەکا، واتە دەنووسێ پێنج ساڵ بلۆک کراوی بەڵام هەر کە ڤی پی ئێن بکوژێنییەوە ئەوە بلۆکەکە لادەچێت؛ بەڵام کێشە ئەوەیە ئەگەر وەیکوژێنم ئەوە سایتی ویکی نایکاتەوە! دیسان زۆر سپاس بۆ. بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:١٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::لە ئێستادا بەکارھێنەر:‪XXBlackburnXx‬ منی بلۆک کردووە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::کێشە نییە ئەگەر ھەر بۆیان چارەسەر نەکردی، ئەوە خۆم ئیشی بۆتەکە ئەکەم. جارێ ئەمەوێ کاتێکی زۆری بۆ دانێم چونکە کارەکە وردە پێی ئەچێت نامەوێ پەلە بکەم. ئێستا سەیری ئەکەم بزانم لە مێتا قسەی لەگەڵ ئەکەم. سپاس بۆ تۆش [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:٢٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] دە تەواوە دەستت خۆش بێ، ڕێک وایە ھەر چی بێ ئێمە کاری خۆمان دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::ئیشەڵا، نایەڵین پڕۆژەکە پەکی بکەوێ. تۆش ماندوو نەبی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:٣٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]، بێگومان وایە، زۆر سپاس ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سڵاو == سڵاوت لێبێت، پیرۆزە بۆتەکەت دروست کردووە، چی بکەین؟ مافەکەی بدەینێ یان چی دەڵێیت؟ هەروەها لە دیسکۆرد نامەم بۆ ناردوویت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٣:٠٦، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوت لێ بێ، ببوورە دیسکۆردم نەبینبی بەڵام ئێستا دەچم سەیری دەکەم. شکور بۆ خوا کاک هەریاد توانی لە مێتا ڕێگایەکم بۆ بدۆزێتەوە بۆ سازکردنی ھەژماری بۆت، دواتریش توانیم لە ڕێگای بەرنامەی Termuxەوە پایتۆن و Pywikibotی تێدا دابەزێنم بۆ ئەوەش یارمەتیم لە chatgpt وەرگرت، تاقیکردنەوەیەکیشم تێدا ئەنجام دا و توانی بە سەرکەوتوویی بچێتە ناو ویکیپیدیای ئینگلیزی و زانیاریی تێدا بەدەست بێنێت. ئێستاش دەمەویست لە ڕێگایەک بگەڕێم بۆ مۆڵەت وەرگرتن بۆ بۆتەکە بەڵام نەمدۆزییەوە، سپاسگوزار دەبم ئەگەر مۆڵەتی دەستکاریکردن و مافی ھەڵاواردن لە بەربەستبوونی ئایپی بدەنە هیڤجابۆت. بۆ کارەکانیش لەگەڵ بەڕێزت و کاک هەریاد هاوئاهەنگ دەبم، ئەوەش بڵێم کە لە تێلێگرام لەگەڵ کاک هەریاد بڕیارمان دا بۆ بە ٠٪ گەیاندنی هەڵەکان، پێش شارەکانی ئیسرائیل؛ وەک تاقیکردنەوە شارەکانی ئیمارات بڵاو بکەینەوە کە ژمارەیان کەمترە و ١٥ بۆ ٢٠ وتارە، پێم وایە ئەوە هەر لە دەرەوەی کۆمەڵە وتارەکان بێ؛ ئینشاڵڵا ئەگەر سەرکەوتوو بێ یەکسەر دەچینە شارەکانی ئیسرائیل و دواتر یەک دوو پڕۆژەی تر و هیوادارم بەزووییش بگەینە خانمەکتەرەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] بەڕێزیشت با ئاگاداری ئەو باسە بیت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستی هەردووکتان خۆش بێت و بژین. من کەمێکی تر ماف دەدەمە بۆتەکە، و دواتر لە دیسکۆرد پێت دەڵێم لەکوێ داوای ئاڵای بۆت بکەیت (گەر نەیزانیت)، بۆ وتارەکانی ئیماراتیش کێشە نییە و بیکەن، و منیش لێرەم بۆ هاوکاری. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٣:٢٣، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە جێبەجێیە، دەستت خۆش بێت و هەر بژی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٢٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس بۆ بانگکردنەکەت! @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەم ماوەیە خەریکی ئەو داوا و شتە بووم لە مێتا تا ئەو کێشەیەم بۆ ھیڤجابۆت چارەسەر کرد. لە ئێستاوە من کار لەسەر بۆتەکەم ئەکەم و خەریکی کۆمەڵەوتارەکان ئەبم، هەر شتێکیش ھەبوو ڕاو و سەرنجی ئێوەش وەرگرم. لەشی ئێوەش ساغ بێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:٣٢، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. جێبەجێیە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٣٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوت لێ بێت، چۆن مۆڵەت و ئیزنی بەشداریکردن بۆ بۆتەکەم وەبگرم؟ تکایە گەر دەتوانی ڕێنماییم بکە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٢١، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: داوای دەکەین، بەس پێش ئەوە خولەکێک! ئێمە بە بۆتەکەی تۆ کار دەکەین یان کاک هەریاد؟ ئێوە هەردووکتان بۆتتان بونیاد ناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: من پێم وت کە داوای ئاڵای بۆت بکا، بۆ ئەوەی ئەگەر وەختێ من چالاک نەبووم پڕۆژەکە لەسەر بۆتەکەی من پەکی نەکەوێ @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەتوانێ بە بۆتەکەی خۆی کارەکان تەواو بکا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٩:٥٤، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::پێم ئاسایییە ئەگەر هەر خۆی بتوانێ هەموو پڕۆژەکە بگرێتە ئەستۆ بە بۆتەکەی بیکا، کێشەم نییە داواکەی خۆم ئەکشێنمەوە ئەو کاتە پێویست بە بۆتی من ناکا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٩:٥٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: نازانم، بەڵام گەر هەردووکتان بن باشترە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: تۆ خۆت دەڵێی چی؟ بەهەرحاڵ من دواتر ئاڵاکە لە تێسلا بۆت وەردەگرمەوە. هیڤجا تۆ لێرەدا [[ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)/بۆت#داوای ئاڵای بۆت بۆ HaryaddBot|داواکەت بکە]] وەک کاک هەریاد. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١٧، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەمانە ئەنجام بدە هیڤجا، لەناو پەڕەی بۆتەکەت با بزانرێت بۆتەکە هی کێیە و کێ خاوەنیەتی. هەروەها بڵێ بۆ چ شتێک بەکاریدەهێنیت، هەروەها بە کام نەرمامێر دەیکەیت (ئۆتۆ ویکی یان پای ویکی یان شتێکی تر). ئەم زانیارییە دەستوورین و پێویستن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٠، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوتان لێ بێت، داواکارییەکم لە خوارەوەی ھی کاک ھەریاد زیاد کرد، ئێستا دەتوانن دەنگ بدەن. من پێم وایە بۆتەکەی کاک ھەریادیش بمێنێتەوە زۆر باش دەبێت؛ ویکیپیدیا بە یەک بۆت ئەستەمە ھەڵسووڕاندنی، بەڵام بە دوو بۆت خۆشترە. Tessla: ھەندێک لەو کارانەم کردووە بەڵام بەسەرچاو ئەوەی تریشی دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٩، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سەیری [[بەکارھێنەر:HivjaBot|بۆتەکەم]] بکە؛ داڕێژەی بۆتم داناوە کە دەڵێ سەر بە کێیە و ھەروەھا پایتۆن و Pywikibot بەکاردێنێت. ئێستاش ھەندێکی تری کار ماوە بۆتەکە، ئەگەر شتێکی زیاتر بوو بێگومان ئەویش دەنووسم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: زۆر باشە، مادەم پێتان باشە بۆتەکەم بمێنێ، وای لێ ئەکەین. بۆ داواکەش تا ھەفتەیەکە (یا زیاتر بەپێی دەنگەکان) چاوەڕێ ئەکرێ و دوای ئەبرێتە مێتا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٦:١٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر باشە جێبەجێیە، بێگومان بۆتەکەت بوونی سەت هێندە باشترە لە نەبوونی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} ئەو بۆتەی هیڤجا با لەسەر پاڵاوتن بمێنێتەوە، سبەی یان هەر ئەمشەو من یان هەر کاک هەریاد (هەریادبۆت) دەگوازینەوە بۆ پێدانی مافەکە. پێویست بە چاوەڕوانی زیاتر ناکات. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە دەستتان خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: کێشە نییە، با سبەی بێت. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٧:١٠، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: دەزانیت خۆت بیگوازیتەوە بۆ داواکردن یان بیکەم؟ بەشکم تا بتوانین دەستبکەین بە کۆمەڵەوتارەکان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٩، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سەیری [[بەکارھێنەر:HivjaBot/شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئێرە]] بکە، ھەموو شتێک ئامادەیە؛ بە ئەنقەست ھەم ئێکسێڵ و ھەم ڕەگەکەم وەک ئەوی شارەکانی ئیسرائیل داناوە، بۆیە ئەگەر ئەوانە بڵاو بکرێنەوە بە سەرکەوتوویی، یەکسەر دەچینە سەر بڵاوکردنەوەی شارەکانی ئیسرائیل و دواتریش پرۆژەکانی تر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٢٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::زۆر زۆر باش دەبێت. دەستت خۆش بێت بژیت. منیش هیواخوازم زوو بگەین بەو ئاستانە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: زۆر سپاس خۆم داواکە ئەگوێزمەوە مێتا. بزانن ئەوەی گرنگە لێرە زۆر کردنی ڕێژەی وتار نییە، گرنگییەکە لێرە ئەوەیە بەبێ کەموکوڕی کارەکان بەڕێوە ببەین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٠:٠٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: کەس لە ئێمە نەیوتووە ڕێژەی وتار بەرزکردنەوە تاکە کارە بیکەین. بێگومان ئێمەش ئەوە دەزانین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١٨، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ھاوڕێیان سەیرێکی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارەکانی ئێران|پڕۆژەی]] وتارەکانی شارەکانی ئێرانم کرد، لە [https://docs.google.com/spreadsheets/u/0/d/1YywR_i0_CxUxTydKMgbuQmoTqudy-XjJKrDk-eSswp4/htmlview گووگڵ شیتەکە] لە ھەموو وتارەکان ئەم دەقەی تیایە: {{سوور|ھەڵەی دەربڕین: پیتێکی نەناسراو ھەیە "[" }} کێشەکە لە کوێیە؟ [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٠٦، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی ئەوە یەکەم پڕۆژەی چەند سەت شاری من و کاک ئارام بوو، نزیک دوو ساڵیش وەستا تاوەکوو دواتر بڵاومان کردنەوە. کێشەی زۆر بوو؛ چ لە ڕەگەکەدا و چ لە بواری تەکنیکییەوە. بەڵام دواتر توانیمان شارستانەکانی ئێران باشتر بڵاو بکەینەوە. ئەو کێشەیەش خۆم بینیومە و ڕاستییەکەی نازانم بۆچی وا دەردەکەوێت؛ ڕەنگە کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیزانێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٣٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەو ھەڵەیە بۆ ویکیدراوە دەگەڕێتەوە کە دەبێت دانیشتووان و ڕووبەری شارەکە بە یەکەوە داخڵ کرابن، ئینجا ھەڵەکە دەرناکەوێت و دەبێتە دەقێکی پاک وەک [[سوڵتانیە]] و [[خووشکبیجاڕ]] و نزیکەی ١٠ دانەی تر. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::ھەموو ئەو وتارانەی ھەڵە سوورەیان تیا دەرەکەوێ، ئەبێ لە ویکیدراوە چاک بکرێن؟ ئەگەر ژمارەیەکی زۆری وتارەکان وا بوون بە بۆت بکرێ باشترە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٢:٥٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٦:٢٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == نوێ! == سڵاو دووبارە @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: ویستم بپرسم گەیشتن بەکوێ سەبارەت بە بابەتی بۆت و کۆمەڵەوتارەکان؟ هیچی نوێ هەیە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٩:٣٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: سڵاو. لەگەڵ @Hivja قسەمان لەسەر کردووە، ئەو ئیش لەسەر ئەو وتارانەی شارەکانی ئیمارات ئەکا، ھەموو شتێکی تەواو بووە، ئەگەر کێشەیەکی تێ نەکەوێ، لەم نزیکانە بڵاو ئەبێتەوە. منیش چاوەڕێی فایلی وتارەکانی ئیسرائیلم، کە بۆی ناردم دوای ماوەیەکی کەم ئامادەی ئەکەم، ئیشەڵا بڵاوی ئەکەمەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::دەی دەستی هەردوولاتان خۆش. چی بەمن کرا پێمی بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس بۆ تۆش! بێگومان شتێکمان پێویست بوو، پێت ئەڵێین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٠:٣٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == سڵاو ھیڤجا پەڕەی خوێن مەیینت گواستۆتەوە بەڵام گواستنەوەکەت ڕەچاوی ئەوەی نەکردووە چی بەستەری داوە بە پەڕەکە، بۆ ئەوەی بزانیت مەبەستم چییە [[ویکیپیدیا:گواستنەوەی پەڕە#گوێزەرەوەی پەڕە|تکایە ئەمە بخوێنەوە]] و سەیری [[تایبەت:چی بەستەری داوە بێرە/خوێن مەیین|ئەو بەستەرانە بکە کە شکاون]] بەھۆیەوە. و گەر ھەر گواستنەوەیەکی تری بەبێ ڕەوانەکەرتان کردووە تکایە سەیری ئەوانیش بکەنەوە زۆر سپاس {{emoji|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٥٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 0f0vf7uneu3b8b3yac5h68qzjpnz69i 1592579 1592537 2026-06-21T01:56:20Z Hivja 64112 /* گواستنەوەی پەڕە */ وەڵامدانەوە 1592579 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤٤، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو هیڤجای بەڕێز، توانیت به دوو مانگ بگەی به ۱۰۰۰ دەستکاری له ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی، لەبەر وەش ئەو نیشانەت پێشکێش دەکەم و دەست خۆشیت لێ دەکەم که له ویکی کوردی بەردەوامی و بەشداری دەکەی، هیوادارم هەروا بەردەوام بی. بژی [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) |} :زۆر سپاس بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] دڵخۆش بووم بەو نیشانە جوانەتان، ھیوادارم ئێوەش ھەر بمێنن بۆ پڕۆژەکەمان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٠٥، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاوو ڕێز تکایە پيگەی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە با نە سڕێتەوە ڕێکی بخەن [[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|لێدوان]]) ١٤:١٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] سەرەتا لە بەشێکی ھەڵە باسەکەتان کردەوە (دەبێ لە خوارەوە لە بەشێکی سەربەخۆدا باسی بکەیت). دواتر بەڕێوەبەرێک سەیری پەڕەکە دەکات و ئەگەر لەگەڵ یاساکان یەک نەگرێت ئەوە دەیسڕێتەوە و ئەگەریش کێشەی نەبێ ئەوە تاگی سڕینەوە لادەدات و پەڕەکە دەمێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٠٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == پێڕستی گەورەترین شارەکانی ئێران == دەم باش Hivja، ئەرێ [[fa:فهرست کلان‌شهرهای ایران]] ([[پێڕستی گەورەشارەکانی ئێران]]) و [[fa:فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت]] (کە لای خۆمان نییە) یەک شت نین؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:١٣، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاوت لێ بێت. جیاوازییان ھەیە؛ یەکەمیان سەبارەت بە [[:en:Megacity|گەورەشارەکانی]] ئێرانە و دووەمیشیان سەبارەت بە تەواوی شارەکانی ئێرانە (گەورەشار، شاری ئاسایی و شارۆچکە) کە بەپێی ژمارە دانیشتووانەوە ڕیزبەندی کراون. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٨:٠٨، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەھا، زۆر سپاس بۆ وەڵامەکەت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤٩، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == شێوازی ھەواڵەکان == سڵاو Hivja، ھیوادارم باش بیت. تەماشایەکی [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا|داڕێژەی لە ھەواڵەکاندا]] بکە، سێ ھەواڵی کۆتا سەرەتاکانیان بە دەستەواژەی ئاگاداریی «بەھۆی..» دەستپێدەکات، پێموایە جوان نییە ھەموویان لەسەریەک بە یەک شێواز دابنرێ. ھیچ جێگرەوەیەکیشم نەدۆزییەوە تا لەجیاتی 'بەھۆی' دایبنێم. تۆ دەڵێی چی؟ [[User:Zamand Karim|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٧، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] سڵاوت لێ بێت. ڕاست دەکەی، دەستێکم لە ھەواڵەکاندا وەردا ئێستا بزانە چۆنە. سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٢٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::باشتر دیارە. دەستتخۆش بێ. [[User:Zamand Karim|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:٣٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Editors Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دەستکاریکەر''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | چونکە شایەنیت {{زۆر سوپاس}} بۆو دەستکاریانەی کردوتن و دەیانکەیت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٢:٥١، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سڵاوت لێ بێت، گەلێک سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٠:١٦، ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Translation request == Hello, Hivja. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠٥، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] سڵاو، {{کرا}} ('''[[دانی ڕۆدریک]]'''). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٨، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::Thank you very much for the new article. [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٢٢:٢٩، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == داواکاری == سڵاو بەڕێز ھیڤجا! داڕێژەیەک ھەیە کە لە ٤٣ ویکیپیدیای تردا ھەیە، لێرەش زۆر پێویستمانە ([[:en:Template:Infobox_storage_medium|داڕێژە: زانیاریدانی میدیاکانی داکردن]])، ئەگەر بتوانرێت لێرەش دروستبکرێتەوە زۆر چاک دەبێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٣:٢٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] سازم کرد، بڕوانە [[داڕێژە:زانیاریدانی میدیاکانی داکردن|داڕێژەکە]]. من لەژێر ئەو بەستەرەی داتنا ناوی داڕێژەکەم نووسی، بەڵام خۆت لەسەر دروستیی ناوەکە بڕیار بدە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٤٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::'''زۆر سوپاس!''' بۆ ناوەکەش بەڕای من درووستە، لە ھەندێک ویکی تەنیا نووسیویانە (میدیا)، بەڵام لە ویکیپیدیای ئینگلیزی (storage)ی لەگەڵدایە، کە بە مانای (داکردن، تێکردن، خەزن کردن، پاراستن) دێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] لە خزمەتدام، ئەگەر وایە ناوەکە کێشەی نییە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::: وەڵا ناوەکە زۆر سەیرە! ''storage medium'' دەبێتە «کەرەستەی عەمبارکردن». ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٧، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تکایە ئەگەر ناوەکەت پێ ھەڵەیە، گومان مەکە لە گواستنەوەیدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٨، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::: {{وب|Ari Qasm}} ھاوڕایت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٠٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::medium ئەگەر ھەڵە نەبم بە مانای (ناوەند) دێت، لەبەرئەوەی لە ویکیپیدیا عەرەبیش نووسراوە (وسيط)، بێجگەلەوانەش دەتوانین بڵێین (یەکە)، بۆ (Storage)ەکەش، عەمبار جیاوازی نییە لەگەڵ داکردن، یان ئەوانەی لەسەرەوە ئاماژەم پێکردن. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٢٩، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::: {{وب|Ari Qasm}} دەزانم medium لە کتێبەکانی پەروەردەش بە «ناوەند» مانایان کردووەتەوە، بەڵام فرەمانایە و ھەموو جارێک یەک مانای نییە. لێرەدا بە مانای شتێکی فیزیکی یان ئامڕازێک دێت کە بۆ کردەوەی store بە کاردێت، ناوی ھاتووە. ئەمە لە ئێوەوە بزانم «داکردن» بۆ storage بە کار دێت. ئەوەندەی من بزانم storage ھەر بە عەمبار و عەمبارکردن مانا کراوەتەوە. «داکردن» زیاتر بۆ بارانبارین و داندانە بە پەلەوەر. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٥٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::عەمبارکردنیش تەواوە، بەڵام بڕوانە [https://bgprogram.org/Default.aspx?page=programs_detail2&c=163&l=3 وەزارەتی پەروەردە] لە کتێبی کۆمپیوتەر (لاپەڕە ١٥) لەبەرامبەر وشەی storage (داکردن)ـی بەکارھێناوە، ھەربۆیە کتێبی کۆمپیوتەرم کردە نموونە، چونکە داڕێژەکە خۆی لەسەر ئەو فۆرماتانەیە کە دەتوانرێ داتای لەسەر تۆماربکرێت. :::::::::لە [https://ferheng.info/alfba/22515/ فەرهەنگ] لە وشەی عەمبارکردن، ئاماژەی بە داکردن کردووە، نووسراوە داکردنی دانەوێڵە، واتا (هەڵگرتنی دانەوێڵە)، کەواتە دەتوانین بڵێین (داکردنی داتا). :::::::::بێجگە لەو دووە دەتوانین (پاشەکەوت کردن، تێخستن، ھەڵگرتن، تۆماکردن، تێکردن) بەکاربێنین. :::::::::وە ئەگەر لە ترانزلەیت بنووسیت (داکردن) ئەوا (installation) و لە عەرەبی (تثبيت)ت دەداتێ. :::::::::ئینجا دەیکەن بە ھەر چی ناوێک، من ڕازیم. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢١:٠٠، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] من کتێبەکانی ئامادەیی و بەتایبەت فیزیا و کیمیای پۆلی دوازدەم بۆ medium بە نموونە ھێنایەوە. بۆ storage، کاتێک پەکمان بۆ سەرچاوەی وشەیەک کەوت، ئەو کاتە ئاسایییە بچیتە سەر ئەو کتێبەی پۆلی حەوت، بەڵام کاتێک وشەیەک ھەیە خوێنەر لێی تێ بگات، ناکرێت بچین وشەیەکی نامۆ بێنین و سەر لە خوێنەر تێک بدەین. پێم وایە فەرھەنگی ئەناھیتا لە ئاماژەدان بە داکردن لە وشەی عەمبارکردن ھەڵەی کردبێت. داکردن بۆ storage نابێت. «داکردنی دانەوێڵە» کەی مانای «ھەڵگرتنی دانەوێڵە» دەدات؟! یانی تۆ دانەوێڵە لە سایلۆ ھەڵگریت، مانای وایە دات کردووە؟! تێخستن بۆ input و insert و، پاشەکەوتکردنیش بۆ save دانراوە کە کارە نەک بۆ storage کە ناوە. دامەزراندن بۆ installation دانراوە. لەو ترانزلەیتەش کە باست کرد، تێناگەم. لە کوێ بینووسین؟ من زمانەوان نیم، بەڵام بەپێی شارەزاییم ھەوڵی خۆم دا ڕوونکردنەوەیەک بۆ باسەکە بدەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٣٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::خۆی وشەی (storage) واتا (کۆگا) وتاری ([[عەمباری دراوەکان|کۆگای دراوە]]) ھەبوو، ئێستا کراوە بە (عەمباری دراوە). :::::::::::ئەم وتارەش ([[کۆگەی دراوەی کۆمپیوتەر]])، بەڵام ئەمە نەکراوە بە (عەمبار) [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٢:٤٣، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} لە هەنبانە دەڵێ گەنمەکەم داکرد واتە هەڵمگرت زیاتر بۆ هەڵگرتنی ناو چاڵ و داکردنی کادێن بەکارهاتووە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٠١:٤٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] کۆگا/کۆگە بۆ بەرامبەری storage ھەیە و ناڵێم وا نییە، بەڵام جیاوازییەکەیان لەوەدایە کۆگا/کۆگە شوێنێکە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت لەکاتێکدا storage شتێکە، ئامڕازێکە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت. @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] پێشگری دا- بۆ شتێکە کە لە سەرەوە بۆ خوارەوە بێت، بەڵام پێشگری ھەڵ- بۆ شتێکە لە خوارەوە بۆ سەرەوە بێت و پێچەوانەی یەکن. تۆ کە گەنمەکەت لە ناوی لۆرییەک ھێنایە خوارەوە، دەکرێ بڵێین دا کراوە، بەڵام کە لەو شوێنە مایەوە تا دواتر بە کار بێتەوە، ئەو کاتە دەڵێین ھەڵگیراوە. ھەڵگرتن و عەمبارکردن دەکرێ یەک بگرنەوە، بەڵام قەت لەگەڵ داکردن یەک شت نین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٢:٢٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::تەواوە، خۆت وا دەیڵێیت storage ئەو شوێنەیە کە شتی تێدا ھەڵدەگیرێت، بۆ نموونە (سی دی، فلاش، دی ڤی دی، یان ھەر جۆرە ئامرازێکی تر) ھەموویان شتیان تێدا ھەڵدەگیرێت. ::::::::::::::وە مادام داکردن ئەو مانایە نادات ئەوا ناوەکە بگۆڕن. لێرەدا (عەمبارکردن و ھەڵگرتن) مایەوە، من دەڵێم ھەر بکرێت بە (عەمبارکردن)، ھەر عەمبارکردنەکە مانای تەواوی خۆی دەدات. بەڵام پێم باشە ھەر ھەموو وتارەکانی ویکیپیدیا بکرێن بە عەمبارکردن، نەک یەکیان داکردن بێت یەکیان کۆگە و یەکیان ھەڵگرتن. ::::::::::::::واتا (کۆگە) دەبێت بە (عەمبارگە)، وایە؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٣:٣٤، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] نا، من وتم کۆگا/کۆگە شوێنە، بەڵام storage ئامڕازە. من نامەوێ قسەی خۆم بسەپێنم، بەس بەخوا لە عەمبارکردن باشتر نایەتە خەیاڵم. ناوی وتارم نەبینیوە داکردنی تێدا بێت. بۆ پرسیارەکەشت، دڵنیا نیم، بەڵام نزیکن لە یەکەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٤٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::تەواو با عەمبار بێت، ھەرخۆی منیش ھیچ ووشەی ترم نی یە بۆ ئەوەی لە جێی داکردن دابنرێت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٤:٤٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == دوژمن و دووژمن == سڵاو کاکە گیان. بینیم زەحمەتت کێشاوە و دەستکاریتان لە ناوی [[بەڕێوەبەرایەتیی خاکە داگیرکراوەکانی دوژمن|ئێرەدا]] کردوە. ئایا دووژمن ڕاستترە یان دوژمن؟ وتارمان بە ھەردوو وشەکە ھەیە. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:٤٣، ٣ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بوورە بۆ درەنگ وەڵامدانەوە، دوژمن ڕاستترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دژمن (یان دوژمن) ڕاستە، بەڵام دووژمن ھەڵەیە. ئەمە لە پاڵەویدا «دوشمەن» بووە. دژ لە ئەم وشەیەدا ھەر ئەو دژ -ەیە کە لە دژایەتی، دژوار و دژنێو یان دژوێن (کە بە جنێو یان جوێن باوە)دا ھەیە. لە [https://en.m.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Iranian/du%C5%A1m%C3%A1n%C4%81h ئێرە] بنۆڕن. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:٥٣، ١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == خەریکە مافی uploader بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «uploader» (بارکەرەکان) لە 15:27، 5ی ئابی 2025 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٣، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == تێبینییەک! == سڵاو ھیڤجا، سەبارەت بە پڕۆژەی خانمەکتەرە ئەمریکییەکان ویستم ئاگادارت بکەمەوە. لە ناوەکانی خانمەکتەرەکاندا تا ئەم چرکەیە 1500 ناویان بە ژیریی دەستکرد گۆڕیومن، هەروەها بەردەوام دەبم تا هەموو ناوەکان دەگۆڕم. ژیریی دەستکردەکە لە ئێمە باشتر و خێراترە بۆ ڕاستکردنەوە یان بابڵێین باشترکردنی ناوەکان. ویستم ئاگاداربیت کار لەسەر ناوەکان مەکە. دوای تەواوبوونم، ئەوکات گەر ویستت کار لەسەر ناوی شارەکان بکە یان ئەوەشیان من دەیکەم تەنیا تۆ لەکۆتاییدا وەک پێداچوونەوە چاوێکی پیابخشێنەوە نەکا هەڵە لە پیتا کرابێت. لەکۆتایی هەموو کارەکاندا، هاوڕێیان لێرەش ئاگاداردەکەینەوە بۆ چاوپێخشان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠٤، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە سپاست دەکەم. بێگومان ئامادەم بۆ پێداچوونەوەی دوایی، کاتێک کارەکانت تەواو بوون تکایە ئاگادارم بکەوە تاوەکوو پێداچوونەوەیان بۆ بکەم. دیسان سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گیان چەند پرسیارێکم سەبارەت بە بەکارھێنانی ژیریی دەستکرد بۆ ویکیپیدیا لە بەڕێزت ھەیە. دیسکۆردت ھەیە لەوێ لێت بپرسم؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::گەر لە گرووپەکەی دیسکۆردیت، بەڵێ هەمە بەناو: Tessla. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:٢٠، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە، Add Friendـم بۆ ناردی، سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١١، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == [[Kurdistan futuer movment.jpg]] == سڵاو، کە کرتە لەسەر بەستەری وێنەکە دەکەم لە کامنز نایبینم ئەتوانیت تۆ بەستەرەکەی دابنێی تا بزانم بەردەستە یان نا؟ گەرنا پێویستە [[:پەڕگە:Kurdistan futuer movment.jpg|تاگەکە]] لابدەین. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٥٩، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] «[[commons:File:Kurdistan_futuer_movment.jpg|فەرموو]]». [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٥:١٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == خەریکە مافی patroller بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «patroller» (پاسدەران) لە 18:12، 4ی شوباتی 2026 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == خەریکە مافی reviewer بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «reviewer» (بەسەرداچوونەوەکەران) لە 18:12، 4ی شوباتی 2026 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]<nowiki/>تکایە ئەو مافانەی کە کاتیان بەسەر چوون بۆم (پاسدەر و بەسەرداچوونەوەکەر)ـم پێ بدەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥٢، ١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: بەشێوەی هەمیشەیی '''پێت درا''' '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٢٢، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گەلێک سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٥١، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == نوێ! == '''بەخێربێیتەوە!''' '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٤٨، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاو تێسلا گیان، زۆر سپاس، هەروەها دەستت خۆش بێ ئەو ماوەیە لە ویکیپیدیا چالاک بوویت و نەهێشت ویکییەکە بکوژێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥١، ١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هەرچەندە کاک ئارامیش نیمچە خانەنشین بووە و نەمانتوانی دوایین کۆمەڵەوتارەکان تەواو بکەین، بەڵام کێشە نییە، و هەوڵ دەدەین خۆمان بەپێی کات و توانا ویکیی بگەینینە ١٠٠ هەزار وتار. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:١٦، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە بەداخەوە، بەڵام ئارامبۆت ماوە و خۆشت تێسلابۆتت لایە، دەکرێ لە داھاتووشدا خۆمان کاری لەسەر بکەین و بۆ ئەنجامدانی سەربەخۆ ببین. سپاس بۆ هەموو هەوڵەکانی کاک ئارام و ھەر بژیش بۆ بەڕێزت و بەھیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٥٠، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: کاک ئارام گەر بەهەڵە بیرم نەبێت وتی؛ گەر خۆتان شتەکانتان ڕێکخست کێشەم نییە بۆ بڵاوکردنەوەی وتارەکان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٢٢، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::زۆر شتێکی باشە، سپاس بۆ بەڕێزی، لە ئێستاوە من ئامادەم بۆ هەر یارمەتییەکی، ئەگەر هەر کات توانیت با دەست بە پرۆژەکان بکەینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٥٦، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٥٧، ٣ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لە ئێستاوە ئامادەم، یارمەتی ژیریی دەستکردیشمان هەیە بۆ ڕەگەکان، بەس ڕاست بڵێم من وەک تۆ لەم پڕۆژەی کۆمەڵەوتارە نازانم، هەربۆیە تۆ بڵێ ئەوە بکە و منیش دەیکەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٥:٢١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە، با بچینە کۆمەڵە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سوپاس بۆ دەستکارییەکانی وتاری "ئامۆن گۆت" == <blockquote>زۆر سوپاس بۆ ئەو یارمەتی و دەستکارییانەی کە لە وتاری "ئامۆن گۆت"دا ئەنجامت دا. کارەکەم بەهۆی ڕێکخستنەکانی تۆوە زۆر پیشەیی و ڕێکخراوتر بووە. وەک بەکارهێنەرێکی تازە لە ویکیپیدیا، ئەم هاوکارییەت بۆ من زۆر بەنرخە و هانم دەدات کە بەردەوام بم. دەستخۆشی لە ماندووبوونت دەکەم.</blockquote>[[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SanoKurdishS|لێدوان]]) ١٠:١٦، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] سڵاو، سپاسی ناوێ، ئەوە ئێوە بوون کە ئەو وتارە بەنرخەتان لێرە بڵاو کردەوە؛ سپاس بۆ ئێوەش. زۆر خۆشحاڵم کە بووەتە ھۆی ھاندانی ئێوە بۆ زیاتر بەردەوامبوونتان؛ بێگومان ھەتا بتوانم یارمەتیتان دەکەم بۆ بەشدارییەکانتان تا ئەو کاتەی شارەزا ببن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٠، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::رێزت هەیە سپاس (: [[بەکارھێنەر:SanoKurdishS|SanoKurdishS]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SanoKurdishS|لێدوان]]) ١٠:٣٧، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئایپییەکەت == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لەسەر بەربەستی ئایپییەکەت قسەم لەگەڵ کردن بەشێوەیەکی کاتی مافی ipblock-exempt پێ بەخشیوی لە مێتا تا بەربەستی ئایپییەکەت لاچێ. ئێستا بزانە ئەتوانی بچیتە مێتا پەڕەکە ئەکرێتەوە؟ ئەگەر چارەسەر بوو، زوو ھەژمارێکی نوێ دروست بکە چونکە مافەکە کاتییە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٣٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر زۆر سپاس دەستت خۆش بێت، بەڵام بەداخەوە ئێستاش هەر بەربەستم و ناتوانم دەستکاریی بکەم. ناتوانم ھەژماری نوێش دروست بکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٢٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::شایەنی نییە. یانی پەڕەی مێتاش لات ناکرێتەوە؟ دوێنێ وتت کە پەڕەیەک ئەھێنێ نووسراوە ئایپییەکەت بلۆک کراوە، بزانە ناوی ئەو کەسە (ستیواردەکە کە ئایپییەکەتی بلۆک کردووە) چییە لێرە بۆم بنێرەوە تا قسەی لەگەڵ بکەم بەربەستەکە لابات. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٤٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] وەڵا ھەر ئەوەی دوێنێ دێنێتەوە، سەیری دەستکاریی پێش ئەوەم بکە، ئەو بەڕێوەبەرەی داخوازییەکەی ڕەت کردییەوە ئەوە لێرە هۆکارەکەم بۆ نووسی، بڵێی بیبینێت؟ ئەگەر دەتوانی [[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux#IP|ئەو داخوازییەی]] پێ نیشان بدە، بەشکم بە شێوەیەکی سەرانسەری مافەکەم بدەنێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٥١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئێ باشە بەربەستەکەتی لە مێتا لابردووە. بەڵێ داواکەت ئەبینێ و بۆیە ڕەتی کردەوە ئەڵێ لەبەر ئەوەی کە تەنیا لە ویکیپیدیای کوردی بەشداری ئەکا و بەشداری سەرانسەریت نییە مافەکەی پێت نەبەخشی. باشترین کار ئەوەیە کە ئەو ستیواردەی کە بەربەستی کردووی لەگەڵ ئەو قسە بکەی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٦:٠٠، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] وەڵا وەڵامی دایەوە، بەڵام تێناگەم لە مەبەستی، چۆن ئەو بابەتە پەیوەندیی بە بەڕێوەبەرانی ئێرەوە ھەیە؟ دواتریش ھۆکاری بەشدارینەکردنی من لە ویکییەکانی تر ئەوەیە کە ناتوانم بەشداری بکەم! ئەگەرنا بێگومان دەمکرد. ئەوە تێسلاشم تاگ کرد بزانین چ دەبێ. کورە بوو بوو نەشبوو ئەوە هیچ لە دەست نادەین و کاری خۆمان وەک پێشوو دەکەین. بەڵام زۆر زۆر دەستخۆشیت لێ دەکەم، زەحمەتت کێشا ماڵت ئاوەدان بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٤٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::ئەکاونتی منیش لەم ماوەیە لە خۆیەوە ئایپییەکەی بەربەست بوو، نەمەتوانی دەستکاریی پەڕەکان بکەم بەبێ ئەوەی ڤی پێ ئێنیش بەکاربێنم. کە دوای قسەم لەگەڵ یەکێک لە ستیواردەکان کرد بلۆکەکەی لابرد. ئەوەی تۆش لەوانەیە وەکو ئەوەی من بێ بەشکم چارەسەری بکەن. لە خزمەتام ھیچم نەکردووە ئەونەی توانیم کردم ئەوەی ماوەتەوە لەسەر بەڕێوەبەرانی مێتایە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:١٢، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی ئەوە جیاوازە، ئەوەی من ئۆتۆماتیک بلۆکت دەکا، واتە دەنووسێ پێنج ساڵ بلۆک کراوی بەڵام هەر کە ڤی پی ئێن بکوژێنییەوە ئەوە بلۆکەکە لادەچێت؛ بەڵام کێشە ئەوەیە ئەگەر وەیکوژێنم ئەوە سایتی ویکی نایکاتەوە! دیسان زۆر سپاس بۆ. بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:١٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::لە ئێستادا بەکارھێنەر:‪XXBlackburnXx‬ منی بلۆک کردووە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::کێشە نییە ئەگەر ھەر بۆیان چارەسەر نەکردی، ئەوە خۆم ئیشی بۆتەکە ئەکەم. جارێ ئەمەوێ کاتێکی زۆری بۆ دانێم چونکە کارەکە وردە پێی ئەچێت نامەوێ پەلە بکەم. ئێستا سەیری ئەکەم بزانم لە مێتا قسەی لەگەڵ ئەکەم. سپاس بۆ تۆش [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:٢٨، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] دە تەواوە دەستت خۆش بێ، ڕێک وایە ھەر چی بێ ئێمە کاری خۆمان دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::ئیشەڵا، نایەڵین پڕۆژەکە پەکی بکەوێ. تۆش ماندوو نەبی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٨:٣٤، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]، بێگومان وایە، زۆر سپاس ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == سڵاو == سڵاوت لێبێت، پیرۆزە بۆتەکەت دروست کردووە، چی بکەین؟ مافەکەی بدەینێ یان چی دەڵێیت؟ هەروەها لە دیسکۆرد نامەم بۆ ناردوویت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٣:٠٦، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوت لێ بێ، ببوورە دیسکۆردم نەبینبی بەڵام ئێستا دەچم سەیری دەکەم. شکور بۆ خوا کاک هەریاد توانی لە مێتا ڕێگایەکم بۆ بدۆزێتەوە بۆ سازکردنی ھەژماری بۆت، دواتریش توانیم لە ڕێگای بەرنامەی Termuxەوە پایتۆن و Pywikibotی تێدا دابەزێنم بۆ ئەوەش یارمەتیم لە chatgpt وەرگرت، تاقیکردنەوەیەکیشم تێدا ئەنجام دا و توانی بە سەرکەوتوویی بچێتە ناو ویکیپیدیای ئینگلیزی و زانیاریی تێدا بەدەست بێنێت. ئێستاش دەمەویست لە ڕێگایەک بگەڕێم بۆ مۆڵەت وەرگرتن بۆ بۆتەکە بەڵام نەمدۆزییەوە، سپاسگوزار دەبم ئەگەر مۆڵەتی دەستکاریکردن و مافی ھەڵاواردن لە بەربەستبوونی ئایپی بدەنە هیڤجابۆت. بۆ کارەکانیش لەگەڵ بەڕێزت و کاک هەریاد هاوئاهەنگ دەبم، ئەوەش بڵێم کە لە تێلێگرام لەگەڵ کاک هەریاد بڕیارمان دا بۆ بە ٠٪ گەیاندنی هەڵەکان، پێش شارەکانی ئیسرائیل؛ وەک تاقیکردنەوە شارەکانی ئیمارات بڵاو بکەینەوە کە ژمارەیان کەمترە و ١٥ بۆ ٢٠ وتارە، پێم وایە ئەوە هەر لە دەرەوەی کۆمەڵە وتارەکان بێ؛ ئینشاڵڵا ئەگەر سەرکەوتوو بێ یەکسەر دەچینە شارەکانی ئیسرائیل و دواتر یەک دوو پڕۆژەی تر و هیوادارم بەزووییش بگەینە خانمەکتەرەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] بەڕێزیشت با ئاگاداری ئەو باسە بیت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:١٧، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستی هەردووکتان خۆش بێت و بژین. من کەمێکی تر ماف دەدەمە بۆتەکە، و دواتر لە دیسکۆرد پێت دەڵێم لەکوێ داوای ئاڵای بۆت بکەیت (گەر نەیزانیت)، بۆ وتارەکانی ئیماراتیش کێشە نییە و بیکەن، و منیش لێرەم بۆ هاوکاری. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٣:٢٣، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە جێبەجێیە، دەستت خۆش بێت و هەر بژی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٢٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس بۆ بانگکردنەکەت! @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەم ماوەیە خەریکی ئەو داوا و شتە بووم لە مێتا تا ئەو کێشەیەم بۆ ھیڤجابۆت چارەسەر کرد. لە ئێستاوە من کار لەسەر بۆتەکەم ئەکەم و خەریکی کۆمەڵەوتارەکان ئەبم، هەر شتێکیش ھەبوو ڕاو و سەرنجی ئێوەش وەرگرم. لەشی ئێوەش ساغ بێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:٣٢، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. جێبەجێیە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٣٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوت لێ بێت، چۆن مۆڵەت و ئیزنی بەشداریکردن بۆ بۆتەکەم وەبگرم؟ تکایە گەر دەتوانی ڕێنماییم بکە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٢١، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: داوای دەکەین، بەس پێش ئەوە خولەکێک! ئێمە بە بۆتەکەی تۆ کار دەکەین یان کاک هەریاد؟ ئێوە هەردووکتان بۆتتان بونیاد ناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: من پێم وت کە داوای ئاڵای بۆت بکا، بۆ ئەوەی ئەگەر وەختێ من چالاک نەبووم پڕۆژەکە لەسەر بۆتەکەی من پەکی نەکەوێ @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەتوانێ بە بۆتەکەی خۆی کارەکان تەواو بکا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٩:٥٤، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::پێم ئاسایییە ئەگەر هەر خۆی بتوانێ هەموو پڕۆژەکە بگرێتە ئەستۆ بە بۆتەکەی بیکا، کێشەم نییە داواکەی خۆم ئەکشێنمەوە ئەو کاتە پێویست بە بۆتی من ناکا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٩:٥٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: نازانم، بەڵام گەر هەردووکتان بن باشترە، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: تۆ خۆت دەڵێی چی؟ بەهەرحاڵ من دواتر ئاڵاکە لە تێسلا بۆت وەردەگرمەوە. هیڤجا تۆ لێرەدا [[ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)/بۆت#داوای ئاڵای بۆت بۆ HaryaddBot|داواکەت بکە]] وەک کاک هەریاد. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١٧، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەمانە ئەنجام بدە هیڤجا، لەناو پەڕەی بۆتەکەت با بزانرێت بۆتەکە هی کێیە و کێ خاوەنیەتی. هەروەها بڵێ بۆ چ شتێک بەکاریدەهێنیت، هەروەها بە کام نەرمامێر دەیکەیت (ئۆتۆ ویکی یان پای ویکی یان شتێکی تر). ئەم زانیارییە دەستوورین و پێویستن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٠، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوتان لێ بێت، داواکارییەکم لە خوارەوەی ھی کاک ھەریاد زیاد کرد، ئێستا دەتوانن دەنگ بدەن. من پێم وایە بۆتەکەی کاک ھەریادیش بمێنێتەوە زۆر باش دەبێت؛ ویکیپیدیا بە یەک بۆت ئەستەمە ھەڵسووڕاندنی، بەڵام بە دوو بۆت خۆشترە. Tessla: ھەندێک لەو کارانەم کردووە بەڵام بەسەرچاو ئەوەی تریشی دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٩، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سەیری [[بەکارھێنەر:HivjaBot|بۆتەکەم]] بکە؛ داڕێژەی بۆتم داناوە کە دەڵێ سەر بە کێیە و ھەروەھا پایتۆن و Pywikibot بەکاردێنێت. ئێستاش ھەندێکی تری کار ماوە بۆتەکە، ئەگەر شتێکی زیاتر بوو بێگومان ئەویش دەنووسم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: زۆر باشە، مادەم پێتان باشە بۆتەکەم بمێنێ، وای لێ ئەکەین. بۆ داواکەش تا ھەفتەیەکە (یا زیاتر بەپێی دەنگەکان) چاوەڕێ ئەکرێ و دوای ئەبرێتە مێتا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٦:١٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر باشە جێبەجێیە، بێگومان بۆتەکەت بوونی سەت هێندە باشترە لە نەبوونی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} ئەو بۆتەی هیڤجا با لەسەر پاڵاوتن بمێنێتەوە، سبەی یان هەر ئەمشەو من یان هەر کاک هەریاد (هەریادبۆت) دەگوازینەوە بۆ پێدانی مافەکە. پێویست بە چاوەڕوانی زیاتر ناکات. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٨، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]، @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جێبەجێیە دەستتان خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٠٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: کێشە نییە، با سبەی بێت. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٧:١٠، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: دەزانیت خۆت بیگوازیتەوە بۆ داواکردن یان بیکەم؟ بەشکم تا بتوانین دەستبکەین بە کۆمەڵەوتارەکان. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٩، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سەیری [[بەکارھێنەر:HivjaBot/شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئێرە]] بکە، ھەموو شتێک ئامادەیە؛ بە ئەنقەست ھەم ئێکسێڵ و ھەم ڕەگەکەم وەک ئەوی شارەکانی ئیسرائیل داناوە، بۆیە ئەگەر ئەوانە بڵاو بکرێنەوە بە سەرکەوتوویی، یەکسەر دەچینە سەر بڵاوکردنەوەی شارەکانی ئیسرائیل و دواتریش پرۆژەکانی تر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٢٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::زۆر زۆر باش دەبێت. دەستت خۆش بێت بژیت. منیش هیواخوازم زوو بگەین بەو ئاستانە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: زۆر سپاس خۆم داواکە ئەگوێزمەوە مێتا. بزانن ئەوەی گرنگە لێرە زۆر کردنی ڕێژەی وتار نییە، گرنگییەکە لێرە ئەوەیە بەبێ کەموکوڕی کارەکان بەڕێوە ببەین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٠:٠٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: کەس لە ئێمە نەیوتووە ڕێژەی وتار بەرزکردنەوە تاکە کارە بیکەین. بێگومان ئێمەش ئەوە دەزانین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١٨، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ھاوڕێیان سەیرێکی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارەکانی ئێران|پڕۆژەی]] وتارەکانی شارەکانی ئێرانم کرد، لە [https://docs.google.com/spreadsheets/u/0/d/1YywR_i0_CxUxTydKMgbuQmoTqudy-XjJKrDk-eSswp4/htmlview گووگڵ شیتەکە] لە ھەموو وتارەکان ئەم دەقەی تیایە: {{سوور|ھەڵەی دەربڕین: پیتێکی نەناسراو ھەیە "[" }} کێشەکە لە کوێیە؟ [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٠٦، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی ئەوە یەکەم پڕۆژەی چەند سەت شاری من و کاک ئارام بوو، نزیک دوو ساڵیش وەستا تاوەکوو دواتر بڵاومان کردنەوە. کێشەی زۆر بوو؛ چ لە ڕەگەکەدا و چ لە بواری تەکنیکییەوە. بەڵام دواتر توانیمان شارستانەکانی ئێران باشتر بڵاو بکەینەوە. ئەو کێشەیەش خۆم بینیومە و ڕاستییەکەی نازانم بۆچی وا دەردەکەوێت؛ ڕەنگە کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیزانێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٣٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەو ھەڵەیە بۆ ویکیدراوە دەگەڕێتەوە کە دەبێت دانیشتووان و ڕووبەری شارەکە بە یەکەوە داخڵ کرابن، ئینجا ھەڵەکە دەرناکەوێت و دەبێتە دەقێکی پاک وەک [[سوڵتانیە]] و [[خووشکبیجاڕ]] و نزیکەی ١٠ دانەی تر. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::ھەموو ئەو وتارانەی ھەڵە سوورەیان تیا دەرەکەوێ، ئەبێ لە ویکیدراوە چاک بکرێن؟ ئەگەر ژمارەیەکی زۆری وتارەکان وا بوون بە بۆت بکرێ باشترە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٢:٥٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٦:٢٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == نوێ! == سڵاو دووبارە @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: ویستم بپرسم گەیشتن بەکوێ سەبارەت بە بابەتی بۆت و کۆمەڵەوتارەکان؟ هیچی نوێ هەیە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٩:٣٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: سڵاو. لەگەڵ @Hivja قسەمان لەسەر کردووە، ئەو ئیش لەسەر ئەو وتارانەی شارەکانی ئیمارات ئەکا، ھەموو شتێکی تەواو بووە، ئەگەر کێشەیەکی تێ نەکەوێ، لەم نزیکانە بڵاو ئەبێتەوە. منیش چاوەڕێی فایلی وتارەکانی ئیسرائیلم، کە بۆی ناردم دوای ماوەیەکی کەم ئامادەی ئەکەم، ئیشەڵا بڵاوی ئەکەمەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::دەی دەستی هەردوولاتان خۆش. چی بەمن کرا پێمی بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٢، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس بۆ تۆش! بێگومان شتێکمان پێویست بوو، پێت ئەڵێین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٠:٣٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == گواستنەوەی پەڕە == سڵاو ھیڤجا پەڕەی خوێن مەیینت گواستۆتەوە بەڵام گواستنەوەکەت ڕەچاوی ئەوەی نەکردووە چی بەستەری داوە بە پەڕەکە، بۆ ئەوەی بزانیت مەبەستم چییە [[ویکیپیدیا:گواستنەوەی پەڕە#گوێزەرەوەی پەڕە|تکایە ئەمە بخوێنەوە]] و سەیری [[تایبەت:چی بەستەری داوە بێرە/خوێن مەیین|ئەو بەستەرانە بکە کە شکاون]] بەھۆیەوە. و گەر ھەر گواستنەوەیەکی تری بەبێ ڕەوانەکەرتان کردووە تکایە سەیری ئەوانیش بکەنەوە زۆر سپاس {{emoji|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:٥٥، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو بۆ بەڕێزت، زۆر سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەت، ببوورە درەنگم وەڵام دایەوە، وتم با یەکسەر وتارەکە ساز بکەم و کێشەکە چارەسەر ببێ. ئێستا سەیری [[خوێن مەیین]] بکە؛ ھەرچەندە کۆلکە وتارە بەڵام لە ھیچ ھەر باشترە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٥٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) guexuuhqtfyiwpve2yuqn9xs3fvjk78 0 266677 1592381 1592284 2026-06-20T12:02:59Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592381 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = | other_name = | native_name = خەیبەر | native_name_lang = ar | settlement_type = | image_skyline = Khaybar - deserted houses.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = وێنەی کۆنی خەیبەر | image_map = | image_seal = | pushpin_map = Saudi Arabia | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|25|41|55|N|39|17|33|E|region:SA|display=inline,title}} | subdivision_type = | subdivision_name = {{flag|Saudi Arabia}} | subdivision_type1 = [[Regions of Saudi Arabia|Region]] | subdivision_name1 = هەرێمی مەدینە | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = established | established_date = سەدەی ٦ی پێش زاین | area_total_km2 = | area_metro_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | timezone1 = [[Arabia Standard Time|AST]] | utc_offset = +3 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = }} '''خەیبەر''' ( {{بە عەرەبی|خَيْبَر}} ) بیابانێکە لە [[دەڤەری مەدینە|پارێزگای مەدینە]] لە [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] و نزیکەی {{Convert|153|km}} هەڵکەوتووە لە باکووری شاری [[مەدینە]] . پێش هاتنی [[ئیسلام]] لە سەدەی حەوتەمدا، ئەو ناوچەیە جوولەکە عەرەبەکانی نیشتەجێ بووە تا کەوتە دەست [[موسڵمان|موسڵمانان]] لە سەردەمی پێغەمبەر لە کاتی [[شەڕی خەیبەر]] لە ساڵی ٦٢٨ی زایینی. === پێش ئیسلام === پێش هاتنی ئیسلام لە سەدەی حەوتەمی زایینیدا ، عەرەب و جولەکە ڕەسەنەکان دانیشتوانی خەیبەریان پێکهێناوە، بەڵام کەی نیشتەجێبوونی جولەکەکان لە باکووری عەرەبستان دەستیپێکردووە نادیارە. لە ساڵی ٥٦٧ خەیبەر لەلایەن پاشای مەسیحی عەرەبی غەسانی حاریس کوڕی جەبەلا داگیرکرا و لە دانیشتوانی جولەکە پاککرایەوە. دواتر لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ [[شام]] دیلەکانی ئازاد کرد . کورتەیەک لە هەڵمەتەکە لەلایەن [[ئیبن قوتەیبە]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islamport.com/b/5/adab/%df%ca%c8%20%c7%e1%c3%cf%c8/%c7%e1%e3%da%c7%d1%dd/%c7%e1%e3%da%c7%d1%dd%20005.html |سەردێڕ=Ibn Qutaybah: al-Ma'arif |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211003082131/http://www.islamport.com/b/5/adab/%df%ca%c8%20%c7%e1%c3%cf%c8/%c7%e1%e3%da%c7%d1%dd/%c7%e1%e3%da%c7%d1%dd%20005.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ەوە هاتووە کە ڕەنگە لە نووسراوی سەدەی شەشەمی حەرانیشدا ئاماژەی پێبکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Harran Inscription: A Pre-Islamic Arabic Inscription From 568 CE|ناونیشان=https://www.islamic-awareness.org/history/islam/inscriptions/harran|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=islamic-awareness.org}}</ref> <ref>[[Irfan Shahid]]: ''Byzantium and the Arabs in the sixth century'', p. 322</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تد|عەرەبستانی سعوودی|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Khaybar}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:مێژووی جوولەکە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی]] k4r2uhbc7krn7a1emk48j8c7bqgpucw 0 266975 1592544 1409875 2026-06-20T23:58:27Z ~2026-36073-61 77225 راستكردنه‌وه‌ 1592544 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|common_name=میرنشینی داسنی|continent=|native_name=میرگەها داسنیا|conventional_long_name=میرنشینی داسنیان|image_coat=|image_flag=|flag_type=|image_map=|image_map_caption=|national_motto=|capital=*[[لالش]] (٩٠٦؟-١٢٥٤) *[[شێخان]] (١٢٥٤-١٥٣٤) *[[هەولێر]] (١٥٣٤) *[[شێخان]] (١٥٣٤-١٨٣٢)|common_languages=[[کورمانجی]]|religion=ئێزیدی|government_type=میرنشینی دەرەبەگایەتی|title_leader=میری دەواسن/ بەگی دەواسن|leader1=|year_leader1=|leader2=[[عەلی بەگی داسنی]] <small>(کۆتا)</small>|year_leader2=|event_start=دامەزراندن|year_start=٩٠٦ز؟|event_end=دەستبەسەرداگرتنی میرنشینی سۆران|year_end=١٨٣٢|event_post=|date_post=|currency=}} '''داسنی''' یان '''تاسنی'''، '''داسکی''' هۆزێکی [[کورد|کوردی]] يه <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bocheńska|یەکەم=Joanna|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fPZ0DwAAQBAJ&dq=daseni&pg=PA264|سەردێڕ=Rediscovering Kurdistan's Cultures and Identities: The Call of the Cricket|ڕێکەوت=2018|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٩٣٠٨٨-٦|پەڕەکان=٢٦٤|زمان=en}}</ref> و میرنشێنێکی کوردی بوو،دواتر وەکو ناونیشانێک بۆ ئێزیدیەکان بەکار ئەهات. هۆزەکە لە نزیک [[مووسڵ|موسڵ]] و [[دھۆک|دهۆک]] و [[شێخان]] و [[شنگال]] و تا کەناری ڕۆژئاوای ڕووباری [[زێی گەورە|زێی مەزن]] نیشتەجێ بوون. <ref name=":0">M. Th. Houtsma, 1993, [https://books.google.iq/books?id=ro--tXw_hxMC&pg=PA1164&dq=dasini+Kurdish+tribe&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwivvP-69fiFAxUj8gIHHVOeAjAQ6wF6BAgHEAU#v=onepage&q&f=false E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936]: Volume 8 - Page 1164, Brill</ref> <ref name=":1">Ali, Majid Hassan (1 November 2019). [https://utpjournals.press/doi/10.3138/gsi.13.1.05 "Genocidal Campaigns during the Ottoman Era: The Firmān of Mīr-i-Kura against the Yazidi Religious Minority in 1832–1834"]. Genocide Studies International. 13 (1): 77–91. doi:10.3138/gsi.13.1.05. ISSN 2291-1847. S2CID 208688229.</ref> <ref name=":2">Ghalib, Sabah Abdullah (13 October 2011). [https://web.archive.org/web/20210728185351/https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676 The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire] 1800-1850 (PhD thesis). pp. 52–53. Archived from [https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676 the original] on 28 July 2021.</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grant|یەکەم=Asahel|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rWFTAAAAcAAJ&dq=daseni&pg=PA321|سەردێڕ=The Nestorians Or, the Lost Tribes. Containing Evidence of Their Identity, an Account of Their Manners, Customs, and Ceremonies (etc.)|ڕێکەوت=1841|بڵاوکەرەوە=John Murray|پەڕەکان=٣٢٠|زمان=en}}</ref> '''میرنشینی داسنی''' ([[کوردیی باکووری|بەکوردی سەروو]]: میرگەها داسنیا Mīrgaha Dāsiniyā) کە بە '''میرنشینی شێخان''' ناسراوە، کە شێخان ناوەندی بوو. لە ساڵانی ٩٠٠-١٨٣٢ فەرمانڕەوایی کردووە. تا لەلایەن [[میرنشینی سۆران]] داگیرکرا.<ref name=":1" /> ==ناو== دواى هاتني شێخ عه‌دی كوری مسافر و په‌یدابونی ئاینی ئێزدی ئزیدییەکان خۆیان بە داسن، داسنی، داسێنی ناودەبەن، بە فرەیی بە دەواسین، دواسن، دەواشم، سەرچاوەی ناوەکە ڕەنگە لە ئەپستۆریایەکی کۆنی نێستۆریاوە هاتبێت. ئێزیدیەکان بە زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] پێیان دەوترێت دەسنایێ یان دەسنیێ.<ref name=":0" />  ناوی داسین (بە کۆی دەواسن) لە زمانی کۆنی [[زمانە ئێرانییەکان|ئاری]] *daêvaysna وەرگیراوە کە بە واتای "دێو پەرستان" دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Colpe |یەکەم=Carsten |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c3V-T69h42wC&dq=da%C3%AAvaysna&pg=PA672 |سەردێڕ=Iranier - Aramäer - Hebräer - Hellenen: iranische Religionen und ihre Westbeziehungen ; Einzelstudien und Versuch einer Zusammenschau |ڕێکەوت=2003 |بڵاوکەرەوە=Mohr Siebeck |ژپنک=٩٧٨-٣-١٦-١٤٧٨٠٠-٠|پەڕەکان=٦٧٢|زمان=de}}</ref> شەڕەفخانی بەدلیسی داسنەکانی بە ئەکرادی ئێزدی و کۆردە یە ڕادێیە ئێزدی کە بە واتای "کوردی ئێزیدی" دێت نووسیووە.<ref name=":4" /> ==بنەچەو ڕیشەیان== بە گوتەی [[ئیبن فەزڵان|بن فەزڵان]]، هۆزی داسنی تیرەیەک بوون لە هۆزی بۆختی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest |یەکەم=John S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=Survival Among The Kurds |ڕێکەوت=2012 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|پەڕەکان=٤٤|زمان=en}}</ref> ==ناوچەی داسن== خاکی داسنی یان دەواسن، باکور و ڕۆژهەڵاتی دامێنی موسڵی لەخۆگرتبوو. هەروەها [[شێخان]] و [[لالش]] و [[دھۆک|دهۆکی داسنی]] و [[خەبات (قەزا)|کەڵەکی داسنی]] و [[سێمێل|سیمێل]] و [[شنگال|شنگالی]] لەخۆگرتبوو.''<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Zaken |یەکەم=M. |سەردێڕ=Chapter Three. Dohuk |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ئیش=Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan |پەڕەکان=٧٩–٩٦|ناونیشان=https://brill.com/display/book/9789047422129/Bej.9789004161900.i-376_006.xml |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Brill |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٧٤-٢٢١٢-٩}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest |یەکەم=John S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=Survival Among The Kurds |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allison |یەکەم=Christine |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GTg6tSFTQ98C&dq=daseni&pg=PA43 |سەردێڕ=The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan |ڕێکەوت=2001 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٧٤٦٥٥-٠|پەڕەکان=٤٣|زمان=en}}</ref> لە سەردەمی میر حوسێن بەگی داسنی لە ١٥٣٤ز، داسنیەکان ناوچەی [[کەرکووک]] و [[ھەولێر|هەولێریشیان]] فەرمانڕەوای ئەکرد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />'' هەروەها هۆزی داسنی لە [[پارێزگای حومس|پارێزگاری هۆمس]]، [[سووریا|سوریاش]] هەبوون. پێیان دەگۆترا اکراد الداسنية "داسنیە کوردەکان"، کە تا ئێستاش بۆ چەندین نەوە بە [[کوردیی باکووری|کوردی]] دەدوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Suliman |یەکەم=Mohammad |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ئێزیدیەکان لە سوریا: دەیان ساڵ ئینکاری بوون و جیاکاری |ناونیشان=https://www.academia.edu/87890417/ئێزیدییەکان_لە_سوریا_دەیان ساڵ ئینکاری بوون و جیاکاری |journal=سوریاکان بۆ ڕاستی و دادپەروەری |پەڕەکان=٣٩}}</ref> ==مێژوو== ===مێژووی كۆن=== لە ساڵی ٩٠٦ داسنیەکان لە دەسەڵاتی [[دەوڵەتی حەمدانی|حەمدانیدەکان]] یاخی بوون. داسنیەکان لەلایەن یاقوتی حەمەوی باسکراون کە لە جبل داسن"چیای داسن" نیشتەجێن. لە سەدەی ١٤ز دا، لەلایەن ئەلعومەریەوە تۆمارکراوە کە [[ئاکرێ]] لەلایەن داسنیەکان نیشتەجێیە. لە سەدەی ١٥ز، داسێنیەکان لەلایەن میرنشینی بادینانەوە شاڵاویان کرایە سەر.<ref>James, B. “Le « territoire tribal des Kurdes » et l’Aire Iraqienne (Xe-XIIIe Siècles): Esquisse des Recompositions Spatiales.” Revue des Mondes Musulmans et de la Méditerranée 117-118 (2007).101-126.</ref> ===ململانێیە سەرەتایەکان لەگەڵ سۆران=== لە سەردەمی [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمان قانوونی]] لە ساڵی ١٥٣٤، میری داسنی کە میر حوسێن بەگی داسنی خاکی [[میرنشینی سۆران|میرنشینی سۆرانیان]] پێدرا کە [[ھەولێر|هەولێر]] و [[کەرکووک|کەرکوکی]] لەخۆگرتبوو. حەسەن بەگ باوکی حسێن بەگ لە دوای [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدیران]] خۆی لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییە]] سەرکەوتووەکاندا هاوپەیمانی کردبوو و بەهۆی شارەزایی دیپلۆماسی و سیاسییەوە ناوبانگی دەرکردبوو. کوڕەکەی، حوسێن بەگ، دوای مردنی لە ساڵی ١٥٣٤ شوێنی گرتەوە، سەرەڕای گۆشەگیری و فەرمانڕەوای زۆردارانەی و دڕندانەی بەسەر موسڵمانانی سۆران، ئێزدییەکان توانیان دەسەڵاتێکی گەورەی سیاسی و سەربازی لە ژێر سەرکردایەتییەکی کورتخایەن و خۆشگوزەرانی حوسێن بەگدا بپارێزن سواڵ بکە و چێژ لە قۆناغێکی دەگمەنی ئارامی و ئازادی لە گۆشەگیری وەربگرن. موسڵمانانی سۆران دژی فەرمانڕەوایی حوسێن بەگ وەستانەوە، و چەندین جار هەوڵی ڕووخاندنی فەرمانڕەوایی داسنییان دا، هەوڵە سەرەتاییەکانیان سەرکەوتوو نەبوون و بەرپەرچدرانەوە، تا [[میرنشینی ئەردەڵان|میرنشینی ئەردەڵانی]] دراوسێ هاوپەیمانییان لە دژی حوسێن بەگ دروست کرد، و هەولێریان گرت لە کاتێکدا حوسێن بەگ ئامادەنەبوو و لە سەردانێکدا بوو بۆ شێخان، یاخود ئەستەنبوڵ بەپێی سەرچاوەکانی تر. هەوڵەکانی حوسێن بەگ بۆ دەستبەسەر داگرتنەوەی شارەکە سەرکەوتوو نەبوو، بەهۆی ئەو پشتیوانییە ناوخۆییەی کە فەرمانڕەوا موسڵمانەکان (سۆران) بەدەستیان دەهێنا و لە ئەنجامدا ٥٠٠ جەنگاوەری ئێزدی گیانیان لەدەستدا. دوای شکستەکە، حوسێن بەگ بانگهێشتی ئەستەنبوڵ کرایەوە و لەسێدارەدرا لەلایەن سلێمانی قانوونی بەهۆی شکستەکانی.<ref name=":2" /> ==سەرچاوەکان== <references/> {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:چاندی ئێزیدی]] n3yr2xza3x9cbsjnj3p33ftw86mmchb 1592594 1592544 2026-06-21T02:28:28Z Pirehelokan 5097 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-36073-61|~2026-36073-61]] ([[User talk:~2026-36073-61|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1409875 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|common_name=میرنشینی داسنی|continent=|native_name=میرگەها داسنیا|conventional_long_name=میرنشینی داسنیان|image_coat=|image_flag=|flag_type=|image_map=|image_map_caption=|national_motto=|capital=*[[لالش]] (٩٠٦؟-١٢٥٤) *[[شێخان]] (١٢٥٤-١٥٣٤) *[[هەولێر]] (١٥٣٤) *[[شێخان]] (١٥٣٤-١٨٣٢)|common_languages=[[کورمانجی]]|religion=ئێزیدی|government_type=میرنشینی دەرەبەگایەتی|title_leader=میری دەواسن/ بەگی دەواسن|leader1=|year_leader1=|leader2=[[عەلی بەگی داسنی]] <small>(کۆتا)</small>|year_leader2=|event_start=دامەزراندن|year_start=٩٠٦ز؟|event_end=دەستبەسەرداگرتنی میرنشینی سۆران|year_end=١٨٣٢|event_post=|date_post=|currency=}} '''داسنی''' یان '''تاسنی'''، '''داسکی''' هۆزێکی [[کورد|کوردی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییە]] <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bocheńska|یەکەم=Joanna|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fPZ0DwAAQBAJ&dq=daseni&pg=PA264|سەردێڕ=Rediscovering Kurdistan's Cultures and Identities: The Call of the Cricket|ڕێکەوت=2018|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٩٣٠٨٨-٦|پەڕەکان=٢٦٤|زمان=en}}</ref> و میرنشێنێکی کوردی بوو، وەکو ناونیشانێک بۆ ئێزیدیەکان بەکار ئەهات. هۆزەکە لە نزیک [[مووسڵ|موسڵ]] و [[دھۆک|دهۆک]] و [[شێخان]] و [[شنگال]] و تا کەناری ڕۆژئاوای ڕووباری [[زێی گەورە|زێی مەزن]] نیشتەجێ بوون. <ref name=":0">M. Th. Houtsma, 1993, [https://books.google.iq/books?id=ro--tXw_hxMC&pg=PA1164&dq=dasini+Kurdish+tribe&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwivvP-69fiFAxUj8gIHHVOeAjAQ6wF6BAgHEAU#v=onepage&q&f=false E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936]: Volume 8 - Page 1164, Brill</ref> <ref name=":1">Ali, Majid Hassan (1 November 2019). [https://utpjournals.press/doi/10.3138/gsi.13.1.05 "Genocidal Campaigns during the Ottoman Era: The Firmān of Mīr-i-Kura against the Yazidi Religious Minority in 1832–1834"]. Genocide Studies International. 13 (1): 77–91. doi:10.3138/gsi.13.1.05. ISSN 2291-1847. S2CID 208688229.</ref> <ref name=":2">Ghalib, Sabah Abdullah (13 October 2011). [https://web.archive.org/web/20210728185351/https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676 The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire] 1800-1850 (PhD thesis). pp. 52–53. Archived from [https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676 the original] on 28 July 2021.</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grant|یەکەم=Asahel|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rWFTAAAAcAAJ&dq=daseni&pg=PA321|سەردێڕ=The Nestorians Or, the Lost Tribes. Containing Evidence of Their Identity, an Account of Their Manners, Customs, and Ceremonies (etc.)|ڕێکەوت=1841|بڵاوکەرەوە=John Murray|پەڕەکان=٣٢٠|زمان=en}}</ref> '''میرنشینی داسنی''' ([[کوردیی باکووری|بەکوردی سەروو]]: میرگەها داسنیا Mīrgaha Dāsiniyā) کە بە '''میرنشینی شێخان''' ناسراوە، کە شێخان ناوەندی بوو. لە ساڵانی ٩٠٠-١٨٣٢ فەرمانڕەوایی کردووە. تا لەلایەن [[میرنشینی سۆران]] داگیرکرا.<ref name=":1" /> ==ناو== ئێزیدییەکان خۆیان بە داسن، داسنی، داسێنی ناودەبەن، بە فرەیی بە دەواسین، دواسن، دەواشم، سەرچاوەی ناوەکە ڕەنگە لە ئەپستۆریایەکی کۆنی نێستۆریاوە هاتبێت. ئێزیدیەکان بە زمانی [[زمانی سوریانی|سوریانی]] پێیان دەوترێت دەسنایێ یان دەسنیێ.<ref name=":0" />  ناوی داسین (بە کۆی دەواسن) لە زمانی کۆنی [[زمانە ئێرانییەکان|ئاری]] *daêvaysna وەرگیراوە کە بە واتای "دێو پەرستان" دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Colpe |یەکەم=Carsten |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c3V-T69h42wC&dq=da%C3%AAvaysna&pg=PA672 |سەردێڕ=Iranier - Aramäer - Hebräer - Hellenen: iranische Religionen und ihre Westbeziehungen ; Einzelstudien und Versuch einer Zusammenschau |ڕێکەوت=2003 |بڵاوکەرەوە=Mohr Siebeck |ژپنک=٩٧٨-٣-١٦-١٤٧٨٠٠-٠|پەڕەکان=٦٧٢|زمان=de}}</ref> شەڕەفخانی بەدلیسی داسنەکانی بە ئەکرادی ئێزدی و کۆردە یە ڕادێیە ئێزدی کە بە واتای "کوردی ئێزیدی" دێت نووسیووە.<ref name=":4" /> ==بنەچەو ڕیشەیان== بە گوتەی [[ئیبن فەزڵان|بن فەزڵان]]، هۆزی داسنی تیرەیەک بوون لە هۆزی بۆختی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest |یەکەم=John S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=Survival Among The Kurds |ڕێکەوت=2012 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|پەڕەکان=٤٤|زمان=en}}</ref> ==ناوچەی داسن== خاکی داسنی یان دەواسن، باکور و ڕۆژهەڵاتی دامێنی موسڵی لەخۆگرتبوو. هەروەها [[شێخان]] و [[لالش]] و [[دھۆک|دهۆکی داسنی]] و [[خەبات (قەزا)|کەڵەکی داسنی]] و [[سێمێل|سیمێل]] و [[شنگال|شنگالی]] لەخۆگرتبوو.''<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Zaken |یەکەم=M. |سەردێڕ=Chapter Three. Dohuk |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ئیش=Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan |پەڕەکان=٧٩–٩٦|ناونیشان=https://brill.com/display/book/9789047422129/Bej.9789004161900.i-376_006.xml |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Brill |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٧٤-٢٢١٢-٩}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest |یەکەم=John S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+Kurdish+tribe&pg=PA312 |سەردێڕ=Survival Among The Kurds |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allison |یەکەم=Christine |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GTg6tSFTQ98C&dq=daseni&pg=PA43 |سەردێڕ=The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan |ڕێکەوت=2001 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٧٤٦٥٥-٠|پەڕەکان=٤٣|زمان=en}}</ref> لە سەردەمی میر حوسێن بەگی داسنی لە ١٥٣٤ز، داسنیەکان ناوچەی [[کەرکووک]] و [[ھەولێر|هەولێریشیان]] فەرمانڕەوای ئەکرد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />'' هەروەها هۆزی داسنی لە [[پارێزگای حومس|پارێزگاری هۆمس]]، [[سووریا|سوریاش]] هەبوون. پێیان دەگۆترا اکراد الداسنية "داسنیە کوردەکان"، کە تا ئێستاش بۆ چەندین نەوە بە [[کوردیی باکووری|کوردی]] دەدوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Suliman |یەکەم=Mohammad |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ئێزیدیەکان لە سوریا: دەیان ساڵ ئینکاری بوون و جیاکاری |ناونیشان=https://www.academia.edu/87890417/ئێزیدییەکان_لە_سوریا_دەیان ساڵ ئینکاری بوون و جیاکاری |journal=سوریاکان بۆ ڕاستی و دادپەروەری |پەڕەکان=٣٩}}</ref> ==مێژوو== ===مێژووی كۆن=== لە ساڵی ٩٠٦ داسنیەکان لە دەسەڵاتی [[دەوڵەتی حەمدانی|حەمدانیدەکان]] یاخی بوون. داسنیەکان لەلایەن یاقوتی حەمەوی باسکراون کە لە جبل داسن"چیای داسن" نیشتەجێن. لە سەدەی ١٤ز دا، لەلایەن ئەلعومەریەوە تۆمارکراوە کە [[ئاکرێ]] لەلایەن داسنیەکان نیشتەجێیە. لە سەدەی ١٥ز، داسێنیەکان لەلایەن میرنشینی بادینانەوە شاڵاویان کرایە سەر.<ref>James, B. “Le « territoire tribal des Kurdes » et l’Aire Iraqienne (Xe-XIIIe Siècles): Esquisse des Recompositions Spatiales.” Revue des Mondes Musulmans et de la Méditerranée 117-118 (2007).101-126.</ref> ===ململانێیە سەرەتایەکان لەگەڵ سۆران=== لە سەردەمی [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمان قانوونی]] لە ساڵی ١٥٣٤، میری داسنی کە میر حوسێن بەگی داسنی خاکی [[میرنشینی سۆران|میرنشینی سۆرانیان]] پێدرا کە [[ھەولێر|هەولێر]] و [[کەرکووک|کەرکوکی]] لەخۆگرتبوو. حەسەن بەگ باوکی حسێن بەگ لە دوای [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدیران]] خۆی لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییە]] سەرکەوتووەکاندا هاوپەیمانی کردبوو و بەهۆی شارەزایی دیپلۆماسی و سیاسییەوە ناوبانگی دەرکردبوو. کوڕەکەی، حوسێن بەگ، دوای مردنی لە ساڵی ١٥٣٤ شوێنی گرتەوە، سەرەڕای گۆشەگیری و فەرمانڕەوای زۆردارانەی و دڕندانەی بەسەر موسڵمانانی سۆران، ئێزدییەکان توانیان دەسەڵاتێکی گەورەی سیاسی و سەربازی لە ژێر سەرکردایەتییەکی کورتخایەن و خۆشگوزەرانی حوسێن بەگدا بپارێزن سواڵ بکە و چێژ لە قۆناغێکی دەگمەنی ئارامی و ئازادی لە گۆشەگیری وەربگرن. موسڵمانانی سۆران دژی فەرمانڕەوایی حوسێن بەگ وەستانەوە، و چەندین جار هەوڵی ڕووخاندنی فەرمانڕەوایی داسنییان دا، هەوڵە سەرەتاییەکانیان سەرکەوتوو نەبوون و بەرپەرچدرانەوە، تا [[میرنشینی ئەردەڵان|میرنشینی ئەردەڵانی]] دراوسێ هاوپەیمانییان لە دژی حوسێن بەگ دروست کرد، و هەولێریان گرت لە کاتێکدا حوسێن بەگ ئامادەنەبوو و لە سەردانێکدا بوو بۆ شێخان، یاخود ئەستەنبوڵ بەپێی سەرچاوەکانی تر. هەوڵەکانی حوسێن بەگ بۆ دەستبەسەر داگرتنەوەی شارەکە سەرکەوتوو نەبوو، بەهۆی ئەو پشتیوانییە ناوخۆییەی کە فەرمانڕەوا موسڵمانەکان (سۆران) بەدەستیان دەهێنا و لە ئەنجامدا ٥٠٠ جەنگاوەری ئێزدی گیانیان لەدەستدا. دوای شکستەکە، حوسێن بەگ بانگهێشتی ئەستەنبوڵ کرایەوە و لەسێدارەدرا لەلایەن سلێمانی قانوونی بەهۆی شکستەکانی.<ref name=":2" /> ==سەرچاوەکان== <references/> {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:چاندی ئێزیدی]] 55ewak2tqhfd83vka8rdoppbm1j18sl 0 271584 1592404 1590349 2026-06-20T12:46:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592404 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''سامی ئەبوو زوھری''' ({{Lang|ar|سامی أبوو زُھْری}}، لەدایکبووی ساڵی 1967<ref>[https://www.all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=10&mid=1518&lang=en Sami Abu Zuhri Personal Info]</ref>) وتەبێژی باڵای ڕێکخراوی [[فەلەستینییەکان|فەلەستینی]] [[حەماس|حەماسە]]. زوھری لە ساڵی ١٩٦٧ لە شاری [[ڕەفەح]] لەدایک بووە. لە [[زانکۆی ئیسلامی غەززە]] مێژووی خوێندووە و لە نێوان ساڵانی ١٩٩٤–١٩٩٧ وەک سەرۆکی ئەنجومەنی خوێندکارانی زانکۆی ئیسلامی کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٤ بڕوانامەی ماجستێری لە مێژوودا بەدەستھێناوە. زوھری لە ١٩ی ئایاری ٢٠٠٦ ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا، پێش ئەو کاتە ئەندامێکی تاڕادەیەک نەناسراوی حەماس بوو، کاتێک بەرپرسانی ئاسایش و گومرگی فەلەستین بۆیان دەرکەوت کە ٦٤٠ ھەزار [[یۆرۆ]]ی لەسەر کەسەکەی ھەیە؛ ڕاپۆرتێکی دیکە ئیدیعای کردووە کە بڕە پارەیەکی زیاتری ٩٠٠ ھەزار یۆرۆی لەبەردەستدایە، و دەستی بەسەردا گرتووە، دوای ئەوەی زوھری پشتێنێکی پارەی شاراوەی لە دەروازەیەکی سنووریی ڕۆتینی لە [[میسر|میسرەوە]] بۆ [[کەرتی غەززە]] خستووەتە خوارەوە. ئەم ھەواڵە ھێزە نیمچە سەربازییەکانی حەماس و [[بزووتنەوەی فەتح|فەتحی]] ڕکابەریی گەیاندە بازگەی پەڕینەوەکە، کە زوھری ڕەتیکردەوە بەبێ ئەو دراوانە بەجێبھێڵێت، کە وەک قاچاخ دەستی بەسەردا گیرابوو. ئەبوو زوھری لە لێدوانێکیدا بۆ پەیامنێری کەناڵی ئەلجەزیرەی عەرەبی ڕای گەیاندووە، ئەو پارەیە بە شێوەیەکی تایبەت لەلایەن ئەو کەسانەوە بەخشراوە کە لە گەشتێکیدا بۆ گەلانی عەرەب چاوی پێکەوتووە. چاودێرانی ئەورووپی کە وێستگەکەیان گرتە دەست کاتێک [[ئیسرائیل]] لە غەززە کشایەوە، تۆمەتبارن بە پشکنینی کاڵا قاچاخەکان کە ھەندێکجار چەک و خۆراکیش لەخۆدەگرێت. خولیۆ دی لا گاردیا، وتەبێژی ھێزەکانی [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] کە چاودێری ڕێڕەوەکە دەکەن، ڕای گەیاندووە، ئەو گەشتیارانەی لە ڕێگەی [[ڕەفەح]]ەوە دەپەڕنەوە، دەبێت ھەموو بڕە پارەکانیان زیاتر لە دوو ھەزار دۆلار ڕابگەیەنن. ئەبوو زوھری ناڕەزایەتی خۆی دەربڕی بەرامبەر بە خستنەڕووی ئەو شتەی کە بە «بەناو ھۆلۆکۆست» ناوی بردووە لە پلانی وانەکانی پێشنیارکراوی UNRWA بۆ خوێندکاران لە غەززە. ناوبراو درێژەی بە قسەکانی دا و وتی: پێمان وایە گرنگترە فەلەستینییەکان فێری تاوانەکانی داگیرکاری ئیسرائیل بکرێت.<ref name="YahooAstal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hadid|یەکەم=Diaa|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Hamas leader denies Nazi genocide of Jews|ناونیشان=https://news.yahoo.com/s/ap/20090831/ap_on_re_mi_ea/ml_hamas_holocaust|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090904072407/http://news.yahoo.com/s/ap/20090831/ap_on_re_mi_ea/ml_hamas_holocaust|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Yahoo!]]}}</ref> کاتێک گومانلێکراوانی تاوانبارانی ڕفاندن و کوشتنی ھەرزەکارانی ئیسرائیلی لە ساڵی ٢٠١٤ مەروان قەوەسماحی و عامر ئەبوو عائیشە دوای بەرەنگاربوونەوەی دەستگیرکردن لەلایەن ئیسرائیلەوە کوژران، ناوبراو وتی "حەماس ستایشی ئەو ڕۆڵە دەکات کە شەھیدەکان لە ڕاوەدوونانی دانیشتوانی ئیسرائیلدا بینیویانە و جەختیش دەکەینەوە کە تیرۆرکردنیان نابێت". بەرگری لاواز بکەن".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-israel-idUSKCN0HI09H20140923|سەردێڕ=Israel says its troops kill Hamas men accused of slaying teens|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|via=www.reuters.com}}</ref> دەوترێت لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٤، سامی دەبوو زوھری، ژنە پەیامنێرێکی بیانی کە بنکەکەی لە غەززەی ھەراسان کردووە و لەلایەن ئەو گرووپە [[ئیسلامەتی|ئیسلامییەی]] کە حوکمڕانی کەرتی غەززە دەکەن لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Hamas spokesman said to have harassed female foreign reporter|ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/hamas-spokesman-said-to-have-harassed-female-foreign-reporter/|وێبگە=The Times of Israel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Hamas spokesman accused of sexual harassment|ناونیشان=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/53652-141207-hamas-spokesman-accused-of-sexual-harassment|وێبگە=i24news}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/14/AR2008091400328.html واشنتۆن پۆست]14 ئەیلوولی ٢٠٠٨ ''عەباس ئامانجی ئەوەیە تا ساڵی ٢٠١٠ لە پۆستەکەیدا بمێنێتەوە سەرەڕای وتارەکەی حەماس'' [[ڕۆیتەرز]] * [https://web.archive.org/web/20080523163826/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1580339/Israeli-minister-vows-Palestinian-%27holocaust%27.html دەیلی تەلەگراف] ''وەزیری ئیسرائیل سوێندی «ھۆلۆکۆست»ی فەلەستینی خوارد'' لەلایەن تیم بوتچەرەوە * [http://uk.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUKL1585112620080515 ڕۆیتەرز] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001070414/http://uk.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUKL1585112620080515 |date= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }} ١٥ی ئایاری ٢٠٠٨ ''بوش ستایشی «گەلی ھەڵبژێردراو»ی ئیسرائیل دەکات وەک ئەوەی عەرەبەکان ناڵەیان بۆ دەگێڕن'' * [http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html ئەبو زوھری وتەبێژی بزووتنەوەی حەماس]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116155855/http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html |date=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ }} لە لە زاری ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ * [http://israelreporter.com/2005/09/30/wnd-exclusive-interview-with-senior-hamas-spokesman-sami-abu/Abu چاوپێکەوتنی زوھری لەگەڵ سامی ئەبو زوھری]k>، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ * [http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/05/19/hamas.border/index.html سی ئێن ئێن نیووز], ''بەرپرسێکی حەماس لە سنوورەکاندا بە زیاتر لە یەک ملیۆن دۆلارەوە گیرا'' ١٩ی ئایاری ٢٠٠٦ * [https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=1980595 کەناڵی ABC News]: «بەرپرسێکی حەماس بە قاچاخ ٨١٧ ھەزار دۆلار گیرا» * [http://www.imemc.org/article/54493 IMEMC] ''ئەبو زوھری داوا لە عەباس دەکات کە شکستی دانوستانەکانی ئاشتی لە ٢٦ی نیسانی ٢٠٠٨ ڕابگەیەنێت'' * [http://www.haaretz.com/hasen/spages/976429.html ھائارێتس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311205310/http://www.haaretz.com/hasen/spages/976429.html |date=١١ی ئازاری ٢٠١٠ }} ٢٠ی نیسانی ٢٠٠٨ ''ڕاپۆرت: حەماس پلانی میسری بۆ ئاگربەست لەگەڵ ئیسرائیل ڕەتکردەوە'' * [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1202742145654&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull Jpost]{{بەستەری مردوو|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1202742145654&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }} ''سەرۆکی تیرۆری حیزبوڵڵا لە بۆردومانی دیمەشق کوژرا'' لەلایەن یاکۆڤ کاتز… * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/04/AR2008080401933.html واشنتۆن پۆست] ٥ی ئابی ٢٠٠٨ ''دەستڕاگەیشتن بە چاودێری غەززییەکان ھەڵەی لێکۆڵینەوەی ئیسرائیلی لە ڕاپۆرتێکدا لەلایەن لیندا گرادشتاینەوە ڕەخنەی لێگیرا'' {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|فەلەستین|ژیاننامە}} [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] 70rk6wyz0bwrd4a4h52gsnvumjh29mq 1 271624 1592405 1590351 2026-06-20T12:46:20Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592405 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سامی ئەبوو زوهری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1310068 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081001070414/http://uk.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUKL1585112620080515 بۆ http://uk.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUKL1585112620080515 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20070816085951/http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html بۆ http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٢، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سامی ئەبوو زوهری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1324859 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090904072407/http://news.yahoo.com/s/ap/20090831/ap_on_re_mi_ea/ml_hamas_holocaust بۆ https://news.yahoo.com/s/ap/20090831/ap_on_re_mi_ea/ml_hamas_holocaust زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٢٢، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سامی ئەبوو زوھری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1590349 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100311205310/http://www.haaretz.com/hasen/spages/976429.html بۆ http://www.haaretz.com/hasen/spages/976429.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٢٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سامی ئەبوو زوھری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592404 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20070816085951/http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20071116155855/http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html لە http://www.ipc.gov.ps/ipc_e/ipc_e-1/e_News/news2004/2004_06/174.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) kyvw6t3k9k02xqynpymh2ltm2rcxxou 1 275523 1592626 1339080 2026-06-21T08:02:34Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592626 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەزای حەویجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1339079 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 بۆ http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٤٨، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەزای حەویجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592625 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20160802144230/http://mmpw.gov.iq/uploads/image/Service%20Indicator/Sew/h/Kark.jpg گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20160808085520/http://mmpw.gov.iq/uploads/image/Service%20Indicator/Sew/h/Kark.jpg لە http://mmpw.gov.iq/uploads/image/Service%20Indicator/Sew/h/Kark.jpg تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٠٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 04a43hbbb43syml918ngq85gvlqu923 0 279590 1592375 1592299 2026-06-20T12:01:59Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592375 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دەریای باشووری کالیفۆرنیا'''، درێژییەکەی ٦٩٢ کیلۆمەترە، کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و [[مەکسیک]]. لە خاڵی کۆنسێپشنەوە لە [[کالیفۆڕنیا]] درێژ دەبێتەوە ھەتا پونتا کۆلۆنێت لە [[باخا کالیفۆرنیا (ویلایەت)|باخا کالیفۆرنیا]]. ھەروەھا ئەو ناوچەیەی [[ئۆقیانووسی ئارام]] دەگرێتەوە کە بەو چەماوەیە دیاری کراوە.<ref name=NOAA>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Restoration Activities - Montrose/PV Shelf, CA - Southwest Region - DARRP|ناونیشان=https://webarchive.library.unt.edu/eot2008/20080917224810/http://www.darrp.noaa.gov/southwest/montrose/baja.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=webarchive.library.unt.edu|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201205102704/https://webarchive.library.unt.edu/eot2008/20080917224810/http://www.darrp.noaa.gov/southwest/montrose/baja.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Southern California Bight Regional Monitoring Program|ناونیشان=https://www.sccwrp.org/about/research-areas/regional-monitoring/southern-california-bight-regional-monitoring-program/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Southern California Coastal Water Research Project|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Southern California Bight}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} dwxlypi3pkb2g1ejs0synwsxbuj6kf7 0 280774 1592556 1584266 2026-06-21T00:49:46Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592556 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شەڕی غەززە لە ساڵی ٢٠١٤''' کە بە '''ئۆپەراسیۆنی''' '''لێواری پارێزەر''' ناسراوە ({{Langx|he|מִבְצָע צוּק אֵיתָן}}، {{Refn|Turkish [[Anadolu Agency]] reported that an Israeli military spokesman had explained that the non-literal translation of the operation's name into English was to "give a more 'defensive' connotation".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Arnaout |یەکەم١=Abdel-Raouf |سەردێڕ=From 'Shield' to 'Edge': How Israel names its military ops |ناونیشان=http://www.aa.com.tr/en/world/355946--from-shield-to-edge-how-israel-names-its-military-ops |بڵاوکەرەوە=[[Anadolu Agency]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150910082714/http://www.aa.com.tr/en/world/355946--from-shield-to-edge-how-israel-names-its-military-ops |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{better source needed|date=April 2022|reason=[[Wikipedia:Reliable sources/Perennial sources#Anadolu Agency (controversial topics)]]}} The IDF's official Arabic name for the operation, translated into English, is "Operation Resolute Cliff".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ghert-Zand |یەکەم١=Renee |سەردێڕ=Name 'Protective Edge' doesn't cut it |ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/name-protective-edge-doesnt-cut-it |ئیش=[[The Times of Israel]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001180304/https://www.timesofisrael.com/name-protective-edge-doesnt-cut-it/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kordova, Shoshana |سەردێڕ=Why is the English name of Operation Protective Edge so different from the Hebrew version? |ناونیشان=http://www.haaretz.com/news/features/word-of-the-day/.premium-1.605936#! |ئیش=[[Haaretz]] |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150512155434/http://www.haaretz.com/news/features/word-of-the-day/.premium-1.605936#! |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/09/03/heres-what-really-happened-in-the-gaza-war-according-to-the-israelis/|سەردێڕ=Here's what really happened in the Gaza war (according to the Israelis)|ئیش=[[The Washington Post]]|دوایین=Booth|یەکەم=William|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160916192730/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/09/03/heres-what-really-happened-in-the-gaza-war-according-to-the-israelis/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/aponline/2016/08/24/world/middleeast/ap-ml-israel-gaza-war-probe.html|سەردێڕ=Israel Clears Forces in Several Deadly 2014 Gaza War Cases|ئیش=[[The New York Times]]|agency=[[Associated Press]]|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٦}}</ref>)، و '''شەڕی پۆڕی خواروو''' ({{Langx|ar|معرکة العصف المأکول}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/amp/blogs/2017/12/18/فلسطین-ووھم-أسلمة-الصراع |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240226023131/https://www.aljazeera.net/amp/blogs/2017/12/18/فلسطین-ووھم-أسلمة-الصراع |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Al Jazeera}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/amp/encyclopedia/2015/7/7/العدوان-الإسرائیلی-علی-غزة-2014 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231203070053/https://www.aljazeera.net/amp/encyclopedia/2015/7/7/العدوان-الإسرائیلی-علی-غزة-2014 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Aljazeera}}</ref>)، ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بوو کە لەلایەن [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]] لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٤ لە [[کەرتی غەززە]] دەستیپێکرد، کە [[کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە|خاکێکی فەلەستینە]] و لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە لەلایەن حەماسەوە بەڕێوەدەبرێت. دوابەدوای ڕفاندن و کوشتنی سێ ھەرزەکاری ئیسرائیلی لە [[کەناری ڕۆژاوا|کەرتی ڕۆژاوا]] لەلایەن چەکدارانی سەر بە [[حەماس]]، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] دەستیانکرد بە ''ئۆپەراسیۆنی پاسەوانی برا''، کە تێیدا ١٠ فەلەستینی کوژران و ١٣٠ کەسی تری برینداربوون و زیاتر لە ٦٠٠ کەس زیندانیکران.<ref name="Maannews1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=Maan News|ناونیشان=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=714820|سەردێڕ=100 Palestinians killed in Israeli assault on Sunday alone|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730054343/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=714820|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref><ref name="nathanthrall">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nathan Thrall |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Hamas's Chances |ناونیشان=http://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=London Review of Books |بەرگ=٣٦|issue=16 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190416032651/https://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> دەگوترێ حەماس تۆڵەی نەکردووەتەوە بەڵام دوای زیاتر لە دوو ھەفتە ھێرشی موشەکی بۆ سەر ئیسرائیل دەستپێکردەوە، ئەوەش دوای کوژرانی یەکێک لە چەکدارەکانی بە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل لە ٢٩ی حوزەیران. ئەم پەرەسەندنە بووە ھۆی دروستبوونی ململانێیەکی حەوت ھەفتەیی نێوان ھەردوولا، کە یەکێک بوو لە کوشندەترین سەرھەڵدانی [[ململانێی فەلەستین و ئیسرائیل|ململانێی ئیسرائیل و فەلەستینییەکان]] لە ماوەی دەیان ساڵدا. شەڕەکە زیاتر لە دوو ھەزار کوژراوی لێکەوتەوە کە زۆرینەی ڕەھایان فەلەستینییەکانی غەززە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zonszein|یەکەم=Mairav|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|سەردێڕ=Israel killed more Palestinians in 2014 than in any other year since 1967|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|زمان=en-GB|issn=0261-3077|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220412025048/https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967}}</ref> ئەمەش بە گشتی شەش ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیلی دەگرێتەوە کە لە ئەنجامی شەڕەکەدا کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Armed |یەکەم=Palestinian |ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥|orig-date=January 16, 2024 |ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/1178/2015/en/|سەردێڕ=State of Palestine: Unlawful and deadly: Rocket and mortar attacks by Palestinian armed groups during the 2014 Gaza/Israel conflict |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240119172449/https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/1178/2015/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئامانجی ئۆپراسیۆنی سەربازی ئیسرائیل ڕاگرتنی ھەڵدانی موشەکەکان بوو بۆ ناو ئیسرائیل لە کەرتی غەززەوە. بە پێچەوانەوە، ھێرشەکانی حەماس ئامانجیان ھێنانی فشاری نێودەوڵەتی بوو بۆ سەر ئیسرائیل بە ئامانجی ستراتیژی ناچارکردنی ئیسرائیل بۆ ھەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و ئاسمانی کەرتی غەززە؛ لەنێو ئامانجەکانی دیکەیدا بریتی بوون لە کۆتاییھێنان بە ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر فەلەستینییەکان، بەدەستھێنانی لایەنی سێیەم بۆ چاودێریکردن و گەرەنتیکردنی پابەندبوون بە ئاگربەست،<ref name="gaza-ceasefire">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://america.aljazeera.com/articles/2014/7/16/gaza-ceasefire-accountability.html|سەردێڕ=Citing past failures, Hamas demands an enforceable cease-fire |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160128202908/http://america.aljazeera.com/articles/2014/7/16/gaza-ceasefire-accountability.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=america.aljazeera.com}}</ref> ئازادکردنی زیندانییە سیاسییە فەلەستینییەکان و تێپەڕاندنی گۆشەگیرییەکەی. بەپێی ھەواڵێکی ''[[بی بی سی]]''، ئیسرائیل ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر کەرتی غەززە دەستپێکردووە وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە ھێرشە موشەکییەکانی حەماس و [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|جیھادی ئیسلامی فەلەستینی]] و [[توندوتیژیی سیاسیی فەلەستینی|گروپە چەکدارەکانی دیکەی فەلەستینی]]. لە ٧ی تەممووزدا، دوای ئەوەی حەوت چەکداری حەماس لە تەقینەوەی تونێلێکدا لە [[خان یوونس|خان یونس]] گیانیان لەدەستدا کە یان بەھۆی ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیلەوە بوو (بەپێی حەماس، ناتان ترال، ''بی بی سی'' و بەرپرسێکی باڵای ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zitun|یەکەم=Yoav|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=IDF: We uncovered Gaza terror tunnel leading to Israel|بڵاوکەرەوە=Yedioth|agency=Ynet|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4539146,00.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151118212034/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4539146,00.html}}</ref> یان تەقینەوەی بەڕێکەوتی تەقەمەنی خۆیان (بەپێی ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل)، حەماس بەرپرسیارێتی ئەو موشەکانەی گرتە ئەستۆ کە ئاراستەی ئیسرائیل کرابوون، و دواتر ٤٠ موشەکی دیکەی بەرەو ئیسرائیل ھەڵدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gaza-Israel conflict: Is the fighting over?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28252155|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=BBC|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140827200022/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-28252155}}</ref> ئۆپەراسیۆنی ئاسمانی ئیسرائیل بە فەرمی ڕۆژی دواتر دەستی پێکرد و لە ١٧ی تەممووزدا، فراوانتر کرا بۆ ئەوەی داگیرکارییەکی تەواو زەمینی بۆ سەر کەرتی غەززە بگرێتەوە بە ئامانجی ڕاگەیەندراوی لەناوبردنی سیستەمی تونێلەکانی غەززە؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gaza conflict: Israel and Palestinians agree long-term truce|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28939350|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414134424/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28939350}}</ref> لەشکرکێشی زەمینی ئیسرائیل لە ٥ی ئاب کۆتایی ھات. لە ٢٦ی ئابدا ئاگربەستێکی کراوە ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sherwood|یەکەم=Harriet|دوایین٢=Balousha|یەکەم٢=Hazem|سەردێڕ=Gaza ceasefire: Israel and Palestinians agree to halt weeks of fighting|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/26/gaza-ceasefire-israel-palestinians-halt-fighting|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=The Guardian UK|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180613215443/https://www.theguardian.com/world/2014/aug/26/gaza-ceasefire-israel-palestinians-halt-fighting}}</ref> تا ئەم کاتە، ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل ڕاپۆرتی دا کە [[حەماس]] و [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]] و گرووپە چەکدارەکانی دیکەی فەلەستینی ٤٥٦٤ موشەک و ھاوەنیان ئاراستەی ئیسرائیل کردووە و زیاتر لە ٧٣٥ موشەک لە ناوەڕاستی فڕینەکەدا ڕێگرییان لێکراوە و لەلایەن [[گومبەزی ئاسنین|قوبە ئاسنینی]] ئیسرائیلەوە خراوەتە خوارەوە. زۆربەی تەقەی ھاوەن و موشەکی غەززە نادروست بوو، و لە ئەنجامدا بەر زەوی کراوە کەوت؛ زیاتر لە ٢٨٠ موشەک لەناو کەرتی غەززەدا نیشتنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imra.org.il/story.php?id=64534|سەردێڕ=IMRA - Wednesday, July 30, 2014 IDF: Over the past 24 hours 36% of rockets fired at Israel fell short |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012111055/http://www.imra.org.il/story.php3?id=64534 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.imra.org.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.algemeiner.com/2014/07/30/algemeiner-editor-dovid-efune-up-to-25-percent-of-hamas-rockets-fall-short-and-kill-gazan-civilians-video/|سەردێڕ=Algemeiner Editor Dovid Efune: Up to 25 Percent of Hamas Rockets Fall Short and Kill Gazan Civilians (VIDEO) - Algemeiner.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414150442/http://www.algemeiner.com/2014/07/30/algemeiner-editor-dovid-efune-up-to-25-percent-of-hamas-rockets-fall-short-and-kill-gazan-civilians-video/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref name="failing_rockets">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.idfblog.com/blog/2014/07/31/hamas-launches-rockets-civilians-gaza|سەردێڕ=HostGator - Please Configure Your Name Servers |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140822025714/http://www.idfblog.com/blog/2014/07/31/hamas-launches-rockets-civilians-gaza/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> و ٢٢٤ موشەک لە ناوچەی نیشتەجێبوون کەوتبووە خوارەوە.<ref name="ynetnumbers">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ynetnews|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Operation Protective Edge in numbers|زمان=en|ئیش=Ynetnews|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4564678,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150602013754/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4564678,00.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/day-50-hamas-confirms-talk-of-new-truce-rockets-from-lebanon-fired-at-galilee-idf-hits-back/#ixzz3BVpRZLr5|سەردێڕ=Egypt says Gaza truce to begin at 7; Israeli killed in mortar strike|یەکەم=Ricky|دوایین=Ben-David|یەکەم٢=Haviv|دوایین٢=Rettig Gur|یەکەم٣=Yifa|دوایین٣=Yaakov|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=Times of Israel|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012123927/https://www.timesofisrael.com/day-50-hamas-confirms-talk-of-new-truce-rockets-from-lebanon-fired-at-galilee-idf-hits-back/#ixzz3BVpRZLr5}}</ref> ھەروەھا موشەکەکانی فەلەستینی ١٣ مەدەنی فەلەستینییان لە غەززە کوشت کە ١١ کەسیان منداڵ بوون. داعش ھێرشی کردە سەر ٥٢٦٣ ئامانج لە کەرتی غەززە؛ لانیکەم ٣٤ تونێلی ناسراو لەناوچوون<ref name="ynetnumbers"/> و دوو لەسەر سێی جبەخانەی ١٠ ھەزار موشەکی حەماس یان بەکارھێنران یان لەناوچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/aug/9/rockets-airstrikes-after-gaza-war-truce-collapses/?page=all|سەردێڕ=Rockets, airstrikes after Gaza war truce collapses |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305055933/http://www.washingtontimes.com/news/2014/aug/9/rockets-airstrikes-after-gaza-war-truce-collapses/?page=all |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|وێبگە=The Washington Times}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=AP ANALYSIS: Hamas enters talks with Israel on Gaza from a point of military weakness|ناونیشان=https://www.foxnews.com/world/ap-analysis-hamas-enters-talks-with-israel-on-gaza-from-a-point-of-military-weakness/|ئیش=Fox News|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924190154/http://www.foxnews.com/world/2014/08/06/ap-analysis-hamas-enters-talks-with-israel-on-gaza-from-point-military-weakness/}}</ref> لە نێوان ٢٬١٢٥ بۆ ٢٬٣١٠ غەززی لە کاتی شەڕەکەدا کوژراون لەکاتێکدا لە نێوان ١٠٬٦٢٦ بۆ ١٠٬٨٩٥<ref name="PCHR">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pchrgaza.org/portal/en/index.php?option=com_content&view=article&id=10491:statistics-victims-of-the-israeli-offensive-on-gaza-since-08-july-2014&catid=145:in-focus|سەردێڕ=End impunity in Palestine: calling for investigation and prosecution by the International Criminal Court |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150626164255/http://www.pchrgaza.org/portal/en/index.php?option=com_content&view=article&id=10491:statistics-victims-of-the-israeli-offensive-on-gaza-since-08-july-2014&catid=145:in-focus |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> بریندار بوون (لەوانەش ٣٬٣٧٤ منداڵ، کە زیاتر لە ١٠٠٠ کەسیان کەمئەندامی ھەمیشەیی ماونەتەوە). خەمڵاندنی قوربانیانی مەدەنی غەززە لە نێوان لەسەدا ٧٠ لەلایەن وەزارەتی تەندروستی غەززەوە،<ref name="OCHA">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.ochaopt.org/documents/ocha_opt_sitrep_04_09_2014.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140913014525/http://www.ochaopt.org/documents/ocha_opt_sitrep_04_09_2014.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref><ref name="PCHR"/> لەسەدا ٦٥ لەلایەن پۆلی پاراستنی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لەلایەن ئۆچا (بەشێکی لەسەر بنەمای ڕاپۆرتەکانی وەزارەتی تەندروستی غەززە)،<ref name="HRC_REPORT">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIGaza/A_HRC_CRP_4.doc |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170725150151/http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIGaza/A_HRC_CRP_4.doc |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> و لەسەدا ٣٦ لەلایەن بەرپرسانی ئیسرائیلەوەیە.<ref name="partten">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_20774/E_020_15_614553775.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151112075614/http://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_20774/E_020_15_614553775.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref><ref name="MFA-report-fatalities"/> نەتەوە یەکگرتووەکان مەزەندەی کردووە کە زیاتر لە ٧ ھەزار خانوو بۆ ١٠ ھەزار خێزان ڕووخێنراون، لەگەڵ ٨٩ ھەزار خانووی دیکە کە زیانیان بەرکەوتووە، کە نزیکەی ١٠ ھەزار ماڵیان بەھۆی بۆردومانەکەوە کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر بووە. تێچووی ئاوەدانکردنەوە لە ماوەی ٢٠ ساڵدا لە ٤–٦ ملیار [[دۆلاری ئەمریکی]] بۆی حساب کرا. ٦٧ سەربازی ئیسرائیلی، ٥ ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیل (لەوانەش منداڵێک) و کەسێکی مەدەنی تایلەندی کوژراون<ref name="OCHA"/> لەکاتێکدا ٤٦٩ سەربازی ئیسرائیلی و ٢٦١ مەدەنی ئیسرائیلی برینداربوون.<ref name="OPE-Israeli-wounded">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hartman|یەکەم=Ben|سەردێڕ=50 days of Israel's Gaza operation, Protective Edge – by the numbers|ناونیشان=http://www.jpost.com/Operation-Protective-Edge/50-days-of-Israels-Gaza-operation-Protective-Edge-by-the-numbers-372574|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=The Jerusalem Post}}</ref> لە لایەنی ئیسرائیلەوە، کاریگەرییە ئابوورییەکانی ئۆپەراسیۆنەکە بە (نزیکەی ٢.٥ ملیار [[دۆلاری ئەمریکی]]) و زیانەکانی بەرھەمی ناوخۆیی بە ڕێژەی ٠٫٤٪ ھەبووە.<ref name="IsraelLoss">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.globes.co.il/en/article-Operation-Protective-Edge-to-cost-NIS-85b-1000953306|سەردێڕ=Operation Protective Edge to cost NIS 8.5b - Globes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140713032413/http://www.globes.co.il/en/article-operation-protective-edge-to-cost-nis-85b-1000953306 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28252155 ململانێی غەززە و ئیسرائیل: شەڕ کۆتایی ھاتووە؟]. بی بی سی نیووز ئۆنلاین * [https://www.idfblog.com/operationgaza2014/ Operation Protective Edge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312053850/https://www.idfblog.com/operationgaza2014/ |date=١٢ی ئازاری ٢٠١٧ }} Archived. [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] * [https://www.ochaopt.org/content/gaza-two-years-2014-hostilities-august-2016 غەززە: دوو ساڵ بەسەر شەڕ و پێکدادانەکانی ساڵی ٢٠١٤دا تێپەڕیوە]. نووسینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ھەماھەنگی کاروباری مرۆیی * [http://mfa.gov.il/MFA/ForeignPolicy/IsraelGaza2014/Pages/2014-Gaza-Conflict-Factual-and-Legal-Aspects.aspx ململانێی غەززە لە ساڵی ٢٠١٤: لایەنە ڕاستی و یاساییەکان]. وەزارەتی دەرەوەی ئیسرائیل * [http://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2014/08/gaza-truce-there-winner-201482714583180993.html ئاگربەستی غەززە: براوە ھەیە؟] Archived [[کەناڵی ئەلجەزیرە ئینگلیزی|ئەلجەزیرە ئینگلیزی]] * [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1AqLhz84lMCcvopizH52MPKb8gsbLEuBF7U2rk51tFXw ئاماری لێواری پارێزەر]. دۆکیومێنت و لاپەڕە و سلایدەکانی گووگڵ * [https://web.archive.org/web/20240823172139/https://www.middleeastmonitor.com/20180708-remembering-the-2014-israeli-offensive-against-gaza/ بابەتێک لەلایەن میدل ئیست مۆنیتەرەوە] * [https://archive.today/20240810151355/https://www.aa.com.tr/ar/التقاریر/الذکری-الثالثة-لحرب-2014-علی-غزة-أرقام-وحقائق-إطار/856134 وتارێکی ئانادۆڵو بە زمانی عەرەبی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|فەلەستین|ئیسرائیل|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2014 Israel–Gaza conflict}} [[پۆل:شەڕەکانی فەلەستین]] [[پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل]] [[پۆل:ململانێکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:ململانێی غەززە-ئیسرائیل]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە فەلەستین]] mvgt6twmhhf4ipro6mo1qhdo4q967se 0 280779 1592554 1464407 2026-06-21T00:48:47Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592554 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|شەڕی غەززە}}{{داتابۆکس|بەند=Q53692}} '''شەڕی ٢٠١٢ی غەززە''' یان '''ئۆپەراسیۆنی پایەی بەرگری''' ({{Langx|he|עַמּוּד עָנָן}}، ''ʿAmúd ʿAnán''، بە واتای وشەیی: "پایەی ھەور")،<ref name="inn">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Chief of Staff Declares 'Operation Pillar of Cloud'|بڵاوکەرەوە=Arutz Sheva|ناونیشان=http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/254767|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121117001824/http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/254767}}</ref> کە ھەڵمەتێکی ھەشت ڕۆژە بوو لە [[کەرتی غەززە]] کە لەلایەن حەماسەوە بەڕێوەدەبرێت، لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ بە کوشتنی [[ئەحمەد جەعبەری]]، سەرۆکی باڵی سەربازی غەززەی [[حەماس]]، بە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل دەستیپێکرد.<ref name="bbcQandA">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Q&A: Israel-Gaza violence|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20388298|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414151057/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20388298}}</ref><ref name="Algemeiner_live-updates">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|format=live updates|سەردێڕ=Day 2: 300+ Rockets Fired at Israel Since Start of Operation Pillar of Defense|ناونیشان=http://www.algemeiner.com/2012/11/15/algemeiner-live-updates-day-2-245-rockets-fired-at-israel-since-start-of-operation-pillar-of-defense/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Algemeiner|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180723122748/https://www.algemeiner.com/2012/11/15/algemeiner-live-updates-day-2-245-rockets-fired-at-israel-since-start-of-operation-pillar-of-defense/}}</ref><ref name="JPost Jabari">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lappin |یەکەم=Yaakov |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.jpost.com/Defense/IAF-strike-kills-Hamas-military-chief-Jabari|سەردێڕ=IAF strike kills Hamas military chief Jabari |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171207041539/http://www.jpost.com/Defense/IAF-strike-kills-Hamas-military-chief-Jabari |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=The Jerusalem Post}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Massed Israeli troops poised for invasion of Gaza|یەکەم=Matthew|دوایین=Kalman|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/massed-israeli-troops-poised-for-invasion-of-gaza-8316615.html|شوێن=UK|ئیش=The Independent|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327092550/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/massed-israeli-troops-poised-for-invasion-of-gaza-8316615.html}}</ref> پێش ئۆپەراسیۆنەکە قۆناغێک بوو کە ژمارەیەک ھێرشی وەڵامدەرەوەی یەکتری ئیسرائیل و فەلەستینی تێدابوو. بە گوتەی حکوومەتی ئیسرائیل، ئۆپەراسیۆنەکە لە وەڵامی ھەڵدانی زیاتر لە ١٠٠ مووشەک بۆ ئیسرائیل لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا دەستیپێکردووە،<ref name="JPost 100 rockets">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gaza groups pound Israel with over 100 rockets|ناونیشان=http://www.jpost.com/Defense/Gaza-groups-pound-Israel-with-over-100-rockets|ئیش=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414151101/https://www.jpost.com/Defense/Gaza-groups-pound-Israel-with-over-100-rockets}}</ref> ھێرشێکی چەکدارانی غەززە بۆ سەر جیپێکی دەورییەی سەربازی ئیسرائیل لەناو سنوورەکانی ئیسرائیل، و تەقینەوەیەک کە بەھۆی ئامێری تەقەمەنیی خۆماڵییەوە ڕوویدا، کە لە نزیک سەربازانی ئیسرائیل ڕوویدا، لە لای ئیسرائیل لە تونێلێک کە لەژێر بەربەستی کەناری ڕۆژاوای ئیسرائیلدا تێدەپەڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/wireStory/israel-tunnel-explodes-gaza-border-17686902#.UKnxEIefvuE |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.mfa.gov.il/mfa/pressroom/2012/pages/operation_pillar_of_defense-statements.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180701030509/http://www.mfa.gov.il/mfa/pressroom/2012/pages/operation_pillar_of_defense-statements.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> حکوومەتی ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئامانجەکانی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە ڕاگرتنی ھێرشە مووشەکییەکان بووە بۆ سەر ئامانجە مەدەنییەکان کە لە کەرتی غەززەوە سەرچاوەیان گرتووە<ref name="UNHCR">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Stephanie|دوایین=Nebehay|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/palestinians-israel-humanitarian-idUSL5E8MK6MG20121120|سەردێڕ=UN rights boss, Red Cross urge Israel, Hamas to spare civilians|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305052435/http://www.reuters.com/article/palestinians-israel-humanitarian-idUSL5E8MK6MG20121120}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Al-Mughrabi|یەکەم=Nidal|ناونیشان=https://www.chicagotribune.com/2012/11/24/hamas-leader-defiant-as-israel-eases-gaza-curbs/|سەردێڕ=Jerusalem and Tel Aviv under rocket fire, Netanyahu warns Gaza|ئیش=Chicago Tribune|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160107012400/http://articles.chicagotribune.com/2012-11-24/news/sns-rt-us-palestinians-israel-hamasbre8ad0wp-20121114_1_gaza-curbs-gaza-fishermen-hamas-leader}}</ref> و تێکدانی تواناکانی ڕێکخراوە چەکدارەکان.<ref name="JPost Jabari"/> فەلەستینییەکان حکوومەتی ئیسرائیلیان بە ھۆکاری ھەڵکشانی توندوتیژییەکان زانی و ھێزەکانی ئیسڕائیلیان تۆمەتبار کرد بە ھێرشکردنە سەر ھاووڵاتیانی مەدەنی غەززە لە چەند ڕۆژی پێش ئۆپەراسیۆنەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel warns Hamas of 'heavy price' for Gaza rockets|ناونیشان=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jRUtS7PreKQztfBnueg5yNep0ROg?docId=CNG.eceda380b55ad442c0c0b524c5263e34.61|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140301205413/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jRUtS7PreKQztfBnueg5yNep0ROg?docId=CNG.eceda380b55ad442c0c0b524c5263e34.61|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> ئەوان گەمارۆدانی کەرتی غەززە و داگیرکردنی [[کەناری ڕۆژاوا|کەناری ڕۆژاوایان]] لە نێویاندا قودسی ڕۆژھەڵات وەک ھۆکاری ھێرشە مووشەکییەکان ھێناوەتەوە.<ref name="bbcQandA"/> لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا، ھێزی ئاسمانی نێودەوڵەتی ئیدیعای کرد کە زیاتر لە ١٥٠٠ شوێنی لە کەرتی غەززەی داوە،<ref name="haalb">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=LIVE BLOG: Day 8 of Israel-Gaza conflict 2012|ناونیشان=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/live-blog-day-8-of-israel-gaza-conflict-2012-1.479350/live-blog-day-8-of-israel-gaza-conflict-2012-1.479350|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=Haaretz|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150512181803/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/live-blog-day-8-of-israel-gaza-conflict-2012-1.479350/live-blog-day-8-of-israel-gaza-conflict-2012-1.479350}}</ref> کە بریتی بوون لە شوێنی ھەڵدانی مووشەک، کۆگای چەک، دامەزراوە حکومییەکان و بلۆکی شوقە.<ref name="factbox">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-israel-gaza-idUSBRE8AK0H920121121|سەردێڕ=Factbox: Gaza targets bombed by Israel|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151017131730/http://www.reuters.com/article/2012/11/21/us-palestinians-israel-gaza-idUSBRE8AK0H920121121}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی [[کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران|کۆمیساریای باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، ١٧٤ فەلەستینی کوژراون و سەدان کەسیش بریندار بوون.<ref name="OHCHR">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=United Nations High Commissioner for Human Rights |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A.HRC.22.35.Add.1_AV.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200925155715/https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A.HRC.22.35.Add.1_AV.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> نزیکەی ٣٥٠ &#x2013; ٧٠٠ خێزان ئاوارە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_gaza_sitrep_26_11_2011_english.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121222153110/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_gaza_sitrep_26_11_2011_english.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Situation Report}}</ref><ref name="aftereight">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rettig|یەکەم=Haviv|ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/several-casualties-in-explosion-in-central-tel-aviv/|سەردێڕ=After eight days of fighting, ceasefire is put to the test|ئیش=Times of Israel|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001222925/http://www.timesofisrael.com/several-casualties-in-explosion-in-central-tel-aviv/}}</ref><ref name="intensify">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=The Associated Press|ناونیشان=http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/israel-gaza-attacks-truce-talk_n_2167093.html|سەردێڕ=Israel Gaza Attacks Intensify Despite Truce Talks|ئیش=The Huffington Post|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303231651/http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/israel-gaza-attacks-truce-talk_n_2167093.html}}</ref> یەک ھێرشی ئاسمانی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dalu Family in Gaza Mourns Dead After Israel Bombs House|ناونیشان=http://www.huffingtonpost.com/2012/11/19/dalu-family-gaza_n_2159086.html|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٢|agency=Reuters|ئیش=[[The Huffington Post]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012111157/https://www.huffingtonpost.com/2012/11/19/dalu-family-gaza_n_2159086.html}}</ref> بووە ھۆی کوژرانی دە ئەندامی بنەماڵەی دەلوو. بەشێک لە زیانە گیانییەکانی فەلەستینییەکان بەھۆی نیشتنەوەی مووشەکەکانی فەلەستینی بە ھەڵە لە ناو کەرتی غەززە بووە.<ref name="prepare">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/9685564/Israeli-forces-prepare-for-war-as-troops-mass-on-Gaza-border.html|سەردێڕ=Israeli forces prepare for war as troops mass on Gaza border|ئیش=Telegraph|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|شوێن=London|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190406130703/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/9685564/Israeli-forces-prepare-for-war-as-troops-mass-on-Gaza-border.html}}</ref> ھەشت فەلەستینی لەلایەن ئەندامانی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسامەوە]] بە تۆمەتی ھاوکاری لەگەڵ ئیسرائیل لە سێدارە دران. لە میانەی ئۆپەراسیۆنەکەدا، حەماس و لیواکانی ئەلقەسام و [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|جیھادی ئیسلامی فەلەستینی]] (PIJ) ھێرشە مووشەکییەکانی خۆیان بۆ سەر شار و شارۆچکەکانی ئیسرائیل زیاتر چڕکردەوە، لە کۆدی ئۆپەراسیۆنێکدا بە ناوی '''ئۆپەراسیۆنی بەردی گڵی کوڵاو''' ({{Langx|ar|حجارة سجیل}}، ''ḥijārat sijīl'') لەلایەن لیواکانی ئەلقەسامەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.al-sharq.com/ArticleDetails.aspx?AID=216556&CatID=103&Title=کتائب+القسام+تبدأ+عملیة+%22حجارة+سجیل%22+ضد+إسرائیل|سەردێڕ=الصفحة غير موجودة 404 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121216034429/http://www.al-sharq.com/ArticleDetails.aspx?AID=216556&CatID=103&Title=کتائب+القسام+تبدأ+عملیة+%22حجارة+سجیل%22+ضد+إسرائیل |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> زیاتر لە ١٤٥٦ مووشەکیان ئاراستەی ئیسرائیل کردووە، و ١٤٢ مووشەکی دیکە کە لەناو خودی غەززە کەوتنە خوارەوە.<ref name="BanKiMoonStatement2012Nov21">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ban Ki-moon |دوایین٢=UN Secretary-General |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.un.org/sg/statements/index.asp?nid=6452|سەردێڕ=Secretary-General's remarks to the Security Council [as delivered] {{!}} United Nations Secretary-General |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305021750/http://www.un.org/sg/statements/index.asp?nid=6452 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە="Overall, in that same time period, more than 1,456 rockets have been fired from Gaza into Israel. 142 have fallen inside Gaza itself. Approximately 409 were intercepted by the Iron Dome anti-missile system. (...) Since Israel's targeted assassination from the air, on 14 November, of Ahmed Jaabari, chief of Hamas' military wing, and with Israel's offensive in Gaza in its eighth day, the Israel Defense Forces publicly reported that it has conducted strikes at more than 1,450 targets in Gaza."}}</ref> گرووپە چەکدارە فەلەستینییەکان چەکیان بەکارھێناوە لەوانە فەجر-٥ی دروستکراوی ئێران، مووشەکەکانی گراد، [[مووشەکی قەسام|قەسام]] و ھاوەن کە لە ڕووسیا دروستکراون. ھەندێک لەم چەکانە ئاراستەی ڕیشۆن لێزیۆن و بەێرشەبا و ئەشدۆد و [[ئەشکەلۆن|ئەشقەلۆن]] و ناوەندەکانی دیکەی دانیشتووان کران. لە دوای [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداو]] لە ساڵی ١٩٩١ بۆ یەکەمجار [[تێل ئەڤیڤ|تەلئەبیب]] لێدرا و مووشەک ئاڕاستەی [[ئورشەلیم|قودس]] کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.jpost.com/Defense/Gaza-terrorists-fire-two-rockets-at-Tel-Aviv|سەردێڕ=Gaza rocket hits area south of Tel Aviv for first time|ئیش=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|یەکەم=Yaakov|دوایین=Lappin|یەکەم٢=Tovah|دوایین٢=Lazaroff|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219020011/https://www.jpost.com//Defense/Gaza-terrorists-fire-two-rockets-at-Tel-Aviv}}</ref> مووشەکەکان لە ئەنجامی لێدانی ڕاستەوخۆی ماڵێکدا لە شاری کیریات مەلاچی سێ ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیلی کوژران.<ref name="Algemeiner_live-updates"/> تا کۆتایی ئۆپەراسیۆنەکە شەش ئیسرائیلی کوژراون و دوو سەد و چل بریندار بوون و زیاتر لە دوو سەد کەسیش لەلایەن ڕێکخراوێکی پزیشکی ئیسرائیلییەوە چارەسەری دڵەڕاوکێیان بۆ کراوە. {{Refn|<ref name="IsraelOfficialNumbers"/><ref name=aftereight/><ref name="sixteen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jpost.com/Breaking-News/MDA-16-injured-in-South-on-sixth-day-of-operation|سەردێڕ=MDA: 16 injured in South on sixth day of operation|ئیش=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002064916/https://www.jpost.com/Breaking-News/MDA-16-injured-in-South-on-sixth-day-of-operation|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=70injured>[http://www.jpost.com/Breaking-News/70-Israelis-injured-in-rocket-attacks-in-last-24-hours 70 Israelis injured in rocket attacks in last 24 hours] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015934/https://www.jpost.com//Breaking-News/70-Israelis-injured-in-rocket-attacks-in-last-24-hours |date=19 February 2019}}, Jerusalem Post 15 November 2012</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oster|یەکەم=Marcy|ناونیشان=http://www.jta.org/2012/11/22/news-opinion/israel-middle-east/soldier-dies-of-injuries-from-gaza-mortar|سەردێڕ=Title: six Israelis die in Operation Pillar of Defense. JTA. 12 Nov|بڵاوکەرەوە=Jewish Telegraphic Agency|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001142454/https://www.jta.org/2012/11/22/news-opinion/israel-middle-east/soldier-dies-of-injuries-from-gaza-mortar|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} نزیکەی ٤٢١ مووشەک لەلایەن سیستمی بەرگری [[مووشەک]]ی [[گومبەزی ئاسنین]]ی ئیسرائیلەوە ڕێگری لێکراون، ١٤٢ مووشەکی دیکەش کەوتوونەتە سەر خودی غەززە، ٨٧٥ مووشەک لە ناوچە کراوەکان کەوتوونەتە خوارەوە و ٥٨ مووشەکیان بەر ناوچە شارییەکانی ئیسرائیل کەوتووە.<ref name="BanKiMoonStatement2012Nov21"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324712504578136931078468210|سەردێڕ=Israel's Iron Dome Defense Battled to Get Off the Ground|دوایین=Levinson|یەکەم=Charles|دوایین٢=Adam Entous|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Wall Street Journal]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141013053408/http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324712504578136931078468210}}</ref> پاسێک لە تەلئەبیب لەلایەن کەسێکی [[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەب-ئیسڕائیلی]] بۆردومان کرا و بەھۆیەوە ٢٨ ھاووڵاتی مەدەنی بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4309791,00.html|سەردێڕ=Terror attack: Blast on Tel Aviv bus; 28 hurt|بڵاوکەرەوە=Ynet News|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190329123906/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4309791,00.html}}</ref> کەنەدا، ئەڵمانیا، شانشینی یەکگرتوو، ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژاوایی پشتیوانیان بۆ ئەوەی بە مافی ئیسرائیل دەزانن بۆ بەرگریکردن لە خۆی، یان ئیدانەی ھێرشە مووشەکییەکانی حەماسیان بۆ سەر ئیسرائیل کرد. {{Refn|<ref name=ashton>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lazaroff|یەکەم=Tovah|ناونیشان=http://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Ashton-Merkel-say-Israel-has-right-to-defend-itself|سەردێڕ=Ashton, Merkel say Israel has right to defend itself|newspaper=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219015755/https://www.jpost.com//Diplomacy-and-Politics/Ashton-Merkel-say-Israel-has-right-to-defend-itself|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=us>{{cite press release|title=Gaza Rocket Attacks|location=US|publisher=Department of State|date=14 November 2012|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/prs/ps/2012/11/200551.htm|access-date=14 November 2012|archive-date=30 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630145600/https://2009-2017.state.gov/r/pa/prs/ps/2012/11/200551.htm|url-status=live}}</ref><ref name=uk>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Foreign Secretary statement on Gaza and southern Israel|شوێن=UK|ناونیشان=https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-statement-on-gaza-and-southern-israel|بڵاوکەرەوە=Foreign & Commonwealth Office|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001220538/https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-statement-on-gaza-and-southern-israel|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=france>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/palestinians-israel-idUSL5E8MF10320121115|سەردێڕ=UPDATE 8-Rockets hits near Tel Aviv as Gaza death toll rises|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|یەکەم=Nidal|دوایین=al-Mughrabi|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121117183223/http://www.reuters.com/article/2012/11/15/palestinians-israel-idUSL5E8MF10320121115|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=australia>{{cite press release|title=Gillard condemns attacks on Israel|publisher=Fairfax Media|location=AU|date=16 November 2012|first=Bianca|last=Hall|url=http://www.theage.com.au/federal-politics/political-news/gillard-condemns-attacks-on-israel-20121116-29fx8.html|access-date=16 November 2012|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118135538/http://www.theage.com.au/federal-politics/political-news/gillard-condemns-attacks-on-israel-20121116-29fx8.html|url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://m.euractiv.com/details.php?aid=516096 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130606104652/http://m.euractiv.com/details.php?aid=516096 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|زمان=fr |سەردێڕ=Les ministres européens mettent en garde Israël quant à l'escalade de la violence à Gaza |trans-title=European ministers warn Israel about escalade of violence in Gaza |بڵاوکەرەوە=EurActiv |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref name=bulgaria>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mfa.bg/en/events/73/4/539/index.html|سەردێڕ=Foreign minister Nikolay Mladenov commenting on the situation in southern Israel and the Gaza Strip|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Foreign Affairs (Bulgaria)]]|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012054637/http://www.mfa.bg/en/events/73/4/539/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=canada>{{cite press release|title=Canada Condemns Hamas and Stands with Israel|publisher=Foreign Affairs and International Trade|location=CA|date=14 November 2012|url=http://www.international.gc.ca/media/aff/news-communiques/2012/11/14a.aspx?lang=eng&view=d|access-date=15 November 2012|archive-date=11 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150911124726/http://www.international.gc.ca/media/aff/news-communiques/2012/11/14a.aspx?lang=eng|url-status=live}}</ref><ref name=czech>[http://www.mzv.cz/jnp/en/issues_and_press/statements/x2012_11_15_prohlaseni_mzv_cr_k_aktualnimu_vyvoji_situace_v_izraeli_a_pasmu_gazy.html Statement of MFA on Israel and the Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523074243/http://www.mzv.cz/jnp/en/issues_and_press/statements/x2012_11_15_prohlaseni_mzv_cr_k_aktualnimu_vyvoji_situace_v_izraeli_a_pasmu_gazy.html |date=23 May 2013}}, Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic 15 November 2012</ref><ref name=netherlands>[http://www.government.nl/news/2012/11/13/timmermans-condemns-rocket-attacks-on-israel-from-gaza.html Timmermans condemns rocket attacks on Israel from Gaza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150720212004/http://www.government.nl/news/2012/11/13/timmermans-condemns-rocket-attacks-on-israel-from-gaza.html |date=20 July 2015}}, Government of the Netherlands 13 November 2012</ref><ref name=DS>{{بیرخستنەوەی وێب|شوێن=LB|ناونیشان=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2012/Nov-15/195155-russia-condemns-disproportionate-strikes-on-gaza.ashx#axzz2CJLCPknc|سەردێڕ=Russia condemns 'disproportionate' strikes on Gaza|ئیش=The Daily Star|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002020201/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2012/Nov-15/195155-russia-condemns-disproportionate-strikes-on-gaza.ashx#axzz2CJLCPknc|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} [[چین]] و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.fmprc.gov.cn/ce/cgny/eng/fyrth/t991273.htm|سەردێڕ=系统维护_中华人民共和国外交部 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190830082526/https://www.fmprc.gov.cn/ce/cgny/eng/fyrth/t991273.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Consulate General of the People's Republic of China in New York}}</ref> [[ئێران]] و [[ڕووسیا]] و [[میسر]] و [[تورکیا]] و چەند وڵاتێکی دیکەی عەرەبی و موسڵمان ئۆپەراسیۆنی ئیسرائیلیان ئیدانە کرد. {{Refn|<ref name=DS/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tribune.com.pk/story/466271/at-the-un-pakistan-slams-israels-offensive-in-gaza/|سەردێڕ=At the UN, Pakistan slams Israel's offensive in Gaza|ئیش=The Express Tribune|شوێن=PK|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002021822/https://tribune.com.pk/story/466271/at-the-un-pakistan-slams-israels-offensive-in-gaza/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.bna.bh/portal/en/news/533367|سەردێڕ=Morocco Strongly Condemns Israeli Raids on Gaza|agency=Bahrain News Agency|شوێن=Rabat, [[Bahrain|BH]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180725111606/http://www.bna.bh/portal/en/news/533367|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.nowlebanon.com/NewsArticleDetails.aspx?ID=456924 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121209051912/http://www.nowlebanon.com/NewsArticleDetails.aspx?ID=456924 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Lebanese president: Israeli attack on Gaza obstructs peace |بڵاوکەرەوە=NOW Lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref>}} [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] دانیشتنێکی بەپەلەی لەسەر دۆخەکە ئەنجامدا، بەڵام نەگەیشتنە بڕیارێک.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|شوێن=UK|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/9679500/Gaza-toll-rises-as-UN-calls-for-end-to-the-bloodshed.html|سەردێڕ=Gaza toll rises as UN calls for end to the bloodshed|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001220525/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/9679500/Gaza-toll-rises-as-UN-calls-for-end-to-the-bloodshed.html}}</ref> دوای چەند ڕۆژێک لە دانوستانەکانی نێوان حەماس و ئیسرائیل، ئاگربەست بە ناوبژیوانی میسر لە ٢١ی ئەم مانگەدا ڕاگەیەندرا.<ref name="nytceasefire">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cease-Fire Between Israel and Hamas Takes Effect|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/11/22/world/middleeast/israel-gaza-conflict.html?hp&gwh=7805A95E7C5A8ED7D507C91A0EEB4003|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times|یەکەم=David D.|دوایین=Kirkpatrick|یەکەم٢=Jodi|دوایین٢=Rudoren|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001222217/https://www.nytimes.com/2012/11/22/world/middleeast/israel-gaza-conflict.html?hp&gwh=7805A95E7C5A8ED7D507C91A0EEB4003}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Owen|یەکەم=Paul|سەردێڕ=Israel-Gaza: truce talks ongoing in Cairo&nbsp;– live updates|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/middle-east-live/2012/nov/19/israel-gaza-hamas-rocket-fire-idf-bombing|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181001220551/https://www.theguardian.com/world/middle-east-live/2012/nov/19/israel-gaza-hamas-rocket-fire-idf-bombing}}</ref> ھەردوولا ئیدیعای سەرکەوتنیان کرد. ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئامانجی خۆی لە پەکخستنی توانای مووشەک ھەڵدانی حەماس بەدەستھێناوە، لەکاتێکدا حەماس ڕای گەیاند کە بژاردەی ئیسرائیل بۆ داگیرکردنی غەززە کۆتایی ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IBRAHIM BARZAK and KARIN LAUB The Associated Press |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://thechronicleherald.ca/world/188333-hamas-claims-victory-as-ceasefire-starts|سەردێڕ=Hamas claims victory as ceasefire starts |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012111210/http://thechronicleherald.ca/world/188333-hamas-claims-victory-as-ceasefire-starts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=The Chronicle Herald}}</ref> بەپێی [[ڕوانگەی مافەکانی مرۆڤ|ھەواڵێکی ڕێکخراوی ھیومان ڕایتس وۆچ]]، ھەردوولا لە کاتی شەڕەکەدا [[یاسای شەڕ|یاساکانی شەڕیان]] پێشێلکردووە.<ref name="HRW Unlawful attacks on media">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sarah Leah Whitson |دوایین٢=Middle East director |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2012/12/20/israelgaza-unlawful-israeli-attacks-palestinian-media|سەردێڕ=Israel/Gaza: Unlawful Israeli Attacks on Palestinian Media {{!}} Human Rights Watch |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150720201958/http://www.hrw.org/news/2012/12/20/israelgaza-unlawful-israeli-attacks-palestinian-media |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="HRWHamas">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.jpost.com/Defense/HRW-Hamas-rockets-from-Gaza-violated-laws-of-war|سەردێڕ=HRW: Hamas rockets from Gaza violated laws of war |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180818120701/https://www.jpost.com//Defense/HRW-Hamas-rockets-from-Gaza-violated-laws-of-war |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وێبگە=The Jerusalem Post}}</ref><ref name="HRWreport">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2012/12/24/gaza-palestinian-rockets-unlawfully-targeted-israeli-civilians|سەردێڕ=Gaza: Palestinian Rockets Unlawfully Targeted Israeli Civilians {{!}} Human Rights Watch |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181128091753/https://www.hrw.org/news/2012/12/24/gaza-palestinian-rockets-unlawfully-targeted-israeli-civilians |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170417122742/https://www.idfblog.com/2012/11/22/operation-pillar-of-defense-summary-of-events/ پایەی بەرگری ئۆپەراسیۆن: پوختەی ڕووداوەکان], [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] * [http://www.mfa.gov.il/mfa/pressroom/2012/pages/operation_pillar_of_defense-statements.aspx ئۆپەراسیۆنی پایەی بەرگری – لێدوانی ھەڵبژێردراو] لە وەزارەتی دەرەوەی ئیسرائیل * [https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20388298 پرسیار و وەڵام: توندوتیژی ئیسرائیل و غەززە] لە بی بی سی نیووز ئۆنلاین * [https://web.archive.org/web/20250808162623/https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4306631,00.html بابەتێک دەربارەی ھێرشی موشەک لە تەلئەبیب لەلایەن ینێت] * [https://web.archive.org/web/20121120010011/http://www.aljazeera.com/indepth/spotlight/gazacrisis/ قەیرانی غەززە] لە [[کەناڵی ئەلجەزیرە ئینگلیزی|ئەلجەزیرە ئینگلیزی]] * [https://web.archive.org/web/20140730042112/http://peterfriedlander.org/israel_gaza_palistine-live-tv-radio-webcam-list/ لیستی سەرچاوە ھەواڵییە ڕاستەوخۆکانی ڕووماڵکردنی ئۆپەراسیۆنەکە] * گابی سیبۆنی، [http://www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/Operations%20Cast%20Lead,%20Pillar%20of%20Defense,%20and%20Protective%20Edge_%20A%20Comparative%20Review.pdf پێشەنگی کاستی ئۆپەراسیۆنەکان، پایەی بەرگری، و لێواری پارێزەر: پێداچوونەوەیەکی بەراوردکاری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160820033603/http://www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/Operations%20Cast%20Lead,%20Pillar%20of%20Defense,%20and%20Protective%20Edge_%20A%20Comparative%20Review.pdf |date=٢٠ی ئابی ٢٠١٦ }}, بەشێک لە ناو " '''وانەکانی لێواری پارێزەری ئۆپەراسیۆنەکان''' "، وەرگێڕان. ئانات کورز و شلۆمۆ برۆم، INSS, 2014. {{تووڵی دەروازە|شەڕ|فەلەستین|ئیسرائیل|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|November 2012 Gaza–Israel clashes}} [[پۆل:شەرەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ململانێکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ململانێی غەززە-ئیسرائیل]] ti086jps0vjdvdh42gx5lu6v6vaw0w3 1 281002 1592555 1416909 2026-06-21T00:48:58Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592555 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ٢٠١٢ی غەززە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1416908 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160820033603/http://www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/Operations%20Cast%20Lead,%20Pillar%20of%20Defense,%20and%20Protective%20Edge_%20A%20Comparative%20Review.pdf بۆ http://www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/Operations%20Cast%20Lead,%20Pillar%20of%20Defense,%20and%20Protective%20Edge_%20A%20Comparative%20Review.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٣٧، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ٢٠١٢ی غەززە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592554 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20240811141344/https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4306631,00.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20250808162623/https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4306631,00.html لە https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4306631,00.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٤٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) cwdz0u9vi4fmaanp7i18l05nlp2kbaj 1 281003 1592557 1416911 2026-06-21T00:49:57Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592557 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ٢٠١٤ی غەززە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1416910 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170312053850/https://www.idfblog.com/operationgaza2014/ بۆ https://www.idfblog.com/operationgaza2014/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٣٨، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ٢٠١٤ی غەززە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592556 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20240809010034/https://www.middleeastmonitor.com/20180708-remembering-the-2014-israeli-offensive-against-gaza/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20240823172139/https://www.middleeastmonitor.com/20180708-remembering-the-2014-israeli-offensive-against-gaza/ لە https://www.middleeastmonitor.com/20180708-remembering-the-2014-israeli-offensive-against-gaza/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) h3lwy010mezrffr8grbqemlkpvcgiah 0 282223 1592627 1563767 2026-06-21T08:29:27Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592627 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''قەلقیلییە''' ({{Langx|ar|قلقیلیة|Qalqīlyaḧ}}) شارێکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینە]] لە [[کەناری ڕۆژاوا]] کە وەک ناوەندی کارگێڕی [[پارێزگای قەلقیلییە]] کاردەکات. لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١٧دا ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥١ ھەزار و ٦٨٣ کەس بووە. قەلقیلیا بە دیواری کەناری ڕۆژاوای ئیسرائیل دەورە دراوە و لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆشایییەکی تەسک لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە کۆنترۆڵکراوە و تونێلێک بۆ شارۆچکەی ھابلی فەلەستین ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dani Filc and Hadas Ziv|سەردێڕ=Evil, Law and the State: Perspectives on State Power and Violence|بڵاوکەرەوە=Editions Rodopi B.V.|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٩٠٤٢٠١٧٤٨١|editor-last=John Parry|پەڕە=٧٥|chapter=Exception as the Norm and the Fiction of Sovereignty: The Lack of the Right to Health Care in the Occupied Territories}}</ref> قەلقیلیا لەژێر ئیدارەی [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستیندایە]] (وەک بەشێک لە ناوچەی A)، لەکاتێکدا لەژێر داگیرکاری سەربازی ئیسرائیلدا دەمێنێتەوە. == ئیتیمۆلۆژی == قەلقیلییە لە سەردەمی ڕۆمەکاندا بە ''کالێکایل'' ناسرابوو، لە سەرچاوە فرانکییەکانیشدا لە سەرەتای سەدەی ناوەڕاستەوە ''بە کالسیلی'' ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thisweekinpalestine.com/wp-content/uploads/2017/07/Qalqilya-The-Guava-Capital.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915002100/https://thisweekinpalestine.com/wp-content/uploads/2017/07/Qalqilya-The-Guava-Capital.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> ڕەنگە وشەی «قەلقیلییە» لە زاراوەیەکی [[کەنعان|کەنعانییەوە]] وەرگیرابێت کە بە واتای «بەردی گوڵاو یان گردە» دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/sustainable-development-qalqiliya-palestine|سەردێڕ=Sustainable Development in Qalqiliya, Palestine - occupied Palestinian territory {{!}} ReliefWeb |وێبگە=reliefweb}}</ref> بەپێی وتەی EH Palmer, ناوەکە لە "جۆرێک لە [[ھەنار]] "، یان "gurgling of water" ھاتووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == {{سەری سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/PalestineCensus1922|سەردێڕ=Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٢٣|editor-last=Barron, J.B.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Conder|یەکەم=C.R.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp02conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨٢|بەرگ=٢|شوێن=London|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Elon|یەکەم=A.|ناونیشان=https://archive.org/details/israelisfounder000elon|سەردێڕ=The Israelis: founders and sons|بڵاوکەرەوە=Penguin Books|ساڵ=١٩٨٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٤-٠١٦٩٦٩-٠|بەستەری نووسەر=Amos Elon|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Jordan, Department of Statistics|ناونیشان=http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf|سەردێڕ=First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population|ساڵ=١٩٦٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Palestine, Department of Statistics|ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945|ساڵ=١٩٤٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guérin|یەکەم=V.|ناونیشان=https://archive.org/details/descriptiongogr04gugoog|سەردێڕ=Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine|بڵاوکەرەوە=L'Imprimerie Nationale|ساڵ=١٨٧٥|بەرگ=٢: Samarie, pt. ٢|شوێن=Paris|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Victor Guérin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hadawi|یەکەم=S.|ناونیشان=http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|سەردێڕ=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine|بڵاوکەرەوە=Palestine Liberation Organization Research Center|ساڵ=١٩٧٠|بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hütteroth|یەکەم=W. -D.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ|سەردێڕ=Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century|دوایین٢=Abdulfattah|یەکەم٢=K.|بڵاوکەرەوە=Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢|بەستەری نووسەر=Wolf-Dieter Hütteroth|بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas|سەردێڕ=Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٣٢|editor-last=Mills, E.|شوێن=Jerusalem}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morris|یەکەم=B.|سەردێڕ=Israel's Border Wars, 1949 – 1956. Arab Infiltration, Israeli Retaliation, and the Countdown to the Suez War.|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٠-١٩-٨٢٧٨٥٠-٠|بەستەری نووسەر=Benny Morris}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morris|یەکەم=B.|ناونیشان=https://archive.org/details/righteousvictims00morr_0|سەردێڕ=Righteous victims: a history of the Zionist-Arab conflict, 1881-2001|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٩-٧٤٤٧٥-٧|بەستەری نووسەر=Benny Morris|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨١|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson|یەکەم=E.|ناونیشان=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft|سەردێڕ=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838|دوایین٢=Smith|یەکەم٢=E.|بڵاوکەرەوە=[[Crocker & Brewster]]|ساڵ=١٨٤١|بەرگ=٣|شوێن=Boston|بەستەری نووسەر=Edward Robinson (scholar)|بەستەری نووسەر٢=Eli Smith}} {{کۆتایی سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html بەخێربێن بۆ شاری قەلقیلیە]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250215071901/https://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html |date=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ }} * [https://www.welcometopalestine.com/destinations/qalqilya/qalqilya-city/ شاری قەلقیلی]ە، بەخێربێن بۆ فەلەستین * [http://vprofile.arij.org/qalqiliya/pdfs/factsheet/qalqiliyacity_fs_en.pdf شاری قەلقیلییە (لاپەڕەی ڕاستییەکان)], پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس، (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/qalqiliya/pdfs/vprofile/Qalqiliya_vp_en.pdf پڕۆفایلی شاری قەلقیلیە], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/qalqiliya/images/english/Qalqiliya_ap_en.jpg وێنەی ئاسمانی قەلقیلیە], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/qalqiliya/pdfs/needsfordevelopment/qalqiliya_n_en.pdf ئەولەویەت و پێداویستییەکانی گەشەپێدان لە قەلقیلیە], ARIJ * ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١١: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8373 IAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181103214954/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8373 |date= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}, [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.11.jpg Wikimedia commons] * UNRWA Profile: Qalqilya Town Update 2004 {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Qalqilia}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|جوگرافیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} [[پۆل:شارەکانی کەناری ڕۆژاوا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] nm7ogub6g1alaocokcpqu5oyf3zdw2a 2 283501 1592438 1591831 2026-06-20T17:03:44Z Hivja 64112 /* پێشبینیکردن */ 1592438 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = گەرمابردوویی{{ھن}}Heat stroke | synonyms = خۆربردوویی، سیریاسیس<ref>{{cite journal | vauthors = Herrick RT | title = Heat illness in the athlete: siriasis is serious | journal = Alabama Medicine | volume = 55 | issue = 10 | pages = 28, 33-28, 37 | date = April 1986 | pmid = 3706086 }}</ref> | image = The British Army in the Middle East 1943 E26027.jpg | caption = کەسێک لە عێراق لە ساڵی ١٩٤٣، بە پێداکردنی ئاو سارد دەکرێتەوە کە یەکێکە لە چارەسەرەکانی گەرمابردوویی | field = [[پزیشکیی فریاکەوتن]] | symptoms = [[ھایپەرتێرمیا|بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش]]، پێستی سوور، وشک یان شێدار، سەرئێشە، گێژی، سەرلێشێواوی، دڵتێکەڵھاتن<ref name=CDC2017Sym/> | complications = [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]]، [[سستیی گورچیلە]]<ref name=Le2015/> | onset = | duration = ١ بۆ ٢ ڕۆژ چارەسەری لە نەخۆشخانە (ماوەی چاکبوونەوەی ئاسایی){{ھن}} ٢ مانگ بۆ ١ ساڵ (مەودای ماوەی چاکبوونەوەی تەواو) | types = کلاسیک، بەھۆی چالاکیی بەرچاو<ref name=Le2015/> | causes = بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی، [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016/> | risks = تەمەنی بەرز، شەپۆلی گەرما، [[شێ]]ی بەرز، ھەندێک دەرمانی تایبەت، نەخۆشییەکانی دڵ، تێکچوونەکانی پێست<ref name=Le2015/> | diagnosis = بەپێی نیشانەکان<ref name=Le2015/> | differential = [[سیندرۆمی نیۆرۆلێپتیک مەترسیدار]]، [[مالاریا]]، [[ھەوکردنی پەردەکانی مێشک]]<ref name=Le2015/> | treatment = ساردکردنەوەی خێرا، [[چارەسەری نیشانەیی]]<ref name=Ga2016/> | medication = | prognosis = مەترسیی مردن <٥٪ (بە وەرزشکردن)، ھەتا ٦٥٪ (بەبێ وەرزشکردن)<ref name=Le2015/> | frequency = | deaths = > ٦٠٠ لە ھەر ساڵدا (ویلایەتە یەکگرتووەکان)<ref name=Ga2016/> }} <!-- پێناسە و نیشانەکان --> '''گەرمابردوویی''' ھەروەھا ناسراو بە '''خۆربردوویی'''، [[نەخۆشییە گەرمایییەکان|نەخۆشییەکی توندی گەرمایییە]] کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی|پلەی گەرمیی لەش]] بۆ زیاتر لە ٤٠٫٠ پلەی سانتیگراد (١٠٤٫٠ پلەی فارێنھایت)،<ref name="Ga2016" /> along لەگەڵ سووربوونەوەی پێست، [[سەرئێشە]]، [[گێژی]] و [[سەرلێشێواوی]].<ref name="CDC2017Sym">{{cite web |title=Warning Signs and Symptoms of Heat-Related Illness |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515064607/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-date=May 15, 2024 |access-date=17 July 2017 |website=www.cdc.gov |language=en-us }}</ref> [[ئارەقەکردن]] بەگشتی لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە ھەیە، بەڵام لە گەرمابردووییی کلاسیکدا بەمشێوەیە نییە.<ref name="NEJM2019" /> دەستپێکردنی گەرمابوونی دەتوانێت لەناکاو یان وردەوردە بێت.<ref name="Le2015" /> گەرمابردوویی بەھۆی ئەگەری تێکچوونی کارکردنی ئەندامەکانەوە حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/nejmra011089 }}</ref> و دواھاتە ئاسایییەکانی [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]] و [[سستیی گورچیلە]] لەخۆ دەگرێت.<ref name="Le2015" /> <!-- ھۆکار و دەستنیشانکردن --> گەرمابردوویی بەھۆی بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی و یان [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]یەوە ڕوو دەدات.<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016>{{cite journal | vauthors = Gaudio FG, Grissom CK | title = Cooling Methods in Heat Stroke | journal = The Journal of Emergency Medicine | volume = 50 | issue = 4 | pages = 607–616 | date = April 2016 | pmid = 26525947 | doi = 10.1016/j.jemermed.2015.09.014 }}</ref> ئەو حاڵەتە زیاتر بەھۆی بەرکەوتنی درێژخایەنی ڕێگریکراو لە بەرامبەر گەرمای زۆری ژینگەیی یان چالاکیی جەستەیییەوە ڕوو دەدات.<ref name=":0" /> بەڵام ھەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانێت مەترسیی گەرمابردوویی زیاتر بکات و نەخۆشەکان، بەتایبەتی منداڵان، ئەوانەی مەیلی بۆماوەیییان ھەیە، لە بارودۆخێکی ھەتا ڕادەیەک ئارامیشدا لە بەرامبەر گەرمابردوویی لاوازن.<ref>{{cite journal | vauthors = Wang HJ, Lee CS, Yee RS, Groom L, Friedman I, Babcock L, Georgiou DK, Hong J, Hanna AD, Recio J, Choi JM, Chang T, Agha NH, Romero J, Sarkar P, Voermans N, Gaber MW, Jung SY, Baker ML, Pautler RG, Dirksen RT, Riazi S, Hamilton SL | display-authors = 6 | title = Adaptive thermogenesis enhances the life-threatening response to heat in mice with an Ryr1 mutation | journal = Nature Communications | volume = 11 | issue = 1 | article-number = 5099 | date = October 2020 | pmid = 33037202 | pmc = 7547078 | doi = 10.1038/s41467-020-18865-z | bibcode = 2020NatCo..11.5099W }}</ref> <!-- خۆپاراستن و چارەسەرکردن --> ڕێکارەکانی خۆپارێزی بریتین لە خواردنەوەی شلەی پێویست و دوورکەوتنەوە لە گەرمای زۆر.<ref>{{cite web|title=Tips for Preventing Heat-Related Illness{{!}}Extreme Heat|url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|website=www.cdc.gov|access-date=17 July 2017|language=en-us|date=19 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729080712/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|archive-date=July 29, 2017}}</ref> چارەسەر بە ساردکردنەوەی خێرای فیزیکیی جەستە و [[چارەسەری نیشانەیی|چاودێرییە نیشانەیییەکان]] ئەنجام دەدرێت.<ref name=Ga2016/> ڕێگا پێشنیارکراوەکان بریتین لە پێداکردنی ئاو بە کەسەکە و بەکارھێنانی فێنککەرەوە، دانانی کەسەکە لەناو ئاوی سەھۆڵین یان پێدانی شلەی [[لێدانی ناوڕەگی|ناوڕەگی]]ی ساردە.<ref name=Ga2016/> دانانی [[پاکەتی سەھۆڵ|پاکەتەکانی سەھۆڵ]] لە دەوروبەری کەسەکەدا سوودی ھەیە بەڵام لەخۆوە خێراترین ساردکەرەوەی بەردەست بەدی ناھێنێت.<ref name=Ga2016/> <!-- پەتاناسی و کولتوور --> گەرمابردوویی ساڵانە دەبێتە ھۆی مردنی زیاتر لە ٦٠٠ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name=Ga2016/> ئەو ژمارەیە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ ھەتا ٢٠١٥ زیادی کردووە.<ref name=Le2015>{{cite journal | vauthors = Leon LR, Bouchama A | title = Heat stroke | journal = Comprehensive Physiology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 611–647 | date = April 2015 | pmid = 25880507 | doi = 10.1002/cphy.c140017 | isbn = 978-0-470-65071-4 | url = https://zenodo.org/record/1229151 }}</ref> گەرمابردوویی بەھۆی وەرزشەوە، ھەرچەندە فریاگوزارییەکی پزیشکییە، بەڵام خۆی شێوازێکی سنووردارە (نەخۆشەکە بەھۆی گیران یان ماندووبوونەوە وەرزشکردن ڕادەگرێت) و کەمتر لە ٥٪ی حاڵەتەکان دەبێتە ھۆی مەرگ. گەرمابردووییی بێچالاکی مەترسیی زۆر گەورەتری ھەیە: تەنانەت تەندروستترین کەسیش، ئەگەر بەبێ چاودێریی پزیشکی لە ژینگەیەکدا کە ببێتە ھۆی گەرمابردوویی، بەجێ بھێڵدرێت، ھەتا ئاستی مردن دەچێتە پێش و ٦٥٪ لە توندترین حاڵەتەکان تەنانەت لەگەڵ چارەسەریش ھەر کوشندە دەبن.<ref name=Le2015/> {{TOC limit|3}} ==Signs and symptoms== Heat stroke generally presents with a [[hyperthermia]] of greater than {{convert|40|C|F}} in combination with disorientation.<ref name="NEJM2019">{{cite journal | vauthors = Epstein Y, Yanovich R | title = Heatstroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 380 | issue = 25 | pages = 2449–2459 | date = June 2019 | pmid = 31216400 | doi = 10.1056/NEJMra1810762 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = McGugan EA | title = Hyperpyrexia in the emergency department | journal = Emergency Medicine | volume = 13 | issue = 1 | pages = 116–120 | date = March 2001 | pmid = 11476402 | doi = 10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x }}</ref> There is generally a lack of [[sweating]] in classic heatstroke, while sweating is generally present in exertional heatstroke.<ref name=NEJM2019/> Early symptoms of heat stroke include behavioral changes, confusion, [[delirium]], [[dizziness]], weakness, agitation, combativeness, slurred speech, [[nausea]], and vomiting.<ref name="NEJM2019"/> In some individuals with exertional heatstroke, seizures and sphincter incontinence have also been reported.<ref name="NEJM2019"/> Additionally, in exertional heat stroke, the affected person may sweat excessively.<ref name="OSH">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |title=InfoSheet: Protecting Workers from Heat Illness |publisher=OSHA–NIOSH |date=2011 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616084925/http://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |archive-date=June 16, 2015 }}</ref> Rhabdomyolysis, which is characterized by skeletal muscle breakdown with the products of muscle breakdown entering the bloodstream and causing organ dysfunction, is seen with exertional heatstroke.<ref name="NEJM2019" /> If treatment is delayed, patients could develop vital organ damage, [[unconsciousness]] and even [[organ failure]]. In the absence of prompt and adequate treatment, heatstroke can be fatal.<ref name=Harrisons>{{cite book |author=Fauci, Anthony|title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=17th |publisher=McGraw-Hill Professional |date=2008 |isbn=978-0-07-146633-2 |pages=117–121|display-authors=etal|title-link=Harrison's Principles of Internal Medicine }}</ref> ==Causes== {{see also|Hyperthermia#Causes}} Heat stroke occurs when thermoregulation is overwhelmed by a combination of excessive [[Metabolism|metabolic]] production of heat (exertion), excessive heat in the physical environment, and insufficient or impaired heat loss, resulting in an abnormally high body temperature. Substances that inhibit cooling and cause dehydration such as [[Alcohol (drug)|alcohol]], [[stimulants]], [[medications]], and [[Ageing#Signs|age-related]] physiological changes predispose to so-called "classic" or non-exertional heat stroke (NEHS), most often in elderly and infirm individuals in summer situations with insufficient ventilation.<ref>{{Cite web|title = Heat emergencies: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url = https://www.medlineplus.gov/ency/article/000056.htm|website = www.nlm.nih.gov|access-date = 2016-01-19|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105060818/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000056.htm|archive-date = January 5, 2016}}</ref> Young children have age specific physiologic differences that make them more susceptible to heat stroke including an increased surface area to mass ratio (leading to increased environmental heat absorption), an underdeveloped thermoregulatory system, a decreased sweating rate and a decreased blood volume to body size ratio (leading to decreased compensatory heat dissipation by redirecting blood to the skin).<ref name="NEJM2019" /> === Exertional heat stroke === Exertional heat stroke (EHS) can happen in young people without health problems or medications{{snd}}most often in [[athlete]]s, outdoor [[laborer]]s, or [[military personnel]] engaged in [[Exercise intensity|strenuous hot-weather activity]] or in [[first responder]]s wearing heavy [[personal protective equipment]]. In environments that are not only hot but also humid, it is important to recognize that [[Humidity#Human comfort|humidity]] reduces the degree to which the body can cool itself by perspiration and evaporation. For humans and other [[warm-blooded]] animals, excessive body temperature can disrupt enzymes regulating biochemical reactions that are essential for cellular respiration and the functioning of major organs.<ref name="Harrisons" /> ===Cars=== {{see also|Forgotten baby syndrome}} When the outside temperature is {{convert|21|C|F}}, the temperature inside a car parked in direct sunlight can quickly exceed {{convert|49|C|F}}. Young children or elderly adults left alone in a vehicle are at particular risk of succumbing to heat stroke. "Heat stroke in children and in the elderly can occur within minutes, even if a car window is opened slightly."<ref>{{Cite journal|url = http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|title = A primer on summer safety| vauthors = Meadows M |date = 2014|journal = Academic OneFile|access-date = January 18, 2016|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20161005095654/http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&u=pcc&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|archive-date = October 5, 2016}}</ref> As these groups of individuals may not be able to open car doors or to express discomfort verbally (or audibly, inside a closed car), their plight may not be immediately noticed by others in the vicinity. In 2018, 51 children in the United States died in hot cars, more than the previous high of 49 in 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsc.org/in-the-newsroom/2018-was-deadliest-year-on-record-for-hot-car-deaths|title=2018 was Deadliest Year on Record for Hot Car Deaths|website=National Safety Council|language=en-US|access-date=2019-07-08}}</ref> Dogs are even more susceptible than humans to heat stroke in cars, as they cannot produce whole-body sweat to cool themselves. Leaving the dog at home with plenty of water on hot days is recommended instead, or, if a dog must be brought along, it can be [[Leash|tied up]] in the shade outside the destination and provided with a full water bowl.<ref>{{cite web |url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |title=Dogs in Hot Cars |publisher=Partnership for Animal Welfare |access-date=February 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210200108/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |archive-date=February 10, 2015 }}</ref> == Pathophysiology == The pathophysiology of heat stroke involves an intense heat overload followed by a failure of the body's [[Thermoregulation|thermoregulatory]] mechanisms. More specifically, heat stroke leads to [[Inflammation|inflammatory]] and [[coagulation]] responses that can damage the [[Endothelium|vascular endothelium]] and result in numerous [[platelet]] complications, including decreased platelet counts, platelet clumping, and suppressed platelet release from bone marrow.<ref>{{cite journal | vauthors = Hifumi T, Kondo Y, Shimizu K, Miyake Y | title = Heat stroke | journal = Journal of Intensive Care | volume = 6 | article-number = 30 | date = 2018 | pmid = 29850022 | pmc = 5964884 | doi = 10.1186/s40560-018-0298-4 | doi-access = free }}</ref> Growing evidence also suggests the existence of a second pathway underlying heat stroke that involves heat and exercise-driven [[endotoxemia]].<ref name=":3">{{cite journal | vauthors = Lim CL | title = Heat Sepsis Precedes Heat Toxicity in the Pathophysiology of Heat Stroke-A New Paradigm on an Ancient Disease | journal = Antioxidants | volume = 7 | issue = 11 | page = 149 | date = October 2018 | pmid = 30366410 | pmc = 6262330 | doi = 10.3390/antiox7110149 | doi-access = free }}</ref> Although its exact mechanism is not yet fully understood, this model theorizes that extreme exercise and heat disrupt the [[Intestinal mucosal barrier|intestinal barrier]] by making it more permeable and allowing [[Lipopolysaccharide|lipopolysaccharides (LPS)]] from gram-negative bacteria within the gut to move into the circulatory system.<ref name=":3" /> High blood LPS levels can then trigger a [[Systemic inflammatory response syndrome|systemic inflammatory response]] and eventually lead to [[sepsis]] and related consequences like blood coagulation, multi-organ failure, necrosis, and central nervous system dysfunction.<ref name=":3" /> ==Diagnosis== Heat stroke is a clinical diagnosis, based on signs and symptoms. It is diagnosed based on an elevated core body temperature (usually above 40 degrees Celsius), a history of heat exposure or physical exertion, and neurologic dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> However, high body temperature does not necessarily indicate that heat stroke is present, such as with people in high-performance endurance sports or with people experiencing fevers.<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Laitano O, Leon LR, Roberts WO, Sawka MN | title = Controversies in exertional heat stroke diagnosis, prevention, and treatment | journal = Journal of Applied Physiology | volume = 127 | issue = 5 | pages = 1338–1348 | date = November 2019 | pmid = 31545156 | doi = 10.1152/japplphysiol.00452.2019 | doi-access = free }}</ref> In others with heatstroke, the core body temperature is not always above 40 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> Therefore, heat stroke is more accurately diagnosed based on a constellation of symptoms rather than just a specific temperature threshold.<ref name=":2" /> Tachycardia (or a rapid heart rate), tachypnea (rapid breathing) and hypotension (low blood pressure) are common clinical findings.<ref name="NEJM2019" /> Those with classic heat stroke usually have dry skin, whereas those with exertional heat stroke usually have wet or sweaty skin.<ref name="NEJM2019" /> A [[Human body temperature|core body temperature]] (such as a rectal temperature) is the preferred method for monitoring body temperature in the diagnosis and management of heat stroke as it is more accurate than peripheral body temperatures (such as an oral or axillary temperatures).<ref name="NEJM2019" /> Other conditions which may present similarly to heat stroke include [[meningitis]], [[encephalitis]], [[epilepsy]], drug toxicity, severe dehydration, and certain metabolic syndromes such as [[serotonin syndrome]], [[neuroleptic malignant syndrome]], [[malignant hyperthermia]] and [[thyroid storm]].<ref name="NEJM2019" /> ==Prevention== The risk of heat stroke can be reduced by observing precautions to avoid overheating and dehydration. Light, loose-fitting clothes will allow perspiration to evaporate and cool the body. Wide-brimmed hats in light colors help prevent the sun from warming the head and neck. Vents on a hat will help cool the head, as will sweatbands wetted with cool water. Strenuous exercise should be avoided during hot weather, especially in the sun peak hours. Strenuous exercise should also be avoided if a person is ill and exercise intensity should match one's fitness level. Avoiding [[confined space]]s (such as automobiles) without [[air-conditioning]] or adequate [[Ventilation (architecture)|ventilation]].<ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Tips for Preventing Heat-Related Illness Natural Disasters and Severe Weather |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html |access-date=2023-09-20 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gauer |first1=Robert |last2=Meyers |first2=Bryce K. |date=2019-04-15 |title=Heat-Related Illnesses |journal=American Family Physician |volume=99 |issue=8 |pages=482–489 |issn=1532-0650 |pmid=30990296}}</ref> During heat waves and hot seasons further measures that can be taken to avoid classic heat stroke include staying in air conditioned areas, using fans, taking frequent cold showers, and increasing social contact and well being checks (especially for the elderly or disabled persons).<ref name="NEJM2019" /> In hot weather, people need to drink plenty of cool liquids and [[mineral salt]]s to replace fluids lost from [[Perspiration|sweating]]. [[Thirst]] is not a reliable sign that a person needs fluids. A better indicator is the color of [[urine]]. A dark yellow color may indicate dehydration.<ref name="OSH"/> Some measures that can help protect workers from heat stress include:<ref>{{cite web |url=http://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |title=QuickCard: Protecting Workers from Heat Stress |publisher=OSHA |date=2014 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117222652/https://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |archive-date=January 17, 2015 }}</ref> * Know signs/symptoms of heat-related illnesses. * Block out direct sun and other heat sources. * People should drink fluids often, even if they are not thirsty. * Wear lightweight, light-colored, loose-fitting clothes. * Avoid beverages containing [[Alcohol (drug)|alcohol]] or [[caffeine]]. ==Treatment== Treatment of heat stroke involves rapid mechanical cooling along with standard resuscitation measures.<ref>{{cite book |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide | edition =6th |last=Tintinalli |first=Judith |year=2004 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=0-07-138875-3 |page=1188 }}</ref> The body temperature must be lowered quickly via [[Thermal conduction|conduction]], [[convection]], or evaporation.<ref name="Ga2016" /> During cooling, the body temperature should be lowered to less than 39 degrees Celsius, ideally less than 38–38.5 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> In the field, the person should be moved to a cool area, such as indoors or to a shaded area. Clothing should be removed to promote heat loss through passive cooling. Conductive cooling methods such as [[ice-water immersion]] should also be used, if possible. Evaporative and convective cooling by a combination of cool water spray or cold compresses with constant air flow over the body, such as with a fan or air-conditioning unit, is also an effective alternative.<ref name="Ga2016" /> In hospital, mechanical cooling methods include ice water immersion, infusion of cold intravenous fluids, placing ice packs or wet gauze around the person, and fanning. Aggressive ice-water immersion remains the [[Gold standard (test)|gold standard]] for exertional heat stroke and may also be used for classic heat stroke.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = McDermott BP, Casa DJ, Ganio MS, Lopez RM, Yeargin SW, Armstrong LE, Maresh CM | title = Acute whole-body cooling for exercise-induced hyperthermia: a systematic review | journal = Journal of Athletic Training | volume = 44 | issue = 1 | pages = 84–93 | date = 2009-01-01 | pmid = 19180223 | pmc = 2629045 | doi = 10.4085/1062-6050-44.1.84 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gagnon D, Lemire BB, Casa DJ, Kenny GP | title = Cold-water immersion and the treatment of hyperthermia: using 38.6°C as a safe rectal temperature cooling limit | journal = Journal of Athletic Training | volume = 45 | issue = 5 | pages = 439–444 | date = 2010-09-01 | pmid = 20831387 | pmc = 2938313 | doi = 10.4085/1062-6050-45.5.439 }}</ref><ref name="NEJM2019" /> This method may require the effort of several people and the person should be monitored carefully during the treatment process. Immersion should be avoided for an unconscious person but, if there is no alternative, it can be applied with the person's head above water. A rapid and effective cooling usually reverses concomitant organ dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> Immersion in very cold water was once thought to be counterproductive by reducing blood flow to the skin and thereby preventing heat from escaping the body core. However, research has shown that this mechanism does not play a dominant role in the decrease in core body temperature brought on by cold water.{{Citation needed|date=April 2024}} [[Dantrolene]], a muscle relaxant used to treat other forms of hyperthermia, is not an effective treatment for heat stroke.<ref>{{cite journal | vauthors = Laitano O, Murray KO, Leon LR | title = Overlapping Mechanisms of Exertional Heat Stroke and Malignant Hyperthermia: Evidence vs. Conjecture | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 9 | pages = 1581–1592 | date = September 2020 | pmid = 32632746 | doi = 10.1007/s40279-020-01318-4 | s2cid = 220351326 }}</ref> [[Antipyretics]] such as [[aspirin]] and [[acetaminophen]] are also not recommended as a means to lower body temperature in the treatment of heat stroke and their use may lead to worsening liver damage.<ref name="NEJM2019" /> A [[cardiopulmonary resuscitation]] (CPR) may be necessary if the person goes into [[cardiac arrest]].<ref name="NEJM2019" /> The person's condition should be reassessed and stabilized by [[Medic|trained medical personnel]]. And the person's heart rate and breathing should be monitored. IV fluid resuscitation is usually needed for circulatory failure and organ dysfunction and is also indicated if [[rhabdomyolysis]] is present.<ref name="NEJM2019" /> In severe cases [[hemodialysis]] and ventilator support may be needed.<ref name="NEJM2019" /> == پێشبینیکردن == لە کەسانی بەساڵاچوودا کە تووشی گەرمابردووییی کلاسیک دەبن، ڕێژەی مردن لە ٥٠٪ زیاترە.<ref name="NEJM2019" /> ڕێژەی مردن لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە لە ٥٪ کەمترە.<ref name="NEJM2019" /> ماوەیەکی زۆر بڕوا وابوو کە گەرمابردوویی تەنیا بە دەگمەن دەبێتە ھۆی کەمئەندامییە ھەمیشەیییەکان و [[چاکبوونەوە]] نزیکە لەوەی بە تەواوی ڕووبدات. دوای شەپۆلی گەرمای [[شیکاگۆ]] لە ساڵی ١٩٩٥، توێژەرانی [[ناوەندی پزیشکیی زانکۆی شیکاگۆ]]، لە ١٢ ھەتا ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٥دا لە ١٢ نەخۆشخانەی ناوچەکە توێژینەوەیان لەسەر ھەر ٥٨ نەخۆشەکەی تووشبوو بە گەرمابردووییی توند کرد کە تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٩٥ ساڵ بوو و پێویستیان بە چاودێریی چڕ ھەبوو. نزیکەی نیوەی ئەم نەخۆشانە لە ماوەی ساڵێکدا مردن؛ ٢١٪ پێش و ٢٨٪ دوای دەرچوونیان لە نەخۆشخانە. زۆرێک لە ڕزگاربووان کارکردنی سەربەخۆی خۆیان بۆ ھەمیشە لەدەستدا؛ یەک لەسەر سێیان لە کاتی دەرچوونیان لە نەخۆشخانەدا تێکچوونی توندی کارکردنیان ھەبوو و ھیچ کامیان دوای تێپەڕبوونی ساڵێک باشتر نەبوونەوە. ھەروەھا توێژینەوەکە نیشانی دا کە بەھۆی بارودۆخی قەرەباڵغی لە ھەموو نەخۆشخانە بەشداربووەکان لە درێژەی قەیرانەکەدا، چاودێریی دەستبەجێ کە بابەتێکی زۆر گرنگە، ئەوەندەی کە دەبوو گشتگیر نەبوو.<ref>{{cite web |url=http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |title=Classic heat stroke during Chicago 1995 heat wave |publisher=University of Chicago Medicine |date=August 1, 1998 |access-date=July 22, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604114740/http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |archive-date=June 4, 2012 }}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، زیانپێگەیشتنی مێشک وەک دەرئەنجامێکی ھەمیشەییی گەرمابردووییی توند ڕاپۆرت کراوە، کە باوترینی [[تێکچوونی مێشکۆڵە]]یە.<ref>{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/NEJMra011089 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Bazille C, Megarbane B, Bensimhon D, Lavergne-Slove A, Baglin AC, Loirat P, Woimant F, Mikol J, Gray F | display-authors = 6 | title = Brain damage after heat stroke | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 64 | issue = 11 | pages = 970–975 | date = November 2005 | pmid = 16254491 | doi = 10.1097/01.jnen.0000186924.88333.0d | doi-access = free }}</ref> == پەتاناسی == لایەنە جۆراوجۆرەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ڕوودانی گەرمابردوویی دانێن، لەوانە ڕەگەز، تەمەن، شوێنی جوگرافی و پیشە. ڕێژەی تووشبوون بە گەرمابردوویی لە نێوان پیاواندا زیاترە، بەڵام ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی تری پەیوەندیدار بە گەرما لە نێوان ژناندا زیاترە.<ref name=":4" /> ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە گەرمایییەکانی دیکە لە ژناندا بە بەراورد لەگەڵ پیاوان، ١٫٣٠ بۆ ٢٫٨٩ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا لە بەرامبەر ٠٫٩٨ بۆ ١٫٩٨ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا بووە.<ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Alele F, Malau-Aduli B, Malau-Aduli A, Crowe M | title = Systematic review of gender differences in the epidemiology and risk factors of exertional heat illness and heat tolerance in the armed forces | journal = BMJ Open | volume = 10 | issue = 4 | article-number = e031825 | date = April 2020 | pmid = 32265238 | pmc = 7245403 | doi = 10.1136/bmjopen-2019-031825 | doi-access = free}}</ref> ناوچە جۆراوجۆرەکانی جیھان ڕێژەی جیاوازییان لە گەرمابردووویی ھەیە. لە درێژەی شەپۆلەکانی گەرما لە ئەورووپا، لە ساڵی ٢٠٠٣دا زیاتر لە ٧٠،٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە ٦١،٦٧٢ کەس بەھۆی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە گەرماوە گیانیان لەدەستدا.<ref name="Ballester 2023">{{cite journal |last1=Ballester |first1=Joan |last2=Quijal-Zamorano |first2=Marcos |last3=Méndez Turrubiates |first3=Raúl Fernando |last4=Pegenaute |first4=Ferran |last5=Herrmann |first5=François R. |last6=Robine |first6=Jean Marie |last7=Basagaña |first7=Xavier |last8=Tonne |first8=Cathryn |last9=Antó |first9=Josep M. |last10=Achebak |first10=Hicham |title=Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022 |journal=Nature Medicine |date=July 2023 |volume=29 |issue=7 |pages=1857–1866 |doi=10.1038/s41591-023-02419-z|pmid=37429922 |pmc=10353926 |hdl=10230/58052 |hdl-access=free }}</ref> == کۆمەڵگا و چاند == لە ئەفسانەی [[سلاڤ]]یدا، کەسایەتیکردنی ڕۆژبردوویی، بەناوی پۆلودنیتسا (خاتوونی نیوەڕۆ) ھەیە، [[دێمۆن]]ێکی مێینە بە جلوبەرگی سپیییە کە دەبێتە ھۆی تێکچوون یان مردنی ئەو کەسانەی لە نیوەڕۆدا لە کێڵگەکان کار دەکەن. لە کاتی نیوەڕۆدا نەریتێکی کۆن ھەبوو کە پشوویەکی کورت لە درێژەی کاری [[دروێنە]]دا بدرێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە ھێرشی ئەو دێمۆنە بپارێزن. شیعری سیمفۆنیکی [[جادووگەری نیوەڕۆ]]، بەرھەمی [[ئەنتۆنین دڤۆرژاک]] ئیلھامی لەم نەریتە وەرگرتووە. == ئاژەڵەکانی تر == گەرمابردوویی دەتوانێت کاریگەریی لەسەر ئاژەڵان ھەبێت، بەتایبەتی لە کەشوھەوای گەرم و شێداردا؛ یان ئەگەر ئەسپ، مانگا، مەڕ یان ئاژەڵەکانی تر ئامادەییی جەستەیییان نەیێت، خاوەن کێشی زۆر بن، تووکی چڕوپڕیان ھەبێت، زۆرتر لە ئاستی پێویست کاریان کردبێت یان لەناو سندووقی ئەسپدا لەژێر خۆری تەواودا بەجێ ھێڵدرابن. نیشانەکانی بریتین لە ڕژانی ئاوی زار، ھەناسەدانی خێرا، پلەی گەرمیی بەرز، ئارەقکردنەوە و لێدانی خێرای دڵ. پێویستە ئاژەڵەکە بۆ لای سێبەر بگوازرێتەوە، لە ئاوی سارددا تەڕ بکرێت و ئاو یان ئەلکترۆلایتی وەک خواردنەوە پێ بدرێت.<ref>[[:en:Horse & Hound|Horse and Hound]], 'First Aid: Handling Heatstroke', 2/8/2004</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھایپەرتێرمیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Heat stroke}} * [http://www.medicinenet.com/heat_stroke/article.htm گەرمابردوویی] لە مێدیسیننێت {{Medical resources | ICD10 ={{ICD10|T|67|0|t|66}} | ICD9 ={{ICD9|992.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus =000056 | eMedicineSubj =med | eMedicineTopic =956 | DiseasesDB =5690 | MeshID =D018883 }} [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:شەپۆلی گەرما]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] brn49hdwyg7iyrg82md7yxtev4clwju 1592520 1592438 2026-06-20T21:26:17Z Hivja 64112 1592520 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = گەرمابردوویی{{ھن}}Heat stroke | synonyms = خۆربردوویی، سیریاسیس<ref>{{cite journal | vauthors = Herrick RT | title = Heat illness in the athlete: siriasis is serious | journal = Alabama Medicine | volume = 55 | issue = 10 | pages = 28, 33-28, 37 | date = April 1986 | pmid = 3706086 }}</ref> | image = The British Army in the Middle East 1943 E26027.jpg | caption = کەسێک لە عێراق لە ساڵی ١٩٤٣، بە پێداکردنی ئاو سارد دەکرێتەوە کە یەکێکە لە چارەسەرەکانی گەرمابردوویی | field = [[پزیشکیی فریاکەوتن]] | symptoms = [[ھایپەرتێرمیا|بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش]]، پێستی سوور، وشک یان شێدار، سەرئێشە، گێژی، سەرلێشێواوی، دڵتێکەڵھاتن<ref name=CDC2017Sym/> | complications = [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]]، [[سستیی گورچیلە]]<ref name=Le2015/> | onset = | duration = ١ بۆ ٢ ڕۆژ چارەسەری لە نەخۆشخانە (ماوەی چاکبوونەوەی ئاسایی){{ھن}} ٢ مانگ بۆ ١ ساڵ (مەودای ماوەی چاکبوونەوەی تەواو) | types = کلاسیک، بەھۆی چالاکیی بەرچاو<ref name=Le2015/> | causes = بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی، [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016/> | risks = تەمەنی بەرز، شەپۆلی گەرما، [[شێ]]ی بەرز، ھەندێک دەرمانی تایبەت، نەخۆشییەکانی دڵ، تێکچوونەکانی پێست<ref name=Le2015/> | diagnosis = بەپێی نیشانەکان<ref name=Le2015/> | differential = [[سیندرۆمی نیۆرۆلێپتیک مەترسیدار]]، [[مالاریا]]، [[ھەوکردنی پەردەکانی مێشک]]<ref name=Le2015/> | treatment = ساردکردنەوەی خێرا، [[چارەسەری نیشانەیی]]<ref name=Ga2016/> | medication = | prognosis = مەترسیی مردن <٥٪ (بە وەرزشکردن)، ھەتا ٦٥٪ (بەبێ وەرزشکردن)<ref name=Le2015/> | frequency = | deaths = > ٦٠٠ لە ھەر ساڵدا (ویلایەتە یەکگرتووەکان)<ref name=Ga2016/> }} <!-- پێناسە و نیشانەکان --> '''گەرمابردوویی''' ھەروەھا ناسراو بە '''خۆربردوویی'''، [[نەخۆشییە گەرمایییەکان|نەخۆشییەکی توندی گەرمایییە]] کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی|پلەی گەرمیی لەش]] بۆ زیاتر لە ٤٠٫٠ پلەی سانتیگراد (١٠٤٫٠ پلەی فارێنھایت)،<ref name="Ga2016" /> along لەگەڵ سووربوونەوەی پێست، [[سەرئێشە]]، [[گێژی]] و [[سەرلێشێواوی]].<ref name="CDC2017Sym">{{cite web |title=Warning Signs and Symptoms of Heat-Related Illness |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515064607/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-date=May 15, 2024 |access-date=17 July 2017 |website=www.cdc.gov |language=en-us }}</ref> [[ئارەقەکردن]] بەگشتی لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە ھەیە، بەڵام لە گەرمابردووییی کلاسیکدا بەمشێوەیە نییە.<ref name="NEJM2019" /> دەستپێکردنی گەرمابوونی دەتوانێت لەناکاو یان وردەوردە بێت.<ref name="Le2015" /> گەرمابردوویی بەھۆی ئەگەری تێکچوونی کارکردنی ئەندامەکانەوە حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/nejmra011089 }}</ref> و دواھاتە ئاسایییەکانی [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]] و [[سستیی گورچیلە]] لەخۆ دەگرێت.<ref name="Le2015" /> <!-- ھۆکار و دەستنیشانکردن --> گەرمابردوویی بەھۆی بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی و یان [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]یەوە ڕوو دەدات.<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016>{{cite journal | vauthors = Gaudio FG, Grissom CK | title = Cooling Methods in Heat Stroke | journal = The Journal of Emergency Medicine | volume = 50 | issue = 4 | pages = 607–616 | date = April 2016 | pmid = 26525947 | doi = 10.1016/j.jemermed.2015.09.014 }}</ref> ئەو حاڵەتە زیاتر بەھۆی بەرکەوتنی درێژخایەنی ڕێگریکراو لە بەرامبەر گەرمای زۆری ژینگەیی یان چالاکیی جەستەیییەوە ڕوو دەدات.<ref name=":0" /> بەڵام ھەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانێت مەترسیی گەرمابردوویی زیاتر بکات و نەخۆشەکان، بەتایبەتی منداڵان، ئەوانەی مەیلی بۆماوەیییان ھەیە، لە بارودۆخێکی ھەتا ڕادەیەک ئارامیشدا لە بەرامبەر گەرمابردوویی لاوازن.<ref>{{cite journal | vauthors = Wang HJ, Lee CS, Yee RS, Groom L, Friedman I, Babcock L, Georgiou DK, Hong J, Hanna AD, Recio J, Choi JM, Chang T, Agha NH, Romero J, Sarkar P, Voermans N, Gaber MW, Jung SY, Baker ML, Pautler RG, Dirksen RT, Riazi S, Hamilton SL | display-authors = 6 | title = Adaptive thermogenesis enhances the life-threatening response to heat in mice with an Ryr1 mutation | journal = Nature Communications | volume = 11 | issue = 1 | article-number = 5099 | date = October 2020 | pmid = 33037202 | pmc = 7547078 | doi = 10.1038/s41467-020-18865-z | bibcode = 2020NatCo..11.5099W }}</ref> <!-- خۆپاراستن و چارەسەرکردن --> ڕێکارەکانی خۆپارێزی بریتین لە خواردنەوەی شلەی پێویست و دوورکەوتنەوە لە گەرمای زۆر.<ref>{{cite web|title=Tips for Preventing Heat-Related Illness{{!}}Extreme Heat|url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|website=www.cdc.gov|access-date=17 July 2017|language=en-us|date=19 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729080712/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|archive-date=July 29, 2017}}</ref> چارەسەر بە ساردکردنەوەی خێرای فیزیکیی جەستە و [[چارەسەری نیشانەیی|چاودێرییە نیشانەیییەکان]] ئەنجام دەدرێت.<ref name=Ga2016/> ڕێگا پێشنیارکراوەکان بریتین لە پێداکردنی ئاو بە کەسەکە و بەکارھێنانی فێنککەرەوە، دانانی کەسەکە لەناو ئاوی سەھۆڵین یان پێدانی شلەی [[لێدانی ناوڕەگی|ناوڕەگی]]ی ساردە.<ref name=Ga2016/> دانانی [[پاکەتی سەھۆڵ|پاکەتەکانی سەھۆڵ]] لە دەوروبەری کەسەکەدا سوودی ھەیە بەڵام لەخۆوە خێراترین ساردکەرەوەی بەردەست بەدی ناھێنێت.<ref name=Ga2016/> <!-- پەتاناسی و کولتوور --> گەرمابردوویی ساڵانە دەبێتە ھۆی مردنی زیاتر لە ٦٠٠ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name=Ga2016/> ئەو ژمارەیە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ ھەتا ٢٠١٥ زیادی کردووە.<ref name=Le2015>{{cite journal | vauthors = Leon LR, Bouchama A | title = Heat stroke | journal = Comprehensive Physiology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 611–647 | date = April 2015 | pmid = 25880507 | doi = 10.1002/cphy.c140017 | isbn = 978-0-470-65071-4 | url = https://zenodo.org/record/1229151 }}</ref> گەرمابردوویی بەھۆی وەرزشەوە، ھەرچەندە فریاگوزارییەکی پزیشکییە، بەڵام خۆی شێوازێکی سنووردارە (نەخۆشەکە بەھۆی گیران یان ماندووبوونەوە وەرزشکردن ڕادەگرێت) و کەمتر لە ٥٪ی حاڵەتەکان دەبێتە ھۆی مەرگ. گەرمابردووییی بێچالاکی مەترسیی زۆر گەورەتری ھەیە: تەنانەت تەندروستترین کەسیش، ئەگەر بەبێ چاودێریی پزیشکی لە ژینگەیەکدا کە ببێتە ھۆی گەرمابردوویی، بەجێ بھێڵدرێت، ھەتا ئاستی مردن دەچێتە پێش و ٦٥٪ لە توندترین حاڵەتەکان تەنانەت لەگەڵ چارەسەریش ھەر کوشندە دەبن.<ref name=Le2015/> {{TOC limit|3}} ==Signs and symptoms== Heat stroke generally presents with a [[hyperthermia]] of greater than {{convert|40|C|F}} in combination with disorientation.<ref name="NEJM2019">{{cite journal | vauthors = Epstein Y, Yanovich R | title = Heatstroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 380 | issue = 25 | pages = 2449–2459 | date = June 2019 | pmid = 31216400 | doi = 10.1056/NEJMra1810762 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = McGugan EA | title = Hyperpyrexia in the emergency department | journal = Emergency Medicine | volume = 13 | issue = 1 | pages = 116–120 | date = March 2001 | pmid = 11476402 | doi = 10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x }}</ref> There is generally a lack of [[sweating]] in classic heatstroke, while sweating is generally present in exertional heatstroke.<ref name=NEJM2019/> Early symptoms of heat stroke include behavioral changes, confusion, [[delirium]], [[dizziness]], weakness, agitation, combativeness, slurred speech, [[nausea]], and vomiting.<ref name="NEJM2019"/> In some individuals with exertional heatstroke, seizures and sphincter incontinence have also been reported.<ref name="NEJM2019"/> Additionally, in exertional heat stroke, the affected person may sweat excessively.<ref name="OSH">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |title=InfoSheet: Protecting Workers from Heat Illness |publisher=OSHA–NIOSH |date=2011 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616084925/http://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |archive-date=June 16, 2015 }}</ref> Rhabdomyolysis, which is characterized by skeletal muscle breakdown with the products of muscle breakdown entering the bloodstream and causing organ dysfunction, is seen with exertional heatstroke.<ref name="NEJM2019" /> If treatment is delayed, patients could develop vital organ damage, [[unconsciousness]] and even [[organ failure]]. In the absence of prompt and adequate treatment, heatstroke can be fatal.<ref name=Harrisons>{{cite book |author=Fauci, Anthony|title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=17th |publisher=McGraw-Hill Professional |date=2008 |isbn=978-0-07-146633-2 |pages=117–121|display-authors=etal|title-link=Harrison's Principles of Internal Medicine }}</ref> ==Causes== {{see also|Hyperthermia#Causes}} Heat stroke occurs when thermoregulation is overwhelmed by a combination of excessive [[Metabolism|metabolic]] production of heat (exertion), excessive heat in the physical environment, and insufficient or impaired heat loss, resulting in an abnormally high body temperature. Substances that inhibit cooling and cause dehydration such as [[Alcohol (drug)|alcohol]], [[stimulants]], [[medications]], and [[Ageing#Signs|age-related]] physiological changes predispose to so-called "classic" or non-exertional heat stroke (NEHS), most often in elderly and infirm individuals in summer situations with insufficient ventilation.<ref>{{Cite web|title = Heat emergencies: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url = https://www.medlineplus.gov/ency/article/000056.htm|website = www.nlm.nih.gov|access-date = 2016-01-19|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105060818/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000056.htm|archive-date = January 5, 2016}}</ref> Young children have age specific physiologic differences that make them more susceptible to heat stroke including an increased surface area to mass ratio (leading to increased environmental heat absorption), an underdeveloped thermoregulatory system, a decreased sweating rate and a decreased blood volume to body size ratio (leading to decreased compensatory heat dissipation by redirecting blood to the skin).<ref name="NEJM2019" /> === Exertional heat stroke === Exertional heat stroke (EHS) can happen in young people without health problems or medications{{snd}}most often in [[athlete]]s, outdoor [[laborer]]s, or [[military personnel]] engaged in [[Exercise intensity|strenuous hot-weather activity]] or in [[first responder]]s wearing heavy [[personal protective equipment]]. In environments that are not only hot but also humid, it is important to recognize that [[Humidity#Human comfort|humidity]] reduces the degree to which the body can cool itself by perspiration and evaporation. For humans and other [[warm-blooded]] animals, excessive body temperature can disrupt enzymes regulating biochemical reactions that are essential for cellular respiration and the functioning of major organs.<ref name="Harrisons" /> ===Cars=== {{see also|Forgotten baby syndrome}} When the outside temperature is {{convert|21|C|F}}, the temperature inside a car parked in direct sunlight can quickly exceed {{convert|49|C|F}}. Young children or elderly adults left alone in a vehicle are at particular risk of succumbing to heat stroke. "Heat stroke in children and in the elderly can occur within minutes, even if a car window is opened slightly."<ref>{{Cite journal|url = http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|title = A primer on summer safety| vauthors = Meadows M |date = 2014|journal = Academic OneFile|access-date = January 18, 2016|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20161005095654/http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&u=pcc&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|archive-date = October 5, 2016}}</ref> As these groups of individuals may not be able to open car doors or to express discomfort verbally (or audibly, inside a closed car), their plight may not be immediately noticed by others in the vicinity. In 2018, 51 children in the United States died in hot cars, more than the previous high of 49 in 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsc.org/in-the-newsroom/2018-was-deadliest-year-on-record-for-hot-car-deaths|title=2018 was Deadliest Year on Record for Hot Car Deaths|website=National Safety Council|language=en-US|access-date=2019-07-08}}</ref> Dogs are even more susceptible than humans to heat stroke in cars, as they cannot produce whole-body sweat to cool themselves. Leaving the dog at home with plenty of water on hot days is recommended instead, or, if a dog must be brought along, it can be [[Leash|tied up]] in the shade outside the destination and provided with a full water bowl.<ref>{{cite web |url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |title=Dogs in Hot Cars |publisher=Partnership for Animal Welfare |access-date=February 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210200108/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |archive-date=February 10, 2015 }}</ref> == پاتۆفیزیۆلۆژی == پاتۆفیزیۆلۆژیی گەرمابردوویی بریتییە لە بارگرانیی زۆری گەرما و دواتر سستیی میکانیزمەکانی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی]]ی جەستە. بە شێوەیەکی تایبەتتر، گەرمابردوویی دەبێتە ھۆی وەڵامدانەوەی [[ھەوکردن]] و [[خوێن مەیین]] کە دەتوانێت زیان بە [[چینی ناوپۆشی|ناوپۆشییە ڕەگییەکان]] بگەیەنێت و لە ئەنجامدا ئاڵۆزییەکانی [[پەڕەی خوێن]] دروست بکات، لەوانە کەمبوونەوەی ژمارەی پەڕەکانی خوێن، کۆبوونەوەی پەڕەکانی خوێن و سەرکوتکردنی دەردانی پەڕەکانی خوێن لە مۆخی ئێسکەوە.<ref>{{cite journal | vauthors = Hifumi T, Kondo Y, Shimizu K, Miyake Y | title = Heat stroke | journal = Journal of Intensive Care | volume = 6 | article-number = 30 | date = 2018 | pmid = 29850022 | pmc = 5964884 | doi = 10.1186/s40560-018-0298-4 | doi-access = free }}</ref> شواهد فزاینده همچنین حاکی از وجود یک مسیر دوم زمینه‌ساز گرمازدگی است که شامل گرما و اندوتوکسمی ناشی از ورزش می‌شود. ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە بەڵگەکان بوونی ڕێگایەکی دووەمی بنەمای گەرمابردوویی نیشان دەدەن کە گەرما و ژەھراویبوونی خوێن بەھۆی ڕاھێنانەوە دەگرێتەوە.<ref name=":3">{{cite journal | vauthors = Lim CL | title = Heat Sepsis Precedes Heat Toxicity in the Pathophysiology of Heat Stroke-A New Paradigm on an Ancient Disease | journal = Antioxidants | volume = 7 | issue = 11 | page = 149 | date = October 2018 | pmid = 30366410 | pmc = 6262330 | doi = 10.3390/antiox7110149 | doi-access = free }}</ref> ھەرچەندە ھەتا ئێستا میکانیزمی وردی بە تەواوی جێگای تێگەیشتن نییە، بەڵام ئەم بۆچوونە باس دەکرێت کە وەرزشکردنی زۆر و گەرما بەربەستی ڕیخۆڵە تێکدەدات بە کردنی زیاتر ڕژێنەر و ڕێگەدان بە [[چەوری پۆلیساکارید|چەوری پۆلیساکارید (LPS)]] لە بەکتریا گرام نێگەتیڤەکانی ناو ڕیخۆڵە بۆ جوڵەکردن بۆ ناو سیستەمی سووڕی خوێن. Although its exact mechanism is not yet fully understood, this model theorizes that extreme exercise and heat disrupt the [[Intestinal mucosal barrier|intestinal barrier]] by making it more permeable and allowing [[Lipopolysaccharide|lipopolysaccharides (LPS)]] from gram-negative bacteria within the gut to move into the circulatory system.<ref name=":3" /> High blood LPS levels can then trigger a [[Systemic inflammatory response syndrome|systemic inflammatory response]] and eventually lead to [[sepsis]] and related consequences like blood coagulation, multi-organ failure, necrosis, and central nervous system dysfunction.<ref name=":3" /> ==Diagnosis== Heat stroke is a clinical diagnosis, based on signs and symptoms. It is diagnosed based on an elevated core body temperature (usually above 40 degrees Celsius), a history of heat exposure or physical exertion, and neurologic dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> However, high body temperature does not necessarily indicate that heat stroke is present, such as with people in high-performance endurance sports or with people experiencing fevers.<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Laitano O, Leon LR, Roberts WO, Sawka MN | title = Controversies in exertional heat stroke diagnosis, prevention, and treatment | journal = Journal of Applied Physiology | volume = 127 | issue = 5 | pages = 1338–1348 | date = November 2019 | pmid = 31545156 | doi = 10.1152/japplphysiol.00452.2019 | doi-access = free }}</ref> In others with heatstroke, the core body temperature is not always above 40 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> Therefore, heat stroke is more accurately diagnosed based on a constellation of symptoms rather than just a specific temperature threshold.<ref name=":2" /> Tachycardia (or a rapid heart rate), tachypnea (rapid breathing) and hypotension (low blood pressure) are common clinical findings.<ref name="NEJM2019" /> Those with classic heat stroke usually have dry skin, whereas those with exertional heat stroke usually have wet or sweaty skin.<ref name="NEJM2019" /> A [[Human body temperature|core body temperature]] (such as a rectal temperature) is the preferred method for monitoring body temperature in the diagnosis and management of heat stroke as it is more accurate than peripheral body temperatures (such as an oral or axillary temperatures).<ref name="NEJM2019" /> Other conditions which may present similarly to heat stroke include [[meningitis]], [[encephalitis]], [[epilepsy]], drug toxicity, severe dehydration, and certain metabolic syndromes such as [[serotonin syndrome]], [[neuroleptic malignant syndrome]], [[malignant hyperthermia]] and [[thyroid storm]].<ref name="NEJM2019" /> ==Prevention== The risk of heat stroke can be reduced by observing precautions to avoid overheating and dehydration. Light, loose-fitting clothes will allow perspiration to evaporate and cool the body. Wide-brimmed hats in light colors help prevent the sun from warming the head and neck. Vents on a hat will help cool the head, as will sweatbands wetted with cool water. Strenuous exercise should be avoided during hot weather, especially in the sun peak hours. Strenuous exercise should also be avoided if a person is ill and exercise intensity should match one's fitness level. Avoiding [[confined space]]s (such as automobiles) without [[air-conditioning]] or adequate [[Ventilation (architecture)|ventilation]].<ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Tips for Preventing Heat-Related Illness Natural Disasters and Severe Weather |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html |access-date=2023-09-20 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gauer |first1=Robert |last2=Meyers |first2=Bryce K. |date=2019-04-15 |title=Heat-Related Illnesses |journal=American Family Physician |volume=99 |issue=8 |pages=482–489 |issn=1532-0650 |pmid=30990296}}</ref> During heat waves and hot seasons further measures that can be taken to avoid classic heat stroke include staying in air conditioned areas, using fans, taking frequent cold showers, and increasing social contact and well being checks (especially for the elderly or disabled persons).<ref name="NEJM2019" /> In hot weather, people need to drink plenty of cool liquids and [[mineral salt]]s to replace fluids lost from [[Perspiration|sweating]]. [[Thirst]] is not a reliable sign that a person needs fluids. A better indicator is the color of [[urine]]. A dark yellow color may indicate dehydration.<ref name="OSH"/> Some measures that can help protect workers from heat stress include:<ref>{{cite web |url=http://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |title=QuickCard: Protecting Workers from Heat Stress |publisher=OSHA |date=2014 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117222652/https://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |archive-date=January 17, 2015 }}</ref> * Know signs/symptoms of heat-related illnesses. * Block out direct sun and other heat sources. * People should drink fluids often, even if they are not thirsty. * Wear lightweight, light-colored, loose-fitting clothes. * Avoid beverages containing [[Alcohol (drug)|alcohol]] or [[caffeine]]. ==Treatment== Treatment of heat stroke involves rapid mechanical cooling along with standard resuscitation measures.<ref>{{cite book |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide | edition =6th |last=Tintinalli |first=Judith |year=2004 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=0-07-138875-3 |page=1188 }}</ref> The body temperature must be lowered quickly via [[Thermal conduction|conduction]], [[convection]], or evaporation.<ref name="Ga2016" /> During cooling, the body temperature should be lowered to less than 39 degrees Celsius, ideally less than 38–38.5 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> In the field, the person should be moved to a cool area, such as indoors or to a shaded area. Clothing should be removed to promote heat loss through passive cooling. Conductive cooling methods such as [[ice-water immersion]] should also be used, if possible. Evaporative and convective cooling by a combination of cool water spray or cold compresses with constant air flow over the body, such as with a fan or air-conditioning unit, is also an effective alternative.<ref name="Ga2016" /> In hospital, mechanical cooling methods include ice water immersion, infusion of cold intravenous fluids, placing ice packs or wet gauze around the person, and fanning. Aggressive ice-water immersion remains the [[Gold standard (test)|gold standard]] for exertional heat stroke and may also be used for classic heat stroke.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = McDermott BP, Casa DJ, Ganio MS, Lopez RM, Yeargin SW, Armstrong LE, Maresh CM | title = Acute whole-body cooling for exercise-induced hyperthermia: a systematic review | journal = Journal of Athletic Training | volume = 44 | issue = 1 | pages = 84–93 | date = 2009-01-01 | pmid = 19180223 | pmc = 2629045 | doi = 10.4085/1062-6050-44.1.84 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gagnon D, Lemire BB, Casa DJ, Kenny GP | title = Cold-water immersion and the treatment of hyperthermia: using 38.6°C as a safe rectal temperature cooling limit | journal = Journal of Athletic Training | volume = 45 | issue = 5 | pages = 439–444 | date = 2010-09-01 | pmid = 20831387 | pmc = 2938313 | doi = 10.4085/1062-6050-45.5.439 }}</ref><ref name="NEJM2019" /> This method may require the effort of several people and the person should be monitored carefully during the treatment process. Immersion should be avoided for an unconscious person but, if there is no alternative, it can be applied with the person's head above water. A rapid and effective cooling usually reverses concomitant organ dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> Immersion in very cold water was once thought to be counterproductive by reducing blood flow to the skin and thereby preventing heat from escaping the body core. However, research has shown that this mechanism does not play a dominant role in the decrease in core body temperature brought on by cold water.{{Citation needed|date=April 2024}} [[Dantrolene]], a muscle relaxant used to treat other forms of hyperthermia, is not an effective treatment for heat stroke.<ref>{{cite journal | vauthors = Laitano O, Murray KO, Leon LR | title = Overlapping Mechanisms of Exertional Heat Stroke and Malignant Hyperthermia: Evidence vs. Conjecture | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 9 | pages = 1581–1592 | date = September 2020 | pmid = 32632746 | doi = 10.1007/s40279-020-01318-4 | s2cid = 220351326 }}</ref> [[Antipyretics]] such as [[aspirin]] and [[acetaminophen]] are also not recommended as a means to lower body temperature in the treatment of heat stroke and their use may lead to worsening liver damage.<ref name="NEJM2019" /> A [[cardiopulmonary resuscitation]] (CPR) may be necessary if the person goes into [[cardiac arrest]].<ref name="NEJM2019" /> The person's condition should be reassessed and stabilized by [[Medic|trained medical personnel]]. And the person's heart rate and breathing should be monitored. IV fluid resuscitation is usually needed for circulatory failure and organ dysfunction and is also indicated if [[rhabdomyolysis]] is present.<ref name="NEJM2019" /> In severe cases [[hemodialysis]] and ventilator support may be needed.<ref name="NEJM2019" /> == پێشبینیکردن == لە کەسانی بەساڵاچوودا کە تووشی گەرمابردووییی کلاسیک دەبن، ڕێژەی مردن لە ٥٠٪ زیاترە.<ref name="NEJM2019" /> ڕێژەی مردن لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە لە ٥٪ کەمترە.<ref name="NEJM2019" /> ماوەیەکی زۆر بڕوا وابوو کە گەرمابردوویی تەنیا بە دەگمەن دەبێتە ھۆی کەمئەندامییە ھەمیشەیییەکان و [[چاکبوونەوە]] نزیکە لەوەی بە تەواوی ڕووبدات. دوای شەپۆلی گەرمای [[شیکاگۆ]] لە ساڵی ١٩٩٥، توێژەرانی [[ناوەندی پزیشکیی زانکۆی شیکاگۆ]]، لە ١٢ ھەتا ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٥دا لە ١٢ نەخۆشخانەی ناوچەکە توێژینەوەیان لەسەر ھەر ٥٨ نەخۆشەکەی تووشبوو بە گەرمابردووییی توند کرد کە تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٩٥ ساڵ بوو و پێویستیان بە چاودێریی چڕ ھەبوو. نزیکەی نیوەی ئەم نەخۆشانە لە ماوەی ساڵێکدا مردن؛ ٢١٪ پێش و ٢٨٪ دوای دەرچوونیان لە نەخۆشخانە. زۆرێک لە ڕزگاربووان کارکردنی سەربەخۆی خۆیان بۆ ھەمیشە لەدەستدا؛ یەک لەسەر سێیان لە کاتی دەرچوونیان لە نەخۆشخانەدا تێکچوونی توندی کارکردنیان ھەبوو و ھیچ کامیان دوای تێپەڕبوونی ساڵێک باشتر نەبوونەوە. ھەروەھا توێژینەوەکە نیشانی دا کە بەھۆی بارودۆخی قەرەباڵغی لە ھەموو نەخۆشخانە بەشداربووەکان لە درێژەی قەیرانەکەدا، چاودێریی دەستبەجێ کە بابەتێکی زۆر گرنگە، ئەوەندەی کە دەبوو گشتگیر نەبوو.<ref>{{cite web |url=http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |title=Classic heat stroke during Chicago 1995 heat wave |publisher=University of Chicago Medicine |date=August 1, 1998 |access-date=July 22, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604114740/http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |archive-date=June 4, 2012 }}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، زیانپێگەیشتنی مێشک وەک دەرئەنجامێکی ھەمیشەییی گەرمابردووییی توند ڕاپۆرت کراوە، کە باوترینی [[تێکچوونی مێشکۆڵە]]یە.<ref>{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/NEJMra011089 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Bazille C, Megarbane B, Bensimhon D, Lavergne-Slove A, Baglin AC, Loirat P, Woimant F, Mikol J, Gray F | display-authors = 6 | title = Brain damage after heat stroke | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 64 | issue = 11 | pages = 970–975 | date = November 2005 | pmid = 16254491 | doi = 10.1097/01.jnen.0000186924.88333.0d | doi-access = free }}</ref> == پەتاناسی == لایەنە جۆراوجۆرەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ڕوودانی گەرمابردوویی دانێن، لەوانە ڕەگەز، تەمەن، شوێنی جوگرافی و پیشە. ڕێژەی تووشبوون بە گەرمابردوویی لە نێوان پیاواندا زیاترە، بەڵام ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی تری پەیوەندیدار بە گەرما لە نێوان ژناندا زیاترە.<ref name=":4" /> ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە گەرمایییەکانی دیکە لە ژناندا بە بەراورد لەگەڵ پیاوان، ١٫٣٠ بۆ ٢٫٨٩ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا لە بەرامبەر ٠٫٩٨ بۆ ١٫٩٨ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا بووە.<ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Alele F, Malau-Aduli B, Malau-Aduli A, Crowe M | title = Systematic review of gender differences in the epidemiology and risk factors of exertional heat illness and heat tolerance in the armed forces | journal = BMJ Open | volume = 10 | issue = 4 | article-number = e031825 | date = April 2020 | pmid = 32265238 | pmc = 7245403 | doi = 10.1136/bmjopen-2019-031825 | doi-access = free}}</ref> ناوچە جۆراوجۆرەکانی جیھان ڕێژەی جیاوازییان لە گەرمابردووویی ھەیە. لە درێژەی شەپۆلەکانی گەرما لە ئەورووپا، لە ساڵی ٢٠٠٣دا زیاتر لە ٧٠،٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە ٦١،٦٧٢ کەس بەھۆی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە گەرماوە گیانیان لەدەستدا.<ref name="Ballester 2023">{{cite journal |last1=Ballester |first1=Joan |last2=Quijal-Zamorano |first2=Marcos |last3=Méndez Turrubiates |first3=Raúl Fernando |last4=Pegenaute |first4=Ferran |last5=Herrmann |first5=François R. |last6=Robine |first6=Jean Marie |last7=Basagaña |first7=Xavier |last8=Tonne |first8=Cathryn |last9=Antó |first9=Josep M. |last10=Achebak |first10=Hicham |title=Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022 |journal=Nature Medicine |date=July 2023 |volume=29 |issue=7 |pages=1857–1866 |doi=10.1038/s41591-023-02419-z|pmid=37429922 |pmc=10353926 |hdl=10230/58052 |hdl-access=free }}</ref> == کۆمەڵگا و چاند == لە ئەفسانەی [[سلاڤ]]یدا، کەسایەتیکردنی ڕۆژبردوویی، بەناوی پۆلودنیتسا (خاتوونی نیوەڕۆ) ھەیە، [[دێمۆن]]ێکی مێینە بە جلوبەرگی سپیییە کە دەبێتە ھۆی تێکچوون یان مردنی ئەو کەسانەی لە نیوەڕۆدا لە کێڵگەکان کار دەکەن. لە کاتی نیوەڕۆدا نەریتێکی کۆن ھەبوو کە پشوویەکی کورت لە درێژەی کاری [[دروێنە]]دا بدرێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە ھێرشی ئەو دێمۆنە بپارێزن. شیعری سیمفۆنیکی [[جادووگەری نیوەڕۆ]]، بەرھەمی [[ئەنتۆنین دڤۆرژاک]] ئیلھامی لەم نەریتە وەرگرتووە. == ئاژەڵەکانی تر == گەرمابردوویی دەتوانێت کاریگەریی لەسەر ئاژەڵان ھەبێت، بەتایبەتی لە کەشوھەوای گەرم و شێداردا؛ یان ئەگەر ئەسپ، مانگا، مەڕ یان ئاژەڵەکانی تر ئامادەییی جەستەیییان نەیێت، خاوەن کێشی زۆر بن، تووکی چڕوپڕیان ھەبێت، زۆرتر لە ئاستی پێویست کاریان کردبێت یان لەناو سندووقی ئەسپدا لەژێر خۆری تەواودا بەجێ ھێڵدرابن. نیشانەکانی بریتین لە ڕژانی ئاوی زار، ھەناسەدانی خێرا، پلەی گەرمیی بەرز، ئارەقکردنەوە و لێدانی خێرای دڵ. پێویستە ئاژەڵەکە بۆ لای سێبەر بگوازرێتەوە، لە ئاوی سارددا تەڕ بکرێت و ئاو یان ئەلکترۆلایتی وەک خواردنەوە پێ بدرێت.<ref>[[:en:Horse & Hound|Horse and Hound]], 'First Aid: Handling Heatstroke', 2/8/2004</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھایپەرتێرمیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Heat stroke}} * [http://www.medicinenet.com/heat_stroke/article.htm گەرمابردوویی] لە مێدیسیننێت {{Medical resources | ICD10 ={{ICD10|T|67|0|t|66}} | ICD9 ={{ICD9|992.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus =000056 | eMedicineSubj =med | eMedicineTopic =956 | DiseasesDB =5690 | MeshID =D018883 }} [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:شەپۆلی گەرما]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] tmfdp0tn7selddkrbzjelv2c895fpsr 1592522 1592520 2026-06-20T21:26:52Z Hivja 64112 1592522 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = گەرمابردوویی{{ھن}}Heat stroke | synonyms = خۆربردوویی، سیریاسیس<ref>{{cite journal | vauthors = Herrick RT | title = Heat illness in the athlete: siriasis is serious | journal = Alabama Medicine | volume = 55 | issue = 10 | pages = 28, 33-28, 37 | date = April 1986 | pmid = 3706086 }}</ref> | image = The British Army in the Middle East 1943 E26027.jpg | caption = کەسێک لە عێراق لە ساڵی ١٩٤٣، بە پێداکردنی ئاو سارد دەکرێتەوە کە یەکێکە لە چارەسەرەکانی گەرمابردوویی | field = [[پزیشکیی فریاکەوتن]] | symptoms = [[ھایپەرتێرمیا|بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش]]، پێستی سوور، وشک یان شێدار، سەرئێشە، گێژی، سەرلێشێواوی، دڵتێکەڵھاتن<ref name=CDC2017Sym/> | complications = [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]]، [[سستیی گورچیلە]]<ref name=Le2015/> | onset = | duration = ١ بۆ ٢ ڕۆژ چارەسەری لە نەخۆشخانە (ماوەی چاکبوونەوەی ئاسایی){{ھن}} ٢ مانگ بۆ ١ ساڵ (مەودای ماوەی چاکبوونەوەی تەواو) | types = کلاسیک، بەھۆی چالاکیی بەرچاو<ref name=Le2015/> | causes = بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی، [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016/> | risks = تەمەنی بەرز، شەپۆلی گەرما، [[شێ]]ی بەرز، ھەندێک دەرمانی تایبەت، نەخۆشییەکانی دڵ، تێکچوونەکانی پێست<ref name=Le2015/> | diagnosis = بەپێی نیشانەکان<ref name=Le2015/> | differential = [[سیندرۆمی نیۆرۆلێپتیک مەترسیدار]]، [[مالاریا]]، [[ھەوکردنی پەردەکانی مێشک]]<ref name=Le2015/> | treatment = ساردکردنەوەی خێرا، [[چارەسەری نیشانەیی]]<ref name=Ga2016/> | medication = | prognosis = مەترسیی مردن <٥٪ (بە وەرزشکردن)، ھەتا ٦٥٪ (بەبێ وەرزشکردن)<ref name=Le2015/> | frequency = | deaths = > ٦٠٠ لە ھەر ساڵدا (ویلایەتە یەکگرتووەکان)<ref name=Ga2016/> }} <!-- پێناسە و نیشانەکان --> '''گەرمابردوویی''' ھەروەھا ناسراو بە '''خۆربردوویی'''، [[نەخۆشییە گەرمایییەکان|نەخۆشییەکی توندی گەرمایییە]] کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی|پلەی گەرمیی لەش]] بۆ زیاتر لە ٤٠٫٠ پلەی سانتیگراد (١٠٤٫٠ پلەی فارێنھایت)،<ref name="Ga2016" /> along لەگەڵ سووربوونەوەی پێست، [[سەرئێشە]]، [[گێژی]] و [[سەرلێشێواوی]].<ref name="CDC2017Sym">{{cite web |title=Warning Signs and Symptoms of Heat-Related Illness |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515064607/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-date=May 15, 2024 |access-date=17 July 2017 |website=www.cdc.gov |language=en-us }}</ref> [[ئارەقەکردن]] بەگشتی لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە ھەیە، بەڵام لە گەرمابردووییی کلاسیکدا بەمشێوەیە نییە.<ref name="NEJM2019" /> دەستپێکردنی گەرمابوونی دەتوانێت لەناکاو یان وردەوردە بێت.<ref name="Le2015" /> گەرمابردوویی بەھۆی ئەگەری تێکچوونی کارکردنی ئەندامەکانەوە حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/nejmra011089 }}</ref> و دواھاتە ئاسایییەکانی [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]] و [[سستیی گورچیلە]] لەخۆ دەگرێت.<ref name="Le2015" /> <!-- ھۆکار و دەستنیشانکردن --> گەرمابردوویی بەھۆی بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی و یان [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]یەوە ڕوو دەدات.<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016>{{cite journal | vauthors = Gaudio FG, Grissom CK | title = Cooling Methods in Heat Stroke | journal = The Journal of Emergency Medicine | volume = 50 | issue = 4 | pages = 607–616 | date = April 2016 | pmid = 26525947 | doi = 10.1016/j.jemermed.2015.09.014 }}</ref> ئەو حاڵەتە زیاتر بەھۆی بەرکەوتنی درێژخایەنی ڕێگریکراو لە بەرامبەر گەرمای زۆری ژینگەیی یان چالاکیی جەستەیییەوە ڕوو دەدات.<ref name=":0" /> بەڵام ھەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانێت مەترسیی گەرمابردوویی زیاتر بکات و نەخۆشەکان، بەتایبەتی منداڵان، ئەوانەی مەیلی بۆماوەیییان ھەیە، لە بارودۆخێکی ھەتا ڕادەیەک ئارامیشدا لە بەرامبەر گەرمابردوویی لاوازن.<ref>{{cite journal | vauthors = Wang HJ, Lee CS, Yee RS, Groom L, Friedman I, Babcock L, Georgiou DK, Hong J, Hanna AD, Recio J, Choi JM, Chang T, Agha NH, Romero J, Sarkar P, Voermans N, Gaber MW, Jung SY, Baker ML, Pautler RG, Dirksen RT, Riazi S, Hamilton SL | display-authors = 6 | title = Adaptive thermogenesis enhances the life-threatening response to heat in mice with an Ryr1 mutation | journal = Nature Communications | volume = 11 | issue = 1 | article-number = 5099 | date = October 2020 | pmid = 33037202 | pmc = 7547078 | doi = 10.1038/s41467-020-18865-z | bibcode = 2020NatCo..11.5099W }}</ref> <!-- خۆپاراستن و چارەسەرکردن --> ڕێکارەکانی خۆپارێزی بریتین لە خواردنەوەی شلەی پێویست و دوورکەوتنەوە لە گەرمای زۆر.<ref>{{cite web|title=Tips for Preventing Heat-Related Illness{{!}}Extreme Heat|url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|website=www.cdc.gov|access-date=17 July 2017|language=en-us|date=19 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729080712/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|archive-date=July 29, 2017}}</ref> چارەسەر بە ساردکردنەوەی خێرای فیزیکیی جەستە و [[چارەسەری نیشانەیی|چاودێرییە نیشانەیییەکان]] ئەنجام دەدرێت.<ref name=Ga2016/> ڕێگا پێشنیارکراوەکان بریتین لە پێداکردنی ئاو بە کەسەکە و بەکارھێنانی فێنککەرەوە، دانانی کەسەکە لەناو ئاوی سەھۆڵین یان پێدانی شلەی [[لێدانی ناوڕەگی|ناوڕەگی]]ی ساردە.<ref name=Ga2016/> دانانی [[پاکەتی سەھۆڵ|پاکەتەکانی سەھۆڵ]] لە دەوروبەری کەسەکەدا سوودی ھەیە بەڵام لەخۆوە خێراترین ساردکەرەوەی بەردەست بەدی ناھێنێت.<ref name=Ga2016/> <!-- پەتاناسی و کولتوور --> گەرمابردوویی ساڵانە دەبێتە ھۆی مردنی زیاتر لە ٦٠٠ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name=Ga2016/> ئەو ژمارەیە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ ھەتا ٢٠١٥ زیادی کردووە.<ref name=Le2015>{{cite journal | vauthors = Leon LR, Bouchama A | title = Heat stroke | journal = Comprehensive Physiology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 611–647 | date = April 2015 | pmid = 25880507 | doi = 10.1002/cphy.c140017 | isbn = 978-0-470-65071-4 | url = https://zenodo.org/record/1229151 }}</ref> گەرمابردوویی بەھۆی وەرزشەوە، ھەرچەندە فریاگوزارییەکی پزیشکییە، بەڵام خۆی شێوازێکی سنووردارە (نەخۆشەکە بەھۆی گیران یان ماندووبوونەوە وەرزشکردن ڕادەگرێت) و کەمتر لە ٥٪ی حاڵەتەکان دەبێتە ھۆی مەرگ. گەرمابردووییی بێچالاکی مەترسیی زۆر گەورەتری ھەیە: تەنانەت تەندروستترین کەسیش، ئەگەر بەبێ چاودێریی پزیشکی لە ژینگەیەکدا کە ببێتە ھۆی گەرمابردوویی، بەجێ بھێڵدرێت، ھەتا ئاستی مردن دەچێتە پێش و ٦٥٪ لە توندترین حاڵەتەکان تەنانەت لەگەڵ چارەسەریش ھەر کوشندە دەبن.<ref name=Le2015/> {{TOC limit|3}} ==Signs and symptoms== Heat stroke generally presents with a [[hyperthermia]] of greater than {{convert|40|C|F}} in combination with disorientation.<ref name="NEJM2019">{{cite journal | vauthors = Epstein Y, Yanovich R | title = Heatstroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 380 | issue = 25 | pages = 2449–2459 | date = June 2019 | pmid = 31216400 | doi = 10.1056/NEJMra1810762 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = McGugan EA | title = Hyperpyrexia in the emergency department | journal = Emergency Medicine | volume = 13 | issue = 1 | pages = 116–120 | date = March 2001 | pmid = 11476402 | doi = 10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x }}</ref> There is generally a lack of [[sweating]] in classic heatstroke, while sweating is generally present in exertional heatstroke.<ref name=NEJM2019/> Early symptoms of heat stroke include behavioral changes, confusion, [[delirium]], [[dizziness]], weakness, agitation, combativeness, slurred speech, [[nausea]], and vomiting.<ref name="NEJM2019"/> In some individuals with exertional heatstroke, seizures and sphincter incontinence have also been reported.<ref name="NEJM2019"/> Additionally, in exertional heat stroke, the affected person may sweat excessively.<ref name="OSH">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |title=InfoSheet: Protecting Workers from Heat Illness |publisher=OSHA–NIOSH |date=2011 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616084925/http://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |archive-date=June 16, 2015 }}</ref> Rhabdomyolysis, which is characterized by skeletal muscle breakdown with the products of muscle breakdown entering the bloodstream and causing organ dysfunction, is seen with exertional heatstroke.<ref name="NEJM2019" /> If treatment is delayed, patients could develop vital organ damage, [[unconsciousness]] and even [[organ failure]]. In the absence of prompt and adequate treatment, heatstroke can be fatal.<ref name=Harrisons>{{cite book |author=Fauci, Anthony|title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=17th |publisher=McGraw-Hill Professional |date=2008 |isbn=978-0-07-146633-2 |pages=117–121|display-authors=etal|title-link=Harrison's Principles of Internal Medicine }}</ref> ==Causes== {{see also|Hyperthermia#Causes}} Heat stroke occurs when thermoregulation is overwhelmed by a combination of excessive [[Metabolism|metabolic]] production of heat (exertion), excessive heat in the physical environment, and insufficient or impaired heat loss, resulting in an abnormally high body temperature. Substances that inhibit cooling and cause dehydration such as [[Alcohol (drug)|alcohol]], [[stimulants]], [[medications]], and [[Ageing#Signs|age-related]] physiological changes predispose to so-called "classic" or non-exertional heat stroke (NEHS), most often in elderly and infirm individuals in summer situations with insufficient ventilation.<ref>{{Cite web|title = Heat emergencies: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url = https://www.medlineplus.gov/ency/article/000056.htm|website = www.nlm.nih.gov|access-date = 2016-01-19|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105060818/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000056.htm|archive-date = January 5, 2016}}</ref> Young children have age specific physiologic differences that make them more susceptible to heat stroke including an increased surface area to mass ratio (leading to increased environmental heat absorption), an underdeveloped thermoregulatory system, a decreased sweating rate and a decreased blood volume to body size ratio (leading to decreased compensatory heat dissipation by redirecting blood to the skin).<ref name="NEJM2019" /> === Exertional heat stroke === Exertional heat stroke (EHS) can happen in young people without health problems or medications{{snd}}most often in [[athlete]]s, outdoor [[laborer]]s, or [[military personnel]] engaged in [[Exercise intensity|strenuous hot-weather activity]] or in [[first responder]]s wearing heavy [[personal protective equipment]]. In environments that are not only hot but also humid, it is important to recognize that [[Humidity#Human comfort|humidity]] reduces the degree to which the body can cool itself by perspiration and evaporation. For humans and other [[warm-blooded]] animals, excessive body temperature can disrupt enzymes regulating biochemical reactions that are essential for cellular respiration and the functioning of major organs.<ref name="Harrisons" /> ===Cars=== {{see also|Forgotten baby syndrome}} When the outside temperature is {{convert|21|C|F}}, the temperature inside a car parked in direct sunlight can quickly exceed {{convert|49|C|F}}. Young children or elderly adults left alone in a vehicle are at particular risk of succumbing to heat stroke. "Heat stroke in children and in the elderly can occur within minutes, even if a car window is opened slightly."<ref>{{Cite journal|url = http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|title = A primer on summer safety| vauthors = Meadows M |date = 2014|journal = Academic OneFile|access-date = January 18, 2016|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20161005095654/http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&u=pcc&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|archive-date = October 5, 2016}}</ref> As these groups of individuals may not be able to open car doors or to express discomfort verbally (or audibly, inside a closed car), their plight may not be immediately noticed by others in the vicinity. In 2018, 51 children in the United States died in hot cars, more than the previous high of 49 in 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsc.org/in-the-newsroom/2018-was-deadliest-year-on-record-for-hot-car-deaths|title=2018 was Deadliest Year on Record for Hot Car Deaths|website=National Safety Council|language=en-US|access-date=2019-07-08}}</ref> Dogs are even more susceptible than humans to heat stroke in cars, as they cannot produce whole-body sweat to cool themselves. Leaving the dog at home with plenty of water on hot days is recommended instead, or, if a dog must be brought along, it can be [[Leash|tied up]] in the shade outside the destination and provided with a full water bowl.<ref>{{cite web |url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |title=Dogs in Hot Cars |publisher=Partnership for Animal Welfare |access-date=February 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210200108/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |archive-date=February 10, 2015 }}</ref> == پاتۆفیزیۆلۆژی == پاتۆفیزیۆلۆژیی گەرمابردوویی بریتییە لە بارگرانیی زۆری گەرما و دواتر سستیی میکانیزمەکانی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی]]ی جەستە. بە شێوەیەکی تایبەتتر، گەرمابردوویی دەبێتە ھۆی وەڵامدانەوەی [[ھەوکردن]] و [[خوێن مەیین]] کە دەتوانێت زیان بە [[چینی ناوپۆشی|ناوپۆشییە ڕەگییەکان]] بگەیەنێت و لە ئەنجامدا ئاڵۆزییەکانی [[پەڕەی خوێن]] دروست بکات، لەوانە کەمبوونەوەی ژمارەی پەڕەکانی خوێن، کۆبوونەوەی پەڕەکانی خوێن و سەرکوتکردنی دەردانی پەڕەکانی خوێن لە مۆخی ئێسکەوە.<ref>{{cite journal | vauthors = Hifumi T, Kondo Y, Shimizu K, Miyake Y | title = Heat stroke | journal = Journal of Intensive Care | volume = 6 | article-number = 30 | date = 2018 | pmid = 29850022 | pmc = 5964884 | doi = 10.1186/s40560-018-0298-4 | doi-access = free }}</ref> ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە بەڵگەکان بوونی ڕێگایەکی دووەمی بنەمای گەرمابردوویی نیشان دەدەن کە گەرما و ژەھراویبوونی خوێن بەھۆی ڕاھێنانەوە دەگرێتەوە.<ref name=":3">{{cite journal | vauthors = Lim CL | title = Heat Sepsis Precedes Heat Toxicity in the Pathophysiology of Heat Stroke-A New Paradigm on an Ancient Disease | journal = Antioxidants | volume = 7 | issue = 11 | page = 149 | date = October 2018 | pmid = 30366410 | pmc = 6262330 | doi = 10.3390/antiox7110149 | doi-access = free }}</ref> ھەرچەندە ھەتا ئێستا میکانیزمی وردی بە تەواوی جێگای تێگەیشتن نییە، بەڵام ئەم بۆچوونە باس دەکرێت کە وەرزشکردنی زۆر و گەرما بەربەستی ڕیخۆڵە تێکدەدات بە کردنی زیاتر ڕژێنەر و ڕێگەدان بە [[چەوری پۆلیساکارید|چەوری پۆلیساکارید (LPS)]] لە بەکتریا گرام نێگەتیڤەکانی ناو ڕیخۆڵە بۆ جوڵەکردن بۆ ناو سیستەمی سووڕی خوێن. Although its exact mechanism is not yet fully understood, this model theorizes that extreme exercise and heat disrupt the [[Intestinal mucosal barrier|intestinal barrier]] by making it more permeable and allowing [[Lipopolysaccharide|lipopolysaccharides (LPS)]] from gram-negative bacteria within the gut to move into the circulatory system.<ref name=":3" /> High blood LPS levels can then trigger a [[Systemic inflammatory response syndrome|systemic inflammatory response]] and eventually lead to [[sepsis]] and related consequences like blood coagulation, multi-organ failure, necrosis, and central nervous system dysfunction.<ref name=":3" /> ==Diagnosis== Heat stroke is a clinical diagnosis, based on signs and symptoms. It is diagnosed based on an elevated core body temperature (usually above 40 degrees Celsius), a history of heat exposure or physical exertion, and neurologic dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> However, high body temperature does not necessarily indicate that heat stroke is present, such as with people in high-performance endurance sports or with people experiencing fevers.<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Laitano O, Leon LR, Roberts WO, Sawka MN | title = Controversies in exertional heat stroke diagnosis, prevention, and treatment | journal = Journal of Applied Physiology | volume = 127 | issue = 5 | pages = 1338–1348 | date = November 2019 | pmid = 31545156 | doi = 10.1152/japplphysiol.00452.2019 | doi-access = free }}</ref> In others with heatstroke, the core body temperature is not always above 40 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> Therefore, heat stroke is more accurately diagnosed based on a constellation of symptoms rather than just a specific temperature threshold.<ref name=":2" /> Tachycardia (or a rapid heart rate), tachypnea (rapid breathing) and hypotension (low blood pressure) are common clinical findings.<ref name="NEJM2019" /> Those with classic heat stroke usually have dry skin, whereas those with exertional heat stroke usually have wet or sweaty skin.<ref name="NEJM2019" /> A [[Human body temperature|core body temperature]] (such as a rectal temperature) is the preferred method for monitoring body temperature in the diagnosis and management of heat stroke as it is more accurate than peripheral body temperatures (such as an oral or axillary temperatures).<ref name="NEJM2019" /> Other conditions which may present similarly to heat stroke include [[meningitis]], [[encephalitis]], [[epilepsy]], drug toxicity, severe dehydration, and certain metabolic syndromes such as [[serotonin syndrome]], [[neuroleptic malignant syndrome]], [[malignant hyperthermia]] and [[thyroid storm]].<ref name="NEJM2019" /> ==Prevention== The risk of heat stroke can be reduced by observing precautions to avoid overheating and dehydration. Light, loose-fitting clothes will allow perspiration to evaporate and cool the body. Wide-brimmed hats in light colors help prevent the sun from warming the head and neck. Vents on a hat will help cool the head, as will sweatbands wetted with cool water. Strenuous exercise should be avoided during hot weather, especially in the sun peak hours. Strenuous exercise should also be avoided if a person is ill and exercise intensity should match one's fitness level. Avoiding [[confined space]]s (such as automobiles) without [[air-conditioning]] or adequate [[Ventilation (architecture)|ventilation]].<ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Tips for Preventing Heat-Related Illness Natural Disasters and Severe Weather |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html |access-date=2023-09-20 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gauer |first1=Robert |last2=Meyers |first2=Bryce K. |date=2019-04-15 |title=Heat-Related Illnesses |journal=American Family Physician |volume=99 |issue=8 |pages=482–489 |issn=1532-0650 |pmid=30990296}}</ref> During heat waves and hot seasons further measures that can be taken to avoid classic heat stroke include staying in air conditioned areas, using fans, taking frequent cold showers, and increasing social contact and well being checks (especially for the elderly or disabled persons).<ref name="NEJM2019" /> In hot weather, people need to drink plenty of cool liquids and [[mineral salt]]s to replace fluids lost from [[Perspiration|sweating]]. [[Thirst]] is not a reliable sign that a person needs fluids. A better indicator is the color of [[urine]]. A dark yellow color may indicate dehydration.<ref name="OSH"/> Some measures that can help protect workers from heat stress include:<ref>{{cite web |url=http://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |title=QuickCard: Protecting Workers from Heat Stress |publisher=OSHA |date=2014 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117222652/https://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |archive-date=January 17, 2015 }}</ref> * Know signs/symptoms of heat-related illnesses. * Block out direct sun and other heat sources. * People should drink fluids often, even if they are not thirsty. * Wear lightweight, light-colored, loose-fitting clothes. * Avoid beverages containing [[Alcohol (drug)|alcohol]] or [[caffeine]]. ==Treatment== Treatment of heat stroke involves rapid mechanical cooling along with standard resuscitation measures.<ref>{{cite book |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide | edition =6th |last=Tintinalli |first=Judith |year=2004 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=0-07-138875-3 |page=1188 }}</ref> The body temperature must be lowered quickly via [[Thermal conduction|conduction]], [[convection]], or evaporation.<ref name="Ga2016" /> During cooling, the body temperature should be lowered to less than 39 degrees Celsius, ideally less than 38–38.5 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> In the field, the person should be moved to a cool area, such as indoors or to a shaded area. Clothing should be removed to promote heat loss through passive cooling. Conductive cooling methods such as [[ice-water immersion]] should also be used, if possible. Evaporative and convective cooling by a combination of cool water spray or cold compresses with constant air flow over the body, such as with a fan or air-conditioning unit, is also an effective alternative.<ref name="Ga2016" /> In hospital, mechanical cooling methods include ice water immersion, infusion of cold intravenous fluids, placing ice packs or wet gauze around the person, and fanning. Aggressive ice-water immersion remains the [[Gold standard (test)|gold standard]] for exertional heat stroke and may also be used for classic heat stroke.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = McDermott BP, Casa DJ, Ganio MS, Lopez RM, Yeargin SW, Armstrong LE, Maresh CM | title = Acute whole-body cooling for exercise-induced hyperthermia: a systematic review | journal = Journal of Athletic Training | volume = 44 | issue = 1 | pages = 84–93 | date = 2009-01-01 | pmid = 19180223 | pmc = 2629045 | doi = 10.4085/1062-6050-44.1.84 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gagnon D, Lemire BB, Casa DJ, Kenny GP | title = Cold-water immersion and the treatment of hyperthermia: using 38.6°C as a safe rectal temperature cooling limit | journal = Journal of Athletic Training | volume = 45 | issue = 5 | pages = 439–444 | date = 2010-09-01 | pmid = 20831387 | pmc = 2938313 | doi = 10.4085/1062-6050-45.5.439 }}</ref><ref name="NEJM2019" /> This method may require the effort of several people and the person should be monitored carefully during the treatment process. Immersion should be avoided for an unconscious person but, if there is no alternative, it can be applied with the person's head above water. A rapid and effective cooling usually reverses concomitant organ dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> Immersion in very cold water was once thought to be counterproductive by reducing blood flow to the skin and thereby preventing heat from escaping the body core. However, research has shown that this mechanism does not play a dominant role in the decrease in core body temperature brought on by cold water.{{Citation needed|date=April 2024}} [[Dantrolene]], a muscle relaxant used to treat other forms of hyperthermia, is not an effective treatment for heat stroke.<ref>{{cite journal | vauthors = Laitano O, Murray KO, Leon LR | title = Overlapping Mechanisms of Exertional Heat Stroke and Malignant Hyperthermia: Evidence vs. Conjecture | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 9 | pages = 1581–1592 | date = September 2020 | pmid = 32632746 | doi = 10.1007/s40279-020-01318-4 | s2cid = 220351326 }}</ref> [[Antipyretics]] such as [[aspirin]] and [[acetaminophen]] are also not recommended as a means to lower body temperature in the treatment of heat stroke and their use may lead to worsening liver damage.<ref name="NEJM2019" /> A [[cardiopulmonary resuscitation]] (CPR) may be necessary if the person goes into [[cardiac arrest]].<ref name="NEJM2019" /> The person's condition should be reassessed and stabilized by [[Medic|trained medical personnel]]. And the person's heart rate and breathing should be monitored. IV fluid resuscitation is usually needed for circulatory failure and organ dysfunction and is also indicated if [[rhabdomyolysis]] is present.<ref name="NEJM2019" /> In severe cases [[hemodialysis]] and ventilator support may be needed.<ref name="NEJM2019" /> == پێشبینیکردن == لە کەسانی بەساڵاچوودا کە تووشی گەرمابردووییی کلاسیک دەبن، ڕێژەی مردن لە ٥٠٪ زیاترە.<ref name="NEJM2019" /> ڕێژەی مردن لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە لە ٥٪ کەمترە.<ref name="NEJM2019" /> ماوەیەکی زۆر بڕوا وابوو کە گەرمابردوویی تەنیا بە دەگمەن دەبێتە ھۆی کەمئەندامییە ھەمیشەیییەکان و [[چاکبوونەوە]] نزیکە لەوەی بە تەواوی ڕووبدات. دوای شەپۆلی گەرمای [[شیکاگۆ]] لە ساڵی ١٩٩٥، توێژەرانی [[ناوەندی پزیشکیی زانکۆی شیکاگۆ]]، لە ١٢ ھەتا ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٥دا لە ١٢ نەخۆشخانەی ناوچەکە توێژینەوەیان لەسەر ھەر ٥٨ نەخۆشەکەی تووشبوو بە گەرمابردووییی توند کرد کە تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٩٥ ساڵ بوو و پێویستیان بە چاودێریی چڕ ھەبوو. نزیکەی نیوەی ئەم نەخۆشانە لە ماوەی ساڵێکدا مردن؛ ٢١٪ پێش و ٢٨٪ دوای دەرچوونیان لە نەخۆشخانە. زۆرێک لە ڕزگاربووان کارکردنی سەربەخۆی خۆیان بۆ ھەمیشە لەدەستدا؛ یەک لەسەر سێیان لە کاتی دەرچوونیان لە نەخۆشخانەدا تێکچوونی توندی کارکردنیان ھەبوو و ھیچ کامیان دوای تێپەڕبوونی ساڵێک باشتر نەبوونەوە. ھەروەھا توێژینەوەکە نیشانی دا کە بەھۆی بارودۆخی قەرەباڵغی لە ھەموو نەخۆشخانە بەشداربووەکان لە درێژەی قەیرانەکەدا، چاودێریی دەستبەجێ کە بابەتێکی زۆر گرنگە، ئەوەندەی کە دەبوو گشتگیر نەبوو.<ref>{{cite web |url=http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |title=Classic heat stroke during Chicago 1995 heat wave |publisher=University of Chicago Medicine |date=August 1, 1998 |access-date=July 22, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604114740/http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |archive-date=June 4, 2012 }}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، زیانپێگەیشتنی مێشک وەک دەرئەنجامێکی ھەمیشەییی گەرمابردووییی توند ڕاپۆرت کراوە، کە باوترینی [[تێکچوونی مێشکۆڵە]]یە.<ref>{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/NEJMra011089 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Bazille C, Megarbane B, Bensimhon D, Lavergne-Slove A, Baglin AC, Loirat P, Woimant F, Mikol J, Gray F | display-authors = 6 | title = Brain damage after heat stroke | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 64 | issue = 11 | pages = 970–975 | date = November 2005 | pmid = 16254491 | doi = 10.1097/01.jnen.0000186924.88333.0d | doi-access = free }}</ref> == پەتاناسی == لایەنە جۆراوجۆرەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ڕوودانی گەرمابردوویی دانێن، لەوانە ڕەگەز، تەمەن، شوێنی جوگرافی و پیشە. ڕێژەی تووشبوون بە گەرمابردوویی لە نێوان پیاواندا زیاترە، بەڵام ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی تری پەیوەندیدار بە گەرما لە نێوان ژناندا زیاترە.<ref name=":4" /> ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە گەرمایییەکانی دیکە لە ژناندا بە بەراورد لەگەڵ پیاوان، ١٫٣٠ بۆ ٢٫٨٩ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا لە بەرامبەر ٠٫٩٨ بۆ ١٫٩٨ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا بووە.<ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Alele F, Malau-Aduli B, Malau-Aduli A, Crowe M | title = Systematic review of gender differences in the epidemiology and risk factors of exertional heat illness and heat tolerance in the armed forces | journal = BMJ Open | volume = 10 | issue = 4 | article-number = e031825 | date = April 2020 | pmid = 32265238 | pmc = 7245403 | doi = 10.1136/bmjopen-2019-031825 | doi-access = free}}</ref> ناوچە جۆراوجۆرەکانی جیھان ڕێژەی جیاوازییان لە گەرمابردووویی ھەیە. لە درێژەی شەپۆلەکانی گەرما لە ئەورووپا، لە ساڵی ٢٠٠٣دا زیاتر لە ٧٠،٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە ٦١،٦٧٢ کەس بەھۆی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە گەرماوە گیانیان لەدەستدا.<ref name="Ballester 2023">{{cite journal |last1=Ballester |first1=Joan |last2=Quijal-Zamorano |first2=Marcos |last3=Méndez Turrubiates |first3=Raúl Fernando |last4=Pegenaute |first4=Ferran |last5=Herrmann |first5=François R. |last6=Robine |first6=Jean Marie |last7=Basagaña |first7=Xavier |last8=Tonne |first8=Cathryn |last9=Antó |first9=Josep M. |last10=Achebak |first10=Hicham |title=Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022 |journal=Nature Medicine |date=July 2023 |volume=29 |issue=7 |pages=1857–1866 |doi=10.1038/s41591-023-02419-z|pmid=37429922 |pmc=10353926 |hdl=10230/58052 |hdl-access=free }}</ref> == کۆمەڵگا و چاند == لە ئەفسانەی [[سلاڤ]]یدا، کەسایەتیکردنی ڕۆژبردوویی، بەناوی پۆلودنیتسا (خاتوونی نیوەڕۆ) ھەیە، [[دێمۆن]]ێکی مێینە بە جلوبەرگی سپیییە کە دەبێتە ھۆی تێکچوون یان مردنی ئەو کەسانەی لە نیوەڕۆدا لە کێڵگەکان کار دەکەن. لە کاتی نیوەڕۆدا نەریتێکی کۆن ھەبوو کە پشوویەکی کورت لە درێژەی کاری [[دروێنە]]دا بدرێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە ھێرشی ئەو دێمۆنە بپارێزن. شیعری سیمفۆنیکی [[جادووگەری نیوەڕۆ]]، بەرھەمی [[ئەنتۆنین دڤۆرژاک]] ئیلھامی لەم نەریتە وەرگرتووە. == ئاژەڵەکانی تر == گەرمابردوویی دەتوانێت کاریگەریی لەسەر ئاژەڵان ھەبێت، بەتایبەتی لە کەشوھەوای گەرم و شێداردا؛ یان ئەگەر ئەسپ، مانگا، مەڕ یان ئاژەڵەکانی تر ئامادەییی جەستەیییان نەیێت، خاوەن کێشی زۆر بن، تووکی چڕوپڕیان ھەبێت، زۆرتر لە ئاستی پێویست کاریان کردبێت یان لەناو سندووقی ئەسپدا لەژێر خۆری تەواودا بەجێ ھێڵدرابن. نیشانەکانی بریتین لە ڕژانی ئاوی زار، ھەناسەدانی خێرا، پلەی گەرمیی بەرز، ئارەقکردنەوە و لێدانی خێرای دڵ. پێویستە ئاژەڵەکە بۆ لای سێبەر بگوازرێتەوە، لە ئاوی سارددا تەڕ بکرێت و ئاو یان ئەلکترۆلایتی وەک خواردنەوە پێ بدرێت.<ref>[[:en:Horse & Hound|Horse and Hound]], 'First Aid: Handling Heatstroke', 2/8/2004</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھایپەرتێرمیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Heat stroke}} * [http://www.medicinenet.com/heat_stroke/article.htm گەرمابردوویی] لە مێدیسیننێت {{Medical resources | ICD10 ={{ICD10|T|67|0|t|66}} | ICD9 ={{ICD9|992.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus =000056 | eMedicineSubj =med | eMedicineTopic =956 | DiseasesDB =5690 | MeshID =D018883 }} [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:شەپۆلی گەرما]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] l32te2ri1ftdn3rox9j1t79jp7x6s9u 1592547 1592522 2026-06-21T00:17:45Z Hivja 64112 1592547 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = گەرمابردوویی{{ھن}}Heat stroke | synonyms = خۆربردوویی، سیریاسیس<ref>{{cite journal | vauthors = Herrick RT | title = Heat illness in the athlete: siriasis is serious | journal = Alabama Medicine | volume = 55 | issue = 10 | pages = 28, 33-28, 37 | date = April 1986 | pmid = 3706086 }}</ref> | image = The British Army in the Middle East 1943 E26027.jpg | caption = کەسێک لە عێراق لە ساڵی ١٩٤٣، بە پێداکردنی ئاو سارد دەکرێتەوە کە یەکێکە لە چارەسەرەکانی گەرمابردوویی | field = [[پزیشکیی فریاکەوتن]] | symptoms = [[ھایپەرتێرمیا|بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش]]، پێستی سوور، وشک یان شێدار، سەرئێشە، گێژی، سەرلێشێواوی، دڵتێکەڵھاتن<ref name=CDC2017Sym/> | complications = [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]]، [[سستیی گورچیلە]]<ref name=Le2015/> | onset = | duration = ١ بۆ ٢ ڕۆژ چارەسەری لە نەخۆشخانە (ماوەی چاکبوونەوەی ئاسایی){{ھن}} ٢ مانگ بۆ ١ ساڵ (مەودای ماوەی چاکبوونەوەی تەواو) | types = کلاسیک، بەھۆی چالاکیی بەرچاو<ref name=Le2015/> | causes = بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی، [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016/> | risks = تەمەنی بەرز، شەپۆلی گەرما، [[شێ]]ی بەرز، ھەندێک دەرمانی تایبەت، نەخۆشییەکانی دڵ، تێکچوونەکانی پێست<ref name=Le2015/> | diagnosis = بەپێی نیشانەکان<ref name=Le2015/> | differential = [[سیندرۆمی نیۆرۆلێپتیک مەترسیدار]]، [[مالاریا]]، [[ھەوکردنی پەردەکانی مێشک]]<ref name=Le2015/> | treatment = ساردکردنەوەی خێرا، [[چارەسەری نیشانەیی]]<ref name=Ga2016/> | medication = | prognosis = مەترسیی مردن <٥٪ (بە وەرزشکردن)، ھەتا ٦٥٪ (بەبێ وەرزشکردن)<ref name=Le2015/> | frequency = | deaths = > ٦٠٠ لە ھەر ساڵدا (ویلایەتە یەکگرتووەکان)<ref name=Ga2016/> }} <!-- پێناسە و نیشانەکان --> '''گەرمابردوویی''' ھەروەھا ناسراو بە '''خۆربردوویی'''، [[نەخۆشییە گەرمایییەکان|نەخۆشییەکی توندی گەرمایییە]] کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی|پلەی گەرمیی لەش]] بۆ زیاتر لە ٤٠٫٠ پلەی سانتیگراد (١٠٤٫٠ پلەی فارێنھایت)،<ref name="Ga2016" /> along لەگەڵ سووربوونەوەی پێست، [[سەرئێشە]]، [[گێژی]] و [[سەرلێشێواوی]].<ref name="CDC2017Sym">{{cite web |title=Warning Signs and Symptoms of Heat-Related Illness |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515064607/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-date=May 15, 2024 |access-date=17 July 2017 |website=www.cdc.gov |language=en-us }}</ref> [[ئارەقەکردن]] بەگشتی لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە ھەیە، بەڵام لە گەرمابردووییی کلاسیکدا بەمشێوەیە نییە.<ref name="NEJM2019" /> دەستپێکردنی گەرمابوونی دەتوانێت لەناکاو یان وردەوردە بێت.<ref name="Le2015" /> گەرمابردوویی بەھۆی ئەگەری تێکچوونی کارکردنی ئەندامەکانەوە حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/nejmra011089 }}</ref> و دواھاتە ئاسایییەکانی [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]] و [[سستیی گورچیلە]] لەخۆ دەگرێت.<ref name="Le2015" /> <!-- ھۆکار و دەستنیشانکردن --> گەرمابردوویی بەھۆی بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی و یان [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]یەوە ڕوو دەدات.<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016>{{cite journal | vauthors = Gaudio FG, Grissom CK | title = Cooling Methods in Heat Stroke | journal = The Journal of Emergency Medicine | volume = 50 | issue = 4 | pages = 607–616 | date = April 2016 | pmid = 26525947 | doi = 10.1016/j.jemermed.2015.09.014 }}</ref> ئەو حاڵەتە زیاتر بەھۆی بەرکەوتنی درێژخایەنی ڕێگریکراو لە بەرامبەر گەرمای زۆری ژینگەیی یان چالاکیی جەستەیییەوە ڕوو دەدات.<ref name=":0" /> بەڵام ھەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانێت مەترسیی گەرمابردوویی زیاتر بکات و نەخۆشەکان، بەتایبەتی منداڵان، ئەوانەی مەیلی بۆماوەیییان ھەیە، لە بارودۆخێکی ھەتا ڕادەیەک ئارامیشدا لە بەرامبەر گەرمابردوویی لاوازن.<ref>{{cite journal | vauthors = Wang HJ, Lee CS, Yee RS, Groom L, Friedman I, Babcock L, Georgiou DK, Hong J, Hanna AD, Recio J, Choi JM, Chang T, Agha NH, Romero J, Sarkar P, Voermans N, Gaber MW, Jung SY, Baker ML, Pautler RG, Dirksen RT, Riazi S, Hamilton SL | display-authors = 6 | title = Adaptive thermogenesis enhances the life-threatening response to heat in mice with an Ryr1 mutation | journal = Nature Communications | volume = 11 | issue = 1 | article-number = 5099 | date = October 2020 | pmid = 33037202 | pmc = 7547078 | doi = 10.1038/s41467-020-18865-z | bibcode = 2020NatCo..11.5099W }}</ref> <!-- خۆپاراستن و چارەسەرکردن --> ڕێکارەکانی خۆپارێزی بریتین لە خواردنەوەی شلەی پێویست و دوورکەوتنەوە لە گەرمای زۆر.<ref>{{cite web|title=Tips for Preventing Heat-Related Illness{{!}}Extreme Heat|url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|website=www.cdc.gov|access-date=17 July 2017|language=en-us|date=19 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729080712/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|archive-date=July 29, 2017}}</ref> چارەسەر بە ساردکردنەوەی خێرای فیزیکیی جەستە و [[چارەسەری نیشانەیی|چاودێرییە نیشانەیییەکان]] ئەنجام دەدرێت.<ref name=Ga2016/> ڕێگا پێشنیارکراوەکان بریتین لە پێداکردنی ئاو بە کەسەکە و بەکارھێنانی فێنککەرەوە، دانانی کەسەکە لەناو ئاوی سەھۆڵین یان پێدانی شلەی [[لێدانی ناوڕەگی|ناوڕەگی]]ی ساردە.<ref name=Ga2016/> دانانی [[پاکەتی سەھۆڵ|پاکەتەکانی سەھۆڵ]] لە دەوروبەری کەسەکەدا سوودی ھەیە بەڵام لەخۆوە خێراترین ساردکەرەوەی بەردەست بەدی ناھێنێت.<ref name=Ga2016/> <!-- پەتاناسی و کولتوور --> گەرمابردوویی ساڵانە دەبێتە ھۆی مردنی زیاتر لە ٦٠٠ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name=Ga2016/> ئەو ژمارەیە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ ھەتا ٢٠١٥ زیادی کردووە.<ref name=Le2015>{{cite journal | vauthors = Leon LR, Bouchama A | title = Heat stroke | journal = Comprehensive Physiology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 611–647 | date = April 2015 | pmid = 25880507 | doi = 10.1002/cphy.c140017 | isbn = 978-0-470-65071-4 | url = https://zenodo.org/record/1229151 }}</ref> گەرمابردوویی بەھۆی وەرزشەوە، ھەرچەندە فریاگوزارییەکی پزیشکییە، بەڵام خۆی شێوازێکی سنووردارە (نەخۆشەکە بەھۆی گیران یان ماندووبوونەوە وەرزشکردن ڕادەگرێت) و کەمتر لە ٥٪ی حاڵەتەکان دەبێتە ھۆی مەرگ. گەرمابردووییی بێچالاکی مەترسیی زۆر گەورەتری ھەیە: تەنانەت تەندروستترین کەسیش، ئەگەر بەبێ چاودێریی پزیشکی لە ژینگەیەکدا کە ببێتە ھۆی گەرمابردوویی، بەجێ بھێڵدرێت، ھەتا ئاستی مردن دەچێتە پێش و ٦٥٪ لە توندترین حاڵەتەکان تەنانەت لەگەڵ چارەسەریش ھەر کوشندە دەبن.<ref name=Le2015/> {{TOC limit|3}} ==Signs and symptoms== Heat stroke generally presents with a [[hyperthermia]] of greater than {{convert|40|C|F}} in combination with disorientation.<ref name="NEJM2019">{{cite journal | vauthors = Epstein Y, Yanovich R | title = Heatstroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 380 | issue = 25 | pages = 2449–2459 | date = June 2019 | pmid = 31216400 | doi = 10.1056/NEJMra1810762 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = McGugan EA | title = Hyperpyrexia in the emergency department | journal = Emergency Medicine | volume = 13 | issue = 1 | pages = 116–120 | date = March 2001 | pmid = 11476402 | doi = 10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x }}</ref> There is generally a lack of [[sweating]] in classic heatstroke, while sweating is generally present in exertional heatstroke.<ref name=NEJM2019/> Early symptoms of heat stroke include behavioral changes, confusion, [[delirium]], [[dizziness]], weakness, agitation, combativeness, slurred speech, [[nausea]], and vomiting.<ref name="NEJM2019"/> In some individuals with exertional heatstroke, seizures and sphincter incontinence have also been reported.<ref name="NEJM2019"/> Additionally, in exertional heat stroke, the affected person may sweat excessively.<ref name="OSH">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |title=InfoSheet: Protecting Workers from Heat Illness |publisher=OSHA–NIOSH |date=2011 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616084925/http://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |archive-date=June 16, 2015 }}</ref> Rhabdomyolysis, which is characterized by skeletal muscle breakdown with the products of muscle breakdown entering the bloodstream and causing organ dysfunction, is seen with exertional heatstroke.<ref name="NEJM2019" /> If treatment is delayed, patients could develop vital organ damage, [[unconsciousness]] and even [[organ failure]]. In the absence of prompt and adequate treatment, heatstroke can be fatal.<ref name=Harrisons>{{cite book |author=Fauci, Anthony|title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=17th |publisher=McGraw-Hill Professional |date=2008 |isbn=978-0-07-146633-2 |pages=117–121|display-authors=etal|title-link=Harrison's Principles of Internal Medicine }}</ref> ==Causes== {{see also|Hyperthermia#Causes}} Heat stroke occurs when thermoregulation is overwhelmed by a combination of excessive [[Metabolism|metabolic]] production of heat (exertion), excessive heat in the physical environment, and insufficient or impaired heat loss, resulting in an abnormally high body temperature. Substances that inhibit cooling and cause dehydration such as [[Alcohol (drug)|alcohol]], [[stimulants]], [[medications]], and [[Ageing#Signs|age-related]] physiological changes predispose to so-called "classic" or non-exertional heat stroke (NEHS), most often in elderly and infirm individuals in summer situations with insufficient ventilation.<ref>{{Cite web|title = Heat emergencies: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url = https://www.medlineplus.gov/ency/article/000056.htm|website = www.nlm.nih.gov|access-date = 2016-01-19|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105060818/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000056.htm|archive-date = January 5, 2016}}</ref> Young children have age specific physiologic differences that make them more susceptible to heat stroke including an increased surface area to mass ratio (leading to increased environmental heat absorption), an underdeveloped thermoregulatory system, a decreased sweating rate and a decreased blood volume to body size ratio (leading to decreased compensatory heat dissipation by redirecting blood to the skin).<ref name="NEJM2019" /> === Exertional heat stroke === Exertional heat stroke (EHS) can happen in young people without health problems or medications{{snd}}most often in [[athlete]]s, outdoor [[laborer]]s, or [[military personnel]] engaged in [[Exercise intensity|strenuous hot-weather activity]] or in [[first responder]]s wearing heavy [[personal protective equipment]]. In environments that are not only hot but also humid, it is important to recognize that [[Humidity#Human comfort|humidity]] reduces the degree to which the body can cool itself by perspiration and evaporation. For humans and other [[warm-blooded]] animals, excessive body temperature can disrupt enzymes regulating biochemical reactions that are essential for cellular respiration and the functioning of major organs.<ref name="Harrisons" /> ===Cars=== {{see also|Forgotten baby syndrome}} When the outside temperature is {{convert|21|C|F}}, the temperature inside a car parked in direct sunlight can quickly exceed {{convert|49|C|F}}. Young children or elderly adults left alone in a vehicle are at particular risk of succumbing to heat stroke. "Heat stroke in children and in the elderly can occur within minutes, even if a car window is opened slightly."<ref>{{Cite journal|url = http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|title = A primer on summer safety| vauthors = Meadows M |date = 2014|journal = Academic OneFile|access-date = January 18, 2016|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20161005095654/http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&u=pcc&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|archive-date = October 5, 2016}}</ref> As these groups of individuals may not be able to open car doors or to express discomfort verbally (or audibly, inside a closed car), their plight may not be immediately noticed by others in the vicinity. In 2018, 51 children in the United States died in hot cars, more than the previous high of 49 in 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsc.org/in-the-newsroom/2018-was-deadliest-year-on-record-for-hot-car-deaths|title=2018 was Deadliest Year on Record for Hot Car Deaths|website=National Safety Council|language=en-US|access-date=2019-07-08}}</ref> Dogs are even more susceptible than humans to heat stroke in cars, as they cannot produce whole-body sweat to cool themselves. Leaving the dog at home with plenty of water on hot days is recommended instead, or, if a dog must be brought along, it can be [[Leash|tied up]] in the shade outside the destination and provided with a full water bowl.<ref>{{cite web |url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |title=Dogs in Hot Cars |publisher=Partnership for Animal Welfare |access-date=February 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210200108/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |archive-date=February 10, 2015 }}</ref> == پاتۆفیزیۆلۆژی == پاتۆفیزیۆلۆژیی گەرمابردوویی بریتییە لە بارگرانیی زۆری گەرما و دواتر سستیی میکانیزمەکانی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی]]ی جەستە. بە شێوەیەکی تایبەتتر، گەرمابردوویی دەبێتە ھۆی وەڵامدانەوەی [[ھەوکردن]] و [[خوێن مەیین]] کە دەتوانێت زیان بە [[چینی ناوپۆشی|ناوپۆشییە ڕەگییەکان]] بگەیەنێت و لە ئەنجامدا ئاڵۆزییەکانی [[پەڕەی خوێن]] دروست بکات، لەوانە کەمبوونەوەی ژمارەی پەڕەکانی خوێن، کۆبوونەوەی پەڕەکانی خوێن و سەرکوتکردنی دەردانی پەڕەکانی خوێن لە مۆخی ئێسکەوە.<ref>{{cite journal | vauthors = Hifumi T, Kondo Y, Shimizu K, Miyake Y | title = Heat stroke | journal = Journal of Intensive Care | volume = 6 | article-number = 30 | date = 2018 | pmid = 29850022 | pmc = 5964884 | doi = 10.1186/s40560-018-0298-4 | doi-access = free }}</ref> ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە بەڵگەکان بوونی ڕێگایەکی دووەمی بنەمای گەرمابردوویی نیشان دەدەن کە گەرما و ژەھراویبوونی خوێن بەھۆی ڕاھێنانەوە دەگرێتەوە.<ref name=":3">{{cite journal | vauthors = Lim CL | title = Heat Sepsis Precedes Heat Toxicity in the Pathophysiology of Heat Stroke-A New Paradigm on an Ancient Disease | journal = Antioxidants | volume = 7 | issue = 11 | page = 149 | date = October 2018 | pmid = 30366410 | pmc = 6262330 | doi = 10.3390/antiox7110149 | doi-access = free }}</ref> ھەرچەندە ھەتا ئێستا میکانیزمی وردی بە تەواوی جێگای تێگەیشتن نییە، بەڵام ئەم بۆچوونە باس دەکرێت کە وەرزشکردنی زۆر و گەرما بە زیاتر ڕژێنەرکردنی بەربەستی ڕیخۆڵە، تێکی دەدەن و بە [[لیپۆپۆلیساکارید]]ی بەرھەمی بەکتریا گرام نەرێنییەکانی ناو ڕیخۆڵە ڕێگە دەدەن تاوەکوو بچنە ناو کۆئەندامی سووڕانی خوێن.<ref name=":3" /> ئاستی بەرزی لیپۆپۆلیساکاریدی خوێن دەتوانێت [[سیندرۆمی وەڵامدانەوەی ھەوکردنیی بنچینەیی|وەڵامدانەوەیەکی ھەوکردنیی بنچینەیی]] دەست پێبکات و لە کۆتاییدا ببێتە ھۆی [[ژەھراویبوونی خوێن]] و دەرئەنجامە پەیوەندیدارەکانی وەک خوێن مەیین، سستیی فرە ئەندامی، نەکرۆزی و تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی دەماریی ناوەندی.<ref name=":3" /> ==Diagnosis== Heat stroke is a clinical diagnosis, based on signs and symptoms. It is diagnosed based on an elevated core body temperature (usually above 40 degrees Celsius), a history of heat exposure or physical exertion, and neurologic dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> However, high body temperature does not necessarily indicate that heat stroke is present, such as with people in high-performance endurance sports or with people experiencing fevers.<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Laitano O, Leon LR, Roberts WO, Sawka MN | title = Controversies in exertional heat stroke diagnosis, prevention, and treatment | journal = Journal of Applied Physiology | volume = 127 | issue = 5 | pages = 1338–1348 | date = November 2019 | pmid = 31545156 | doi = 10.1152/japplphysiol.00452.2019 | doi-access = free }}</ref> In others with heatstroke, the core body temperature is not always above 40 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> Therefore, heat stroke is more accurately diagnosed based on a constellation of symptoms rather than just a specific temperature threshold.<ref name=":2" /> Tachycardia (or a rapid heart rate), tachypnea (rapid breathing) and hypotension (low blood pressure) are common clinical findings.<ref name="NEJM2019" /> Those with classic heat stroke usually have dry skin, whereas those with exertional heat stroke usually have wet or sweaty skin.<ref name="NEJM2019" /> A [[Human body temperature|core body temperature]] (such as a rectal temperature) is the preferred method for monitoring body temperature in the diagnosis and management of heat stroke as it is more accurate than peripheral body temperatures (such as an oral or axillary temperatures).<ref name="NEJM2019" /> Other conditions which may present similarly to heat stroke include [[meningitis]], [[encephalitis]], [[epilepsy]], drug toxicity, severe dehydration, and certain metabolic syndromes such as [[serotonin syndrome]], [[neuroleptic malignant syndrome]], [[malignant hyperthermia]] and [[thyroid storm]].<ref name="NEJM2019" /> ==Prevention== The risk of heat stroke can be reduced by observing precautions to avoid overheating and dehydration. Light, loose-fitting clothes will allow perspiration to evaporate and cool the body. Wide-brimmed hats in light colors help prevent the sun from warming the head and neck. Vents on a hat will help cool the head, as will sweatbands wetted with cool water. Strenuous exercise should be avoided during hot weather, especially in the sun peak hours. Strenuous exercise should also be avoided if a person is ill and exercise intensity should match one's fitness level. Avoiding [[confined space]]s (such as automobiles) without [[air-conditioning]] or adequate [[Ventilation (architecture)|ventilation]].<ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Tips for Preventing Heat-Related Illness Natural Disasters and Severe Weather |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html |access-date=2023-09-20 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gauer |first1=Robert |last2=Meyers |first2=Bryce K. |date=2019-04-15 |title=Heat-Related Illnesses |journal=American Family Physician |volume=99 |issue=8 |pages=482–489 |issn=1532-0650 |pmid=30990296}}</ref> During heat waves and hot seasons further measures that can be taken to avoid classic heat stroke include staying in air conditioned areas, using fans, taking frequent cold showers, and increasing social contact and well being checks (especially for the elderly or disabled persons).<ref name="NEJM2019" /> In hot weather, people need to drink plenty of cool liquids and [[mineral salt]]s to replace fluids lost from [[Perspiration|sweating]]. [[Thirst]] is not a reliable sign that a person needs fluids. A better indicator is the color of [[urine]]. A dark yellow color may indicate dehydration.<ref name="OSH"/> Some measures that can help protect workers from heat stress include:<ref>{{cite web |url=http://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |title=QuickCard: Protecting Workers from Heat Stress |publisher=OSHA |date=2014 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117222652/https://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |archive-date=January 17, 2015 }}</ref> * Know signs/symptoms of heat-related illnesses. * Block out direct sun and other heat sources. * People should drink fluids often, even if they are not thirsty. * Wear lightweight, light-colored, loose-fitting clothes. * Avoid beverages containing [[Alcohol (drug)|alcohol]] or [[caffeine]]. ==Treatment== Treatment of heat stroke involves rapid mechanical cooling along with standard resuscitation measures.<ref>{{cite book |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide | edition =6th |last=Tintinalli |first=Judith |year=2004 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=0-07-138875-3 |page=1188 }}</ref> The body temperature must be lowered quickly via [[Thermal conduction|conduction]], [[convection]], or evaporation.<ref name="Ga2016" /> During cooling, the body temperature should be lowered to less than 39 degrees Celsius, ideally less than 38–38.5 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> In the field, the person should be moved to a cool area, such as indoors or to a shaded area. Clothing should be removed to promote heat loss through passive cooling. Conductive cooling methods such as [[ice-water immersion]] should also be used, if possible. Evaporative and convective cooling by a combination of cool water spray or cold compresses with constant air flow over the body, such as with a fan or air-conditioning unit, is also an effective alternative.<ref name="Ga2016" /> In hospital, mechanical cooling methods include ice water immersion, infusion of cold intravenous fluids, placing ice packs or wet gauze around the person, and fanning. Aggressive ice-water immersion remains the [[Gold standard (test)|gold standard]] for exertional heat stroke and may also be used for classic heat stroke.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = McDermott BP, Casa DJ, Ganio MS, Lopez RM, Yeargin SW, Armstrong LE, Maresh CM | title = Acute whole-body cooling for exercise-induced hyperthermia: a systematic review | journal = Journal of Athletic Training | volume = 44 | issue = 1 | pages = 84–93 | date = 2009-01-01 | pmid = 19180223 | pmc = 2629045 | doi = 10.4085/1062-6050-44.1.84 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gagnon D, Lemire BB, Casa DJ, Kenny GP | title = Cold-water immersion and the treatment of hyperthermia: using 38.6°C as a safe rectal temperature cooling limit | journal = Journal of Athletic Training | volume = 45 | issue = 5 | pages = 439–444 | date = 2010-09-01 | pmid = 20831387 | pmc = 2938313 | doi = 10.4085/1062-6050-45.5.439 }}</ref><ref name="NEJM2019" /> This method may require the effort of several people and the person should be monitored carefully during the treatment process. Immersion should be avoided for an unconscious person but, if there is no alternative, it can be applied with the person's head above water. A rapid and effective cooling usually reverses concomitant organ dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> Immersion in very cold water was once thought to be counterproductive by reducing blood flow to the skin and thereby preventing heat from escaping the body core. However, research has shown that this mechanism does not play a dominant role in the decrease in core body temperature brought on by cold water.{{Citation needed|date=April 2024}} [[Dantrolene]], a muscle relaxant used to treat other forms of hyperthermia, is not an effective treatment for heat stroke.<ref>{{cite journal | vauthors = Laitano O, Murray KO, Leon LR | title = Overlapping Mechanisms of Exertional Heat Stroke and Malignant Hyperthermia: Evidence vs. Conjecture | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 9 | pages = 1581–1592 | date = September 2020 | pmid = 32632746 | doi = 10.1007/s40279-020-01318-4 | s2cid = 220351326 }}</ref> [[Antipyretics]] such as [[aspirin]] and [[acetaminophen]] are also not recommended as a means to lower body temperature in the treatment of heat stroke and their use may lead to worsening liver damage.<ref name="NEJM2019" /> A [[cardiopulmonary resuscitation]] (CPR) may be necessary if the person goes into [[cardiac arrest]].<ref name="NEJM2019" /> The person's condition should be reassessed and stabilized by [[Medic|trained medical personnel]]. And the person's heart rate and breathing should be monitored. IV fluid resuscitation is usually needed for circulatory failure and organ dysfunction and is also indicated if [[rhabdomyolysis]] is present.<ref name="NEJM2019" /> In severe cases [[hemodialysis]] and ventilator support may be needed.<ref name="NEJM2019" /> == پێشبینیکردن == لە کەسانی بەساڵاچوودا کە تووشی گەرمابردووییی کلاسیک دەبن، ڕێژەی مردن لە ٥٠٪ زیاترە.<ref name="NEJM2019" /> ڕێژەی مردن لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە لە ٥٪ کەمترە.<ref name="NEJM2019" /> ماوەیەکی زۆر بڕوا وابوو کە گەرمابردوویی تەنیا بە دەگمەن دەبێتە ھۆی کەمئەندامییە ھەمیشەیییەکان و [[چاکبوونەوە]] نزیکە لەوەی بە تەواوی ڕووبدات. دوای شەپۆلی گەرمای [[شیکاگۆ]] لە ساڵی ١٩٩٥، توێژەرانی [[ناوەندی پزیشکیی زانکۆی شیکاگۆ]]، لە ١٢ ھەتا ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٥دا لە ١٢ نەخۆشخانەی ناوچەکە توێژینەوەیان لەسەر ھەر ٥٨ نەخۆشەکەی تووشبوو بە گەرمابردووییی توند کرد کە تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٩٥ ساڵ بوو و پێویستیان بە چاودێریی چڕ ھەبوو. نزیکەی نیوەی ئەم نەخۆشانە لە ماوەی ساڵێکدا مردن؛ ٢١٪ پێش و ٢٨٪ دوای دەرچوونیان لە نەخۆشخانە. زۆرێک لە ڕزگاربووان کارکردنی سەربەخۆی خۆیان بۆ ھەمیشە لەدەستدا؛ یەک لەسەر سێیان لە کاتی دەرچوونیان لە نەخۆشخانەدا تێکچوونی توندی کارکردنیان ھەبوو و ھیچ کامیان دوای تێپەڕبوونی ساڵێک باشتر نەبوونەوە. ھەروەھا توێژینەوەکە نیشانی دا کە بەھۆی بارودۆخی قەرەباڵغی لە ھەموو نەخۆشخانە بەشداربووەکان لە درێژەی قەیرانەکەدا، چاودێریی دەستبەجێ کە بابەتێکی زۆر گرنگە، ئەوەندەی کە دەبوو گشتگیر نەبوو.<ref>{{cite web |url=http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |title=Classic heat stroke during Chicago 1995 heat wave |publisher=University of Chicago Medicine |date=August 1, 1998 |access-date=July 22, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604114740/http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |archive-date=June 4, 2012 }}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، زیانپێگەیشتنی مێشک وەک دەرئەنجامێکی ھەمیشەییی گەرمابردووییی توند ڕاپۆرت کراوە، کە باوترینی [[تێکچوونی مێشکۆڵە]]یە.<ref>{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/NEJMra011089 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Bazille C, Megarbane B, Bensimhon D, Lavergne-Slove A, Baglin AC, Loirat P, Woimant F, Mikol J, Gray F | display-authors = 6 | title = Brain damage after heat stroke | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 64 | issue = 11 | pages = 970–975 | date = November 2005 | pmid = 16254491 | doi = 10.1097/01.jnen.0000186924.88333.0d | doi-access = free }}</ref> == پەتاناسی == لایەنە جۆراوجۆرەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ڕوودانی گەرمابردوویی دانێن، لەوانە ڕەگەز، تەمەن، شوێنی جوگرافی و پیشە. ڕێژەی تووشبوون بە گەرمابردوویی لە نێوان پیاواندا زیاترە، بەڵام ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی تری پەیوەندیدار بە گەرما لە نێوان ژناندا زیاترە.<ref name=":4" /> ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە گەرمایییەکانی دیکە لە ژناندا بە بەراورد لەگەڵ پیاوان، ١٫٣٠ بۆ ٢٫٨٩ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا لە بەرامبەر ٠٫٩٨ بۆ ١٫٩٨ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا بووە.<ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Alele F, Malau-Aduli B, Malau-Aduli A, Crowe M | title = Systematic review of gender differences in the epidemiology and risk factors of exertional heat illness and heat tolerance in the armed forces | journal = BMJ Open | volume = 10 | issue = 4 | article-number = e031825 | date = April 2020 | pmid = 32265238 | pmc = 7245403 | doi = 10.1136/bmjopen-2019-031825 | doi-access = free}}</ref> ناوچە جۆراوجۆرەکانی جیھان ڕێژەی جیاوازییان لە گەرمابردووویی ھەیە. لە درێژەی شەپۆلەکانی گەرما لە ئەورووپا، لە ساڵی ٢٠٠٣دا زیاتر لە ٧٠،٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە ٦١،٦٧٢ کەس بەھۆی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە گەرماوە گیانیان لەدەستدا.<ref name="Ballester 2023">{{cite journal |last1=Ballester |first1=Joan |last2=Quijal-Zamorano |first2=Marcos |last3=Méndez Turrubiates |first3=Raúl Fernando |last4=Pegenaute |first4=Ferran |last5=Herrmann |first5=François R. |last6=Robine |first6=Jean Marie |last7=Basagaña |first7=Xavier |last8=Tonne |first8=Cathryn |last9=Antó |first9=Josep M. |last10=Achebak |first10=Hicham |title=Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022 |journal=Nature Medicine |date=July 2023 |volume=29 |issue=7 |pages=1857–1866 |doi=10.1038/s41591-023-02419-z|pmid=37429922 |pmc=10353926 |hdl=10230/58052 |hdl-access=free }}</ref> == کۆمەڵگا و چاند == لە ئەفسانەی [[سلاڤ]]یدا، کەسایەتیکردنی ڕۆژبردوویی، بەناوی پۆلودنیتسا (خاتوونی نیوەڕۆ) ھەیە، [[دێمۆن]]ێکی مێینە بە جلوبەرگی سپیییە کە دەبێتە ھۆی تێکچوون یان مردنی ئەو کەسانەی لە نیوەڕۆدا لە کێڵگەکان کار دەکەن. لە کاتی نیوەڕۆدا نەریتێکی کۆن ھەبوو کە پشوویەکی کورت لە درێژەی کاری [[دروێنە]]دا بدرێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە ھێرشی ئەو دێمۆنە بپارێزن. شیعری سیمفۆنیکی [[جادووگەری نیوەڕۆ]]، بەرھەمی [[ئەنتۆنین دڤۆرژاک]] ئیلھامی لەم نەریتە وەرگرتووە. == ئاژەڵەکانی تر == گەرمابردوویی دەتوانێت کاریگەریی لەسەر ئاژەڵان ھەبێت، بەتایبەتی لە کەشوھەوای گەرم و شێداردا؛ یان ئەگەر ئەسپ، مانگا، مەڕ یان ئاژەڵەکانی تر ئامادەییی جەستەیییان نەیێت، خاوەن کێشی زۆر بن، تووکی چڕوپڕیان ھەبێت، زۆرتر لە ئاستی پێویست کاریان کردبێت یان لەناو سندووقی ئەسپدا لەژێر خۆری تەواودا بەجێ ھێڵدرابن. نیشانەکانی بریتین لە ڕژانی ئاوی زار، ھەناسەدانی خێرا، پلەی گەرمیی بەرز، ئارەقکردنەوە و لێدانی خێرای دڵ. پێویستە ئاژەڵەکە بۆ لای سێبەر بگوازرێتەوە، لە ئاوی سارددا تەڕ بکرێت و ئاو یان ئەلکترۆلایتی وەک خواردنەوە پێ بدرێت.<ref>[[:en:Horse & Hound|Horse and Hound]], 'First Aid: Handling Heatstroke', 2/8/2004</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھایپەرتێرمیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Heat stroke}} * [http://www.medicinenet.com/heat_stroke/article.htm گەرمابردوویی] لە مێدیسیننێت {{Medical resources | ICD10 ={{ICD10|T|67|0|t|66}} | ICD9 ={{ICD9|992.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus =000056 | eMedicineSubj =med | eMedicineTopic =956 | DiseasesDB =5690 | MeshID =D018883 }} [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:شەپۆلی گەرما]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] hdkse0cxk1ed9symxtxw33w4extcne5 1592558 1592547 2026-06-21T01:09:42Z Hivja 64112 1592558 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = گەرمابردوویی{{ھن}}Heat stroke | synonyms = خۆربردوویی، سیریاسیس<ref>{{cite journal | vauthors = Herrick RT | title = Heat illness in the athlete: siriasis is serious | journal = Alabama Medicine | volume = 55 | issue = 10 | pages = 28, 33-28, 37 | date = April 1986 | pmid = 3706086 }}</ref> | image = The British Army in the Middle East 1943 E26027.jpg | caption = کەسێک لە عێراق لە ساڵی ١٩٤٣، بە پێداکردنی ئاو سارد دەکرێتەوە کە یەکێکە لە چارەسەرەکانی گەرمابردوویی | field = [[پزیشکیی فریاکەوتن]] | symptoms = [[ھایپەرتێرمیا|بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش]]، پێستی سوور، وشک یان شێدار، سەرئێشە، گێژی، سەرلێشێواوی، دڵتێکەڵھاتن<ref name=CDC2017Sym/> | complications = [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]]، [[سستیی گورچیلە]]<ref name=Le2015/> | onset = | duration = ١ بۆ ٢ ڕۆژ چارەسەری لە نەخۆشخانە (ماوەی چاکبوونەوەی ئاسایی){{ھن}} ٢ مانگ بۆ ١ ساڵ (مەودای ماوەی چاکبوونەوەی تەواو) | types = کلاسیک، بەھۆی چالاکیی بەرچاو<ref name=Le2015/> | causes = بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی، [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016/> | risks = تەمەنی بەرز، شەپۆلی گەرما، [[شێ]]ی بەرز، ھەندێک دەرمانی تایبەت، نەخۆشییەکانی دڵ، تێکچوونەکانی پێست<ref name=Le2015/> | diagnosis = بەپێی نیشانەکان<ref name=Le2015/> | differential = [[سیندرۆمی نیۆرۆلێپتیک مەترسیدار]]، [[مالاریا]]، [[ھەوکردنی پەردەکانی مێشک]]<ref name=Le2015/> | treatment = ساردکردنەوەی خێرا، [[چارەسەری نیشانەیی]]<ref name=Ga2016/> | medication = | prognosis = مەترسیی مردن <٥٪ (بە وەرزشکردن)، ھەتا ٦٥٪ (بەبێ وەرزشکردن)<ref name=Le2015/> | frequency = | deaths = > ٦٠٠ لە ھەر ساڵدا (ویلایەتە یەکگرتووەکان)<ref name=Ga2016/> }} <!-- پێناسە و نیشانەکان --> '''گەرمابردوویی''' ھەروەھا ناسراو بە '''خۆربردوویی'''، [[نەخۆشییە گەرمایییەکان|نەخۆشییەکی توندی گەرمایییە]] کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی|پلەی گەرمیی لەش]] بۆ زیاتر لە ٤٠٫٠ پلەی سانتیگراد (١٠٤٫٠ پلەی فارێنھایت)،<ref name="Ga2016" /> along لەگەڵ سووربوونەوەی پێست، [[سەرئێشە]]، [[گێژی]] و [[سەرلێشێواوی]].<ref name="CDC2017Sym">{{cite web |title=Warning Signs and Symptoms of Heat-Related Illness |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515064607/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/warning.html |archive-date=May 15, 2024 |access-date=17 July 2017 |website=www.cdc.gov |language=en-us }}</ref> [[ئارەقەکردن]] بەگشتی لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە ھەیە، بەڵام لە گەرمابردووییی کلاسیکدا بەمشێوەیە نییە.<ref name="NEJM2019" /> دەستپێکردنی گەرمابوونی دەتوانێت لەناکاو یان وردەوردە بێت.<ref name="Le2015" /> گەرمابردوویی بەھۆی ئەگەری تێکچوونی کارکردنی ئەندامەکانەوە حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/nejmra011089 }}</ref> و دواھاتە ئاسایییەکانی [[نۆرەفێ]]، [[داڕزانی ماسوولکەی ئێسکبەندی]] و [[سستیی گورچیلە]] لەخۆ دەگرێت.<ref name="Le2015" /> <!-- ھۆکار و دەستنیشانکردن --> گەرمابردوویی بەھۆی بەرزبوونی پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەکی و یان [[ھەوڵ|چالاکیی جەستەیی]]یەوە ڕوو دەدات.<ref name=Le2015/><ref name=Ga2016>{{cite journal | vauthors = Gaudio FG, Grissom CK | title = Cooling Methods in Heat Stroke | journal = The Journal of Emergency Medicine | volume = 50 | issue = 4 | pages = 607–616 | date = April 2016 | pmid = 26525947 | doi = 10.1016/j.jemermed.2015.09.014 }}</ref> ئەو حاڵەتە زیاتر بەھۆی بەرکەوتنی درێژخایەنی ڕێگریکراو لە بەرامبەر گەرمای زۆری ژینگەیی یان چالاکیی جەستەیییەوە ڕوو دەدات.<ref name=":0" /> بەڵام ھەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانێت مەترسیی گەرمابردوویی زیاتر بکات و نەخۆشەکان، بەتایبەتی منداڵان، ئەوانەی مەیلی بۆماوەیییان ھەیە، لە بارودۆخێکی ھەتا ڕادەیەک ئارامیشدا لە بەرامبەر گەرمابردوویی لاوازن.<ref>{{cite journal | vauthors = Wang HJ, Lee CS, Yee RS, Groom L, Friedman I, Babcock L, Georgiou DK, Hong J, Hanna AD, Recio J, Choi JM, Chang T, Agha NH, Romero J, Sarkar P, Voermans N, Gaber MW, Jung SY, Baker ML, Pautler RG, Dirksen RT, Riazi S, Hamilton SL | display-authors = 6 | title = Adaptive thermogenesis enhances the life-threatening response to heat in mice with an Ryr1 mutation | journal = Nature Communications | volume = 11 | issue = 1 | article-number = 5099 | date = October 2020 | pmid = 33037202 | pmc = 7547078 | doi = 10.1038/s41467-020-18865-z | bibcode = 2020NatCo..11.5099W }}</ref> <!-- خۆپاراستن و چارەسەرکردن --> ڕێکارەکانی خۆپارێزی بریتین لە خواردنەوەی شلەی پێویست و دوورکەوتنەوە لە گەرمای زۆر.<ref>{{cite web|title=Tips for Preventing Heat-Related Illness{{!}}Extreme Heat|url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|website=www.cdc.gov|access-date=17 July 2017|language=en-us|date=19 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729080712/https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html|archive-date=July 29, 2017}}</ref> چارەسەر بە ساردکردنەوەی خێرای فیزیکیی جەستە و [[چارەسەری نیشانەیی|چاودێرییە نیشانەیییەکان]] ئەنجام دەدرێت.<ref name=Ga2016/> ڕێگا پێشنیارکراوەکان بریتین لە پێداکردنی ئاو بە کەسەکە و بەکارھێنانی فێنککەرەوە، دانانی کەسەکە لەناو ئاوی سەھۆڵین یان پێدانی شلەی [[لێدانی ناوڕەگی|ناوڕەگی]]ی ساردە.<ref name=Ga2016/> دانانی [[پاکەتی سەھۆڵ|پاکەتەکانی سەھۆڵ]] لە دەوروبەری کەسەکەدا سوودی ھەیە بەڵام لەخۆوە خێراترین ساردکەرەوەی بەردەست بەدی ناھێنێت.<ref name=Ga2016/> <!-- پەتاناسی و کولتوور --> گەرمابردوویی ساڵانە دەبێتە ھۆی مردنی زیاتر لە ٦٠٠ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name=Ga2016/> ئەو ژمارەیە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ ھەتا ٢٠١٥ زیادی کردووە.<ref name=Le2015>{{cite journal | vauthors = Leon LR, Bouchama A | title = Heat stroke | journal = Comprehensive Physiology | volume = 5 | issue = 2 | pages = 611–647 | date = April 2015 | pmid = 25880507 | doi = 10.1002/cphy.c140017 | isbn = 978-0-470-65071-4 | url = https://zenodo.org/record/1229151 }}</ref> گەرمابردوویی بەھۆی وەرزشەوە، ھەرچەندە فریاگوزارییەکی پزیشکییە، بەڵام خۆی شێوازێکی سنووردارە (نەخۆشەکە بەھۆی گیران یان ماندووبوونەوە وەرزشکردن ڕادەگرێت) و کەمتر لە ٥٪ی حاڵەتەکان دەبێتە ھۆی مەرگ. گەرمابردووییی بێچالاکی مەترسیی زۆر گەورەتری ھەیە: تەنانەت تەندروستترین کەسیش، ئەگەر بەبێ چاودێریی پزیشکی لە ژینگەیەکدا کە ببێتە ھۆی گەرمابردوویی، بەجێ بھێڵدرێت، ھەتا ئاستی مردن دەچێتە پێش و ٦٥٪ لە توندترین حاڵەتەکان تەنانەت لەگەڵ چارەسەریش ھەر کوشندە دەبن.<ref name=Le2015/> {{TOC limit|3}} ==Signs and symptoms== Heat stroke generally presents with a [[hyperthermia]] of greater than {{convert|40|C|F}} in combination with disorientation.<ref name="NEJM2019">{{cite journal | vauthors = Epstein Y, Yanovich R | title = Heatstroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 380 | issue = 25 | pages = 2449–2459 | date = June 2019 | pmid = 31216400 | doi = 10.1056/NEJMra1810762 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = McGugan EA | title = Hyperpyrexia in the emergency department | journal = Emergency Medicine | volume = 13 | issue = 1 | pages = 116–120 | date = March 2001 | pmid = 11476402 | doi = 10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x }}</ref> There is generally a lack of [[sweating]] in classic heatstroke, while sweating is generally present in exertional heatstroke.<ref name=NEJM2019/> Early symptoms of heat stroke include behavioral changes, confusion, [[delirium]], [[dizziness]], weakness, agitation, combativeness, slurred speech, [[nausea]], and vomiting.<ref name="NEJM2019"/> In some individuals with exertional heatstroke, seizures and sphincter incontinence have also been reported.<ref name="NEJM2019"/> Additionally, in exertional heat stroke, the affected person may sweat excessively.<ref name="OSH">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |title=InfoSheet: Protecting Workers from Heat Illness |publisher=OSHA–NIOSH |date=2011 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616084925/http://www.cdc.gov/niosh/docs/2011-174/pdfs/2011-174.pdf |archive-date=June 16, 2015 }}</ref> Rhabdomyolysis, which is characterized by skeletal muscle breakdown with the products of muscle breakdown entering the bloodstream and causing organ dysfunction, is seen with exertional heatstroke.<ref name="NEJM2019" /> If treatment is delayed, patients could develop vital organ damage, [[unconsciousness]] and even [[organ failure]]. In the absence of prompt and adequate treatment, heatstroke can be fatal.<ref name=Harrisons>{{cite book |author=Fauci, Anthony|title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=17th |publisher=McGraw-Hill Professional |date=2008 |isbn=978-0-07-146633-2 |pages=117–121|display-authors=etal|title-link=Harrison's Principles of Internal Medicine }}</ref> ==Causes== {{see also|Hyperthermia#Causes}} Heat stroke occurs when thermoregulation is overwhelmed by a combination of excessive [[Metabolism|metabolic]] production of heat (exertion), excessive heat in the physical environment, and insufficient or impaired heat loss, resulting in an abnormally high body temperature. Substances that inhibit cooling and cause dehydration such as [[Alcohol (drug)|alcohol]], [[stimulants]], [[medications]], and [[Ageing#Signs|age-related]] physiological changes predispose to so-called "classic" or non-exertional heat stroke (NEHS), most often in elderly and infirm individuals in summer situations with insufficient ventilation.<ref>{{Cite web|title = Heat emergencies: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url = https://www.medlineplus.gov/ency/article/000056.htm|website = www.nlm.nih.gov|access-date = 2016-01-19|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105060818/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000056.htm|archive-date = January 5, 2016}}</ref> Young children have age specific physiologic differences that make them more susceptible to heat stroke including an increased surface area to mass ratio (leading to increased environmental heat absorption), an underdeveloped thermoregulatory system, a decreased sweating rate and a decreased blood volume to body size ratio (leading to decreased compensatory heat dissipation by redirecting blood to the skin).<ref name="NEJM2019" /> === Exertional heat stroke === Exertional heat stroke (EHS) can happen in young people without health problems or medications{{snd}}most often in [[athlete]]s, outdoor [[laborer]]s, or [[military personnel]] engaged in [[Exercise intensity|strenuous hot-weather activity]] or in [[first responder]]s wearing heavy [[personal protective equipment]]. In environments that are not only hot but also humid, it is important to recognize that [[Humidity#Human comfort|humidity]] reduces the degree to which the body can cool itself by perspiration and evaporation. For humans and other [[warm-blooded]] animals, excessive body temperature can disrupt enzymes regulating biochemical reactions that are essential for cellular respiration and the functioning of major organs.<ref name="Harrisons" /> ===Cars=== {{see also|Forgotten baby syndrome}} When the outside temperature is {{convert|21|C|F}}, the temperature inside a car parked in direct sunlight can quickly exceed {{convert|49|C|F}}. Young children or elderly adults left alone in a vehicle are at particular risk of succumbing to heat stroke. "Heat stroke in children and in the elderly can occur within minutes, even if a car window is opened slightly."<ref>{{Cite journal|url = http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|title = A primer on summer safety| vauthors = Meadows M |date = 2014|journal = Academic OneFile|access-date = January 18, 2016|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20161005095654/http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA116734855&v=2.1&u=pcc&it=r&p=AONE&sw=w&asid=5ea3436f092cfd2b9740e6d9a3b7d2e8|archive-date = October 5, 2016}}</ref> As these groups of individuals may not be able to open car doors or to express discomfort verbally (or audibly, inside a closed car), their plight may not be immediately noticed by others in the vicinity. In 2018, 51 children in the United States died in hot cars, more than the previous high of 49 in 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsc.org/in-the-newsroom/2018-was-deadliest-year-on-record-for-hot-car-deaths|title=2018 was Deadliest Year on Record for Hot Car Deaths|website=National Safety Council|language=en-US|access-date=2019-07-08}}</ref> Dogs are even more susceptible than humans to heat stroke in cars, as they cannot produce whole-body sweat to cool themselves. Leaving the dog at home with plenty of water on hot days is recommended instead, or, if a dog must be brought along, it can be [[Leash|tied up]] in the shade outside the destination and provided with a full water bowl.<ref>{{cite web |url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |title=Dogs in Hot Cars |publisher=Partnership for Animal Welfare |access-date=February 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210200108/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_HotCars.php |archive-date=February 10, 2015 }}</ref> == پاتۆفیزیۆلۆژی == پاتۆفیزیۆلۆژیی گەرمابردوویی بریتییە لە بارگرانیی زۆری گەرما و دواتر سستیی میکانیزمەکانی [[ڕێکخستنی پلەی گەرمی]]ی جەستە. بە شێوەیەکی تایبەتتر، گەرمابردوویی دەبێتە ھۆی وەڵامدانەوەی [[ھەوکردن]] و [[خوێن مەیین]] کە دەتوانێت زیان بە [[چینی ناوپۆشی|ناوپۆشییە ڕەگییەکان]] بگەیەنێت و لە ئەنجامدا ئاڵۆزییەکانی [[پەڕەی خوێن]] دروست بکات، لەوانە کەمبوونەوەی ژمارەی پەڕەکانی خوێن، کۆبوونەوەی پەڕەکانی خوێن و سەرکوتکردنی دەردانی پەڕەکانی خوێن لە مۆخی ئێسکەوە.<ref>{{cite journal | vauthors = Hifumi T, Kondo Y, Shimizu K, Miyake Y | title = Heat stroke | journal = Journal of Intensive Care | volume = 6 | article-number = 30 | date = 2018 | pmid = 29850022 | pmc = 5964884 | doi = 10.1186/s40560-018-0298-4 | doi-access = free }}</ref> ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە بەڵگەکان بوونی ڕێگایەکی دووەمی بنەمای گەرمابردوویی نیشان دەدەن کە گەرما و ژەھراویبوونی خوێن بەھۆی ڕاھێنانەوە دەگرێتەوە.<ref name=":3">{{cite journal | vauthors = Lim CL | title = Heat Sepsis Precedes Heat Toxicity in the Pathophysiology of Heat Stroke-A New Paradigm on an Ancient Disease | journal = Antioxidants | volume = 7 | issue = 11 | page = 149 | date = October 2018 | pmid = 30366410 | pmc = 6262330 | doi = 10.3390/antiox7110149 | doi-access = free }}</ref> ھەرچەندە ھەتا ئێستا میکانیزمی وردی بە تەواوی جێگای تێگەیشتن نییە، بەڵام ئەم بۆچوونە باس دەکرێت کە وەرزشکردنی زۆر و گەرما بە زیاتر ڕژێنەرکردنی بەربەستی ڕیخۆڵە، تێکی دەدەن و بە [[لیپۆپۆلیساکارید]]ی بەرھەمی بەکتریا گرام نەرێنییەکانی ناو ڕیخۆڵە ڕێگە دەدەن تاوەکوو بچنە ناو کۆئەندامی سووڕانی خوێن.<ref name=":3" /> ئاستی بەرزی لیپۆپۆلیساکاریدی خوێن دەتوانێت [[سیندرۆمی وەڵامدانەوەی ھەوکردنیی بنچینەیی|وەڵامدانەوەیەکی ھەوکردنیی بنچینەیی]] دەست پێبکات و لە کۆتاییدا ببێتە ھۆی [[ژەھراویبوونی خوێن]] و دەرئەنجامە پەیوەندیدارەکانی وەک خوێن مەیین، سستیی فرە ئەندامی، نەکرۆزی و تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی دەماریی ناوەندی.<ref name=":3" /> ==Diagnosis== Heat stroke is a clinical diagnosis, based on signs and symptoms. It is diagnosed based on an elevated core body temperature (usually above 40 degrees Celsius), a history of heat exposure or physical exertion, and neurologic dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> However, high body temperature does not necessarily indicate that heat stroke is present, such as with people in high-performance endurance sports or with people experiencing fevers.<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Laitano O, Leon LR, Roberts WO, Sawka MN | title = Controversies in exertional heat stroke diagnosis, prevention, and treatment | journal = Journal of Applied Physiology | volume = 127 | issue = 5 | pages = 1338–1348 | date = November 2019 | pmid = 31545156 | doi = 10.1152/japplphysiol.00452.2019 | doi-access = free }}</ref> In others with heatstroke, the core body temperature is not always above 40 degrees Celsius.<ref name="NEJM2019" /> Therefore, heat stroke is more accurately diagnosed based on a constellation of symptoms rather than just a specific temperature threshold.<ref name=":2" /> Tachycardia (or a rapid heart rate), tachypnea (rapid breathing) and hypotension (low blood pressure) are common clinical findings.<ref name="NEJM2019" /> Those with classic heat stroke usually have dry skin, whereas those with exertional heat stroke usually have wet or sweaty skin.<ref name="NEJM2019" /> A [[Human body temperature|core body temperature]] (such as a rectal temperature) is the preferred method for monitoring body temperature in the diagnosis and management of heat stroke as it is more accurate than peripheral body temperatures (such as an oral or axillary temperatures).<ref name="NEJM2019" /> Other conditions which may present similarly to heat stroke include [[meningitis]], [[encephalitis]], [[epilepsy]], drug toxicity, severe dehydration, and certain metabolic syndromes such as [[serotonin syndrome]], [[neuroleptic malignant syndrome]], [[malignant hyperthermia]] and [[thyroid storm]].<ref name="NEJM2019" /> ==Prevention== The risk of heat stroke can be reduced by observing precautions to avoid overheating and dehydration. Light, loose-fitting clothes will allow perspiration to evaporate and cool the body. Wide-brimmed hats in light colors help prevent the sun from warming the head and neck. Vents on a hat will help cool the head, as will sweatbands wetted with cool water. Strenuous exercise should be avoided during hot weather, especially in the sun peak hours. Strenuous exercise should also be avoided if a person is ill and exercise intensity should match one's fitness level. Avoiding [[confined space]]s (such as automobiles) without [[air-conditioning]] or adequate [[Ventilation (architecture)|ventilation]].<ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Tips for Preventing Heat-Related Illness Natural Disasters and Severe Weather |url=https://www.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.html |access-date=2023-09-20 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gauer |first1=Robert |last2=Meyers |first2=Bryce K. |date=2019-04-15 |title=Heat-Related Illnesses |journal=American Family Physician |volume=99 |issue=8 |pages=482–489 |issn=1532-0650 |pmid=30990296}}</ref> During heat waves and hot seasons further measures that can be taken to avoid classic heat stroke include staying in air conditioned areas, using fans, taking frequent cold showers, and increasing social contact and well being checks (especially for the elderly or disabled persons).<ref name="NEJM2019" /> In hot weather, people need to drink plenty of cool liquids and [[mineral salt]]s to replace fluids lost from [[Perspiration|sweating]]. [[Thirst]] is not a reliable sign that a person needs fluids. A better indicator is the color of [[urine]]. A dark yellow color may indicate dehydration.<ref name="OSH"/> Some measures that can help protect workers from heat stress include:<ref>{{cite web |url=http://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |title=QuickCard: Protecting Workers from Heat Stress |publisher=OSHA |date=2014 |access-date=February 10, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117222652/https://www.osha.gov/Publications/osha3154.pdf |archive-date=January 17, 2015 }}</ref> * Know signs/symptoms of heat-related illnesses. * Block out direct sun and other heat sources. * People should drink fluids often, even if they are not thirsty. * Wear lightweight, light-colored, loose-fitting clothes. * Avoid beverages containing [[Alcohol (drug)|alcohol]] or [[caffeine]]. == چارەسەر == چارەسەرکردنی گەرمابردوویی بریتییە لە ساردکردنەوەی میکانیکیی خێرا لەگەڵ ڕێوشوێنە ستانداردەکانی بووژانەوە.<ref>{{cite book |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide | edition =6th |last=Tintinalli |first=Judith |year=2004 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=0-07-138875-3 |page=1188 }}</ref> پلەی گەرمیی لەش بە خێرایی لە ڕێگەی [[گەیاندنی گەرمی|گەیاندن]]، [[گەرمی گۆڕکێ|گۆڕکێ]] یان [[بەھەڵمبوون]]ەوە دابەزێنرێت.<ref name="Ga2016" /> لە کاتی ساردکردنەوەدا، پلەی گەرمیی لەش پێویستە بۆ کەمتر لە ٣٩ پلەی سەدی دابەزێت، لە باشترین شێوەدا دەبێ کەمتر لە ٣٨ بۆ ٣٨٫٥ پلەی سەدی بێت.<ref name="NEJM2019" /> In the field, the person should be moved to a cool area, such as indoors or to a shaded area. Clothing should be removed to promote heat loss through passive cooling. Conductive cooling methods such as [[ice-water immersion]] should also be used, if possible. Evaporative and convective cooling by a combination of cool water spray or cold compresses with constant air flow over the body, such as with a fan or air-conditioning unit, is also an effective alternative.<ref name="Ga2016" /> In hospital, mechanical cooling methods include ice water immersion, infusion of cold intravenous fluids, placing ice packs or wet gauze around the person, and fanning. Aggressive ice-water immersion remains the [[Gold standard (test)|gold standard]] for exertional heat stroke and may also be used for classic heat stroke.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = McDermott BP, Casa DJ, Ganio MS, Lopez RM, Yeargin SW, Armstrong LE, Maresh CM | title = Acute whole-body cooling for exercise-induced hyperthermia: a systematic review | journal = Journal of Athletic Training | volume = 44 | issue = 1 | pages = 84–93 | date = 2009-01-01 | pmid = 19180223 | pmc = 2629045 | doi = 10.4085/1062-6050-44.1.84 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gagnon D, Lemire BB, Casa DJ, Kenny GP | title = Cold-water immersion and the treatment of hyperthermia: using 38.6°C as a safe rectal temperature cooling limit | journal = Journal of Athletic Training | volume = 45 | issue = 5 | pages = 439–444 | date = 2010-09-01 | pmid = 20831387 | pmc = 2938313 | doi = 10.4085/1062-6050-45.5.439 }}</ref><ref name="NEJM2019" /> This method may require the effort of several people and the person should be monitored carefully during the treatment process. Immersion should be avoided for an unconscious person but, if there is no alternative, it can be applied with the person's head above water. A rapid and effective cooling usually reverses concomitant organ dysfunction.<ref name="NEJM2019" /> Immersion in very cold water was once thought to be counterproductive by reducing blood flow to the skin and thereby preventing heat from escaping the body core. However, research has shown that this mechanism does not play a dominant role in the decrease in core body temperature brought on by cold water.{{Citation needed|date=April 2024}} [[Dantrolene]], a muscle relaxant used to treat other forms of hyperthermia, is not an effective treatment for heat stroke.<ref>{{cite journal | vauthors = Laitano O, Murray KO, Leon LR | title = Overlapping Mechanisms of Exertional Heat Stroke and Malignant Hyperthermia: Evidence vs. Conjecture | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 9 | pages = 1581–1592 | date = September 2020 | pmid = 32632746 | doi = 10.1007/s40279-020-01318-4 | s2cid = 220351326 }}</ref> [[Antipyretics]] such as [[aspirin]] and [[acetaminophen]] are also not recommended as a means to lower body temperature in the treatment of heat stroke and their use may lead to worsening liver damage.<ref name="NEJM2019" /> A [[cardiopulmonary resuscitation]] (CPR) may be necessary if the person goes into [[cardiac arrest]].<ref name="NEJM2019" /> The person's condition should be reassessed and stabilized by [[Medic|trained medical personnel]]. And the person's heart rate and breathing should be monitored. IV fluid resuscitation is usually needed for circulatory failure and organ dysfunction and is also indicated if [[rhabdomyolysis]] is present.<ref name="NEJM2019" /> In severe cases [[hemodialysis]] and ventilator support may be needed.<ref name="NEJM2019" /> == پێشبینیکردن == لە کەسانی بەساڵاچوودا کە تووشی گەرمابردووییی کلاسیک دەبن، ڕێژەی مردن لە ٥٠٪ زیاترە.<ref name="NEJM2019" /> ڕێژەی مردن لە گەرمابردوویی بەھۆی چالاکیی بەرچاوەوە لە ٥٪ کەمترە.<ref name="NEJM2019" /> ماوەیەکی زۆر بڕوا وابوو کە گەرمابردوویی تەنیا بە دەگمەن دەبێتە ھۆی کەمئەندامییە ھەمیشەیییەکان و [[چاکبوونەوە]] نزیکە لەوەی بە تەواوی ڕووبدات. دوای شەپۆلی گەرمای [[شیکاگۆ]] لە ساڵی ١٩٩٥، توێژەرانی [[ناوەندی پزیشکیی زانکۆی شیکاگۆ]]، لە ١٢ ھەتا ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٥دا لە ١٢ نەخۆشخانەی ناوچەکە توێژینەوەیان لەسەر ھەر ٥٨ نەخۆشەکەی تووشبوو بە گەرمابردووییی توند کرد کە تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٩٥ ساڵ بوو و پێویستیان بە چاودێریی چڕ ھەبوو. نزیکەی نیوەی ئەم نەخۆشانە لە ماوەی ساڵێکدا مردن؛ ٢١٪ پێش و ٢٨٪ دوای دەرچوونیان لە نەخۆشخانە. زۆرێک لە ڕزگاربووان کارکردنی سەربەخۆی خۆیان بۆ ھەمیشە لەدەستدا؛ یەک لەسەر سێیان لە کاتی دەرچوونیان لە نەخۆشخانەدا تێکچوونی توندی کارکردنیان ھەبوو و ھیچ کامیان دوای تێپەڕبوونی ساڵێک باشتر نەبوونەوە. ھەروەھا توێژینەوەکە نیشانی دا کە بەھۆی بارودۆخی قەرەباڵغی لە ھەموو نەخۆشخانە بەشداربووەکان لە درێژەی قەیرانەکەدا، چاودێریی دەستبەجێ کە بابەتێکی زۆر گرنگە، ئەوەندەی کە دەبوو گشتگیر نەبوو.<ref>{{cite web |url=http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |title=Classic heat stroke during Chicago 1995 heat wave |publisher=University of Chicago Medicine |date=August 1, 1998 |access-date=July 22, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604114740/http://www.uchospitals.edu/news/1998/19980801-heatstroke-aim.html |archive-date=June 4, 2012 }}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، زیانپێگەیشتنی مێشک وەک دەرئەنجامێکی ھەمیشەییی گەرمابردووییی توند ڕاپۆرت کراوە، کە باوترینی [[تێکچوونی مێشکۆڵە]]یە.<ref>{{cite journal | vauthors = Bouchama A, Knochel JP | title = Heat stroke | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 346 | issue = 25 | pages = 1978–1988 | date = June 2002 | pmid = 12075060 | doi = 10.1056/NEJMra011089 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Bazille C, Megarbane B, Bensimhon D, Lavergne-Slove A, Baglin AC, Loirat P, Woimant F, Mikol J, Gray F | display-authors = 6 | title = Brain damage after heat stroke | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 64 | issue = 11 | pages = 970–975 | date = November 2005 | pmid = 16254491 | doi = 10.1097/01.jnen.0000186924.88333.0d | doi-access = free }}</ref> == پەتاناسی == لایەنە جۆراوجۆرەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئاستی ڕوودانی گەرمابردوویی دانێن، لەوانە ڕەگەز، تەمەن، شوێنی جوگرافی و پیشە. ڕێژەی تووشبوون بە گەرمابردوویی لە نێوان پیاواندا زیاترە، بەڵام ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی تری پەیوەندیدار بە گەرما لە نێوان ژناندا زیاترە.<ref name=":4" /> ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە گەرمایییەکانی دیکە لە ژناندا بە بەراورد لەگەڵ پیاوان، ١٫٣٠ بۆ ٢٫٨٩ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا لە بەرامبەر ٠٫٩٨ بۆ ١٫٩٨ تووشبوو لە ھەر ١٠٠٠ کەس لە ساڵێکدا بووە.<ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Alele F, Malau-Aduli B, Malau-Aduli A, Crowe M | title = Systematic review of gender differences in the epidemiology and risk factors of exertional heat illness and heat tolerance in the armed forces | journal = BMJ Open | volume = 10 | issue = 4 | article-number = e031825 | date = April 2020 | pmid = 32265238 | pmc = 7245403 | doi = 10.1136/bmjopen-2019-031825 | doi-access = free}}</ref> ناوچە جۆراوجۆرەکانی جیھان ڕێژەی جیاوازییان لە گەرمابردووویی ھەیە. لە درێژەی شەپۆلەکانی گەرما لە ئەورووپا، لە ساڵی ٢٠٠٣دا زیاتر لە ٧٠،٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە ٦١،٦٧٢ کەس بەھۆی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە گەرماوە گیانیان لەدەستدا.<ref name="Ballester 2023">{{cite journal |last1=Ballester |first1=Joan |last2=Quijal-Zamorano |first2=Marcos |last3=Méndez Turrubiates |first3=Raúl Fernando |last4=Pegenaute |first4=Ferran |last5=Herrmann |first5=François R. |last6=Robine |first6=Jean Marie |last7=Basagaña |first7=Xavier |last8=Tonne |first8=Cathryn |last9=Antó |first9=Josep M. |last10=Achebak |first10=Hicham |title=Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022 |journal=Nature Medicine |date=July 2023 |volume=29 |issue=7 |pages=1857–1866 |doi=10.1038/s41591-023-02419-z|pmid=37429922 |pmc=10353926 |hdl=10230/58052 |hdl-access=free }}</ref> == کۆمەڵگا و چاند == لە ئەفسانەی [[سلاڤ]]یدا، کەسایەتیکردنی ڕۆژبردوویی، بەناوی پۆلودنیتسا (خاتوونی نیوەڕۆ) ھەیە، [[دێمۆن]]ێکی مێینە بە جلوبەرگی سپیییە کە دەبێتە ھۆی تێکچوون یان مردنی ئەو کەسانەی لە نیوەڕۆدا لە کێڵگەکان کار دەکەن. لە کاتی نیوەڕۆدا نەریتێکی کۆن ھەبوو کە پشوویەکی کورت لە درێژەی کاری [[دروێنە]]دا بدرێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە ھێرشی ئەو دێمۆنە بپارێزن. شیعری سیمفۆنیکی [[جادووگەری نیوەڕۆ]]، بەرھەمی [[ئەنتۆنین دڤۆرژاک]] ئیلھامی لەم نەریتە وەرگرتووە. == ئاژەڵەکانی تر == گەرمابردوویی دەتوانێت کاریگەریی لەسەر ئاژەڵان ھەبێت، بەتایبەتی لە کەشوھەوای گەرم و شێداردا؛ یان ئەگەر ئەسپ، مانگا، مەڕ یان ئاژەڵەکانی تر ئامادەییی جەستەیییان نەیێت، خاوەن کێشی زۆر بن، تووکی چڕوپڕیان ھەبێت، زۆرتر لە ئاستی پێویست کاریان کردبێت یان لەناو سندووقی ئەسپدا لەژێر خۆری تەواودا بەجێ ھێڵدرابن. نیشانەکانی بریتین لە ڕژانی ئاوی زار، ھەناسەدانی خێرا، پلەی گەرمیی بەرز، ئارەقکردنەوە و لێدانی خێرای دڵ. پێویستە ئاژەڵەکە بۆ لای سێبەر بگوازرێتەوە، لە ئاوی سارددا تەڕ بکرێت و ئاو یان ئەلکترۆلایتی وەک خواردنەوە پێ بدرێت.<ref>[[:en:Horse & Hound|Horse and Hound]], 'First Aid: Handling Heatstroke', 2/8/2004</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھایپەرتێرمیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Heat stroke}} * [http://www.medicinenet.com/heat_stroke/article.htm گەرمابردوویی] لە مێدیسیننێت {{Medical resources | ICD10 ={{ICD10|T|67|0|t|66}} | ICD9 ={{ICD9|992.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus =000056 | eMedicineSubj =med | eMedicineTopic =956 | DiseasesDB =5690 | MeshID =D018883 }} [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:شەپۆلی گەرما]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] k8q5bk4ynn5iayh5tymn61sugsdnxhz 2 284285 1592491 1566683 2026-06-20T20:36:28Z Zemen 40346 1592491 wikitext text/x-wiki {| style="border: 2px solid black; border-color: #5B7830; padding: 10px; background-color: #f0f0f0; width: 100%;" |+ '''سندووقەکان''' |- | {{بەکارھێنەر کورد}} | {{User ckb}} | {{بەکارھێنەر کوردستان}} |- | {{بەکارھێنەر ویکیپیدیای کوردی}} | {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=٢٠٢٠|مانگ=5|ڕۆژ=5}} | {{بەکارھێنەر ویکیپیدیای ئینگلیزی}} |- | {{بەکارھێنەر:Zemen/بەکارھێنەر ھەستیاریی دەنگ}} | {{بەکارھێنەر:Zemen/بەکارھێنەر دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی}} | {{بەکارھێنەر گوێگری حەسەن زیرەک}} |- | {{بەکارھێنەر پارێزەری ئاڵای کوردستان}} | {{بەکارھێنەر دژە فەلەستین}} | {{بەکارھێنەر ئاڵای کوردستان}} |- | {{بەکارھێنەر پاڵپشتی کەتەلۆنیا}} | {{بەکارھێنەر پاڵپشتی بەلووچستان}} | {{بەکارھێنەر ناسیۆنالیزمی کوردی}} |- | {{بەکارھێنەر:Zemen/بەکارھێنەر کاریگەربوو بە ڕایشی ئەڵمانیا}} | {{بەکارھێنەر زمانی فەڕەنسی}} | {{بەکارھێنەر:Zemen/بەکارھێنەر کێشەی کورد}} |- | {{بەکارھێنەر ویکیپرۆژەی مۆسیقا}} | {{بەکارھێنەر ڕیال مەدرید}} | {{بەکارھێنەر ھاندەری یانەی نەورۆز}} |- | {{بەکارھێنەر بیسەلمێنە}} | {{بەکارھێنەر پەرەپێدانی وتار}} | {{بەکارھێنەر دوودڵ}} |} 30232a0k7adv58dmu6zwen7b24gjqcx 3 284995 1592499 1592366 2026-06-20T20:52:18Z Zemen 40346 /* نیشانێک بۆ تۆ! */ پەیامی ویکیدیاریی نوێ 1592499 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ٢٠:٥٩، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == داڕێژە == سڵاو، یەکێک لە داڕێژەکانت کە دروستت کردوون سەبارەت بە نەبوونی سەرچاوە، دەسڕدرێتەوە. داڕێژەی وەھا لێرە بوونی هەیە؛ [[داڕێژە:سەرچاوەی باوەڕپێنەکراو|یەک]] - [[داڕێژە:بێسەرچاوە|دوو]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :باش بیسڕەوە وەک تێستێک درووستم کردن نەک بۆ بەکارهێنان [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Halfstar Hires.png|60px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیونیشان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ویستم بەم نیشانە سپاسی ئەم دەستکاریانەی دواییت بکەم... ھەر بژیت! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} g7tr3nvv5q2p7ndaitkytppus9n8kco 1592500 1592499 2026-06-20T20:53:20Z Zemen 40346 "نیو" 1592500 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ٢٠:٥٩، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == داڕێژە == سڵاو، یەکێک لە داڕێژەکانت کە دروستت کردوون سەبارەت بە نەبوونی سەرچاوە، دەسڕدرێتەوە. داڕێژەی وەھا لێرە بوونی هەیە؛ [[داڕێژە:سەرچاوەی باوەڕپێنەکراو|یەک]] - [[داڕێژە:بێسەرچاوە|دوو]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :باش بیسڕەوە وەک تێستێک درووستم کردن نەک بۆ بەکارهێنان [[بەکارھێنەر:IIXZER0XII|IIXZER0XII]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:IIXZER0XII|لێدوان]]) ١١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Halfstar Hires.png|60px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیونیشان''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ویستم بەم نیو–نیشانە سپاسی ئەم دەستکاریانەی دواییت بکەم... ھەر بژیت! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:٥٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) |} gqmdfsna4az9yrbe933yzn7o97swu6f 0 285247 1592542 1579329 2026-06-20T23:53:19Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ژەهراویبوونی خوێن]]ی گواستەوە بۆ [[ژەھراویبوونی خوێن]]: کردنی ه بۆ ھ 1579329 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] gm6avbyk4475hj6lkyi1ig4a1kemgni 1 285477 1592628 1563768 2026-06-21T08:29:39Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592628 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[قەلقیلیە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1443966 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html بۆ http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20120910220704/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html بۆ http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٣٤، ١١ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەلقیلیە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1563767 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181103214954/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8373 بۆ http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8373 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٢١، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەلقیلیە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592627 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20120910220704/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20250215071901/https://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html لە http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Qalqiliya_1475/index.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٢٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ro3vog2yxsx262lb49ocl33na2qw8wv 0 286850 1592387 1592211 2026-06-20T12:03:59Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592387 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''جەمیل ئەسەد''' (١٩٣٣ – ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤) برا بچووکەکەی [[حافز ئەسەد|حافز ئەسەدی]] سەرۆکی کۆچکردووی [[سووریا]]یە و مامی [[بەشار ئەسەد|بەشار ئەسەدی]] سەرۆکی پێشووی سووریایە. لە ساڵی ١٩٧١ تا کۆچی دوایی لە پەرلەمانی سووریا کە ئەنجومەنی گەل بوو خزمەتی کردووە، ھاوکات فەرماندەی میلیشیایەکی بچووکیش بووە.<ref>https://www.ajnet.me/news/2015/3/28/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%B4%D8%A8%D9%8A%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%AF</ref> == ژیان == دەوترێت جەمیل بە قووڵی ئایینی بووە، بە پێچەوانەی براکانی [[حافز ئەسەد|حافز]] و [[ڕیفعەت ئەسەد]] کە [[عەلمانی|عەلمانییەتیان]] سەپاندووە. لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، جەمیل چالاکانە پشتگیری لە گۆڕینی ئایینی [[شیعە|شیعەگەری]] دەکرد لە چیای [[لازقیە]]، بەتایبەتی لەنێو ئەندامانی کۆمەڵگەی [[عەلەوییەکان (مەزھەب)|عەلەوییەکان]]. کۆمەڵێک عەلەویی نارد بۆ خوێندنی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] لە [[ئێران]]. لەگەڵ گەڕانەوەیان بۆ [[سووریا]]، ئەو کەسانە یارمەتیدەر بوون لە بڵاوکردنەوەی باوەڕی شیعە لەنێو ھاو عەلەوییەکانیاندا. ھەروەھا جەمیل لە شاخەکاندا حوسێینییەکانی دروستکرد، کە پێشتر تەنھا مەزارگە عەلەوییەکانی تێدابوو. بۆ زیاتر یەکخستنی شیعەگەری، شێخێکی شیعەی بۆ سەرکردایەتی مزگەوتی عەلەوییەکانی زەھرا لە شاری [[بانیاس]] دەستنیشان کرد. جگە لەوەش ڕێگەی بە بەرپرسانی ئێرانی دا بچنە ناو سووریا بۆ ھاوکاریکردن لە ھەوڵەکانی گۆڕینی خەڵکی سووریا بۆ شیعەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.meforum.org/meib/articles/0007_s2.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190613221147/https://www.meforum.org/meib/articles/0007_s2.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121222171417/http://www.currenttrends.org/docLib/20090603_CT8final(post).pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20250105010909/https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/nov/21/syria-end-assad-in-sight</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شیعە|سووریا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:نوێنەرانی پەرلەمانی نیشتیمانی سووریا]] 87pqkhyap28k0yui5dedlvu0qd6e8br 0 287602 1592645 1585867 2026-06-21T09:14:56Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592645 wikitext text/x-wiki '''لارە دزەیی''' (بە ئەڵمانی: Lara Dizeyee) (؟ لە [[ڤیێنا]]، [[نەمسا]] -) دیزاینەری جلوبەرگی [[کورد]]ە و باڵیۆزی ڕۆشنبیریی کوردستانە لەلایەن [[زانکۆی سلێمانی]]. دزەیی وەکوو یەکەم دیزاینەری جلوبەرگی ناسراوە کە جلوبەرگی کوردیی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کردووە. == ژیان == لارە دزەیی لە شاری [[ڤیێنا]]ی پایتەختی [[نەمسا]] لەدایک بووە و لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] گەورە بووە. باوکی [[ھۆمەر دزەیی]] شاعیر و گۆرانیبێژی بەناوبانگی کوردە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/dizeyee-with-success-kurdish-fashion-hits-paris-runway-for-the-first-time/y1y0r7chs |سەردێڕ=Kurdish fashion featured at Paris Fashion Week for the first time. Why it matters |ئیش=[[Special Broadcasting Service|SBS]] Kurdish |زمان=en-au |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دوای ئەوەی باوکی لەلایەن حکوومەتی [[سەددام حوسێن]]ەوە ھەڕەشەی لێکرا، خێزانەکەی لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا کۆچیان کرد بۆ ئەمریکا.<ref name=":0"/> ئەو خاوەنی بڕوانامەی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]]ە لە [[زانکۆی جۆرج مەیسۆن]] لە ویلایەتی [[ڤیرجینیا]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Evrim Deniz |ناونیشان=https://bianet.org/haber/lara-dizeyee-a-kurdish-fashion-designer-on-the-global-stage-303875 |سەردێڕ=Lara Dizeyee: A Kurdish fashion designer on the global stage |ئیش=Bianet |ڕێکەوت = ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دزەیی زیاتر لە یازدە ساڵە لە پیشەسازیی نەوت و گاز لە شاری [[ھەولێر]]ی [[ھەرێمی کوردستان|باشووری کوردستان]] کاری کردووە.<ref name=":1"/> ھەروەھا لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] لە [[سلێمانی]] بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان|سەرچاوە مرۆییەکان]] بووە.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Suna Moya |ناونیشان=https://qcegmag.com/fashion-article-lara-dizeyee-during-the-paris-haute-couture-week.html |سەردێڕ=Lara Dizayee 2023 Paris Fashion Week |ئیش=QCEG |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == دیزاینەری جلوبەرگ == لارە دیزی تا ئێستا سێ کۆمەڵەی دیزاین کردووە کە بریتین لە خەون، ئاگر و ئۆقیانوس. کۆمەڵەی ئاگر بە [[ژینا ئەمینی]] پێشکەش کراوە، ئەو ژنە گەنجەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە بەخاتری پێشێل کردنی یاساکانی جلوبەرگیی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستگیر کرا و لە دەستبەسەریدا گیانی لەدەستداوە.<ref name=":1"/> بۆ ئەوەش نەخشە کوردییەکانی لەگەڵ جلوبەڕگی سەڕبازیی پێشمەڕگە کوردەکان تێکەڵ کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mina Aldroubi |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/luxury/2023/10/16/lara-dizeyee-kurdish-iraq-designer/ |سەردێڕ=Kurdish designer Lara Dizeyee on celebrating 'beautiful resilience' of women with fashion |ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دیزاینەکانی لارە دزەیی زۆرجار پەیوەندییەکی خێزانیییان ھەیە.<ref name=":0"/><ref name=":4"/> لە منداڵیدا سەرسام بووە بە جلوبەرگی داپیرەکەی، ھەروەھا باوکی کاریگەریی لەسەر کارەکانیشی ھەبووە و جلوبەرگێکیش ناوی دایکی لەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Gulistan Korban |ناونیشان=https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |سەردێڕ=A Kurdish woman with her designs will be at Paris Fashion Week |ئیش=Botan Times English |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250115084507/https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو بەو ڕاستیە کە قوماشەکانی کراسەکانی لە کوردستانەوە ھاتبێن زۆر گرنگی دەدات و ھێز و تواناییی خۆی لە تێکەڵکردنی جلوبەرگ لەگەڵ خشڵەکانی گونجاودا دەبینێت.<ref name=":4"/> ھەروەھا لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٣دا، کۆمەڵەی پاییزەکەی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کرا.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Sabah Kaddouri |ناونیشان=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |سەردێڕ=Lara Dizeyee, la reconnaissance parisienne d’une designer kurde |ئیش=[[Forbes]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ |زمان=fr |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ئەمە یەکەمجار بوو کە جلوبەرگی کوردی لەم نمایشەدا نمایش کرا.<ref name=":3"/> یەکێک لە ئامانجەکانی ئەوەیە کە جلوبەرگی کوردی بەقەد [[ساری (جلوبەرگ)|ساری]]ی ھیندی بەناوبانگ بکات.<ref name=":2"/> لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن زانکۆی سلێمانییەوە کرایە باڵیۆزی ڕۆشنبیری کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 |سەردێڕ=Fashion Designer Lara Dizeyee Appointed as Kurdistan’s Cultural Ambassador |ئیش=Kurdistan Chronicle |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211090754/https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 |url-status=dead }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[جلوبەرگی کوردی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ژن|ژیاننامە|ھونەر}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی ڤیێنا]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی عێراق]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دیزاینەرانی مۆدە]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی بیستەم]] qa65hth1kwfs01p5ygt6zhgkk94cndx 0 288350 1592397 1591952 2026-06-20T12:05:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592397 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''تۆنی کورت''' ({{بە ئینگلیزی|Short ton}}) (کورتکراوە: '''tn'''<ref name="NIST44-C">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nist.gov/system/files/documents/2023/01/30/appc-23-HB44.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٣|پەڕە=C-٧|وتەگێڕانەوە=20 hundredweights = 1 ton}}</ref> یان '''st'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sage-answers.com/what-is-a-short-ton-vs-long-ton/|سەردێڕ=Redirecting...|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=sage-answers.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250606181524/https://sage-answers.com/what-is-a-short-ton-vs-long-ton/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>)، ھەروەھا ناسراو بە '''تۆنی ئەمریکی'''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AME |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.asseteng.com.au/blog/whats-difference-ton-tonne-one-heavier/|سەردێڕ=Ton vs Tonne, what's the difference? Which one is heavier? |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=Asset Management Engineers |زمان=en}}</ref> [[یەکەکانی پێوان|یەکەیەکی]] پێوانەیە کە یەکسانە بە ٢٬٠٠٠ پاوەند (٩٠٧٫١٨ کیلۆگرام). بە شێوەیەکی باو لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەکاردەھێنرێت، کە لەوێدا بە سادەیی بە '''تۆن''' ناسراوە؛<ref name="NIST44-C"/> بەڵام، زاراوەکە ناڕوونە، و وشەی تاکی «تۆن» بە شێوەی جیاواز بۆ تۆنی کورت، [[تۆنی درێژ|درێژ]]، و [[تۆن|مەتری]] بەکاردەھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیزیک}} [[پۆل:یەکەکانی بارستە]] k60v2vu0a3xhs6warmq1274rce5ynvq 0 288837 1592412 1470546 2026-06-20T13:44:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592412 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارۆچکەی سلایگۆ | ناوی_خۆماڵی = Sligo (ئینگلیزی)<br>Sligeach (ئێرلەندی) | وێنە = Sligo town nite.jpg | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارۆچکەی سلایگۆ لە شەودا | وێنەی_نەخشە = Sligo in Sligo.svg | شرۆڤەی_نەخشە = شوێنی سلایگۆ لەناو شارستانی سلایگۆ | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = [[کۆماری ئیرلەند|کۆماری ئایرلەندا]] | جۆری_دابەشکراو١ = پارێزگا | ناوی_دابەشکراو١ = [[کۆناکت]] | جۆری_دابەشکراو٢ = شارستان | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی سلایگۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراندنی قەڵا | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٢٤٥ | دامەزرێنەر = مۆریس فیتزجیرالد | ھۆکاری_ناونران = لە وشەی ئێرلەندی Sligeachەوە، بە واتای "شوێنی پڕ لە قاوغە" | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی شارستان | ناوی_سەرۆک = ئەنجومەنی شارستانی سلایگۆ | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٠.٨٦ | بەرزایی_بە_م = ١٣ | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٠،٦٠٨ | دانیشتووان_لە = سەرژمێریی ٢٠٢٢ | جۆری_کۆدی_ناوچە = کۆدی تەلەفۆن | کۆدی_ناوچە = 071 | وێبگە = {{URL|sligococo.ie}} }} '''سلایگۆ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Sligo، بە [[زمانی ئیرلەندی|ئێرلەندی]]: Sligeach، بە واتای "شوێنی پڕ لە قاوغە") شارێکی بەندەریی سەرەکی و ناوەندی کارگێڕی و بازرگانیی شارستانی سلایگۆیە لە [[کۆماری ئێرلەندا|کۆماری ئایرلەندا]].<ref name="RootsIreland">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=About County Sligo |ناونیشان=https://www.rootsireland.ie/about-county-sligo/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> شارەکە دەکەوێتە پارێزگای [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|کۆناکت]] لە کەناری ڕۆژئاوای وڵاتەکە. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٢، ژمارەی دانیشتووانی ناوچە شارییەکەی ٢٠،٦٠٨ کەس بووە، کە دەیکاتە دووەم گەورەترین ناوەندی شاری لە پارێزگاکەدا (دوای [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|گۆڵوەی]]) و گەورەترین شارۆچکە لە ناوچەی باکووری ڕۆژئاوا.<ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sligo (County, Ireland) |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Sligo-county-Ireland |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> سلایگۆ بە دیمەنە سروشتییە سەرنجڕاکێشەکانی، لەنێویاندا [[چیای بنبولبن]] و [[دەریاچەی گیل]]، ناسراوە. ھەروەھا خاوەنی میراتێکی مێژوویی و شوێنەواریی دەوڵەمەندە کە مێژووەکەی بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. شارەکە پەیوەندییەکی پتەوی لەگەڵ شاعیری براوەی [[خەڵاتی نۆبڵ]]، [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|ویلیام بەتلەر ییتس]] و بنەماڵە ھونەرمەندەکەیدا ھەیە، کە بووەتە ھۆی ئەوەی نازناوی "وڵاتی ییتس"ی پێ ببەخشرێت.<ref name="SligoIrelandHistory">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of Sligo, Ireland |ناونیشان=https://www.sligo-ireland.com/history.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123033428/https://www.sligo-ireland.com/history.htm |url-status=dead }}</ref> == ناو == [[پەڕگە:Sligo town Coat of Arms.png|وێنۆک|دروشمی فەرمیی شارەوانیی سلایگۆ]] ناوی "سلایگۆ" وەرگێڕانێکی ئینگلیزییە بۆ ناوی ئێرلەندیی "Sligeach". ئەم ناوە بە واتای "شوێنێکی پڕ لە قاوغە" دێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەو بڕە زۆرەی قاوغی دەریایی کە لە [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|ڕووباری گاراڤۆگ]] و کەناراوەکانیدا بەدی کراوە.<ref name="SligoHeritage">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of Sligo |ناونیشان=https://www.sligoheritage.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> لە مێژوودا، خودی ڕووبارەکەش ناوی "Sligeach" بووە. == مێژوو == === مێژووی دێرین و پێش مێژوو === ناوچەی سلایگۆ یەکێکە لە دەوڵەمەندترین ناوچەکانی ئەورووپا لە ڕووی شوێنەواری چاخی بەردینی نوێوە. گۆڕستانی بەردینیی [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|کارۆمۆر]] (Carrowmore)، کە تەنھا چەند کیلۆمەترێک لە شارەکەوە دوورە، یەکێکە لە گەورەترین و کۆنترین کۆمەڵە گۆڕی لەو شێوەیە لە ئایرلەند ، کە مێژووەکەی بۆ زیاتر لە ٥،٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە.<ref name="RootsIreland"/> ھەروەھا، [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|چیای نۆکناریا]] (Knocknarea) لە ڕۆژئاوای شارەوە، کە گۆڕێکی گەورەی بەردینی لە لوتکەکەیدا ھەیە و باوەڕ وایە گۆڕی شاژنی ئەفسانەیی کۆناکت، شاژن مێیڤ (Queen Maeve) بێت، بەشێکی گرنگی سیمای ناوچەکەیە.<ref name="SligoHeritage" /> ھەندێک لە مێژوونووسان پێیان وایە کە سلایگۆ ھەمان ئەو نیشتنگە بووە کە جوگرافیناسی یۆنانی-ڕۆمانی کلۆدیۆس پتۆڵەمی لە سەدەی دووەمی زاینیدا بە ناوی "ناگناتا" (Nagnata) ئاماژەی پێ کردووە.<ref name="SligoIrelandHistory" /> === سەدەکانی ناوەڕاست و دامەزراندنی شار === [[پەڕگە:Sligo Borough Council.jpg|وێنۆک|ئەنجومەنی شارەوانیی سلایگۆ]] دامەزراندنی فەرمیی شارۆچکەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٢٤٥، کاتێک سەرکردەی نۆرمانی، مۆریس فیتزجیرالد، دووەم بارۆنی ئۆفالی، [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|قەڵای سلایگۆی]] لەسەر ڕووباری گاراڤۆگ دروست کرد بۆ پاراستنی خاڵێکی پەڕینەوەی ستراتیژی.<ref name="SligoIrelandHistory"/> دوای ئەوە و لە ساڵی ١٢٥٣، فیتزجیرالد دێری دۆمینیکانیی سلایگۆی (Sligo Abbey) دامەزراند. سەرەڕای دامەزراندنی لەلایەن نۆرمانەکانەوە، شارەکە و قەڵاکەی بە خێرایی کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی بنەماڵە بەھێزە گێلییەکان (Gaelic)، بەتایبەتی بنەماڵەی ئۆکۆنۆر سلایگۆ (O'Conor Sligo). بە درێژایی سەدەکانی ناوەڕاست، سلایگۆ وەک یەکێک لە شارە سەرەکییەکانی ژێر دەسەڵاتی گێلییەکان مایەوە و بووە گۆڕەپانی چەندین شەڕ و پێکدادان. === سەدەی ١٧ تا ١٩ === [[پەڕگە:The Famine Family, Sligo - geograph.org.uk - 241309.jpg|وێنۆک|پەیکەری "خێزانی برسێتی" لە سلایگۆ، لەلایەن نیال بروتنەوە دروست کراوە. بۆ ڕزگاربوون لە برسێتیی گەورە، زیاتر لە ٣٠،٠٠٠ کەس لەنێوان ساڵانی ١٨٤٧ و ١٨٥١ لەم بەندەرەوە کۆچیان کرد.]] لە [[سەدەی ١٧]] و لە کاتی داگیرکارییەکانی [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|ئۆلیڤەر کرۆمۆیلدا]]، شارەکە زیانێکی زۆری بەرکەوت. لە ساڵی ١٦٤١، لە کاتی یاخیبوونی [[ئێرلەندا]]، دانیشتووانی پرۆتێستانتی شارەکە پەنایان بۆ زیندانی سلایگۆ برد، بەڵام دواتر لەلایەن ھێزەکانی چارڵز کووتەوە کۆمەڵکوژ کران. لە [[سەدەی ١٩]]دا، سلایگۆ گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی و بووە بەندەرێکی گرنگ. بەڵام دوو کارەساتی گەورە کاریگەریی قووڵیان لەسەر شارەکە جێھێشت: '''[[کۆلێرا|پەتای کۆلێرا]] (١٨٣٢):''' ئەم پەتایە بووە ھۆی مردنی بەکۆمەڵی دانیشتووان. دایکی نووسەری بەناوبانگ [[برام ستۆکەر]]، کە لە سلایگۆ دەژیا، یەکێک بوو لە ڕزگاربووان و دواتر چیرۆکە ترسناکەکانی ئەو سەردەمەی بۆ کوڕەکەی گێڕایەوە، کە پێدەچێت ئیلھامبەخش بووبێت بۆ ھەندێک لە کارە گۆتیکەکانی.<ref name="SligoIrelandHistory" /> '''قاتی و برسێتیی گەورە (١٨٤٧-١٨٥١):''' ئەم کارەساتە بووە ھۆی کەمبوونەوەی بەرچاوی ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە. بەندەری سلایگۆ بووە یەکێک لە خاڵە سەرەکییەکانی کۆچکردنی بەلێشاوی خەڵک بەرەو [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[کەنەدا]]. زیاتر لە ٣٠،٠٠٠ کەس لە ڕێگەی ئەم بەندەرەوە ئایرلەندایان بەجێھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=County Sligo in the 1830s |ناونیشان=https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/timeline/county-sligo-1830s |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> پەیکەری "خێزانی برسێتی" لەسەر کەناراوەکە یادەوەریی ئەو قوربانیانە بەرز ڕادەگرێت. == جوگرافیا و کەشوھەوا == [[پەڕگە:Sligo Town - Buildings along Southwest Bank of Garvoge River - geograph.org.uk - 3746432.jpg|وێنۆک|بیناکان بەدرێژایی کەناری باشووری ڕۆژئاوای ڕووباری گاراڤۆگ]] سلایگۆ لەسەر دەشتێکی کەناریی نزم ھەڵکەوتووە و ڕووباری گاراڤۆگ بە ناوەڕاستیدا تێدەپەڕێت، کە ئاوی دەریاچەی گیل دەڕژێنێتە ناو [[زەریای ئەتڵەسی]]. شارەکە لەلایەن چەندین سیمای سروشتیی بەناوبانگەوە دەورە دراوە؛ زنجیرە [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|چیای دارتمان]] (Darty Mountains) و چیای بنبولبنی سەر تەخت لە باکوور، چیای نۆکناریا لە ڕۆژئاوا، و زنجیرە [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|چیای ئۆکس]] (Ox Mountains) لە باشوور.<ref name="Britannica"/> [[پەڕگە:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|وێنۆک|ویلیام بەتلەر ییتس]] کەشوھەوای سلایگۆ، ھاوشێوەی باقیی ئایرلەند ، زەریایی مامناوەندە (Cfb). بەھۆی نزیکیی لە زەریای ئەتڵەسییەوە، ھاوینی فێنک و زستانی مامناوەندی ھەیە. بارانبارین بە درێژایی ساڵ بە شێوەیەکی یەکسان دابەش بووە و بەفربارین دەگمەنە. == کەلتوور و میرات == === پەیوەندی لەگەڵ بنەماڵەی ییتس === سلایگۆ بە شێوەیەکی جیانەکراوە بە ناوی بنەماڵەی ییتسەوە بەستراوەتەوە. ھەرچەندە [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|ویلیام بەتلەر ییتس]] لە [[دەبلین]] لەدایک بووە، بەڵام زۆربەی پشووەکانی منداڵیی لە شارستانی سلایگۆ بەسەر بردووە و دیمەن و ئەفسانەکانی ناوچەکەی بە "وڵاتی ئارەزووی دڵ"ی خۆی ناو بردووە.<ref name="SligoIrelandHistory"/> زۆرێک لە ھۆنراوە بەناوبانگەکانی، وەک "The Lake Isle of Innisfree"، ئیلھامیان لە جوانیی [[ئەم بابەتەم لەژێر نووسینەوەیە و بەمزوانە بڵاودەکرێتەوە.|دەریاچەی گیل]] و دەوروبەرییەوە وەرگرتووە. براکەی، جاک بەتلەر ییتس، کە یەکێکە لە دیارترین نیگارکێشەکانی ئایرلەند ، بە ھەمان شێوە بەشێکی زۆری ژیانی لە سلایگۆ بەسەر بردووە و دیمەنەکانی ناوچەکەی لە کارە ھونەرییەکانیدا ڕەنگی داوەتەوە. ئەمڕۆ، بینای ییتس (The Yeats Building) لە شارەکەدا ناوەندێکی نێودەوڵەتییە بۆ لێکۆڵینەوە لە کارەکانی هۆنەر. === ھونەر و مۆسیقا === [[پەڕگە:Queen Maeve Square.jpg|وێنۆک|گۆڕەپانی شاژن مێیڤ لە ناوەندی شار]] سلایگۆ ناوەندێکی زیندووی ھونەر و مۆسیقایە. شارەکە بە میراتی دەوڵەمەندی مۆسیقای نەریتیی ئایرلەندی ناسراوە، بەتایبەتی ستایلی "مۆسیقای فیدڵی سلایگۆ" کە لەلایەن مۆسیقارانی وەک مایکل کۆڵمانەوە بەناوبانگ کراوە. ساڵانە چەندین فێستیڤاڵی ھونەری و مۆسیقی لە شارەکەدا بەڕێوەدەچن، لەوانە: '''شانۆی ھۆکس وێڵ (Hawk's Well Theatre):''' یەکێکە لە کۆنترین شانۆ ھەرێمییەکانی ئایرلەند و بەرنامەیەکی ھەمەچەشنی شانۆ، مۆسیقا و سەمای ھەیە. '''ناوەندی ھونەریی مۆدێل و نیڵاند (The Model, home of the Niland Collection):''' گەلەرییەکی ھونەریی ھاوچەرخە و یەکێک لە گەورەترین کۆکراوەکانی کاری ھونەریی جاک بی. ییتسی تێدایە. '''فێستیڤاڵی سلایگۆ لایڤ (Sligo Live Festival):''' فێستیڤاڵێکی ساڵانەی مۆسیقای فۆلک، ڕۆک و ئیندییە کە ھونەرمەندانی نێودەوڵەتی بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت. == وەرزش == شارەکە ماڵی یانەی تۆپی پێی [[یانەی تۆپی پێی سلایگۆ ڕۆڤەرز]]ە، کە پاڵەوانی خولی نایابی ئایرلەندای ساڵی ٢٠١٢ بووە. یانەکە لە کاتی دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٢٨، یارییەکانی خۆی لە [[یاریگای شەوگراوندز]] (The Showgrounds) ئەنجام دەدات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێرلەندا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Sligo}} [[پۆل:شارەکانی کۆماری ئێرلەnda]] [[پۆل:شارستان سلایگۆ]] [[پۆل:بەندەرەکانی کۆماری ئایرلەندا]] a64q3574w696p4aal8p13vg1onndh78 0 290572 1592550 1576906 2026-06-21T00:34:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592550 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = | width = | partof = | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | date =١٩٣٠ | place =دۆڵی تەنگ تاموڕادی | coordinates = <!--Use the {{coord}} template --> | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result =سەرکەوتنی [[لوڕ|لوڕی بۆیەر ئەحمەدی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=تنگه تامرادی یاسوج؛ طبیعت و میدان جنگ بویراحمدی‌ها {{!}} مجله علی بابا|ناونیشان=https://www.alibaba.ir/mag/kohgiluyeh-boyer-ahmad/yasuj/tamoradi-strait/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.alibaba.ir|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.alibaba.ir/mag/kohgiluyeh-boyer-ahmad/yasuj/tamoradi-strait/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":1" /><ref>Fazel, Golamreza. Economic Organization and Change Among the Boyr Ahmad: A Nomadic Pastoral Tribe of Southwest Iran. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا, زانکۆی کالیفۆرنیا, Berkeley, ١٩٧١.</ref> | status = | combatants_header = | combatant1 = | combatant2 = | combatant3 = | commander1 =حەبیبوڵڵا شێبانی | commander2 =[[کێ لەھراسب باتوڵی]] | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 =١٠٬٠٠٠ | strength2 =٢٠٠ | strength3 = | casualties1 =١٬٢٠٠–٢٬٨٠٠ کوژراو (بەپێی حکوومەتی [[ڕەزا شا]]){{ھن}}٣٬٥٠٠–٥٬٠٠٠ کوژراو (بەپێی [[لوڕ|لوڕەکانی بۆیەر ئەحمەدی]]) | casualties2 =٤٢ کوژراو<ref name=":1"/> | casualties3 = | notes = | campaignbox = }} '''شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی''' ململانێی نێوان [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|لوڕی بۆیەر ئەحمەدی]] و سوپای [[ئێران]] بوو کە لە ساڵی ١٩٣٠ (ساڵی ١٣٠٩ی هەتاوی) ڕوویدا. بە فەرماندەیی [[حەبیبوڵڵا شێبانی]] کە فەرماندەی سوپای حکوومەتی [[ئێران]] بوو، لە لایەک دیکە شوکرۆڵا خان و فەریق خان فەرماندەی [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|لوڕی بۆیەر ئەحمەدی]] بوون و توانیان لەم شەڕەدا سەربکەون و سوپای [[ئێران]] تێکبشکێنن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=حاجیان‌پور |یەکەم=حمید |دوایین٢=سیاهپور |یەکەم٢=کشواد |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ١٣٩٣|سەردێڕ=بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد |ناونیشان=http://noo.rs/ycZjV |journal=پژوهش های تاریخی ایران و اسلام |زمان=fa |بەرگ=١٥|issue=8 |پەڕەکان=١٢١–١٤٦}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی|ناونیشان=https://faryadejonoob.ir/علل-بروز-جنگ-تامرادی/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=فریاد جنوب|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://faryadejonoob.ir/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=رویدادهای تاریخی جنگ "تنگ تامرادی"و "گجستان" ثبت ملی شدند |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1813975/رویدادهای-تاریخی-جنگ-تنگ-تامرادی-و-گجستان-ثبت-ملی-شدند |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تنگ تامرادي یا گورستان گمنامی در تاريخ - سایت مردم استان کهگیلویه و بویراحمد |ناونیشان=http://kvb.ir/1392/05/تنگ-تامرادي-یا-گورستان-گمنامی-در-تاريخ.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703175829/http://kvb.ir/1392/05/%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%DB%8C%D8%A7-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=kvb.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رضا|یەکەم=دالوند، حميد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5extAAAAMAAJ&q=شود&source=gbs_word_cloud_r&cad=3|سەردێڕ=ماجراى قتل سر دار اسعد بختيارى: گوشه اى از تاريخ پهلوى اول|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=مركز،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٦١٩٦-٨٤-١|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=زکی پور|یەکەم=نعمت الله|ناونیشان=https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_702307.html|سەردێڕ=مطالعات تاریخی جنگ|شوێن=ئێران|پەڕەکان=٦٢–٨١}}{{بەستەری مردوو|url=https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_702307.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەو شەڕە نزیکەی ٦ ڕۆژی خەیاند.<ref name=":1"/> == شەڕەکە == لە کاتی لەشکرکێشی ئینگلیز بۆ [[باشووری ئێران]]، [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەدییەکان]] بەرژەوەندییەکانیان خستە مەترسییەوە و شتەکانیان بەجۆرێک قورس کرد، کە لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٠٩، کونسوڵی بەریتانیا لە شیراز ناچار بوو بە فەرمی سکاڵا لەسەر [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەدییەکان]] بکات بۆ "سێر جۆرج بارکلی"، باڵیۆزەکەیان لە تاران و باڵیۆزەکەش دەقی سکاڵاکەی بۆ لەندەن گواستەوە. بەشێک لە سکاڵای کونسوڵی بەریتانیا لە دژی بۆیەر ئەحمەدییەکان ھاتووە: "زیاتر لە مانگێکە، قەڵەمبازی بۆیەر ئەحمەدی لە شوێنی جیاجیا لە نێوان "دەشتی ئەرجان" کە لە خوار شیرازەوەیە و "گۆڵدارچین" کە تەنیشت ئەسفەھانە، ئۆپراسیۆنی گەورەیان کردووە و… زۆر ئەستەم دەبێت ھۆزێکی شاخاوی بە ئازایەتی و چالاکییەکی ئاوا بخرێتە ناو گرفتەوە". و… بە بڕوای من ئەو ھۆزەی کە دەبێ بە تایبەتی سزا بدرێت، ھۆزی بۆیەر ئەحمەدییە و… ھۆزی بۆیەر ئەحمەدی دەتوانێت ١٠ ھەزار پیاو دابین بکات، کە چەند کەسێکیان سوارن چوار قەڵای بەھێزیان ھەیە کە، بەبێ تۆپ، مەحاڵە بیانگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=علل وقوع جنگ تامرادی |ناونیشان=https://dana.ir/amp/1279789/dana.ir/1279789/عشایر-بویراحمدی-امان-انگلیسی-ها-را-در-جنوب-بریدند-شکست-رضاشاه-از-بویراحمدی-ها-در-نبرد-تنگ-تامرادی |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |زمان=Fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جنوب |یەکەم=مدیر سایت آوای |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٥ |سەردێڕ=روایتی از جنگ تنگ تامرادی و گجستان / به قلم محمد فصیحی اردکانی |ناونیشان=https://avayejonoob.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=آوای جنوب |زمان=fa-IR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910073200/https://avayejonoob.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82.html |url-status=dead }}</ref> == پێش شەڕەکە == پشتیوانی سەرانی [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەد]] لە پلانە سەرەتاییەکانی [[ڕەزا شا]] لەوانەش سەرکوتکردنی شێخ خەزال، ئەوەمان بۆ دەردەخات کە سەرکردەکانی ئێلەکان ھەوڵیان دەدا کە دۆخەکە بقۆزنەوە و خۆیان لە دادگا نزیک بکەنەوە. ئامادەیی عەمید خان بۆ ھاوکاریکردن لەگەڵ حکوومەت، تەسلیمبوونی میرەکەی کە پێشتر باسمان کرد، چەکداماڵینی سەرەتایی بەشێک لە بۆیەر ئەحمەد، نیشانەکانی دیکەی ئەم ڕێبازەن، کە بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ ڕکابەریی نێوان ئێلەکانی ئەو و شوکروڵڵاخان. دیارە نامە و تەلەگرامیش ھەبوون کە ھەوڵی خانەکانیان نیشان دەدا بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکی دروست لەگەڵ دادگا لە ھەمان کاتدا پارێزگاری لە پێگەی خێڵەکی خۆیان دەکەن و تا ئەو جێگایەی کە دەکرا داوای خۆیان لە شەڕ و ململانێ بەدوور بگرن. کۆمەڵکوژی ساڵی ١٩٢٧ (١٣٠٦ شەمسی) و شەڕی دورگی مادو لە ساڵی ١٩٢٨ (١٣٠٧ شەمسی) دەری خست کە [[ڕەزا شا]] پلانی جددی بۆ گۆڕانکاری بنەڕەتی لە سیستەمی کۆمەڵایەتی ئێراندا ھەبووە و کۆچەری و کۆچەریی بە ھۆکاری نیگەرانی و ھەروەھا دواکەوتوویی وڵات و تەنانەت شەرمەزاری خۆیشی دەزانی. ڕەفتاری توند و چەقۆکێشانەی [[ڕەزا شا]] لە بەرامبەر ھەوڵی خانەکان بۆ نزیکبوونەوە لێی بووە ھۆی ڕەشبینی و بێمتمانەیی، ئەمەش بووە یەکێک لە ھۆکارە سەرەکییەکانی مەحاڵبوونی دانوستان و سازان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=زاگرس |یەکەم=فانوس |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٦ |سەردێڕ=علل وقوع جنگ بزرگ تنگ تامرادی (بخش چهارم و پایانی) |ناونیشان=https://fanooszagros.ir/?p=24331 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=فانوس زاگرس |زمان=fa-IR }}{{بەستەری مردوو|url=https://fanooszagros.ir/?p=24331 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> سەردار شێبانی ھۆکارەکانی ململانێی نێوان [[ئێرانی پەھلەوی|پەھلەوی]] و [[لوڕ|لوڕەکانی بۆیر ئەحمەدی]] بە سادەیی زیادەڕەوییەکی شەخسیی [[ڕەزا شا]] بۆ دڵخۆشکردنی کۆمپانیایەکی بیانی ڕوون کردەوە. نەیدەتوانی تێبگات کە چۆن سەرۆکی حکوومەتێک دەتوانێت ڕێگە بە کۆمەڵکوژکردنی خۆی بدات لەلایەن گەلەکەی خۆیەوە بۆ دڵخۆشکردنی کۆمپانیایەکی بیانی. تێگەیشت کە ھەموو ئەو سەربازە بێتاوانانەی سوپا کە بە دەستی سەربازانی [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەدی]] کوژراون و ھەموو ئەو کەسە ڕەشید [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەدیانەی]] کە لەلایەن سەربازانی سوپاوە کوژراون، بۆ ڕێگریکردن لە جموجۆڵی بیانییەکان نەبوون بەڵکو بۆ یارمەتیدانی سندوقی کۆمپانیای نەوت بووە. بە وتەی ئەمینی شێبانی، دوای ماوەیەک تووشی خەمۆکی و تێکچوونی دەروونی بووە و [[نەتەوەکانی ئێران|ئێرانی]] بەجێھێشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نراقی|یەکەم=احسان|ناونیشان=https://persianpdf.com/read.php?link=https://dl.persianpdf.com/ebook/1401/Kohneh_Sarbaze_Khaterate_Siasi_Va_Nezami.pdf|سەردێڕ=غربت‌غرب|بەرگ=دووەم|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240624073413/https://persianpdf.com/read.php?link=https://dl.persianpdf.com/ebook/1401/Kohneh_Sarbaze_Khaterate_Siasi_Va_Nezami.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=شیبانی خود فرمانده ارتش پهلوی در این اردوکشی‌ها بود}}</ref> خانەکانی [[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|بۆیەر ئەحمەدی]] بەھۆی ھەڵاواردن لە تەرخانکردنی زەوییە بەپیتەکانی مامەسانی پشتیوانیان لە لوڕەکانی مامەسانی دەکرد. ھێزیان کۆکردەوە و نائارامییان دروست کرد کە بۆ ماوەی دوو ساڵ بەردەوام بوو. پاڵپشتی دەوڵەتی ناوەندی لە حەج موین ئەلتۆجار بوشھری لەسەر زەوییە بەپیتەکانی مامەسانی بووە ھۆی ئەوەی ئەم ململانێیە لە نێوان [[لوڕ|لوڕەکانی بۆیەر ئەحمەدی]] لە لایەک و سەربازانی حکوومەت لە لایەکی ترەوە دەستپێبکات. [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] کە ئەوکات وەزیری شەڕی ڕەزاشا بووە لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٢٧دا لە بیرەوەرییەکانیدا لە کتێبی گەلی بەختیاریدا نووسیویەتی:<ref name=":0"/> {{وتە١|text=ماوەیەک پێش ئێستا شا پێی وتم کە پێویستە سوپایەک بچێت بۆ سەرکوتکردنی بۆیەر ئەحمەد. گوتم مەفرەزەیەکی بەختیاری و مەفرەزەیەکی قەشقایی و مەفرەزەیەکی سەربازی فەرمان بکە بچن. فەرمانەکە درا. سوپا بەم شێوەیە جووڵەی کرد.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئێران|مێژوو |شەڕ|دەیەی ١٩٣٠}} [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:شەڕ و سیاسەت]] [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:لوڕستان]] [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:مێژووی شەڕ]] [[پۆل:دەیەی ١٩٣٠ بەپێی وڵات]] hg9mchrk3geavm7fa0tuywrf8ohm3bu 1 291167 1592551 1534740 2026-06-21T00:34:12Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592551 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1534738 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240624073413/https://persianpdf.com/read.php?link=https://dl.persianpdf.com/ebook/1401/Kohneh_Sarbaze_Khaterate_Siasi_Va_Nezami.pdf بۆ https://persianpdf.com/read.php?link=https://dl.persianpdf.com/ebook/1401/Kohneh_Sarbaze_Khaterate_Siasi_Va_Nezami.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٤٠، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592550 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250910073200/https://avayejonoob.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82.html بۆ https://avayejonoob.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) c1lm93xoqhzjcorofdp04h8rehckj34 0 291702 1592652 1558833 2026-06-21T09:48:21Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592652 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''لوونا شبل''' (١ی ئەیلوولی ١٩٧٥ – ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤)، کەسایەتییەکی میدیایی [[سووریا]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.annahar.com/arabic/article/1261735-السيدة-الثانية-لونا-الشبل-الأكثر-بحثا-من-الجزيرة-إلى-القصر-الرئاسي-السوري|سەردێڕ={{!}} النهار |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210602224144/https://www.annahar.com/arabic/article/1261735-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%83%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%AD%D8%AB%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[صحيفة النهار]]}}</ref> لە تەلەڤیزیۆنی سووریا کاری کردووە، پاشان لە [[کەناڵی ئەلجەزیرە|کەناڵی جەزیرە]]، دواتر لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ەوە وەک ڕاوێژکاری تایبەتی سەرۆکایەتی سووریا کاری کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.syria.tv/قرار-من-بشار-الأسد-بتعيين-لونا-الشبل-بمنصب-جديد-في-القصر|سەردێڕ=قرار من بشار الأسد بتعيين "لونا الشبل" بمنصب جديد في القصر |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231005230536/https://www.syria.tv/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF-%D8%A8%D8%AA%D8%B9%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B5%D8%B1/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[تلفزيون سوريا]] |شوێن=[[إسطنبول]] |زمان=ar}}</ref> تا مردنی لە ڕووداوێکی ئۆتۆمبێل کە گوایە ڕێکخراوە. نزیک بووە لە [[بەشار ئەسەد]] سەرۆکی پێشووی سووریا و پەیوەندییەکی نزیکی [[ڕووسیا|لەگەڵ ڕووسیا]] و بازنەکانی بڕیاردان لە [[مۆسکۆ|مۆسکۆ ھەبووە،]] بەپێی میدیاکانی سەر بە ئۆپۆزسیۆنی سووریا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=محمد أمين |ڕێکەوت=03 يوليو 2024 |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/لونا-الشبل-أدوار-متعددة-بخدمة-الأسد-وروسيا|سەردێڕ=لونا الشبل... أدوار متعددة بخدمة الأسد وروسيا |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240706015724/https://www.alaraby.co.uk/politics/%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF%D8%A9-%D8%A8%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A%D8%A7 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=[[العربي الجديد]] |شوێن=[[غازي عنتاب]]}}</ref> == لەدایکبوون و خوێندن == لونا کچی عادل کوڕی ئەسعەد شبل لە شاری ([[سووەیدا]]) بۆ خێزانێک لە تایفەی [[درووز]] لەدایکبووە، لە ١ی ئەیلوولی ١٩٧٥ی زایینی. لە کۆلێژی ئادابی [[زانکۆی دیمەشق]] خوێندوویەتی و بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی لە زمانی [[فەڕەنسی]] بەدەستھێناوە، پاشان [[دیبلۆم]]ی لە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ وەرگرتووە، دواتر خوێندنی باڵای تەواو کردووە و بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە [[ڕۆژنامەگەری]] و [[ڕاگەیاندن]] بەدەستھێناوە.<ref>https://web.archive.org/web/20111230142322/http://www.aljazeera.net/NR/exeres/BFEC2941-9FEF-405A-BBE7-9EDD1DBF9FCE.htm</ref> == کاری ڕاگەیاندن == بۆ ماوەی دوو ساڵ لە تەلەڤیزیۆنی سووریا کاری کردووە، چەندین بەرنامەی پێشکەش کردووە کە پەیوەست بوون بە جۆلانی داگیرکراوی سووریاوە، لەوانە: «لن ننساھم - لەبیریان ناکەین» و «من عتمة الاحتلال - لە تاریکیی داگیرکارییەوە» و «اللھم فاشھد - خوایە شایەت بە»، جگە لە بەرنامە گفتوگۆیییە سەرەکییەکان. لە ٣ی ئابی ٢٠٠٣ دەستی بە کارکردن کرد لە کەناڵی «[[ئەلجەزیرە]]» لە [[قەتەر]]، وەک بێژەری ھەواڵ و پێشکەشکاری بەرنامە، بەرنامەی «للنساء فقط - تەنھا بۆ ژنان»ی پێشکەش کرد، جگە لە گەشتەکانی ھەواڵ و بەرنامە گفتوگۆیییەکان. لەوانە چەندین بەرنامە و چاوپێکەوتنی گرنگ، وەک دیدارەکەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی [[ئێران]] کە لەوکاتەدا ھەرایەکی میدیایی گەورەی نایەوە بەھۆی ھەستیاری ئەو لێدوانانەی کە توانیبووی لێی وەربگرێت. ھەروەھا ڕووماڵی ڕاستەوخۆی مردنی سەرۆک [[یاسر عەرەفات]]، و [[پاپا یۆحەنا پۆڵسی دووەم]]، و [[میر جابر ئەحمەد سەباح]] میری [[کووەیت]]، و [[زاید بن سوڵتان ئال نەھیان]] سەرۆکی [[ئیمارات]]. ھەروەھا ڕووداوەکانی شەڕی [[ئیسرائیل]] بۆ سەر [[لوبنان]] لە تەممووزی ٢٠٠٦، و ڕووداوەکانی تیرۆرکردنی ھەندێک لە بەرپرسانی لوبنانی وەک بیار [[ئەمین جەمایل]]، و [[جۆرج حاوی]]، و [[جوبران تووێنی]] بە شێوەی ڕاستەوخۆ گواستەوە. ھەروەھا ڕووداوی لەسێدارەدانی [[سەددام حوسێن]] و پێشتریش زۆربەی دانیشتنەکانی دادگایییەکەی و زۆرێک لە ڕوماڵە ھەواڵییە ڕاستەوخۆکانی دیکەی گواستەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20240716010647/https://www.aljazeera.net/program/forwomenalone/</ref> چەندین ئەرکی ڕاگەیاندنی تایبەتی ئەنجامداوە، لەوانە لە [[سوودان]] بۆ گواستنەوەی ھەواڵەکانی لووتکەی عەرەبی و لە کۆتایییەکەیدا دیدارێکی تایبەتی ڕاستەوخۆی لەگەڵ سەرۆک [[عومەر بەشیر]] ئەنجامدا. لە [[تورکیا]]ش بەشێک بوو لە تیمی بەرنامەی (عین علی ترکیا - چاوێک لەسەر تورکیا)، و سەرەڕای تووشبوونی بە ڕووداوی ھاتوچۆ لە ساڵی ٢٠٠٨، لە پێشکەشکردنی بەرنامەکان بەردەوام بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20240710154250/https://www.aljazeera.net/news/2007/6/8/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%AA%D8%B7%D9%84%D9%82-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A3%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B9-%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%89</ref> لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٠ لونا شبل لەگەڵ چوار بێژەری دیکە دەستیان لەکارکێشایەوە لە [[کەناڵی جەزیرە]]. ئاژانسی فرانس پرێس لە زاری یەکێک لە پێنج بێژەرە دەست لەکارکێشاوەکەوە گواستییەوە: «دەستلەکارکێشانەوەکە ئەنجامی کەڵەکەبوونی پێنج یان شەش ساڵ بووە، بەھۆی سیاسەتێکەوە کە ڕێز لە بنەما پیشەیییەکان ناگرێت؛ فەرمانبەر بەپێی توانایی و ئەزموونی مامەڵەی لەگەڵ ناکرێت بەڵکو بەپێی میزاجی ھەندێک لە بەرپرسان». دواتر لە کەناڵی «الدنیا»ی سووری دەرکەوت و تۆمەتی «خیانەتی ئەمانەتی ڕۆژنامەوانی» خستە پاڵ کەناڵی جەزیرە.<ref>https://web.archive.org/web/20220501111702/http://www.bbc.com/arabic/worldnews/2010/05/100530_ae_aljazeera_resignation_tc2</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240711004512/https://www.zahratalkhaleej.ae/Article/14681/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%A9-_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7_-%D8%9F</ref> == کاری سیاسی == لەگەڵ دەستپێکردنی ناڕەزایەتییەکان دژی ڕژێمی سووریا لە ساڵی ٢٠١١، شەبل پۆستی ڕاوێژکاری ڕاگەیاندن و سەرۆکی نووسینگەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی لە سەرۆکایەتی کۆمار وەرگرت. بەدرێژایی ساڵان شەبل لە بازنەی تەنگی دەوروبەری [[بەشار ئەسەد|ئەسەد]] بوو، و یاوەری دیدار و کۆبوونەوە و گەشتە سنووردارەکانی بوو بۆ دەرەوە. تەنھا میدیاکارێک نەبوو لە کۆشکدا، بەڵکو ڕۆڵی سیاسی دیاری ھەبوو، و بووە یەکێک لە کەسایەتییە کاریگەرەکان لە ھەردوو کایەی سیاسی و میدیاییدا، و دەسەڵاتی دیاریکردنی وەزیری ڕاگەیاندن لە حکوومەت و بەڕێوەبەری دامەزراوە میدیایییە حکوومییەکانی ھەبوو.<ref>https://www.emaratalyoum.com/politics/reports-and-translation/2012-12-27-1.536656</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240706005437/https://www.aljazeera.net/news/2024/7/5/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D9%86%D8%B9%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A9</ref> وەک ئەندامی شاندی نوێنەری ڕژێمی سووریا لە کۆنگرەی جنێڤ-٢ لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دەرکەوت؛ و لەو ڕۆژەدا مشتومڕی دروست کرد بەھۆی زەردەخەنەکەیەوە لەکاتی وتارەکەی وەزیری دەرەوە [[وەلید موعەلیم]] سەرەڕای جددییەتی دۆخەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alalam.ir/news/1560613/%D9%81%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D9%88-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%AA%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%81-2 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240711004634/https://www.alalam.ir/news/1560613/%D9%81%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D9%88-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%AA%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%81-2 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بەشار ئەسەدی سەرۆکی سووریا بڕیارێکی دەرکرد بە دانانی وەک ڕاوێژکاری تایبەت لە سەرۆکایەتی کۆمار.<ref>https://www.alarabiya.net/arab-and-world/syria/2014/01/22/مون-والمعلم-يتجادلان-حول-وقت-الخطاب-ولونا-الشبل-تضحك</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210415180205/https://www.syria.tv/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF-%D8%A8%D8%AA%D8%B9%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B5%D8%B1</ref> لە ئابی ٢٠٢٠ [[وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا]] سزای سەپاند بەسەر بەرپرسانی باڵای حکوومەتی سووریا، لەنێویاندا لوونا شبل، و ئەوکات دەربارەی ئەو وتی: «ڕۆڵی کاریگەری ھەبووە لە پەرەپێدانی گێڕانەوەی درۆینەی ئەسەد کە گوایە کۆنترۆڵی وڵاتی کردووە و گەلی سووریا لەژێر سەرکردایەتی ئەودا لە دۆخی گەشەسەندندان». لە ئازاری ٢٠٢١، حکوومەتی [[بەریتانیا]] سزای خستە سەر بەرپرسانی سووریا، کە لوونا شبل-یشی دەگرتەوە، و دەربارەی نووسیبووی: «ڕاوێژکاری سەرۆک ئەسەد و ئەندامێکی دیارە لە بازنەی نزیکەکانی؛ و بە سیفەتی ڕاوێژکاری ڕاگەیاندنی سەرۆک، پشتیوانی لە ڕژێمی سووریا دەکات کە پشت بە زانیاری چەواشەکارانە و نەبوونی ئازادی ڕاگەیاندن دەبەستێت بۆ سەرکوتکردنی دانیشتووانی مەدەنی». بەپێی ڕۆژنامەی فاینانشڵ تایمز: شەبل یارمەتی داڕشتنی وێنەی گشتی ڕژێمی ئەسەدی داوە، وەک باڵاترین بەرپرسی ڕاگەیاندنی حکوومی.<ref>https://web.archive.org/web/20240704064655/https://2017-2021-translations.state.gov/2020/08/20/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B1%D8%B6-%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%B3%D8%A4%D9%88%D9%84%D9%8A%D9%86/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240710143940/https://www.gov.uk/government/news/new-uk-sanctions-targeting-assad-regime-for-repressing-the-syrian-people.ar</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ft.com/content/a51c6227-0c93-4fe1-aca7-25783a43708f |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230904222326/https://www.ft.com/content/a51c6227-0c93-4fe1-aca7-25783a43708f |url-status=dead }}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٢٢ میدیاکان خاوەندارێتی خواردنگەیەکی ڕووسیی گرانبەھایان لە [[دیمەشق]] بە ناوی «ناش کرای» (Nash kray) دایە پاڵ لوونا شبل. خواردنگەکە تایبەتە بە خواردنی ڕووسی و خواردنی ڕۆژاوایی بە نرخێکی گران پێشکەش دەکات. خواردنگەکە ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند بووەوە لەلایەن لایەنگرانی ڕژێمی سووریا پێش ئۆپۆزسیۆن، بەھۆی ئەو دۆخە ئابوورییە سەختەی [[سوورییەکان]] تێیدا دەژین، و لەبەر ئەوەی لوونا شبل ھەمیشە یەکێک بووە لەوانەی بانگەشەی پێویستیی خۆڕاگری گەلی سووریا و ئارامگرتنیان لەسەر دۆخە سەختەکەی ژیان دەکرد؛ بەڵام دکتۆر لە ئابووری [[کەرەم شەعار]] بەڵگەنامەی فەرمی بڵاوکردەوە کە لە ڕۆژنامەی فەرمییەوە دەرچووە و دەریدەخات خاوەندارێتی خواردنگەکە دەگەڕێتەوە بۆ بازرگانی سووری [[نەجیب ئیبراھیم]].<ref>https://web.archive.org/web/20221001183234/https://www.syria.tv/%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D9%85%D8%B7%D8%B9%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D9%84%D9%80%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D9%8A%D8%AB%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B6%D8%A8-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AE%D8%B1%D9%8A%D8%A9</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240703001753/https://www.enabbaladi.net/578979/%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%B7%D8%B9%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D9%81%D8%AE%D9%85-%D9%81%D9%8A/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240708052253/https://www.syria.tv/%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9%D8%9F</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240711004903/https://www.enabbaladi.net/579036/%D9%85%D8%A7-%D8%AD%D9%82%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%83-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D9%84%D9%85%D8%B7%D8%B9%D9%85-%D9%81%D8%AE%D9%85-%D9%81/</ref> ھەواڵە میدیایییەکان ئاماژەیان بە بوونی ناکۆکی دەکرد لەنێوان شەبل و ڕاوێژکارەکەی دیکەی سەرۆکی ڕژێمی سووریا دکتۆرە [[بوسەینە شەعبان]]، و لەنێوان ئەو و ھاوسەری ئەسەد، [[ئەسما ئەسەد|ئەسما ئەخرەس]].<ref>https://web.archive.org/web/20240704055120/https://www.grandlb.com/politics/82473/</ref> [[ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ]] ئاماژەی بەوە کرد کە مانگێک پێش مردنی دەستکراوە بە بچووککردنەوەی ڕۆڵی لوونا.<ref>https://web.archive.org/web/20240709004047/https://www.alarabiya.net/alarabiya-media/2024/07/07/%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A3%D9%8A-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%85%D9%8A-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240709004217/https://www.syriahr.com/%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%AB%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D9%8A%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B1/720152/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240707040546/https://www.syriahr.com/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%85%D9%8A-%D8%B9%D9%86-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D9%84%D9%88/720043/</ref> == ژیانی تایبەتی == ساڵی ٢٠٠٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ میدیاکاری بە ڕەگەز لوبنانی و ھەڵگری ڕەگەزنامەی فەڕەنسی (سامی کلیب) کرد، کە ئەویش بێژەر بوو لە [[کەناڵی جەزیرە]] پێش ئەوەی دەست لەکار بکێشێتەوە و بچێتە [[کەناڵی ئەلمەیادین]]، دوای جیابوونەوەی لێی، ساڵی ٢٠١٦ ھاوسەرگیری لەگەڵ سەرۆکی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی خوێندکارانی سووریا و ئەندامی ئەنجومەنی گەل، دکتۆری ئەندازیار [[عەممار ساعاتی]] کرد.<ref>https://web.archive.org/web/20240705191901/https://aawsat.com/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A/5037417-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ژن|سووریا}} [[پۆل:مردووانی دیمەشق]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] 0mkohu4j3jwalwtqymacly4w9roetwp 0 291766 1592548 1557826 2026-06-21T00:30:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592548 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''شەڕی دووەمی''' '''خوڕەمشار''' کە لە [[ئێران]]دا بە '''ئازادی خوڕەمشار''' ناسراوە ({{Langx|fa|آزادسازی خرمشھر}}) کۆنتڕۆڵکردنەوەی شاری [[خوڕەمشار]] بوو لەلایەن [[ئێران]]ەوە لە ٢٤ی ئایاری ١٩٨٢، لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا. شارەکە پێشتر لە شەڕەکەدا، لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٠، دوای ماوەیەکی کەم لە [[لەشکرکێشی عێراق بۆ سەر ئێران|داگیرکردنی ئێران]] لەلایەن [[ڕژێمی بەعس|عێراقییەکانەوە]] گیرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Naraghi|یەکەم=Ehsan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KBpuAAAAMAAJ&q=%22Liberation+of+Khorramshahr%22+24+May|سەردێڕ=From Palace to Prison: Inside the Iranian Revolution|ڕێکەوت=193|بڵاوکەرەوە=Ivan R. Dee, publisher|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٦٦٣-٠٣٣-٧}}</ref><ref name="alalam">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff Writer |ناونیشان=https://en.alalam.ir/news/1596930 |سەردێڕ=Iran celebrates anniversary of liberating Khorramshahr |وێبگە=Alalam |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029122951/https://en.alalam.ir/news/1596930 |url-status=dead }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/201079/Liberation-of-Khorramshahr-manifested-Iranian-combat-prowess|سەردێڕ=Liberation of Khorramshahr manifested Iranian combat prowess |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Mehr News Agency |زمان=en}}</ref> کۆنتڕۆڵکردنەوەی سەرکەوتووانەی شارەکە بەشێک بوو لە [[ئۆپەراسیۆنی بەیتوولموقەدەس]] لەلایەن ئێرانەوە. وەک خاڵی وەرچەرخان لە شەڕدا ھەست پێدەکرێت؛ و ڕزگارکردنی شارەکە ساڵانە لە ئێران لە ٢٤ی ئایار بەڕێوەدەچێت.<ref name="The Iran-Iraq War">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Murray|یەکەم=Williamson|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WVBCBAAAQBAJ&q=saddam+executed+%22commander+of+the+9th+Division.%22&pg=PA184|سەردێڕ=The Iran-Iraq War: A Military and Strategic History|دوایین٢=Woods|یەکەم٢=Kevin M.|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٦٧٣٩٢-٢}}</ref> == شەڕەکە == شارەکە لەژێر دەستی عێراقییەکاندا مایەوە تا نیسانی ١٩٨٢، کاتێک ئێرانییەکان ئۆپەراسیۆنی «بەیتوولموقەدەس»یان دەستپێکرد بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی [[پارێزگای خوزستان]]. لە ھێرشی یەکەمدا (لە ٢٤ی نیسان تا ١٢ی ئایاری ١٩٨٢) نزیکەی ٧٠٬٠٠٠ سەرباز لە سوپای ئێران و [[سوپای پاسداران]] بەکارھێنران، کە سەرکەوتوو بوون لە دەرکردنی ھێزەکانی عێراق لە ناوچەی [[ئەھواز]]-[[سووسەنگرد]]، سەرەڕای ئەوەی زیانێکی گیانی زۆریان بەرکەوت. عێراقییەکان کشانەوە بۆ [[خوڕەمشار]]، و لە ٢٠ی ئایاردا ھێرشێکی پێچەوانەی چڕ بەڵام شکستخواردوویان کردە سەر ئێرانییەکان، کە ئەوانیش بە ھەر نرخێک بێت بەرگرییان لە خاکەکەیان کرد. دواتر [[ئێران]] ھێرشێکی ھەمەلایەنەی بۆ سەر خوڕەمشار دەستپێکرد و تێیدا دەستی بەسەر دوو ھێڵی بەرگریی عێراقدا گرت لە (پۆلی نۆ) و ناوچەی (شەلەمچە). ئێرانییەکان لە دەوری [[شەتەلعەرەب]] (کە لە ئێران بە ئەروەند ڕوود ناسراوە) کۆبوونەوە و گەمارۆی شارەکەیان دا و دەستیان بە گەمارۆی دووەم کرد. سەرەنجام لە ٢٤ی ئایاری ١٩٨٢دا، دوای دوو ڕۆژ لە شەڕی سەخت و زیانی زۆر، ئێرانییەکان شارەکەیان کۆنترۆڵ کردەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20200302180744/https://books.google.com/books?id=WVBCBAAAQBAJ&pg=PA184&lpg=PA184&dq=saddam+executed+%22commander+of+the+9th+Division.%22&source=bl&ots=_4Ek8groEk&sig=J_w3E933b3Jdn11D5DhY5h5L9EY&hl=en&sa=X&ved=0CB4Q6AEwAGoVChMIosfzxPKFxwIViYYsCh0uqwCT#v=onepage&q=saddam%20executed%20%22commander%20of%20the%209th%20Division.%22&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200302180742/https://books.google.com/books?id=rp5XCwAAQBAJ&pg=PT231&dq=Liberation+of+Khorramshahr&hl=fa&sa=X&ved=0ahUKEwjIouv38-LMAhWH6xQKHVpOCdIQ6AEIJTAB#v=onepage&q=Liberation%20of%20Khorramshahr&f=false</ref> == دەرئەنجامەکان == بە کۆنترۆڵکردنەوەی شارەکە، ئێرانییەکان نزیکەی ١٩٬٠٠٠ سەربازی سوپای عێراقیان بە دیل گرت کە ورەیان ڕووخابوو. لە لایەکی دیکەوە، [[سەددام حوسێن]] تووشی شۆک و تووڕەیی بوو بەھۆی شکستەکەی [[خوڕەمشار]] و ئەو ڕاستییەی کە ئێرانییەکان سەرەڕای زیانە گیانییە زۆرەکانیان، بەردەوام بوون لە فشارکردن. تەنانەت ئێرانییەکان ناچار بوون ھێزە یەدەگەکانیان بانگھێشت بکەن بۆ ئەوەی بەردەوام بن لە پاشەکشەپێکردنی عێراقییەکان. ئێرانییەکان ئازایەتییەکی بڕوانەکراو و ئیرادەیەکی پۆڵایینیان نیشان دا. سەددام فەرمانی لەسێدارەدانی ژمارەیەک لە ئەفسەرە پلە باڵاکانی عێراقی دەرکرد کە بەرپرس بوون لە بەرگریکردن لە شارەکە. دوای شکستەکەی خوڕەمشار، سەددام حوسێن ژمارەیەک لە ژەنەڕاڵە باڵاکانی لەسێدارە دا، وەک فەرماندەی فیرقەی نۆیەم. سێ ڕۆژ دوای شەڕی خوڕەمشار، بانگەواز بۆ ئاگربەست لە [[شەڕی عێراق و ئێران]] دەستیپێکرد و سەرکردەکان دەستیان کرد بە گفتوگۆکردن لەسەر ئەم بابەتە.<ref>https://web.archive.org/web/20200302180745/https://books.google.com/books?id=yYRvYJo0AiMC&pg=PA315&dq=%22Liberation+of+Khorramshahr%22&hl=fa&sa=X&ved=0ahUKEwiNiJ2H--LMAhVEzRQKHWtxAToQ6AEITjAG#v=onepage&q=%22Liberation%20of%20Khorramshahr%22&f=false</ref> ئێرانییەکان ھەموو ساڵێک یادی شەڕی خوڕەمشار دەکەنەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20160616205838/http://www.al-monitor.com/pulse/fa/originals/2014/10/iran-iraq-war-saddam-hussein-irgc.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Liberation of Khorramshahr}} {{شریتی دەروازە|ئێران}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} bfx7045a49bt5tu0pmg83mogyageik5 4 292559 1592654 1592355 2026-06-21T09:58:32Z Rahel khdhr 75558 /* پزیشکی */ 1592654 wikitext text/x-wiki {{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}} '''سەبارەت بە پرۆژە''' ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکییەکی ھاوبەشی [[meta:Kurdish Wikimedians User Group|گرووپی بەکارھێنەرانی ویکیمیدیای کوردی]]یە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستیی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیھان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات. ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستیی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا ھاتووە. ئیدیتاسۆن لە ''١٥ی حوزەیران ٢٠٢٦'' تا ''١٥ی ‌‌تەموز ٢٠٢٦'' بەردەوام دەبێت. '''خەڵاتەکان''' خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارھێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان ھەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی '''تیمی ڕێکخەر''' * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] '''بەشداربووان''' بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارھێنەرییەکەت لە خوارەوە زیاد بکە: * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Hivja]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] * [[بەکارھێنەر:Kawanii]] * [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr]] * [[بەکارهێنەر:Birmend121]] * [[بەکارھێنەر:Basurakre]] * [[بەکارھێنەر:Kushared]] * [[بەکارھێنەر:Kurd2021]] '''پێڕستی وتارەکان''' == خشتەی وتارەکان == === پزیشکی === {| class="wikitable sortable" |+ ! وتار ! وتار لە ویکیی ئینگلیزی ! قەبارەی وتار ! ئەرک بۆ ! ئاستی پەرەپێدان ! ڕەوش |- | [[تای خوێنبەربوون]] | [[:en:Dengue_fever|Dengue_fever]] | | Ravan | | |- | [[گال]] | [[:en:Scabies|Scabies]] | | | | |- | [[هەوکردنی جگەر A]] | [[:en:Hepatitis_A|Hepatitis_A]] | ٧٩ کیلۆبایت (٦٬٣٨٨ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداچوونەوە | تەواو بووە |- | [[دیفتیریا]] | [[:en:Diphtheria|Diphtheria]] | | | | |- | [[نەخۆشیی وەسواس-ناچاربوون]] | [[:en:Obsessive–compulsive_disorder|Obsessive–compulsive_disorder]] | | | | |- | [[سکەشۆرێ]] | [[:en:Dysentery|Dysentery]] | | [[Birmend121]] | | |- | [[ئێم پۆکس]] | [[:en:Mpox|Mpox]] | ١٣٢ کیلۆبایت (١١٬٠٦٣ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداچوونەوە | تەواو بووە |- | [[زەردەتا]] | [[:en:Yellow_fever|Yellow_fever]] | ٦ کیلۆبایت (٣٥٦ وشە) | [[بەکارھێنەر:Kawanii|Kawanii]] | | تەواو بووە |- | [[تیفۆس]] | [[:en:Typhus|Typhus]] | | | | |- | [[سۆرەک]] | [[:en:Rubella|Rubella]] | | | | |- | [[سووربوونی چاو]] | [[:en:Conjunctivitis|Conjunctivitis]] | | | | |- | [[داربەڕووی ئەورووپی]] | [[:en:Quercus_robur|Quercus_robur]] | | | | |- | [[نەخۆشیی فشاری دوای ڕووداوی دڵتەزێن]] | [[:en:Post-traumatic_stress_disorder|Post-traumatic_stress_disorder]] | | | | |- | [[خەمگینی قووڵ]] | [[:en:Melancholia|Melancholia]] | | | | |- | [[نەخۆشیی خەوی ئەفریقی]] | [[:en:African_trypanosomiasis|African_trypanosomiasis]] | | | | |- | [[سارس]] | [[:en:SARS|SARS]] | | | | |- | [[لیشمانیاز]] | [[:en:Leishmaniasis|Leishmaniasis]] | | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | چالاک | |- | [[هیمۆفیلیا]] | [[:en:Haemophilia|Haemophilia]] | | | | |- | [[هێرپس]] | [[:en:Herpes|Herpes]] | | | | |- | [[تووشبوون بە ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆڤ]] | [[:en:Human_papillomavirus_infection|Human_papillomavirus_infection]] | | | | |- | [[نەخۆشیی لایم]] | [[:en:Lyme_disease|Lyme_disease]] | | | | |- | [[مێلانۆما]] | [[:en:Melanoma|Melanoma]] | | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | چالاک | |- | [[شستۆسۆمیاز]] | [[:en:Schistosomiasis|Schistosomiasis]] | | | | |- | [[شۆکی خوێنگەڕان]] | [[:en:Shock_(circulatory)|Shock_(circulatory)]] | | | | |- | [[دەرمانی درۆینە]] | [[:en:Placebo|Placebo]] | ١٠٦ کیلۆبایت (٨٬٥٨٧ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداچوونەوە | تەواو بووە |- | [[کورتەباڵایی]] | [[:en:Dwarfism|Dwarfism]] | ٦٧ کیلۆبایت (٥٬١٣٢ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداچوونەوە | تەواو بووە |- | [[بۆتولیزم]] | [[:en:Botulism|Botulism]] | | | | |- | [[لیپتۆسپایرۆسیس]] | [[:en:Leptospirosis|Leptospirosis]] | | | | |- | [[چاوچێتی]] | [[:en:Strabismus|Strabismus]] | | | | |- | [[ئەکرۆمیگالی]] | [[:en:Acromegaly|Acromegaly]] | | | | |- | [[نەخۆشیی کەسایەتیی سنووری]] | [[:en:Borderline_personality_disorder|Borderline_personality_disorder]] | | | | |- | [[لەبارچوون]] | [[:en:Miscarriage|Miscarriage]] | | [[بەکارھێنەر:Kawanii|Kawanii]] | | تەواو بووە |- | [[هیستێریا]] | [[:en:Hysteria|Hysteria]] | ٧٤ کیلۆبایت (٥٬١٢٥ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | | تەواو بووە |- | [[نەخۆشیی پێ و دەم]] | [[:en:Foot-and-mouth_disease|Foot-and-mouth_disease]] | | | | |- | [[نەخۆشیی چاگاس]] | [[:en:Chagas_disease|Chagas_disease]] | | | | |- | [[چیکۆنگۆنیا]] | [[:en:Chikungunya|Chikungunya]] | | | | |- | [[فڕینی خوێنڕەگ]] | [[:en:Aneurysm|Aneurysm]] | | | | |- | [[تووی سپی]] | [[:en:Morus_alba|Morus_alba]] | | | | |- | [[خەوگەڕی]] | [[:en:Sleepwalking|Sleepwalking]] | ٧٤ کیلۆبایت (٦٬٠٩١ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداجوونەوە | تەواو بووە |- | [[کەمیی ئۆکسجین]] | [[:en:Hypoxia_(medicine)|Hypoxia_(medicine)]] | | | | |- | [[سندرۆمی تۆرێت]] | [[:en:Tourette_syndrome|Tourette_syndrome]] | | | | |- | [[بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە]] | [[:en:Metastasis|Metastasis]] | | [[Kawanii]] | | |- | [[کلامیدیا]] | [[:en:Chlamydia|Chlamydia]] | | [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] | چالاک | تەواو بووە |- | [[مڕ]] | [[:en:Myrrh|Myrrh]] | | | | |- | [[داربەڕووی هەمیشەسەوز]] | [[:en:Quercus_ilex|Quercus_ilex]] | | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ئاسکاریاز]] | [[:en:Ascariasis|Ascariasis]] | | | | |- | [[ئۆنکۆسێرکیاز]] | [[:en:Onchocerciasis|Onchocerciasis]] | | | | |- | [[مایەستینیا گراڤیس]] | [[:en:Myasthenia_gravis|Myasthenia_gravis]] | | | | |- | [[تراکۆما]] | [[:en:Trachoma|Trachoma]] | | | | |- | [[دەریایی زەردەدار]] | [[:en:Sea_buckthorn|Sea_buckthorn]] | | [[بەکارھێنەر:Basurakre|Basurakre]] | چالاک | |- | [[پێش ئیکلامپسیا]] | [[:en:Pre-eclampsia|Pre-eclampsia]] | | | | |- | [[تووشبوونی ڕێگای میز]] | [[:en:Urinary_tract_infection|Urinary_tract_infection]] | | | | |- | [[مردووپەروەری سێکسی]] | [[:en:Necrophilia|Necrophilia]] | | | | |- | [[ھەوکردنی لووت]] | [[:en:Rhinitis|Rhinitis]] | | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | چالاک | |- | [[خات]] | [[:en:Khat|Khat]] | | | | |- | [[سەرمابردوو]] | [[:en:Frostbite|Frostbite]] | | | | |- | [[نەخۆشیی ئەدیسن]] | [[:en:Addison's_disease|Addison's_disease]] | | | | |- | [[سیستیسێرکۆسیس]] | [[:en:Cysticercosis|Cysticercosis]] | | | | |- | [[گرێی کەمترخۆیی]] | [[:en:Inferiority_complex|Inferiority_complex]] | | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نیمی هندی]] | [[:en:Melia_azedarach|Melia_azedarach]] | | | | |- | [[چاوپیسی]] | [[:en:Evil_eye|Evil_eye]] | | [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] | | |- | [[تاوی زیکا]] | [[:en:Zika_fever|Zika_fever]] | | | | |- | [[ترسی نەخۆشی]] | [[:en:Hypochondriasis|Hypochondriasis]] | | | | |- | [[شەکرەی جۆری دوو]] | [[:en:Type_2_diabetes|Type_2_diabetes]] | | | | |- | [[ترسی ژمارە ١٣]] | [[:en:Triskaidekaphobia|Triskaidekaphobia]] | | [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] | | |- | [[نەخۆشیی کرۆیتسفێلد-یاکۆب]] | [[:en:Creutzfeldt–Jakob_disease|Creutzfeldt–Jakob_disease]] | | | | |- | [[گەرمابردوویی]] | [[:en:Heat_stroke|Heat_stroke]] | | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[هێپارین]] | [[:en:Heparin|Heparin]] | | | | |- | [[سارکۆیدۆسیس]] | [[:en:Sarcoidosis|Sarcoidosis]] | | | | |- | [[نەخۆشیی گاگای شێت]] | [[:en:Bovine_spongiform_encephalopathy|Bovine_spongiform_encephalopathy]] | | | | |- | [[سندرۆمی کلاینفێلتەر]] | [[:en:Klinefelter_syndrome|Klinefelter_syndrome]] | | | | |- | [[نانۆتەکنەلۆژیا]] | [[:en:Nanotechnology|Nanotechnology]] | | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | چالاک | ٣/٨ |- | [[دڕکە مووی دەستکرد]] | [[:en:Synthetic setae|Synthetic setae]] | ٥٢ کیلۆبایت (٤٬١٠٣ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | پێداچوونەوە | تەواو بووە |- | [[بۆقی هاوارکەری سەردار]] | [[:en:Screaming tree frog|Screaming tree frog]] | ٧ کیلۆبایت (٦٢٥ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | | تەواو بووە |- | [[نانۆبۆڕی]] | [[:en:Nanotube|Nanotube]] | ٨ کیلۆبایت (٨٠٠ وشە) | [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel Khdhr]] | | تەواو بووە |} g0p5cyinu5rczwuv5oolkxhq9fwtoor 1 292688 1592553 1562558 2026-06-21T00:47:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592553 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی وەلەجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1562557 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20010127030600/http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm بۆ http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:١٦، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی وەلەجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592552 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20010127030600/http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20220425204017/http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm لە http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/12_abu_bakr.htm تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٤٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) holaaq1ie4yh7t5kkg1rf54pruw6y5t 0 294208 1592434 1573315 2026-06-20T17:01:38Z Tessla 41338 شائەمراز 1592434 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Journey (video game)}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] a8je00w2yj5l68ewrnmeu0o2m6cvu7g 1592508 1592434 2026-06-20T21:03:02Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592508 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Journey (video game)}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی هەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] gozsx7pn5j9tup6u2h8h2k9nxptp9k5 1 294904 1592599 1577065 2026-06-21T03:02:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592599 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەلی ئەنساریان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1577063 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108071008/https://jadoyebavar.ir/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ بۆ https://jadoyebavar.ir/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٠٩، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەلی ئەنساریان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592598 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108071007/https://namnak.com/biography-of-ali-ansarian.p80266 بۆ https://namnak.com/biography-of-ali-ansarian.p80266 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:٠٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) di1jbs6hwiq421noeyldbce51hhe1q7 1 295953 1592646 1585627 2026-06-21T09:15:07Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592646 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لارە دزەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585626 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250115084507/https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ بۆ https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٣٠، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لارە دزەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592645 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241211090754/https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 بۆ https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:١٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) adv714l4agwhqs415qvvbpfj7yuk9gh 0 296457 1592385 1592263 2026-06-20T12:03:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592385 wikitext text/x-wiki {{Infobox war faction|image=[[File:Flag of Iraqi Turkmans.svg|Flag_of_Iraqi_Turkmans|200px]]|caption=|dates=2014–present<ref name= tugay>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.almadapaper.net/ar/news/483294/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%AA-%D8%A8%D9%84|سەردێڕ=الترکمان یشارکون فی معرکة تحریر تکریت بلواء من 4 آلاف مقاتل|ئیش=Almada|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161011062818/http://www.almadapaper.net/ar/news/483294/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%AA-%D8%A8%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} Retrieved 3 June 2016.</ref>|country={{flag|Iraq}}|allegiance={{flag|Iraq}}|branch=|size=٣٠،٠٠٠ ({{small|٢٠١٦}})|partof={{flagicon image|Popular Mobilization Forces.jpg}} [[حەشدی شەعبی]]|command_structure=|area=* [[پارێزگای سەڵاحەددین]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پارێزگای نەینەوا]] * [[پارێزگای ئەنبار]]|garrison_label=|nickname=|patron=|motto=|colors=|clans={{tree list}} * ڕێکخراوەی بەدر (١٦یەمین لیوا) ** فەوجی بەشیر ** سەییدش شوھەدا * لیوای ٥٢ـەمین * لیوای ٩٢ـەمین ** فەوجی تەلەعفەر * فەوجی ئیمام حوسێن {{tree list/end}}|colors_label=|march=|mascot=|equipment=|allies=|opponents=|equipment_label=|battles=|anniversaries=|active=٢٠١٤–ئێستا|ideology=|leaders=* سەیید یەڵماز نەججاڕۆغڵوو<br /><small>(Supervisor)</small> * شەھباز یەڵماز نەججاڕۆغڵوو<ref>[https://www.facebook.com/797249833737058/photos/a.797270097068365.1073741828.797249833737058/1012354298893276 Yılmaz Şehbaz Neccaroğlu 16. Türkmen Tugayı Komutanı açıkladı: "2014'ün Haziran ayı itibariyle terör örgütü IŞİD işgali altında bulunan Türkmen şehri Telafer'i IŞİD'den temizlemek için Irak merkezi hükümetine bağlı olan Halk Gönüllü Teşkilatlar Genel Komutanlığı tarafından 16. Türkmen Tugayı görevlendirildi. En yakın zamanda operasyon başlayacaktır. Telafer ve çevresindeki Türkmen köyleri Türkmenlerin kendi elleriyle kurtalacak. Telaferlilerin en yakın zamanda kendi evlerine dönmeleri için çalışmalar başlatılacaktır."] {{User-generated source|certain=yes|date=March 2022}}</ref><br /><small>(فەرماندە)</small> * فاتح یڵدان<ref>[http://www.turkmenelicephesi.com/son-dakikairak-turkmeneli-projesi-onaylandi-gizli-kararlar-aciklanmadi.html Son Dakika:Irak Türkmeneli Projesi Onaylandı Gizli Kararlar Açıklanmadı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708071655/http://www.turkmenelicephesi.com/son-dakikairak-turkmeneli-projesi-onaylandi-gizli-kararlar-aciklanmadi.html |date=2018-07-08 }}</ref><br /><small>(فەرماندەی مەیدانی)</small>|spokesman=سەید عەلی حوسێنی<ref>http://www.tasnimnews.com/ar/news/2016/10/20/1216412/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%84-%D8%AC%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8D-%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%D8%A9-%D9%84%D9%84%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A7 اردوغان ارسل جیشه الى العراق تجنبا لانقلاب ثانٍ.. لا حاجة للترکمان بترکیا</ref>|flying_hours=|website=|name=حەشدی تورکمانی|native_name=|native_name_lang=ar|alt=|current_commander=}} '''لیواکانی تورکمانی''' یان '''حەشدی تورکمانی''' میلیشیایەکی [[تورکمانەکانی عێراق|تورکمانیی عێراقین]] کە لە ساڵی ٢٠١٤ وەک بەشێک لە [[حەشدی شەعبی]] پێکھات. فەرماندەی کۆمەڵەکە، [[Sayyed Yilmaz|سەیید یەڵماز نەججاڕ]]، پێشنیارەکانی بۆ پێکھێنانی میلیشیایەکی یەکگرتووی تورکمانیی لایەنگری [[تورکیا]] و [[بەرەی تورکمانی عێراق|بەرەی تورکمانیی عێراقیی]] ڕەتکردەوە. نەججاڕ ھۆکاری ڕەتکردنەوەی ئەو پێشنیازەی خۆی ھێنایەوە بەوەی کۆمەڵەکەی ھەردوو تورکمانی [[شیعە]] و [[سوننە|سوننەیان]] ھەیە، لەکاتێکدا بەرەی تورکمانیی عێراقی تایبەتە بە سوننە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=http://aa.com.tr/en/world/iraqi-turkmen-to-take-part-in-mosul-attack/49126|سەردێڕ=Iraqi Turkmen to take part in Mosul attack |وێبگە=AA}}</ref> لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لیوای ١٦ ڕایگەیاند کە میلیشیاکان بەشداری لە [[ھێرشی حەویجە (٢٠١٧)|ھێرشی حەویجە]] دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.wr-news.net/arabic/reports/2192|سەردێڕ=WWW - Report a Player After a Game – League of Legends Support how to begin a report |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160927020821/http://www.wr-news.net/arabic/reports/2192 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=WR news}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:بزووتنەوەی بەرخۆدان]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ھێزە عێراقییەکان]] [[پۆل:حەشدی شەعبی]] [[پۆل:یەکە سەربازییەکان و پێکھاتەکانی عێراق]] 997xg0bs9st4ccvehfznz7dxivvg7c3 0 296515 1592604 1590491 2026-06-21T05:04:55Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1592604 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{Databox}} '''فۆلارین جێری بالۆگان''' (لەدایکبووی ٢٠٠١)بالۆگون نوێنەرایەتی ھەردوو وڵاتی ئەمریکا و ئینگلتەرای کرد لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لاوان. لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا یاری بۆ ھەڵبژاردەی باڵای ئەمریکا بکات. یەکەم یاری خۆی لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ئەنجامدا و لە خولی نەتەوەکانی کۆنکاکافی ٢٠٢٣ی بردەوە و یەکەم گۆڵی لە یاری کۆتاییدا تۆمارکرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/articles/c72r90y5dvgo|سەردێڕ=Arsenal: Folarin Balogun future will be 'subject of intense debate' |وێبگە=BBC Sport}}</ref> == پیشەی نێودەوڵەتی == [[پەڕگە:Folarin_Balogun_USMNT_v_Belgium_Mar_28_2026-109.jpg|وێنۆک|بالۆگان لە ساڵی ٢٠٢٦]] بالۆگان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە دایک و باوکی نێجیری لەدایکبووە، و لە بەریتانیا گەورە بووە، پێش ئەوەی یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئەمرکیا بکات، مافی ئەوەی ھەبووە نوێنەرایەتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا|نێجیریا]] بکات لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wynalda |یەکەم=Eric |ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|سەردێڕ=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender |via=The Guardian}}</ref> === یاریکردن بۆ ھەڵبژاردەی باڵا === لە ١٦ی ئایاری ٢٠٢٣، [[فیفا]] داواکارییەکەی بالۆگونی پەسەند کرد بۆ گۆڕینی نوێنەرایەتیکردنی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھەڵبژاردەی ئەمریکا]]. لە ڕێگەی چەندین کۆبوونەوەوە لەلایەن ئەمریکاوە وەرگیرابوو، کە بریتی بوون لە سەیرکردنی یارییەکانی ئۆرلاندۆ ماجیک و نیویۆرک نیکس لە فلۆریدا. بالۆگون یەکەم بانگێشت نامەی بۆ پێکھاتەی سەرەکی ئەمریکا لە یەکی حوزەیران پێگەیشت، کە لە پێکھاتەی کۆتایی خولی نەتەوەکانی کۆنکاکافی ٢٠٢٣ دا بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league|سەردێڕ=Callaghan Selects 24-Player BioSteel USMNT Training Camp Roster Ahead Of Concacaf Nations League Title Defense {{!}} U.S. Soccer Official Website |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=ussoccer.com}}</ref> لە ١٨ی حوزەیران، بالۆگون یەکەم گۆڵی خۆی بۆ ئەمریکا تۆمارکرد لە یاریی کۆتاییی خولی نەتەوەکانی کۆنکاکافی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا]].<ref name=":1"/> بالۆگون لە یارییەکانی [[کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٤]] ھەڵبژێردرا. لە یاری یەکەمدا، بالۆگون گۆڵی دووەمی ئەمریکای تۆمارکرد لە بردنەوەیەکی ٢–٠ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆلیڤیا|بۆلیڤیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ESPN}}</ref> و لە دووەم یاریشدا گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد لە دۆڕاندنەکەی ٢–١ لەسەر دەستی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پەنەما|پەنەما]] کاتێک ئەمریکا بە ١٠ یاریزان یاریدەکرد دوای کارتێکی سوور کە لە خولەکی ١٨دا بە تیمۆسی ویا درا. سەرەڕای دۆڕاندنەکە، بالۆگان خەڵاتی باشترین پیاوی یارییەکەی پێبەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ESPN.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c844jrxewv8t|سەردێڕ=Copa America: USA 1-2 Panama - Timothy Weah suffers racist abuse after red card |وێبگە=BBC Sport}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cbssports.com/soccer/news/usa-soccer-condemns-racism-after-folarin-balogun-shared-abuse-he-received-on-social-media-following-usmnt-loss/|سەردێڕ=USA soccer condemns racism after Folarin Balogun shared abuse he received on social media following USMNT loss |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=CBSSports.com |زمان=en}}</ref> لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٦، بالۆگون لە پێکھاتەی ٢٦ یاریزانی بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] ھەڵبژێردرا. لە ١٢ی حوزەیران لە یەکەم یاری جامی جیھانیی و یەکەم یاری قۆناغی کۆمەڵەکانی تیپەکە بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پاراگوای|پاراگوای]]، بالۆگان دوو گۆڵی تۆمارکرد و وەک باشترین یاریزانی یارییەکە دەستنیشانکرا. ئەم یارییە یەکەمجار بوو کە ئەمریکییەک لە ماوەی ٩٦ ساڵدا زیاتر لە گۆڵێک تۆمار بکات، لە دوای [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠]] لە ئۆرۆگوای، کاتێک بێرت پاتینۆید یەکەم ھاتریکی لە مێژووی مۆندیالدا تۆمارکرد، بەڕێکەوتیش بەرامبەر پاراگوای.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rindl |یەکەم=Live ReportingJoe |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c78y1jyknv1t|سەردێڕ=USA 4-1 Paraguay LIVE: Hosts open their World Cup campaign in impressive style |وێبگە=BBC Sport}}</ref> == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.asmonaco.com/en/joueurs/folarin-balogun/ پڕۆفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260521133056/https://www.asmonaco.com/en/joueurs/folarin-balogun |date=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ }} لە ماڵپەڕی ئەی ئێس مۆناکۆ ئێف سی {{پۆلی کۆمنز|Folarin Balogun}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تۆپی پێ}} [[پۆل:وەرزشکارانی تاراوگەی ئینگلیزی لە فەرەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] 87sds2dbrme7hokxh3fs1tn8hyegb3k 0 296543 1592588 1591052 2026-06-21T02:15:05Z Hivja 64112 /* */ 1592588 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:SpaceX CEO Elon Musk visits N&NC and AFSPC (190416-F-ZZ999-006) (cropped).jpg|alt=|وێنۆک|وێنەیەکی ئیلۆن مەسک]] [[ئیلۆن مەسک]] دەوڵەمەندترین کەسایەتیی پشتڕاستکراوی جیھانە کە بەپێی ''[[پێوەری ملیاردێرەکانی بلوومبێرگ]]''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bloomberg Billionaires Index |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260615051036/https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> و ''[[فۆربێس]]''،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.forbes.com/profile/elon-musk/ |سەردێڕ=Elon Musk | magazine=Forbes |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260612192542/https://www.forbes.com/profile/elon-musk/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{as of|2026|June|lc=y}} تێکڕای سامانەکەی زیاتر لە ١٫٢ ترلیۆن دۆلاری ئەمریکییە و زۆربەی سامانەکەی لە [[سپەیس ئێکس]] و [[تێسلا مۆتۆرز|تێسلا]]وە دێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ئیلۆن مەسک]] 1qxeghmd6sjetj8hz786nnojfymo2dz 1592589 1592588 2026-06-21T02:17:06Z Hivja 64112 /* */ 1592589 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:SpaceX CEO Elon Musk visits N&NC and AFSPC (190416-F-ZZ999-006) (cropped).jpg|alt=|وێنۆک|وێنەیەکی ئیلۆن مەسک]] [[ئیلۆن مەسک]] دەوڵەمەندترین کەسایەتیی پشتڕاستکراوی جیھانە کە بەپێی ''[[پێوەری ملیاردێرەکانی بلوومبێرگ]]''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bloomberg Billionaires Index |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260615051036/https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> و ''[[فۆربێس]]''،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.forbes.com/profile/elon-musk/ |سەردێڕ=Elon Musk | magazine=Forbes |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260612192542/https://www.forbes.com/profile/elon-musk/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{as of|2026|June|lc=y}} تێکڕای سامانەکەی زیاتر لە ١٫٢ ترلیۆن دۆلاری ئەمریکییە و زۆربەی سامانەکەی لە [[سپەیس ئێکس]]<ref>{{Cite web |date=2026-06-18 |title=Who Really Owns SpaceX? How Elon Musk Controls 82.4% of the Votes With Just 42% of the Equity |url=https://www.mexc.com/learn/article/who-really-owns-spacex-how-elon-musk-controls-82-4-of-the-votes-with-just-42-of-the-equity/1 |access-date=2026-06-18 |website=MEXC |language=en-US |quote=SpaceX has raised capital across more than 30 funding rounds since 2002, with each round gradually diluting Musk's equity from near 100% at founding to approximately 40.5% after the June 2026 IPO.}}</ref> و [[تێسلا مۆتۆرز|تێسلا]]وە<ref>{{Cite web |date=2026-04-23 |title=Musk holds 717.1M Tesla shares — majority voting power (TSLA) |url=https://www.stocktitan.net/sec-filings/TSLA/schedule-13g-a-tesla-inc-amended-passive-investment-disclosure-631d7da19861.html |access-date=2026-06-18 |website=www.stocktitan.net |language=en}}</ref> دێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ئیلۆن مەسک]] kwtdl8sa63n0rswx547txkgdn2qbe07 0 296571 1592529 1590987 2026-06-20T21:52:16Z Solaveae 67481 زیادکردنی زانیاری لە بارەی چیرۆک 1592529 wikitext text/x-wiki {{وتاری نوێ بەبێ بەسەرداچوونەوە}} {{زانیاریدانی فیلم |ناو= ئەنفا ٨ {{ھن}} Anfa 8 |وێنە= Anfa 8 (Karzan Kardozi, 2026).jpg |دەرھێنەر= [[کارزان کاردۆزی]] |سەرچاوەی چیڕۆک= جەنگی خۆرەس و سێز{{ھن}}گەشتی ئینانا بۆ جیھانی مردن |چەشن= خەیاڵی زانستی، دراما، هەستبزوێن |کاست= بەرزان یونس{{ھن}}کەنار سەرچڵ{{ھن}}ڕاگەش کیژان{{ھن}}نڤار یاسین |زمان= [[زمانی کوردی|کوردی]] |وڵات= [[ھەرێمی کوردستان]]{{ھن}}[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] |ڕێکەوتی دەرچوون= ھاوینی ٢٠٢٦ |وێنەگری سینەمایی= لانە دیار |ماوەی فیلم= ١٠٥ خولەک |imdb_id= tt22817100 }} '''ئەنفا ٨''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Anfa 8'') فیلمێکی خەیاڵی زانستی، نوار و ھەستبزوێنی [[کورد|کوردی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکیە]] لە ھاوینی ٢٠٢٦ لە سینەماکانی [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستان]] نمایش دەکرێت. فیلمەکە لە نووسین و بەرھەمھێنان و دەرھێنانی کارزان کاردۆزییە و نواندنی سەرەکی لەلایەن بەرزان یونس، کەنار سەرچڵ، ڕاگەش کیژان و نڤار یاسینە. چیرۆکی فیلمەکە سەرچاوەی گرتووە لە ئەفسانەکانی "جەنگی خۆرەس و سێز" و "گەشتی ئینانا بۆ جیھانی مردن" کە بە ناوەڕۆک و وێنەیەکی ھاوچەرخ دەگێڕدرێتەوە لە چوارچێوەی ژانرای خەیاڵی زانستی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Karzan Kardozi |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt22817100/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=IMDB |زمان=en}}</ref> == چیرۆک == لە شاری سۆلێ کە دەسەڵاتداریەتی دەکرێت لەلایەن ئەنفا ٨، شەو ھەمیشەیییە و ڕۆژ بوونی نییە. خۆرەس لە ھێزی شۆپاژۆ، ڕاوی ئەندامانی گرووپێکی خۆرپەرست دەکات. پێداویستییە گرنگەکانی ژیان وەک ئاوی پاک تەنها دەبەخشرێت بە ئەندامانی "یانەی ٣٣"، کە بۆ ئەنفا ٨ کار دەکەن لە"سێتەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=فیلمی ئەنفا ٨|بڵاوکەرەوە=Kurdistan24|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/882097|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == کاست == * بەرزان یونس لە ڕۆڵی [[خۆر|خۆرەس]] * کەنار سەرچڵ لە ڕۆڵی [[عەشتار|ئینانا]] * تەھا محەممەد لە ڕۆڵی ئەنفا ٨ * فەرھاد سەعدی لە ڕۆڵی شوفێر * ڕاگەش کیژان لە ڕۆڵی ھەنی وێڵ ٦٠٢٢ * نڤار یاسین لە ڕۆڵی ڕاوێژکاری ئەنفا ٨ * یاسین عومەر لە ڕۆڵی ژمارە ٣ == بەرھەمھێنان == فیلمەکە لە ماوەی ١٨ ڕۆژدا کاری وێنەگرتنی بۆ کراوە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ لە لۆکەیشن لە شاری [[سلێمانی]] لە باشووری کوردستان کاری وێنەگرتنی زۆربەی دیمەنەکانی فیلمەکە بە شەو کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ھەواڵی فیلمی ئەنفا ٨|بڵاوکەرەوە=Channel 8|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/199488|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|39131341|ئەنفا ٨}} {{فیلمە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمە تاوانکارییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی نوار]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کوردستان داندراون]] [[پۆل: پێڕستە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل: بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل: کارەکان سەبارەت بە خەیاڵی زانستی]] [[پۆل: فیلمە خەیاڵییە زانستییەکانی چەشنی ڕۆژاواییی ئەمریکی]] [[پۆل: فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل: فیلمەکان سەبارەت بە کۆمەڵگە نھێنییەکان]] [[پۆل: ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل: فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل: مانگ لە فیلم]] [[پۆل: مێژووی خەیاڵی زانستی]] qwtbfmo1nu9delo6bsxmcnyfw0fa8fc 0 296597 1592398 1591683 2026-06-20T12:05:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592398 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ئێم پۆکس|image=Monkeypox.jpg|caption=پەڵەی ئێم پۆکس لەسەر قۆڵ و قاچی کچێکی تەمەن چوار ساڵان لە ساڵی ١٩٧١|alt=سووربوونەوە یان برین هۆکارەکەی (ئێم پۆکس)ـە|pronounce={{IPAc-en|ˈ|ɛ|m|p|ɒ|k|s}}, {{respell|EM|poks}}|field=[[نەخۆشی گواستراوە (medical specialty)|نەخۆشێ گواستراوە]]<ref name=WHOfact2023/>|symptoms=لیرک و پەڵەی پێست، تا، شەکەتی و بێهێزی، ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکان، ئازاری ماسولکەکان، قوڕگ ئێشە<ref name=CDC_Sym/>|complications=هەوکردنە لاوەکییەکان، هەوکردنی سییەکان (زاتوریە)، ژەهراویبوونی خوێن (سێپسس)، هەوکردنی مێشک، لەدەستدانی بینایی بەهۆی هەوکردنی توندی چاوەوە<ref name=WHOfact2023/>|onset=٣ بۆ ١٧ ڕۆژ پاش بەرکەوتن بە ڤایرۆسەکە<ref name=CDC_Sym/>|duration=٢ بۆ ٤ هەفتە<ref name="r267">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rajendram |یەکەم١=R. |دوایین٢=Patel |یەکەم٢=V. |دوایین٣=Preedy |یەکەم٣=V.R. |سەردێڕ=The Scientific Basis of Mpox (Monkeypox): Features, Prevention, and Treatments |بڵاوکەرەوە=Academic Press |ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٤٣-٢٢١٢٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-q8KEQAAQBAJ&pg=PA8 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|پەڕە=٨}}</ref>|types=جۆری یەکەم (Clade I) و جۆری دووەم (Clade II)؛ لەگەڵ ژێرجۆرەکانی Ia، Ib، IIa و IIb<ref name="UKHSA" />|causes=[[ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموون]]|risks=|diagnosis=پشکنین بۆ دی ئێن ئەی (DNA)ی ڤایرۆسەکە<ref name=WHOfact2023/>|differential=[[دڕکەومێکوتە]], [[ئاوڵە]]<ref name=Mc2014/>|prevention=[[ڤاکسینی ئاوڵە و ئێم‌پۆکس|پێکوتەی (ڤاکسینی) ئاوڵە و ئێم‌پۆکس]]، [[تەندروستی (پزیشکی)|دەست شۆردن]]، داپۆشینی پەڵە و برینەکان، [[کەرەستەی خۆپاراستنی کەسی]] (PPE)، [[دوورەپەرێزیی کۆمەڵایەتی]]<ref name=WHOfact2023/>|treatment=چارەسەری پاڵپشتیکەر<ref name=WHOfact2023/>|medication=[[Tecovirimat]], [[دژە ڤایرۆس]]<ref name=WHOfact2023/>|prognosis=زۆربەی تووشبووان چاک دەبنەوە<ref name=Gov.UK2022/>}}'''ئێم‌ پۆکس''' (Mpox - کە پێشتر بە ئاوڵەی مەیموون یان Monkeypox دەناسرا) <ref name="w315">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Damaso |یەکەم=Clarissa R. |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Phasing out monkeypox: mpox is the new name for an old disease |journal=The Lancet Regional Health – Americas |بڵاوکەرەوە=Elsevier |بەرگ=١٧|doi=10.1016/j.lana.2022.100424 |issn=2667-193X |pmc=٩٧٩٥٣٢٦|pmid=٣٦٥٨٨٩٨٥|doi-access=free |article-number=100424}}</ref> نەخۆشییەکی [[ڤایرۆسیی]] گوازراوەیە کە دەشێت لە مرۆڤ و ئاژەڵەکانی دیکەدا دەربکەوێت. نیشانەکانی پێکدێن لە لیرک و پەڵەی پێست کە بڵق دروست دەکەن و دواتر قەتماغە دەبەستن (توێژاڵ هەڵدەدەن)، هەروەها [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|تا]] و ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکان. ئەم نەخۆشییە زۆرجار سووکە و زۆربەی ئەو کەسانەی تووش دەبن لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا بەبێ وەرگرتنی هیچ چارەسەرێک چاک دەبنەوە. ماوەی نێوان بەرکەوتن بە ڤایرۆسەکە و سەرهەڵدانی نیشانەکان لە نێوان ٣ بۆ ١٧ ڕۆژدایە، و نیشانەکانیش بە شێوەیەکی ئاسایی لە نێوان ٢ بۆ ٤ هەفتە دەخایەنن. سەرەڕای ئەوەش، لە هەندێک حاڵەتدا دەکرێت نەخۆشییەکە توند و مەترسیدار بێت، بەتایبەتی لە منداڵان، ژنانی دووگیان، یان ئەو کەسانەی کە سیستەمی بەرگریی جەستەیان لاوازە یان سەرکوتکراوە (بەزۆری دوای نەشتەرگەری چاندنی شانە و ئەندامەکان دەرمانی سەرکوتکەر بەکاردێت بۆ ئەوەی جەستەی نەخۆش شانە یان ئەندامەکە ڕەتنەکاتەوە). <ref name="WHO_Q&A"/> <ref name="WHOfact2023"/> <ref name="CDC_Sym"/> نەخۆشییەکە بەهۆی (ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموون - Monkeypox virus)ەوە دروست دەبێت، کە ڤایرۆسێکی ئاژەڵییە (Zoonotic - لە ئاژەڵەوە دەگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ) و سەر بە ڕەگەزی ڤایرۆسەکانی (ئۆرسۆپۆکس - Orthopoxvirus)ە. ڤایرۆسی (ڤاریۆلا - Variola virus)یش کە هۆکاری نەخۆشیی ئاوڵەی مرۆڤە (Smallpox)، سەر بە هەمان ڕەگەزە. <ref name="WHOfact2023"/> گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە مرۆڤێکەوە بۆ مرۆڤێکی تر دەتوانێت لە ڕێگەی بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ بە پێست یان شلەکانی جەستەی کەسێکی تووشبووەوە ڕووبدات، لە نێویاندا بەرکەوتنی سێکسیش. <ref name="WHOfact2023" /> تووشبووان لە کاتی دەرکەوتنی نیشانەکانەوە تا ئەو کاتەی تەواوی برینەکان قەتماغە دەبەستن و بەتەواوی چاک دەبنەوە، دەتوانن ڤایرۆسەکە بۆ کەسانی تر بگوێزنەوە. <ref name="WHO_Q&A"/> هەروەها ڤایرۆسەکە دەتوانێت لە ئاژەڵی تووشبووەوە بگوێزرێتەوە لە ڕێگەی مامەڵەکردن لەگەڵ گۆشتی تووشبوو یان لە ڕێگەی گازگرتن و ڕووشاندنەوە. <ref name="WHO_Q&A" /> دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە لە ڕێگەی پشکنینی کارلێکی زنجیرەییی پۆلیمەرەیز (PCR) بۆ [[دی ئێن ئەی]] (DNA)ی ڤایرۆسەکە لەناو برینەکاندا پشتڕاست دەکرێتەوە. <ref name="WHOfact2023" /> [[ڤاکسین|پێکوتە (ڤاکسین)]] بۆ ئەو کەسانە پێشنیار دەکرێت کە لە مەترسییەکی بەرزی تووشبووندان. <ref name="WHOfact2023"/> تا ئێستا هیچ پێکوتەیەک بەتایبەتی دژی ئێم‌ پۆکس پەرەی پێنەدراوە، بەڵام دەرکەوتووە کە پێکوتەکانی ئاوڵە (Smallpox) کاریگەریی باشیان هەیە و سەرکەوتوون. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Christodoulidou MM, Mabbott NA |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Efficacy of smallpox vaccines against Mpox infections in humans |journal=Immunotherapy Advances |بەرگ=٣|issue=1 |doi=10.1093/immadv/ltad020 |pmc=١٠٥٩٨٨٣٨|pmid=٣٧٨٨٦٦٢٠|article-number=ltad020}}</ref> هیچ چارەسەرێکی تایبەت بۆ خودی نەخۆشییەکە بوونی نییە، هەر بۆیە ئامانج لە چارەسەرکردن تەنها بریتییە لە کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان و ڕێگریکردن لە لێکەوتەکانی. <ref name="WHOfact2023" /> <ref name="NIH_Mpox">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/mpox|سەردێڕ=Mpox {{!}} NIAID: National Institute of Allergy and Infectious Diseases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230523142513/https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/mpox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases}}</ref> هەرچەندە دەرمانی دژەڤایرۆسیی وەکو (تێکۆڤیریمات - Tecovirimat) دەکرێت بۆ چارەسەری ئێم‌ پۆکس بەکاربهێنرێن، <ref name="WHOfact2023" /> بەڵام تا ئێستا کاریگەرییە و توانای بە تەواوی نەسەلمێنراوە. <ref name="CSC_TPOXX">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/treatment.html|سەردێڕ=Patient’s Guide to Mpox Treatment with Tecovirimat (TPOXX) {{!}} Mpox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524202025/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/treatment.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> نەخۆشیی ئێم‌ پۆکس پەتا و نەخۆشییەکی خۆجەییە (Endemic) لە ناوەڕاست و ڕۆژئاوای ئەفریقادا، کە تێیدا گومان دەکرێت چەندین جۆری شیردەر وەک سەرچاوەی سروشتی (Natural reservoir)ی ڤایرۆسەکە ڕۆڵ ببینن. <ref name="WHOfact2023"/> یەکەمین حاڵەتەکانی تووشبوونی مرۆڤ لە ساڵی ١٩٧٠ لە شاری باسانکوسو لە [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]] دەستنیشان کران <ref name="Bunge2022">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bunge EM, Hoet B, Chen L, Lienert F, Weidenthaler H, Baer LR, Steffen R |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The changing epidemiology of human monkeypox-A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |بەرگ=١٦|issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 |pmc=٨٨٧٠٥٠٢|pmid=٣٥١٤٨٣١٣|doi-access=free |article-number=e0010141}}</ref> لەو کاتەوە، ڕێژەی دووبارەبوونەوە و توندیی بڵاوبوونەوەکانی پەتاکە بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، کە پێدەچێت هۆکارەکەی دابەزینی ئاستی بەرگریی بێت لە پاش وەستاندنی هەڵمەتە ڕۆتینییەکانی پێدانی پێکوتەی ئاوڵە. <ref name="Bunge2022" /> سەرهەڵدانی جیهانیی جۆری دووەم (Clade II)ی ئەم ڤایرۆسە لە ساڵانی ٢٠٢٢ بۆ ٢٠٢٣دا بووە یەکەمین ڕووداوی بڵاوبوونەوەی بەرفراوانی ڤایرۆسەکە لە ناو کۆمەڵگەدا لە دەرەوەی کیشوەری ئەفریقا. لە مانگی تەمموزی ساڵی ٢٠٢٢دا، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) بڵاوبوونەوەکەی وەک باری لەناکاوی تەندروستیی گشتیی جیهانی (PHEIC) ڕاگەیاند. دواتر لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣دا، ڕێکخراوەکە ئەو بڕیارەی هەڵوەشاندەوە، بەهۆی ئەوەی بڵاوبوونەوەکە کۆنترۆڵ کرا، و تێکەڵەیەک لە هەڵمەتەکانی کوتان و هۆشیارکردنەوەی تەندروستیی گشتی وەک ڕێکاری سەرکەوتووی کۆنترۆڵکردنەکە دەستنیشان کران. <ref name="WHO2023-05">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/europe/emergencies/situations/monkeypox|سەردێڕ=Mpox WHO/Europe |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220731232426/https://www.who.int/europe/emergencies/situations/monkeypox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٣دا، سەرهەڵدانێکی نوێی لقێکی (گۆڕاوێکی) جۆری یەکەمی ئێم پۆکس (کە بە Clade Ib دەناسرێت) لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ دەستنیشان کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cdc.gov/mpox/outbreaks/2023/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |سەردێڕ=Clade I Mpox Outbreak Originating in Central Africa}}</ref> تا مانگی ئابی ٢٠٢٤، ئەم ڤایرۆسە لە چەندین وڵاتی ئەفریقی بڵاوبووەوە، کە ئەمەش نیگەرانییەکانی زیاتر کرد سەبارەت بە گۆڕانی ڤایرۆسەکە و زیادبوونی توانای گواستنەوەی باشتر لە نێوان مرۆڤەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gavi.org/vaccineswork/how-scientists-are-racing-understand-new-mpox-strain-democratic-republic-congo |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Gavi, the Vaccine Alliance |سەردێڕ=How scientists are racing to understand the new Mpox strain in the Democratic Republic of the Congo}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cidrap.umn.edu/mpox/who-considers-public-health-emergency-mpox-cases-mount-africa |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240806202217/https://www.cidrap.umn.edu/mpox/who-considers-public-health-emergency-mpox-cases-mount-africa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Center for Infectious Disease Research and Policy]] (CIDRAP) |سەردێڕ=WHO considers public health emergency as mpox cases mount in Africa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئابی ٢٠٢٤دا، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) ئەم بڵاوبوونەوەیەی وەک باری لەناکاوی تەندروستیی گشتیی جیهانی ڕاگەیاند. <ref name="MSN 20240814">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/health/who-declares-mpox-a-public-health-emergency-as-newer-strain-spreads-in-africa/ar-AA1oNOIk |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=MSN |سەردێڕ=WHO declares mpox a public health emergency as newer strain spreads in Africa}}</ref><ref name="WHO PR 202408142">{{cite press release|title=WHO Director-General declares mpox outbreak a public health emergency of international concern|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=14 August 2024|url=https://www.who.int/news/item/14-08-2024-who-director-general-declares-mpox-outbreak-a-public-health-emergency-of-international-concern|access-date=19 October 2024}}</ref> == زاراوەناسی == لە ساڵی ١٩٥٨دا، ئەو نەخۆشخەرەی (pathogen) کە دەبێتە هۆی نەخۆشیی ئێم پۆکس دۆزرایەوە، ئەمەش پاش دوو ڕووداو کە تێیدا کۆمەڵە مەیموونێک بە مەبەستی توێژینەوە تووشی نەخۆشییەکی هاوشێوەی ئاوڵە کرابوون. لە سەرەتادا ناوی "ئاوڵەی مەیموون - Monkeypox"ی لێنرا، بەڵام سەرچاوەی ڕاستەقینەی نەخۆشییەکە نەزانراوە. بڕوا وایە کە ئەگەری گواستنەوە لە قرتێنەرە ئەفریقییەکان و لە نێویاندا مەیموونەکان بوونی هەبێت. <ref name="CDC_About">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cdc.gov/mpox/about/?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/about/index.html|سەردێڕ=About Monkeypox |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Mpox}}</ref> لەسەرەتای سەرهەڵدانەکەی ساڵی ٢٠٢٢ەوە، شارەزایانی تەندروستیی گشتی و توێژەران، بەتایبەتی لە ئەفریقا، داوایان لە ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) کرد کە ناوی نەخۆشییەکە بگۆڕێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://virological.org/t/urgent-need-for-a-non-discriminatory-and-non-stigmatizing-nomenclature-for-monkeypox-virus/853|سەردێڕ=Urgent need for a non-discriminatory and non-stigmatizing nomenclature for monkeypox virus |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230525180513/https://virological.org/t/urgent-need-for-a-non-discriminatory-and-non-stigmatizing-nomenclature-for-monkeypox-virus/853 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Virological}}</ref> لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا کۆمێنت و تێبینیی ڕەگەزپەرستانە هەبوون کە ناوی نەخۆشییەکەیان بە دانیشتووانی ئەفریقاوە دەبەستەوە. هەروەها، وتە جیاکارییەکان بەهەڵە ئێم‌ پۆکسیان وەکو "نەخۆشیی هاوڕەگەزخوازان" پێناسە دەکرد، لەبەر ئەوەی پیاوانی هاوڕەگەزخواز، دووڕەگەزخوازان، و ئەو پیاوانەی کە پەیوەندیی سێکسییان لەگەڵ پیاواندا هەیە، لە زۆرترین بەرکەوتووانی ڤایرۆسەکە بوون لەسەر ئاستی جیهان. پێدەچێت ئەم جیاکارییە کۆمەڵایەتییە (Stigma) ببێتە هۆی ساردکردنەوەی کەسەکان لە گەڕان بەدوای دەستنیشانکردن، پێکوتە و چارەسەردا، کە ئەمەش بیرخەرەوەی ڕۆژانی سەرەتای پەتای ئایدزە (HIV/AIDS) لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا. سەرباری ئەوەش، زانیارییە چەواشەکارەکان لە هەندێک ناوچەدا بوونە هۆی هاندانی تووندوتیژی دژی مەیموونەکان، بە بیانووی ئەوەی بەهەڵە بەرپرسیار دەکران لە گواستنەوەی نەخۆشییەکە. <ref name="w315">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Damaso |یەکەم=Clarissa R. |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Phasing out monkeypox: mpox is the new name for an old disease |journal=The Lancet Regional Health – Americas |بڵاوکەرەوە=Elsevier |بەرگ=١٧|doi=10.1016/j.lana.2022.100424 |issn=2667-193X |pmc=٩٧٩٥٣٢٦|pmid=٣٦٥٨٨٩٨٥|doi-access=free |article-number=100424}}</ref> <ref name="w318">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ulaeto D, Agafonov A, Burchfield J, Carter L, Happi C, Jakob R, Krpelanova E, Kuppalli K, Lefkowitz EJ, Mauldin MR, De Oliveira T, Onoja B, Otieno J, Rambaut A, Subissi L, Yinka-Ogunleye A, Lewis RF |ساڵ=٢٠٢٣|سەردێڕ=New nomenclature for mpox (monkeypox) and monkeypox virus clades |ناونیشان=http://www.thelancet.com/article/S1473309923000555/pdf |journal=The Lancet Infectious Diseases |بڵاوکەرەوە=Elsevier BV |بەرگ=٢٣|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٣–٢٧٥|doi=10.1016/s1473-3099(23)00055-5 |issn=1473-3099 |pmc=٩٩٠١٩٤٠|pmid=٣٦٧٥٨٥٦٧|doi-access=free}}</ref> <ref name="Berger 2025">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Berger |یەکەم=MN |دوایین٢=Cassidy-Matthews |یەکەم٢=C |دوایین٣=Farag |یەکەم٣=MWA |دوایین٤=Davies |یەکەم٤=C |دوایین٥=Bopage |یەکەم٥=RI |دوایین٦=Sawleshwarkar |یەکەم٦=S |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mpox-Related Stigma Among Gay, Bisexual, and Other Men Who Have Sex with Men: A Narrative Review. |journal=Healthcare (Basel, Switzerland) |بەرگ=١٣|issue=21 |پەڕە=٢٦٩٠|doi=10.3390/healthcare13212690 |pmc=١٢٦٠٧٥١٤|pmid=٤١٢٢٨٠٥٧|doi-access=free}}</ref> <ref name="Guardian 2022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/09/brazilians-stop-attacks-monkeys-monkeypox-world-health|سەردێڕ=WHO stresses monkeypox surge not linked to monkeys amid attack reports |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Guardian]]}}</ref> ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی ڕەزامەندیی لەسەر ناوی نوێی (Mpox - ئێم پۆکس) دەربڕی، <ref name="WHO1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/news/item/28-11-2022-who-recommends-new-name-for-monkeypox-disease |وێبگە=World Health Organization (WHO) |سەردێڕ=WHO recommends new name for monkeypox disease}}</ref> کە دوای کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ بەشێوەیەکی پلە بە پلە وەک زاراوەی پەسەندکراو لە (پۆلێنکردنی نێودەوڵەتیی نەخۆشییەکان - ICD) جێگیر کرا. <ref name="w3182">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Ulaeto D, Agafonov A, Burchfield J, Carter L, Happi C, Jakob R, Krpelanova E, Kuppalli K, Lefkowitz EJ, Mauldin MR, De Oliveira T, Onoja B, Otieno J, Rambaut A, Subissi L, Yinka-Ogunleye A, Lewis RF |ساڵ=٢٠٢٣|سەردێڕ=New nomenclature for mpox (monkeypox) and monkeypox virus clades |ناونیشان=http://www.thelancet.com/article/S1473309923000555/pdf |journal=The Lancet Infectious Diseases |بڵاوکەرەوە=Elsevier BV |بەرگ=٢٣|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٣–٢٧٥|doi=10.1016/s1473-3099(23)00055-5 |issn=1473-3099 |pmc=٩٩٠١٩٤٠|pmid=٣٦٧٥٨٥٦٧|doi-access=free}}</ref> گۆڕینی ناوەکە پەیوەندییە زانستییەکەی بە ڤایرۆسەکانی ئاوڵەوە (Poxviruses) دەپارێزێت و هاوکات نووسینی ناوەکەشی بە زمانە جیاوازەکان ئاسانتر کردووە. <ref name="w3152">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Damaso |یەکەم=Clarissa R. |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Phasing out monkeypox: mpox is the new name for an old disease |journal=The Lancet Regional Health – Americas |بڵاوکەرەوە=Elsevier |بەرگ=١٧|doi=10.1016/j.lana.2022.100424 |issn=2667-193X |pmc=٩٧٩٥٣٢٦|pmid=٣٦٥٨٨٩٨٥|doi-access=free |article-number=100424}}</ref> ژێر-جۆرەکانی ڤایرۆسی ئێم پۆکسیش ناوەکانیان گۆڕدرا؛ ئەو جۆرەی کە پێشتر بە "حەوزی کۆنگۆ (ئەفریقای ناوەڕاست)" دەناسرا گۆڕدرا بۆ جۆری یەکەم (Clade I)، و ئەو جۆرەی کە پێشتر بە "ئەفریقای ڕۆژئاوا" دەناسرا گۆڕدرا بۆ جۆری دووەم (Clade II). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.who.int/news/item/12-08-2022-monkeypox--experts-give-virus-variants-new-names |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO) |سەردێڕ=Monkeypox: experts give virus variants new names}}</ref> بە مەبەستی پاراستنی دەستڕاگەیشتن بە تۆمارە مێژووییەکان بۆ ئاسانکاریی توێژینەوە، زاراوەی (Monkeypox) و ناوە کۆنەکانی ژێر-جۆرەکان لە داتابەیسی ICD وەک زاراوەی گەڕان بۆکراو دەمێننەوە. <ref name="WHO12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/news/item/28-11-2022-who-recommends-new-name-for-monkeypox-disease |وێبگە=World Health Organization (WHO) |سەردێڕ=WHO recommends new name for monkeypox disease}}</ref> لە ئەیلولی ٢٠٢٥دا، (سەنتەرەکانی کۆنترۆڵکردن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان - CDC)ی ئەمریکی گەڕایەوە بۆ بەکارهێنانی ناوی Monkeypox، بە پشت بەستن بەو هۆکارەی کە ڤایرۆسەکە هۆکاری دروستبوونی نەخۆشییەکەیە. <ref name="p437">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Romanik |یەکەم=Dr. Nikki |دوایین٢=Daskalakis |یەکەم٢=Dr. Demetre |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=HHS Is Wrong to Bring Back the Stigmatizing Name Monkeypox |ناونیشان=https://time.com/7321965/mpox-monkeypox-virus-name-change-hhs/ |journal=TIME |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == نیشانە و ماکەکانی == [[پەڕگە:Stages_of_monkeypox_lesion_development.jpg|وێنۆک|قۆناغەکانی گەشەکردنی برینی ئێم پۆکس]] [[پەڕگە:22-1374-F1.jpg|وێنۆک|بەرەوپێشچوونی برینی نەکرۆزی (مردنی شانەکان)ی ئێم پۆکس پاش بەرکەوتن بە دەرزییەکی پیسبوو بە کێم (Pustule) <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Caldas JP, Valdoleiros SR, Rebelo S, Tavares M |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Monkeypox after Occupational Needlestick Injury from Pustule |journal=Emerging Infectious Diseases |بەرگ=٢٨|issue=12 |پەڕەکان=٢٥١٦–٢٥١٩|doi=10.3201/eid2812.221374 |pmc=٩٧٠٧٦٠٠|pmid=٣٦٢٥٢١٥٢|s2cid=252969061}}</ref>]] [[پەڕگە:Monkeypox_lesions.jpg|وێنۆک|پەڵەکانی ئێم پۆکس لەسەر ئەندامی نێرینە]] [[پەڕگە:Oral_monkeypox_lesion.jpg|وێنۆک|ئاوسانی لەوزەتێنی ڕاست لەگەڵ برینێکی کێمدار لە سەریەوە لە کاتی سەرهەڵدانەکەی ٢٠٢٢دا.]] نیشانە سەرەتاییەکانی تووشبوون بە ئێم پۆکس بریتین لە تا، ئازاری ماسولکە، و قوڕگ ئێشە، کە دواتر لیرک و پەڵەی پێستی خوروودار یان بەئازار، سەرئێشە، ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکان و شەکەتییان بەدوادا دێت. مەرج نییە هەموو کەسێک تەواوی نیشانەکانی تێدا دەربکەوێت. <ref name="WHOfact2023"/> <ref name="CDC_Sym"/> ئەو کەسانەی تووشی ئێم پۆکس دەبن بەزۆری نزیکەی هەفتەیەک پاش تووشبوونەکە نیشانەکانیان لێ دەردەکەوێت. سەرەڕای ئەوەش، ماوەی متبوونی (كڕبوون) ڤایرۆسەکە (Incubation period) دەتوانێت لە نێوان یەک ڕۆژ بۆ چوار هەفتەدا بگۆڕێت. <ref name="WHOfact2023"/> <ref name="McFarland2023">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=McFarland SE, Marcus U, Hemmers L, Miura F, Iñigo Martínez J, Martínez FM, Montalbán EG, Chazelle E, Mailles A, Silue Y, Hammami N, Lecompte A, Ledent N, Vanden Berghe W, Liesenborghs L, Van den Bossche D, Cleary PR, Wallinga J, Robinson EP, Johansen TB, Bormane A, Melillo T, Seidl C, Coyer L, Boberg R, Jurke A, Werber D, Bartel A |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Estimated incubation period distributions of mpox using cases from two international European festivals and outbreaks in a club in Berlin, May to June 2022 |journal=Euro Surveillance |بەرگ=٢٨|issue=27 |doi=10.2807/1560-7917.ES.2023.28.27.2200806 |pmc=١٠٣٧٠٠٤٠|pmid=٣٧٤١٠٣٨٣}}</ref> لیرکەکان لە چەندین برینی بچووک پێکدێن، کە لەوانەیە لەسەر لەپی دەست، بنەپێ، دەموچاو، دەم، قوڕگ، ئەندامەکانی زاوزێ، یان کۆم دەربکەون. <ref name="WHOfact2023"/>سەرەتا وەک پەڵەی تەختی بچووک دەست پێدەکەن، پێش ئەوەی ببن بە زیپکەی بچووک، کە پاشان پڕ دەبن لە شلە، و لە کۆتاییدا دەتەقن و قەتماغە دەبەستن، کە بە شێوەیەکی ئاسایی نزیکەی دە ڕۆژ دەخایەنێت. <ref name="CDC_Sym">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/symptoms/index.html|سەردێڕ=Mpox in the U.S. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240402174303/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/symptoms/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، برینەکان لەوانەیە تووشی نەکرۆز (مردنی شانەکان) ببن، کە پێویستیان بە لابردنی شانە مردووەکان (Debridement) هەیە و کاتێکی زیاتریان بۆ چاکبوونەوە دەوێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Prasad |یەکەم=Sonya |دوایین٢=Galvan Casas |یەکەم٢=Cristina |دوایین٣=Strahan |یەکەم٣=Alexis G. |دوایین٤=Fuller |یەکەم٤=L. Claire |دوایین٥=Peebles |یەکەم٥=Klint |دوایین٦=Carugno |یەکەم٦=Andrea |دوایین٧=Leslie |یەکەم٧=Kieron S. |دوایین٨=Harp |یەکەم٨=Joanna L. |دوایین٩=Pumnea |یەکەم٩=Teodora |دوایین١٠=McMahon |یەکەم١٠=Devon E. |دوایین١١=Rosenbach |یەکەم١١=Misha |دوایین١٢=Lubov |یەکەم١٢=Janet E. |دوایین١٣=Chen |یەکەم١٣=Geoffrey |دوایین١٤=Fox |یەکەم١٤=Lindy P. |دوایین١٥=McMillen |یەکەم١٥=Allen |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=A dermatologic assessment of 101 mpox (monkeypox) cases from 13 countries during the 2022 outbreak: Skin lesion morphology, clinical course, and scarring |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |بەرگ=٨٨|issue=5 |پەڕەکان=١٠٦٦–١٠٧٣|doi=10.1016/j.jaad.2022.12.035 |issn=0190-9622 |pmc=٩٨٣٣٨١٥|pmid=٣٦٦٤١٠١٠}}</ref> <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Caldas JP, Valdoleiros SR, Rebelo S, Tavares M |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Monkeypox after Occupational Needlestick Injury from Pustule |journal=Emerging Infectious Diseases |بەرگ=٢٨|issue=12 |پەڕەکان=٢٥١٦–٢٥١٩|doi=10.3201/eid2812.221374 |pmc=٩٧٠٧٦٠٠|pmid=٣٦٢٥٢١٥٢|s2cid=252969061}}</ref> لەوانەیە هەندێک کەس تەنها یەک برینیان لێ دەربکەوێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر سەدان برینیان هەبێت. <ref name="WHOfact2023"/> هەروەها ئەگەری ئەوە هەیە کەسێک بە ڤایرۆسی ئێم پۆکس تووش ببێت بەبێ ئەوەی هیچ نیشانەیەک نیشان بدات (Asymptomatic). <ref name="WHOfact2023" /> بەزۆری نیشانەکان دوو بۆ چوار هەفتە دەخایەنن بەڵام لەوانەیە لەو کەسانەی کە سیستەمی بەرگرییان لاوازە زیاتر بخایەنن. <ref name="CDC_Sym"/> <ref name="WHOfact2023" /> === لێکەوتەکانی === لێکەوتە و ئاڵۆزکارییەکان بریتین لە هەوکردنە لاوەکییەکان، هەوکردنی سییەکان (زاتوریە)، ژەهراویبوونی خوێن (سێپسس)، هەوکردنی مێشک (Encephalitis)، و لەدەستدانی بینایی بەدوای هەوکردنی گلێنەی چاودا. <ref name="WHOfact2023"/> ئەو کەسانەی سیستەمی بەرگرییان لاوازە، چ بەهۆی دەرمانەوە بێت، یان حاڵەتە پزیشکییەکان، یان نەخۆشیی ئایدزەوە (HIV)، زیاتر ئەگەری ئەوەیان هەیە کە نەخۆشییەکەیان توندتر بێت. <ref name="WHOfact2023" /> ئەگەر تووشبوونەکە لە کاتی دووگیانیدا ڕووبدات، لەوانەیە ببێتە هۆی لەدایکبوونی منداڵی مردوو (Stillbirth) یان لێکەوتەی تر. <ref name="WHO_Q&A">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox|سەردێڕ=Mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240819162521/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> === دەرەنجام === ئەگەر هیچ لێکەوتەیەک بوونی نەبێت، لێکەوتە درێژخایەنەکان (Sequelae) دەگمەنن؛ پاش چاکبوونەوە، قەتماغەکان لەوانەیە جێگەی کاڵ جێبهێڵن پێش ئەوەی ببن بە شوێنەواری (جێبرینی) تاریکتر. <ref name="Goldman20202">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[Goldman-Cecil Medicine]]|vauthors=Petersen BW, Damon IK|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Elsevier|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٢٣-٥٣٢٦٦-٢|veditors=Goldman L, Schafer AI|edition=26th|بەرگ=٢|شوێن=Philadelphia|پەڕەکان=٢١٨٠–٢١٨٣|chapter=348. Smallpox, monkeypox and other poxvirus infections|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7pKqDwAAQBAJ&dq=monkeypox&pg=PA2180|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230119201623/https://books.google.com/books?id=7pKqDwAAQBAJ&dq=monkeypox&pg=PA2180|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گیانلەدەستدان === لە ڕووی مێژووییەوە، ڕێژەی مردنی تووشبووان (Case Fatality Rate - CFR) لە سەرهەڵدانەکانی ڕابردوودا بە نزیکەی ١٪ بۆ ١٠٪ خەمڵێندراوە، بە جۆرێک کە جۆری یەکەم (Clade I) بە توندتر و مەترسیدارتر لە جۆری دووەم (Clade II) دادەنرێت. <ref name="Death_Rates">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Vogel L |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Making sense of monkeypox death rates |journal=CMAJ |بەرگ=١٩٤|issue=31 |پەڕە=E١٠٩٧|doi=10.1503/cmaj.1096012 |pmc=٩٣٧٧٥٦٧|pmid=٣٥٩٧٠٥٥٠|doi-access=free}}</ref> <ref name="Gessain 2022">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Gessain A, Nakoune E, Yazdanpanah Y |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Monkeypox |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٨٧|issue=19 |پەڕەکان=١٧٨٣–١٧٩٣|doi=10.1056/NEJMra2208860 |pmid=٣٦٢٨٦٢٦٣|doi-access=free}}</ref> ڕێژەی مردنی تووشبووان لە سەرهەڵدانە جیهانییەکەی ٢٠٢٢–٢٠٢٣ کە بەهۆی جۆری (Clade IIb)ەوە بوو زۆر کەم بوو، کە بە ٠.١٦٪ خەمڵێنرا، زۆربەی گیانلەدەستدانەکانیش لەو کەسانەدا بوو کە پێشتر سیستەمی بەرگرییان سەرکوتکراو یان لاواز بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/1611/prognosis|سەردێڕ=Mpox - Prognosis {{!}} BMJ Best Practice US |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230531173630/https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/1611/prognosis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=BMJ Best Practice}}</ref> لەبەرامبەردا، تا نیسانی ٢٠٢٤، سەرهەڵدانی جۆری یەکەم (Clade I) لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ ڕێژەی مردنی (CFR) ٤.٩٪ بووە. <ref name="pmid 38753567">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=McQuiston JH, Luce R, Kazadi DM, Bwangandu CN, Mbala-Kingebeni P, Anderson M, Prasher JM, Williams IT, Phan A, Shelus V, Bratcher A, Soke GN, Fonjungo PN, Kabamba J, McCollum AM, Perry R, Rao AK, Doty J, Christensen B, Fuller JA, Baird N, Chaitram J, Brown CK, Kirby AE, Fitter D, Folster JM, Dualeh M, Hartman R, Bart SM, Hughes CM, Nakazawa Y, Sims E, Christie A, Hutson CL |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=U.S. Preparedness and Response to Increasing Clade I Mpox Cases in the Democratic Republic of the Congo – United States, 2024 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/73/wr/pdfs/mm7319a3-H.pdf |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٧٣|issue=19 |پەڕەکان=٤٣٥–٤٤٠|doi=10.15585/mmwr.mm7319a3 |pmc=١١١١٥٤٣٢|pmid=٣٨٧٥٣٥٦٧}}</ref> جیاوازیی نێوان ئەم خەمڵاندنانە دەگەڕێتەوە بۆ: * جیاوازی لە توانای نەخۆشخستن (Virulence)ی جۆری یەکەم لەچاو جۆری دووەمدا. <ref name="pmid 38753567">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=McQuiston JH, Luce R, Kazadi DM, Bwangandu CN, Mbala-Kingebeni P, Anderson M, Prasher JM, Williams IT, Phan A, Shelus V, Bratcher A, Soke GN, Fonjungo PN, Kabamba J, McCollum AM, Perry R, Rao AK, Doty J, Christensen B, Fuller JA, Baird N, Chaitram J, Brown CK, Kirby AE, Fitter D, Folster JM, Dualeh M, Hartman R, Bart SM, Hughes CM, Nakazawa Y, Sims E, Christie A, Hutson CL |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=U.S. Preparedness and Response to Increasing Clade I Mpox Cases in the Democratic Republic of the Congo – United States, 2024 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/73/wr/pdfs/mm7319a3-H.pdf |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٧٣|issue=19 |پەڕەکان=٤٣٥–٤٤٠|doi=10.15585/mmwr.mm7319a3 |pmc=١١١١٥٤٣٢|pmid=٣٨٧٥٣٥٦٧}}</ref> * کەمیی تۆمارکردنی حاڵەتە سووکەکان یان بێنیشانەکان لە ناوچە خۆجێییەکانی ئەفریقادا، کە بەگشتی ژێرخانی تەندروستییان لاوازە. <ref name="Death_Rates">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Vogel L |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Making sense of monkeypox death rates |journal=CMAJ |بەرگ=١٩٤|issue=31 |پەڕە=E١٠٩٧|doi=10.1503/cmaj.1096012 |pmc=٩٣٧٧٥٦٧|pmid=٣٥٩٧٠٥٥٠|doi-access=free}}</ref> * پەرەسەندنی ڤایرۆسەکە بە شێوەیەک کە ببێتە هۆی نەخۆشییەکی سووکتر لە مرۆڤدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Dumonteil E, Herrera C, Sabino-Santos G |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Monkeypox Virus Evolution before 2022 Outbreak |journal=Emerging Infectious Diseases |بەرگ=٢٩|issue=2 |پەڕەکان=٤٥١–٤٥٣|doi=10.3201/eid2902.220962 |pmc=٩٨٨١٧٨٦|pmid=٣٦٦٩٢٥١١}}</ref> * باشتربوونی تەندروستیی گشتی و چاودێریی تەندروستیی باشتر لەو کۆمەڵگەیانەی کە زیاترین زیانیان بەرکەوت لە سەرهەڵدانە جیهانییەکەی ٢٠٢٢-٢٠٢٣دا. <ref name="Death_Rates" /> === لە ئاژەڵەکانی تردا === بڕوا وایە کە شیردەرە بچووکەکان وەکو سەرچاوەی سروشتی (Reservoir) بۆ ڤایرۆسەکە کاردەکەن لە ناوچە خۆجێییەکاندا. <ref name="CDC_Animals2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/veterinarian/mpox-in-animals.html|سەردێڕ=Mpox in Animals and Pets {{!}} Mpox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240815030808/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/veterinarian/mpox-in-animals.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> بڵاوبوونەوە لە نێوان ئاژەڵەکاندا لە ڕێگەی ڕێڕەوی پیسایی-دەمەوە (Fecal–oral route) و لە ڕێگەی لووتەوە، و لە ڕێگەی برین و خواردنی گۆشتی تووشبووەوە ڕوودەدات. <ref name="Wingfield20092">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Veterinary Disaster Response|vauthors=Nash SL, Palmer SB, Wingfield WE|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٨-١٠١٤-٠|veditors=Wingfield WE, Palmer SB|شوێن=Iowa|پەڕەکان=١٦٧–١٦٨|chapter=1.11. Zoonoses and zoonotic diseases|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kffqobiSuqAC&dq=monkeypo&pg=PA167|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240815030801/https://books.google.com/books?id=kffqobiSuqAC&dq=monkeypo&pg=PA167#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها نەخۆشییەکە لە کۆمەڵێکی بەرفراوانی ئاژەڵەکانی تریشدا تۆمارکراوە، لەوانە مەیموون، مێروولەخۆر، ژیشک، سەگی مێرگ (Prairie dogs)، سمۆرە، و مشکی کەپوو درێژ (Shrews). نیشانەکانی نەخۆشییەکە لە ئاژەڵەکاندا بە باشی لێکۆڵینەوەیان لەسەر نەکراوە و توێژینەوەی زیاتریش بەردەوامن. <ref name="CDC_Animals2" /> حاڵەتی تووشبوونی ئاژەڵ لە دەرەوەی ناوچە خۆجێییەکانی ئەفریقا بوونی هەبووە؛ لە کاتی سەرهەڵدانەکەی ساڵی ٢٠٠٣ی ئەمریکادا، سەگەکانی مێرگ (Cynomys ludovicianus) تووشبوون و نیشانەکانی تا، کۆکە، هەوکردنی چاو، کەمخۆری و پەڵەی پێستیان تێدا دەرکەوت. <ref name="CDCanimals2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/veterinarian/examination.html|سەردێڕ=Mpox in the U.S. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220519194218/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/veterinarian/examination.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> هەروەها حاڵەتێکی تووشبوونی سەگی ماڵی (Canis familiaris) هەبووە کە نیشانەی پەڵە و برینی پێستی تێدا دەرکەوتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Seang S, Burrel S, Todesco E, Leducq V, Monsel G, Le Pluart D, Cordevant C, Pourcher V, Palich R |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Evidence of human-to-dog transmission of monkeypox virus |journal=Lancet |بەرگ=٤٠٠|issue=10353 |پەڕەکان=٦٥٨–٦٥٩|doi=10.1016/S0140-6736(22)01487-8 |pmc=٩٥٣٦٧٦٧|pmid=٣٥٩٦٣٢٦٧}}</ref> == هۆکار == ئێم پۆکس لە هەردوو مرۆڤ و ئاژەڵدا بەهۆی تووشبوون بە (ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموونی ئۆرسۆپۆکس - Orthopoxvirus monkeypox) دروست دەبێت – کە ڤایرۆسێکی خاوەن دی ئێن ئەی دوانییە (Double-stranded DNA) و سەر بە ڕەگەزی ڤایرۆسەکانی ئۆرسۆپۆکس و خێزانی ڤایرۆسەکانی ئاوڵەیە (Poxviridae)، ئەمەش وای لێدەکات زۆر نزیک بێت لە ڤایرۆسەکانی ئاوڵەی مرۆڤ (Smallpox)، ئاوڵەی مانگا (Cowpox)، و ڤایرۆسی ڤاکسینیا (Vaccinia). <ref name="WHOfact2023"/> دوو ژێر-جۆرە سەرەکییەکەی ڤایرۆسەکە بریتین لە Clade I و Clade II. لە نیسانی ٢٠٢٤دا، دوای دەستنیشانکردنی گۆڕاوێکی نوێ، جۆری یەکەم (Clade I) دابەش کرا بۆ دوو ژێر-جۆر بە ناوەکانی Ia و Ib. بە هەمان شێوە، جۆری دووەمیش دابەش دەبێت بۆ: Clade IIa و Clade IIb. <ref name="WHOfact2023"/> <ref name="UKHSA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gov.uk/guidance/monkeypox|سەردێڕ=Mpox: background information |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=UK Health Security Agency}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cidrap.umn.edu/mpox/new-mpox-clade-1-lineage-identified-dr-congo-outbreak|سەردێڕ=New mpox clade 1 lineage identified in DR Congo outbreak {{!}} CIDRAP |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Center for Infectious Disease Research and Policy]] (CIDRAP)}}</ref> پێشبینی دەکرێت جۆری یەکەم ببێتە هۆی نەخۆشییەکی توندتر و ڕێژەی مردنی زیاتر بەراورد بە جۆری دووەم. <ref name="NIH_Mpox"/> [[پەڕگە:Monkeypox_viruses_scale.png|وێنۆک|پێکهاتە و قەبارەی ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموون]] ڤایرۆسەکە بە نەخۆشییەکی خۆجێیی (Endemic) دادەنرێت لە ناوچە دارستانە باراناوییە خولگەیییەکانی ناوەڕاست و ڕۆژئاوای ئەفریقا. <ref name="NIH_mpox">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Mpox (Monkeypox) |vauthors=Moore MJ, Rathish B, Zahra F |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK574519/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230316164529/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK574519/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=StatPearls Publishing |pmid=٣٤٦٦٢٠٣٣}}</ref> جگە لە مەیموونەکان، ڤایرۆسەکە دەستنیشانکراوە لە مشکە توورەکەیییەکانی گامبیا، جۆرەکانی مشکی خەواڵوو و سمۆرە ئەفریقییەکاندا. بەکارهێنانی ئەم ئاژەڵانە وەکو خۆراک لەوانەیە سەرچاوەیەکی گرنگ بێت بۆ گواستنەوەی ڤایرۆسەکە بۆ مرۆڤ. <ref name="WHOfact2023"/> == گواستنەوە == پێدەچێت سەرچاوەی سروشتی ڤایرۆسەکە شیردەرە بچووکەکانی ئەفریقای خولگەیی بن. <ref name="NIH_mpox"/> یەکەم بەڵگەی یەکلاکەرەوە لەسەر ئەمە لە شوباتی ٢٠٢٦دا ئاشکرا بوو، کاتێک پشتڕاستکرایەوە کە گۆشتی سمۆرە سەرچاوەی تووشبوونی کۆمەڵێک مەیموونی جۆری (Sooty mangabeys) بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Riutord-Fe |یەکەم=Carme |دوایین٢=Schlotterbeck |یەکەم٢=Jasmin |دوایین٣=Lagostina |یەکەم٣=Lorenzo |دوایین٤=Kouadio |یەکەم٤=Leonce |دوایین٥=Herridge |یەکەم٥=Harriet R. |دوایین٦=Jochum |یەکەم٦=Moritz J. S. |دوایین٧=Noma |یەکەم٧=Nea Yves |دوایین٨=López-Morales |یەکەم٨=Ane |دوایین٩=Hoffmann |یەکەم٩=Donata |دوایین١٠=Calvelage |یەکەم١٠=Sten |دوایین١١=Kühl |یەکەم١١=Hjalmar |دوایین١٢=Mielke |یەکەم١٢=Alexander |دوایین١٣=Crockford |یەکەم١٣=Catherine |دوایین١٤=Samuni |یەکەم١٤=Liran |دوایین١٥=Wittig |یەکەم١٥=Roman M. |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Transmission of MPXV from fire-footed rope squirrels to sooty mangabeys |journal=Nature |بەرگ=٦٥١|issue=8104 |پەڕەکان=١٨٥–١٩٠|bibcode=2026Natur.651..185R |doi=10.1038/s41586-025-10086-y |pmc=١٢٩٦٠٢٣٢|pmid=٤١٦٧٣١٤٦|doi-access=free}}</ref> ڤایرۆسەکە دەتوانێت لە ئاژەڵەوە بۆ ئاژەڵ یان بۆ مرۆڤ بگوێزرێتەوە لە ڕێگەی گازگرتن و ڕووشاندن، لە ڕێگەی ڕاوکردن یان کەوڵکردنی ئاژەڵی تووشبوو، یان لە ڕێگەی خواردنی گۆشتی کاڵ یان کەم کوڵاوەوە. <ref name="CDC_Transmission">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/transmission.html|سەردێڕ=How It Spreads {{!}} Mpox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230521160406/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/transmission.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Chaix |یەکەم=Estelle |دوایین٢=Boni |یەکەم٢=Mickaël |دوایین٣=Guillier |یەکەم٣=Laurent |دوایین٤=Bertagnoli |یەکەم٤=Stéphane |دوایین٥=Mailles |یەکەم٥=Alexandra |دوایین٦=Collignon |یەکەم٦=Catherine |دوایین٧=Kooh |یەکەم٧=Pauline |دوایین٨=Ferraris |یەکەم٨=Olivier |دوایین٩=Martin-Latil |یەکەم٩=Sandra |دوایین١٠=Manuguerra |یەکەم١٠=Jean-Claude |دوایین١١=Haddad |یەکەم١١=Nadia |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Risk of Monkeypox virus (MPXV) transmission through the handling and consumption of food |journal=Microbial Risk Analysis |بەرگ=٢٢|bibcode=2022MbRA...2200237C |doi=10.1016/j.mran.2022.100237 |issn=2352-3530 |pmc=٩٥٩٥٣٤٩|pmid=٣٦٣٢٠٩٢٩|article-number=100237}}</ref> ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی پێستی بریندارەوە، یان لە ڕێگەی ڕووە لینجەکانەوە وەکو دەم، کۆئەندامی هەناسە، یان ئەندامەکانی زاوزێ دەچێتە ناو جەستەوە. <ref name="WHOfact2023"/> ئێم پۆکس دەتوانێت لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر بگوێزرێتەوە لە ڕێگەی بەرکەوتن بە ماددە یان شلەی برینە تووشبووەکان لەسەر پێست، لەناو دەم، یان لەسەر ئەندامەکانی زاوزێ؛ ئەمەش بەرکەوتن لە خۆدەگرێت، بەرکەوتنی نزیک، و لە کاتی جووتبوونی سێکسیدا. <ref name="WHOfact2023">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox|سەردێڕ=Mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421083742/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> <ref name="CDC_Transmission"/> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox|سەردێڕ=Mpox |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> هەروەها مەترسیی تووشبوون لە ڕێگەی کەرەستە پیسبووەکان (Fomites)ەوە بوونی هەیە، وەکو ئەو جلوبەرگە یان جێخەوانەی کە بە پاشماوەی برینەکان پیسبوون. <ref name="CDC_Transmission" /> == دەستنیشانکردن == دەستنیشانکردنی جیاکاریی کلینیکی (Clinical differential diagnosis) جیاوازی دەکات لە نێوان نەخۆشییە پەڵەیییەکانی وەک دڕکەومێکوتە، سورێژە، هەوکردنە بەکتریاییەکانی پێست، گەڕی (Scabies)، هەستیاریی ڕووەکەکان، سیفلیس (Syphilis)، و ئەو هەستیارییانەی پەیوەندییان بە دەرمانەوە هەیە. <ref name="o104">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hussain |یەکەم=Azhar |دوایین٢=Kaler |یەکەم٢=Jasndeep |دوایین٣=Lau |یەکەم٣=George |دوایین٤=Maxwell |یەکەم٤=Tyler |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Clinical Conundrums: Differentiating Monkeypox From Similarly Presenting Infections |ناونیشان=https://assets.cureus.com/uploads/review_article/pdf/113445/20221104-31928-ylnppj.pdf |journal=Cureus |بەرگ=١٤|issue=10 |doi=10.7759/cureus.29929 |issn=2168-8184 |pmc=٩٦٣٤١٤٠|pmid=٣٦٣٤٨٨٨٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|doi-access=free |article-number=e29929}}</ref> پشکنینی کارلێکی زنجیرەییی پۆلیمەرەیز (PCR) بۆ نموونەی برینەکانی پێست، باشترین و پەسەندترین پشکنینی دەستنیشانکردنە، هەرچەندە لایەنە نەرێنییەکەی ئەوەیە کە بەدەستهێنانی ئەنجامەکەی تا ڕادەیەک خاوە. <ref name="WHOfact2023"/> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) یەکەمین پشکنینی دەستنیشانکردنی لەژێر ڕێکاری (لیستی بەکارهێنانی لەناکاو - EUL)دا پەسەند کرد. پشکنینی ئامێری (Alinity m MPXV) ڕێگە بە دەستنیشانکردنی ڤایرۆسەکە دەدات لە ڕێگەی پشکنینی تاقیگەییی نموونەی برینەکانی پێستەوە، کە ئەنجامەکە لە ماوەی کەمتر لە دوو کاتژمێردا دەردەخات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/10/4/who-approves-first-mpox-test-for-faster-diagnoses|سەردێڕ=WHO approves first mpox test for faster diagnoses |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.molecular.abbott/us/en/products/infectious-disease/alinity-m-monkeypox-assay|سەردێڕ=Alinity m Monkeypox Assay |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Abbott Laboratories}}</ref> == ڕێگریکردن == === پێکوتە === لە ڕووی مێژووییەوە، دەرکەوتووە کە پێکوتەی ئاوڵەی مرۆڤ (Smallpox) مەترسیی تووشبوون بە ئێم پۆکس کەمدەکاتەوە لەو کەسانەی لە ئەفریقا پێشتر کوتراون. کەمبوونەوەی بەرگری دژی ڤایرۆسەکانی ئاوڵە لەو کۆمەڵگەیانەی بەرکەوتەیان هەیە، یەکێکە لە هۆکارەکانی زیادبوونی ڕێژەی بڵاوبوونەوەی ئێم پۆکس لە مرۆڤدا. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ کەمبوونەوە و دابەزینی ئەو بەرگرییە بەکۆمەڵەی (Cross-protective immunity) لە ناو ئەو کەسانەی کە پێش ساڵی ١٩٨٠ کوتراون (کاتێک کە هەڵمەتە بەرفراوانەکانی کوتانی ئاوڵە وەستێنران)، هەروەها بەهۆی زیادبوونی وردەوردەی ڕێژەی کەسانی نەکوترراو لە ناو کۆمەڵگەدا. <ref name="Kantele, A. 2016">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kantele A, Chickering K, Vapalahti O, Rimoin AW |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Emerging diseases-the monkeypox epidemic in the Democratic Republic of the Congo |journal=Clinical Microbiology and Infection |بەرگ=٢٢|issue=8 |پەڕەکان=٦٥٨–٦٥٩|doi=10.1016/j.cmi.2016.07.004 |pmc=٩٥٣٣٨٨٧|pmid=٢٧٤٠٤٣٧٢|doi-access=free}}</ref> تا مانگی ئابی ٢٠٢٤، چوار پێکوتە بۆ خۆپاراستن لە ئێم پۆکس بەکاردەهێنران، کە هەموویان لە بنەڕەتدا بۆ دژی ئاوڵە پەرەیان پێدراوە. * پێکوتەی MVA-BN (بە ناوە بازرگانییەکانی Jynneos, Imvamune یان Imvanex دەناسرێت) کە لەلایەن کۆمپانیای (Bavarian Nordic)ەوە بەرهەم دەهێنرێت. مۆڵەتی بەکارهێنانی دژی ئێم پۆکسی لە ئەوروپا، ئەمریکا و کەنەدا هەیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.labiotech.eu/trends-news/monkeypox-smallpox-vaccine/|سەردێڕ=Bavarian Nordic gets European monkeypox approval for smallpox vaccine |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Labiotech UG}}</ref> * پێکوتەی LC16 لە کۆمپانیای KMB Biologics (ژاپۆن) – مۆڵەتی بەکارهێنانی لە ژاپۆن هەیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/1611/prevention|سەردێڕ=Mpox - Prevention {{!}} BMJ Best Practice US |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=British Medical Journal}}</ref> * پێکوتەی OrthopoxVac، کە مۆڵەتی بەکارهێنانی لە ڕووسیا هەیە و لەلایەن (سەنتەری توێژینەوەی دەوڵەتی بۆ ڤایرۆسناسی و بایۆتەکنۆلۆژیا - VECTOR)ەوە لە ڕووسیا بەرهەم دەهێنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://gxpnews.net/en/2023/09/the-vector-center-will-soon-commence-the-production-of-the-smallpox-vaccine/|سەردێڕ=The Vector center will soon commence the production of the smallpox vaccine |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=GxP News}}</ref> * پێکوتەی ACAM2000، کە لەلایەن کۆمپانیای Emergent BioSolutionsەوە بەرهەم دەهێنرێت. لە مانگی ئابی ٢٠٢٤دا بۆ بەکارهێنان دژی ئێم پۆکس لە ئەمریکا پەسەند کرا. پێکوتەکانی MVA-BN و ACAM2000 هەردووکیان ڤایرۆسی (ڤاکسینیا - Vaccinia)یان تێدایە. ڤاکسینیا ڤایرۆسێکی کەمتر مەترسیدارە لە ڕەگەزی ئۆرسۆپۆکس بەراورد بە ڤایرۆسی ئێم پۆکس یان ڤایرۆسی ڤاریۆلا (هۆکاری ئاوڵە)، و بەهۆی لێکچوونێکی زۆری پرۆتینی لە نێوان ڤایرۆسەکانی ئۆرسۆپۆکسدا، ئەم دوو پێکوتەیەی ڤاکسینیا دەبنە هۆی دروستبوونی دژەتەن کە بەرگرییەکی بەکۆمەڵ دژی ڤایرۆسەکانی تری ئەم خێزانە دابین دەکەن، وەکو ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموون. لەبەر ئەوەی ڤایرۆسی ڤاکسینیا لە پێکوتەی MVA-BNدا توانای زۆربوونی (لەبەرگرتنەوەی) نییە، لە ئەمریکا پێشنیار دەکرێت لەبری ACAM2000 بەکاربهێنرێت بۆ ئەو کەسانەی کە مەترسییەکی بەرزی تووشبوون بە ئێم پۆکسیان هەیە یان ئەوانەی کە لەم دواییانەدا بەرکەوتەیان هەبووە. <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rao |یەکەم=Agam K. |ڕێکەوت=٢٠٢٥|سەردێڕ=Use of JYNNEOS (Smallpox and Mpox Vaccine, Live, Nonreplicating) for Persons Aged ≥18 Years at Risk for Mpox During an Mpox Outbreak: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices — United States, 2023 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/74/wr/mm7422a3.htm |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |زمان=en-us |بەرگ=٧٤|issue=22 |پەڕەکان=٣٨٥–٣٩٢|doi=10.15585/mmwr.mm7422a3 |issn=0149-2195 |pmc=١٢١٧٦١٠٣|pmid=٤٠٥٣١٧٩٨}}</ref> سەنتەرەکانی کۆنترۆڵکردن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکانی ئەمریکا (CDC) پێشنیار دەکات کە ئەو کەسانەی لێکۆڵینەوە لە سەرهەڵدانەکانی ئێم پۆکس دەکەن، ئەوانەی چاودێریی کەسانی تووشبوو یان ئاژەڵی تووشبوو دەکەن، و ئەوانەی بەهۆی بەرکەوتنی نزیک یان سێکسییەوە لەگەڵ کەسانی تووشبوو یان ئاژەڵی تووشبوو بەرکەوتەیان هەبووە، پێویستە پێکوتە وەربگرن. <ref name="CDC_About"/> (CDC) و (ئاژانسی دەرمانی ئەوروپی - EMA) بەکارهێنانی پێکوتەی MVA-BN بە شێوەی دوو-ژەم پێشنیار دەکەن بۆ ئەو پێگەیشتووانەی کە مەترسیی تووشبوونیان بە ئێم پۆکس لە ڕێگەی چالاکیی سێکسییەوە لەسەرە. <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rao |یەکەم=Agam K. |ڕێکەوت=٢٠٢٥|سەردێڕ=Use of JYNNEOS (Smallpox and Mpox Vaccine, Live, Nonreplicating) for Persons Aged ≥18 Years at Risk for Mpox During an Mpox Outbreak: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices — United States, 2023 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/74/wr/mm7422a3.htm |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |زمان=en-us |بەرگ=٧٤|issue=22 |پەڕەکان=٣٨٥–٣٩٢|doi=10.15585/mmwr.mm7422a3 |issn=0149-2195 |pmc=١٢١٧٦١٠٣|pmid=٤٠٥٣١٧٩٨}}</ref> <ref name="Imvanex">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ema.europa.eu/en/documents/other/considerations-posology-use-vaccine-jynneos/imvanex-mva-bn-against-monkeypox_en.pdf|سەردێڕ=European Medicines Agency (EMA) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230528112802/https://www.ema.europa.eu/en/documents/other/considerations-posology-use-vaccine-jynneos/imvanex-mva-bn-against-monkeypox_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> === ڕێکارەکانی تر === CDC چەندین ڕێنمایی وردی داڕشتووە سەرباری ڕێکارە ستانداردەکانی کۆنترۆڵکردنی توشبوون. ئەمانە ئەوە لەخۆدەگرن کە کارمەندانی تەندروستی پێویستە جلی تایبەت (Gown)، دەمامک، چاویلکەی خۆپاراستن، و دەمامکی پاڵاوتنی هەوای یەکجاربەکارهاتوو (وەکو N95) بەکاربهێنن، و پێویستە کەسی تووشبوو لە ژوورێکی تایبەتدا گۆشەگیر (کەرەنتینە) بکرێت بۆ ڕێگریکردن لە بەرکەوتنی کەسانی تر پێی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/infection-control-hospital.html|سەردێڕ=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/infection-control-hospital.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220518152243/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/infection-control-hospital.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> ئەو کەسانەی لەو وڵاتانەدا دەژین کە ئێم پۆکس تێیاندا پەتایەکی خۆجێییە، پێویستە خۆیان بەدوور بگرن لە بەرکەوتن بە شیردەرە نەخۆشەکانی وەک قرتێنەرەکان، توورەکەدارەکان (Marsupials)، و مەیموونەکان (مردوو بن یان زیندوو) کە دەکرێت هەڵگری ڤایرۆسەکە بن، و پێویستە خۆیان بپارێزن لە خواردن یان مامەڵەکردن لەگەڵ گۆشتی ئاژەڵی کێویدا (Bush meat). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON388|سەردێڕ=Multi-country monkeypox outbreak in non-endemic countries: Update |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220530002122/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON388 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> <ref name="WHO_Q&A"/> لە میانی سەرهەڵدانەکەی ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣دا، چەندین دەزگای تەندروستیی گشتی هەڵمەتی هۆشیاریی گشتییان دەستپێکرد بە مەبەستی کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/resources/toolkits/organizer.html|سەردێڕ=CDC’s Mpox Toolkit for Event Organizers {{!}} Mpox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230528072604/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/resources/toolkits/organizer.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://campaignresources.dhsc.gov.uk/campaigns/monkeypox/|سەردێڕ=Monkeypox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230528122209/https://campaignresources.dhsc.gov.uk/campaigns/monkeypox/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Department of Health and Social Care – Campaign Resource Centre}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.health.wa.gov.au/Articles/A_E/Campaign-monkeypox-awareness|سەردێڕ=Sorry…the page you are looking for no longer exists |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230528122208/https://www.health.wa.gov.au/Articles/A_E/Campaign-monkeypox-awareness |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Western Australia Department of Health}}</ref> == چارەسەر == زۆربەی حاڵەتەکانی ئێم پۆکس بە نیشانەی سووکەوە دەردەکەون و لە ماوەی ٢ بۆ چوار هەفتەدا بەتەواوی چاک دەبنەوە. <ref name="Gov.UK2022">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gov.uk/guidance/monkeypox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240820191452/https://www.gov.uk/guidance/monkeypox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Mpox: background information |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[UK Health Security Agency]]}}</ref><ref name="WHO_Q&A2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240819162521/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Mpox |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> هیچ چارەسەرێکی تایبەت و بڕاوە بۆ نەخۆشییەکە نییە، هەرچەندە دەرمانی دژەڤایرۆسی وەکو (تێکۆڤیریمات - Tecovirimat) بۆ چارەسەرکردنی حاڵەتە توندەکانی ئێم پۆکس پەسەند کراون. <ref name="CSC_TPOXX2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/treatment.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524202025/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/if-sick/treatment.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |سەردێڕ=Patient's Guide to Mpox Treatment with Tecovirimat (TPOXX) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/tecovirimat-siga |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220516151355/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/tecovirimat-siga |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Tecovirimat SIGA |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref><ref name="NIH_Mpox2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230523142513/https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/mpox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases |سەردێڕ=Mpox (formerly Monkeypox) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێداچوونەوەیەکی (کۆکرەین - Cochrane) لە ساڵی ٢٠٢٣دا هیچ توێژینەوەیەکی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکیی تەواوکراوی نەدۆزییەوە کە لێکۆڵینەوەی لەسەر دەرمانەکانی تایبەت بە چارەسەری ئێم پۆکس کردبێت. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fox T, Gould S, Princy N, Rowland T, Lutje V, Kuehn R |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Therapeutics for treating mpox in humans |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |بەرگ=٢٠٢٣|issue=3 |doi=10.1002/14651858.CD015769 |pmc=١٠٠١٢٤٠٥|pmid=٣٦٩١٦٧٢٧|article-number=CD015769 |collaboration=Cochrane Infectious Diseases Group}}</ref> پێداچوونەوەکە چەند توێژینەوەیەکی کۆنترۆڵکراوی ناهەڕەمەکی دەستنیشان کرد کە هەڵسەنگاندنیان بۆ سەلامەتیی دەرمانەکانی ئێم پۆکس کردووە، و دەرکەوت کە هیچ مەترسییەکی بەرچاو لە بەکارهێنانی تێکۆڤیریماتدا نییە، لەگەڵ بەڵگەیەکی کەم-متمانە کە ئاماژە بەوە دەکات لەوانەیە دەرمانی (برینسیدۆفۆڤیر - Brincidofovir) ببێتە هۆی زیانێکی سووکی جگەر. <ref name=":02">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fox T, Gould S, Princy N, Rowland T, Lutje V, Kuehn R |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Therapeutics for treating mpox in humans |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |بەرگ=٢٠٢٣|issue=3 |doi=10.1002/14651858.CD015769 |pmc=١٠٠١٢٤٠٥|pmid=٣٦٩١٦٧٢٧|article-number=CD015769 |collaboration=Cochrane Infectious Diseases Group}}</ref> بوونی ئازار باوە و دەشێت زۆر توند بێت؛ دەکرێت چاودێریی پاڵپشتیکەر (Supportive care) وەکو کۆنترۆڵکردنی ئازار یان تا بۆ نەخۆش بەکاربهێنرێت. <ref name="WHO_Q&A3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240819162521/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Mpox |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref><ref name="BMJ_Best">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/1611/treatment-algorithm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221204091145/https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/1611/treatment-algorithm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[BMJ Best Practice]] |سەردێڕ=Mpox (monkeypox) – Treatment algorithm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو کەسانەی نەخۆشییەکەیان سووکە پێویستە لە ماڵەوە خۆیان کەرەنتینە بکەن، شلەمەنیی زۆر بخۆنەوە، خواردنی باش بخۆن، و هەنگاو بنێن بۆ پاراستنی تەندروستیی دەروونییان. <ref name="WHOfact20232">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421083742/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=WHO Factsheet{{snd}}Mpox (Monkeypox) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> ئەو کەسانەی لە مەترسییەکی بەرزی نەخۆشییەکەدان بریتین لە منداڵان، ژنانی دووگیان، کەسانی بەتەمەن و ئەو کەسانەی سیستەمی بەرگرییان لاوازە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ecdc.europa.eu/en/all-topics-z/monkeypox/factsheet-health-professionals|سەردێڕ=Factsheet for health professionals on mpox |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220620042406/https://www.ecdc.europa.eu/en/all-topics-z/monkeypox/factsheet-health-professionals |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=European Centre for Disease Prevention and Control}}</ref> بۆ ئەم کەسانە، یان ئەوانەی کە نەخۆشییەکەیان توندە، پێشنیار دەکرێت لە نەخۆشخانە بخەوێنرێن و چاودێرییەکی وردی نیشانەکانیان بکرێت. <ref name="BMJ_Best"/> چارەسەری نیشانەیی (Symptomatic treatment) پێشنیار دەکرێت بۆ لێکەوتانەی وەکو هەوکردنی کۆم (Proctitis) و خورووی توند (Pruritis) . <ref name="BMJ_Best" /> توێژینەوەیەک لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ دەریخست کە دەرمانی دژەڤایرۆسیی تێکۆڤیریمات ماوەی مانەوەی برینەکانی ئێم پۆکسی کورت نەکردووەتەوە لەو کەسانەی تووشی جۆری یەکەمی ئێم پۆکس ببوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nih.gov/news-events/news-releases/antiviral-tecovirimat-safe-did-not-improve-clade-i-mpox-resolution-democratic-republic-congo|سەردێڕ=The antiviral tecovirimat is safe but did not improve clade I mpox resolution in Democratic Republic of the Congo {{!}} National Institutes of Health (NIH) |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=National Institutes of Health (NIH)}}</ref> سەرباری ئەمەش، ڕێژەی گشتیی مردن لە توێژینەوەکەدا نزیکەی ١.٧٪ بوو، کە بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر بوو لە ڕێژەی مردنی ٣.٦٪ یان زیاتر کە لە حاڵەتە گشتییەکانی ئێم پۆکسدا لە کۆنگۆ بینراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mast |یەکەم=Jason |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.statnews.com/2024/08/15/mpox-antiviral-tecovirimat-no-better-than-placebo-nih/|سەردێڕ=Antiviral used for mpox no better than placebo, NIH says |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=STAT}}</ref> ئەمەش ئەوە دەردەخات کە خەواندن لە نەخۆشخانە و دابینکردنی چاودێریی پاڵپشتیکەری کوالیتی-بەرز، بە شێوەیەکی بەرچاو ئاکامی تەندروستیی تووشبووانی ئێم پۆکس باشتر دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Priyan |یەکەم=Vishnu |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.clinicaltrialsarena.com/news/niaid-siga-mpox-trial/|سەردێڕ=NIAID reports preliminary data from trial of SIGA’s Mpox treatment |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Clinical Trials Arena}}</ref> ئەم توێژینەوەیە لەلایەن (پەیمانگای نیشتمانیی تەندروستی - NIH)ی ئەمریکییەوە سپۆنسەر کرا و بە هاوبەشی لەگەڵ پەیمانگای نیشتمانیی توێژینەوەی بایۆمیدیکاڵی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ سەرپەرشتی کرا. توێژینەوەیەکی تری ساڵی ٢٠٢٤ لەسەر دەرمانی دژە ڤایرۆسیی تێکۆڤیریمات سەر بە کۆمپانیای (Siga Technologies)، ئەوەی دەرخست کە ئەم دەرمانە کاریگەر نییە لە کەمکردنەوەی کاتی چاکبوونەوەی برینەکان یان کەمکردنەوەی ئازار لەو پێگەیشتووانەی کە بە جۆری دووەمی ئێم پۆکس تووشبوون. بە پشتبەستن بە ئەنجامە سەرەتاییەکان، لیژنەی سەلامەتی پێشنیاری ڕاگرتنی وەرگرتنی نەخۆشی زیاتری کرد بۆ توێژینەوەکە. ئەم توێژینەوەیە، کە لە ئەیلولی ٢٠٢٢ لەلایەن پەیمانگای نیشتمانیی ئەمریکی بۆ هەستیاری و نەخۆشییە گوازراوەکان دەستی پێکردبوو، نەخۆشانی لە چەندین وڵاتەوە لەخۆگرتبوو (لە نێویاندا ئەمریکا، ئەرجەنتین، و ژاپۆن) کە نیشانەکانی ئێم پۆکسیان بۆ کەمتر لە ١٤ ڕۆژ هەبوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.contagionlive.com/view/nih-study-finds-tecovirimat-safe-but-ineffective-for-treating-mpox|سەردێڕ=NIH Study Finds Tecovirimat Safe, But Ineffective for Treating Mpox {{!}} Contagion Live |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ContagionLive |زمان=en}}</ref> شیکارییەکی سەرەتایی هیچ جیاوازییەکی بەرچاوی دەرنەخست لە چارەسەربوونی برینەکان یان کەمبوونەوەی ئازار لە نێوان بەکارهێنانی تێکۆڤیریمات و دەرمانی خەیاڵی (پلاسیبۆ - Placebo). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nih.gov/news-events/news-releases/nih-study-finds-tecovirimat-was-safe-did-not-improve-mpox-resolution-or-pain|سەردێڕ=NIH Study Finds Tecovirimat Was Safe but Did Not Improve Mpox Resolution or Pain {{!}} National Institutes of Health (NIH) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=National Institutes of Health (NIH) |زمان=EN}}</ref> === دەستنیشانکردن لە ژینگە کەم-سەرچاوەکاندا === لەگەڵ سەرهەڵدانەکەی مانگی ئابی ٢٠٢٤ لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) داوای لە کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان کرد کە بەرهەمەکانیان بۆ پێداچوونەوەی لەناکاو پێشکەش بکەن. ئەم دەستپێشخەرییە بەشێکە لە هەوڵەکانی WHO بۆ دەستەبەرکردنی ئامرازەکانی دەستنیشانکردنی کاریگەر، بەتایبەتی بۆ دانیشتووانی ناوچە کەم-داهاتەکان. ئاژانسەکە داوای لە بەرهەمهێنەران کردووە پشکنینەکانیان پێشکەشی پرۆسەی (لیستی بەکارهێنانی لەناکاو) بکەن، کە ڕێگە بە WHO دەدات ئەم بەرهەمە پزیشکییانە بە خێراییەکی زیاتر پەسەند بکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/news/item/29-08-2024-who-urges-rapid-access-to-mpox-diagnostic-tests--invites-manufacturers-to-emergency-review#:~:text=WHO%20has%20asked%20manufacturers%20of,particularly%20in%20low-income%20settings.|سەردێڕ=WHO urges rapid access to mpox diagnostic tests, invites manufacturers to emergency review |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> ئەم پرۆسەیە بە جۆرێک داڕێژراوە کە یارمەتیی وڵاتان بدات لە دابینکردنی بەرهەمە سەرەکییەکان لە ڕێگەی ئاژانسەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و هاوبەشەکانی ترەوە. ئەم پەلەکردنە لە کاتێکدایە کە فۆرمێکی نوێی زۆر خێرا گوازراوەی سەرهەڵدانەکەی ساڵی ٢٠٢٤ نیگەرانیی جیهانیی لێ کەوتووەتەوە، کە بووە هۆی ئەوەی WHO ئێم پۆکس وەک باری لەناکاوی تەندروستیی گشتیی جیهانی ڕابگەیەنێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/publications/m/item/mpox-global-strategic-preparedness-and-response-plan|سەردێڕ=Mpox global strategic preparedness and response plan |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> == پەتاناسی == [[پەڕگە:Monkeypox_By_Country.svg|وێنۆک|نەخشەی جیهانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئێم پۆکس (ئاوڵەی مەیموون){{Legend|#8888ff|ناوچەی خۆجێیی جۆری یەکەم{{nbsp}}}}<templatestyles src="Legend/styles.css" />{{Legend|#ff8888|ناوچەی خۆجێیی جۆری دووەم{{nbsp}}}}<templatestyles src="Legend/styles.css" />{{Legend|#aa44aa|بوونی هەردوو جۆرەکە}}<templatestyles src="Legend/styles.css" />{{Legend|#aa0000|{{nbsp}}سەرهەڵدانی جۆری دووەم لە ٢٠٢٢}}<templatestyles src="Legend/styles.css" />{{Legend|#FFC6C6|حاڵەتە گومانلێکراوەکان}}]] === مێژوو === ئێم پۆکس بۆ یەکەمجار وەک نەخۆشییەکی سەربەخۆ لە ساڵی ١٩٥٨ لە نێو مەیموونەکانی تاقیگەدا لە کۆپنهاگنی دانیمارک دەستنیشان کرا، هەرچەندە سەرچاوەی نەخۆشییەکە تا ئێستاش بە نەزانراوی ماوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Parker S, Buller RM |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=A review of experimental and natural infections of animals with ''Orthopoxvirus monkeypox'' between 1958 and 2012 |journal=Future Virology |بەرگ=٨|issue=2 |پەڕەکان=١٢٩–١٥٧|doi=10.2217/fvl.12.130 |pmc=٣٦٣٥١١١|pmid=٢٣٦٢٦٦٥٦}}</ref> <ref name="CDC_About"/> یەکەم حاڵەتی تۆمارکراوی تووشبوونی مرۆڤ لە ساڵی ١٩٧٠ ڕوویدا، کە بریتی بوون لە شەش منداڵی نەکوترراو لە کاتی هەڵمەتەکانی بنەبڕکردنی ئاوڵەدا، و یەکەمیان کوڕێکی ٩ مانگانە بوو لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ. <ref name="Bunge2022">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bunge EM, Hoet B, Chen L, Lienert F, Weidenthaler H, Baer LR, Steffen R |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The changing epidemiology of human monkeypox-A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |بەرگ=١٦|issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 |pmc=٨٨٧٠٥٠٢|pmid=٣٥١٤٨٣١٣|doi-access=free |article-number=e0010141}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBungeHoetChenLienert2022">Bunge EM, Hoet B, Chen L, Lienert F, Weidenthaler H, Baer LR, et&nbsp;al. (February 2022). [[doi:10.1371/journal.pntd.0010141|"The changing epidemiology of human monkeypox-A potential threat? A systematic review"]]. ''PLOS Neglected Tropical Diseases''. '''16''' (2) e0010141. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1371/journal.pntd.0010141|10.1371/journal.pntd.0010141]]</span>. [[PMC (identifier)|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8870502 8870502]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35148313 35148313].</cite></ref> <ref name="Cho1973">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Cho CT, Wenner HA |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٧٣|سەردێڕ=Monkeypox virus |journal=Bacteriological Reviews |بەرگ=٣٧|issue=1 |پەڕەکان=١–١٨|doi=10.1128/br.37.1.1-18.1973 |pmc=٤١٣٨٠١|pmid=٤٣٤٩٤٠٤}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٦، زیاتر لە ٣٠٠ حاڵەتی تووشبوونی مرۆڤ بە ئێم پۆکس لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ (کە ئەوکات بە زەئیر دەناسرا) تۆمارکران، کە زۆربەیان بەهۆی بەرکەوتن بە ئاژەڵەوە بوون. <ref name="Meyer2002">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Meyer H, Perrichot M, Stemmler M, Emmerich P, Schmitz H, Varaine F, Shungu R, Tshioko F, Formenty P |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Outbreaks of disease suspected of being due to human ''Orthopoxvirus monkeypox'' infection in the Democratic Republic of Congo in 2001 |journal=Journal of Clinical Microbiology |بەرگ=٤٠|issue=8 |پەڕەکان=٢٩١٩–٢٩٢١|doi=10.1128/JCM.40.8.2919-2921.2002 |pmc=١٢٠٦٨٣|pmid=١٢١٤٩٣٥٢}}</ref> ڤایرۆسەکە لەناو مشکە توورەکەیییەکانی گامبیا، مشکی خەواڵوو، و سمۆرە ئەفریقییەکاندا دۆزراوەتەوە، کە زۆرجار وەک خۆراک بەکاردەهێنران. <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Falendysz EA, Lopera JG, Lorenzsonn F, Salzer JS, Hutson CL, Doty J, Gallardo-Romero N, Carroll DS, Osorio JE, Rocke TE |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Further Assessment of Monkeypox Virus Infection in Gambian Pouched Rats (Cricetomys gambianus) Using In Vivo Bioluminescent Imaging |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |بەرگ=٩|issue=10 |doi=10.1371/journal.pntd.0004130 |pmc=٤٦٢٧٧٢٢|pmid=٢٦٥١٧٨٣٩|doi-access=free |article-number=e0004130}}</ref> <ref name="WHOfact2023"/> چەندین حاڵەتی زیاتری ئێم پۆکس لە ناوەڕاست و ڕۆژئاوای ئەفریقا تۆمارکراون، بەتایبەتی لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، کە تێیدا لە نێوان ساڵانی ٢٠١١ بۆ ٢٠١٤، ساڵانە ٢٠٠٠ حاڵەت تۆمار دەکران. هەرچەندە داتا کۆکراوەکان زۆرجار ناتەواو و پشتڕاستنەکراوەن، کە ئەمەش ڕێگرە لە بەدەستهێنانی خەمڵاندنێکی ورد بۆ ژمارەی حاڵەتەکانی ئێم پۆکس بەپێی کات. <ref name="Skle">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sklenovská N, Van Ranst M |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Emergence of Monkeypox as the Most Important Orthopoxvirus Infection in Humans |journal=Frontiers in Public Health |بەرگ=٦|bibcode=2018FrPH....6..241S |doi=10.3389/fpubh.2018.00241 |pmc=٦١٣١٦٣٣|pmid=٣٠٢٣٤٠٨٧|doi-access=free |article-number=241}}</ref> هەرچەندە سەرەتا وا دەزانرا لە مرۆڤدا دەگمەنە، بەڵام لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە ڕێژەی حاڵەتەکان زیادی کردووە، <ref name="Andrew2020">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology|vauthors=James WD, Elston D, Treat JR, Rosenbach MA, Neuhaus I|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Elsevier|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٢٣-٥٤٧٥٣-٦|edition=13th|شوێن=Edinburgh|پەڕە=٣٨٩|chapter=19. Viral diseases|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|chapter-url=https://books.google.com/books?id=UEaEDwAAQBAJ&dq=human&pg=PA389|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230119201622/https://books.google.com/books?id=UEaEDwAAQBAJ&dq=human&pg=PA389|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Bunge2022"/> کە پێدەچێت هۆکارەکەی دابەزین و کەمبوونەوەی بەرگریی بێت لە پاش وەستاندنی هەڵمەتی ڕۆتینی پێدانی پێکوتەی ئاوڵە. <ref name="Mc2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=McCollum AM, Damon IK |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Human monkeypox |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٥٨|issue=2 |پەڕەکان=٢٦٠–٢٦٧|doi=10.1093/cid/cit703 |pmc=٥٨٩٥١٠٥|pmid=٢٤١٥٨٤١٤}}</ref> === ''مەترسییەکانی داهاتوو'' === سەرچاوەی سروشتی ڤایرۆسی ئێم پۆکس تا ئێستا بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە دیاری نەکراوە. قرتێنەرە بچووکەکان وەک باشترین کاندید بۆ ئەمە دادەنرێن. بەبێ هەبوونی هەڵمەتێکی گەورەی کوتان، سەرهەڵدانەکانی ئێم پۆکس لە مرۆڤدا بۆ ماوەیەکی نادیار لە ناوچە خۆجێییەکاندا بەردەوام دەبن، لەگەڵ هەبوونی مەترسییەکی بەردەوام کە بڵاوبوونەوەکان بگەنە ئەو ناوچانەش کە پێشتر نەخۆشییەکەیان تێدا نەبووە. بەڵگەکانی تر — وەکو ئەوەی کە ڤایرۆسەکە پەرەدەسەنێت بۆ ئەوەی خێراتر لە نێوان مرۆڤدا بگوێزرێتەوە، توانای تووشکردنی کۆمەڵێکی بەرفراوان لە خانەخوێ (Hosts)، و هەبوونی ئەگەری گواستنەوەی لە مرۆڤەوە بۆ ئاژەڵ — بوونەتە هۆی سەرهەڵدانی ئەو مەترسییەی کە لەوانەیە ئێم پۆکس لە سەرچاوە سروشتییە نوێیەکانی دەرەوەی ئەفریقا بڵاوببێتەوە، یان ببێتە هۆی پەتا جیهانییەکانی داهاتوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Johnson PL, Bergstrom CT, Regoes RR, Longini IM, Halloran ME, Antia R |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Evolutionary consequences of delaying intervention for monkeypox |journal=Lancet |بەرگ=٤٠٠|issue=10359 |پەڕەکان=١١٩١–١١٩٣|doi=10.1016/S0140-6736(22)01789-5 |pmc=٩٥٣٤٠١٠|pmid=٣٦١٥٢٦٦٨}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gavi.org/vaccineswork/monkeypox-cases-waning-global-threat-remains|سەردێڕ=Monkeypox cases waning, but global threat remains |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230601140741/https://www.gavi.org/vaccineswork/monkeypox-cases-waning-global-threat-remains |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Gavi, the Vaccine Alliance}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Adetifa I, Muyembe JJ, Bausch DG, Heymann DL |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Mpox neglect and the smallpox niche: a problem for Africa, a problem for the world |journal=Lancet |بەرگ=٤٠١|issue=10390 |پەڕەکان=١٨٢٢–١٨٢٤|doi=10.1016/S0140-6736(23)00588-3 |pmc=١٠١٥٤٠٠٣|pmid=٣٧١٤٦٦٢٢|s2cid=258441920}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/mpox/risks/animals.html|سەردێڕ=Not Found |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230601140740/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/mpox/risks/animals.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Public Health Agency of Canada}}</ref> دوای سەرهەڵدانەکەی ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣، ئێم پۆکس (Clade IIb) لە ناو دانیشتووانی دەرەوەی ئەفریقادا بە ئاستێکی زۆر نزم هەر بوونی ماوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Mathieu E, Spooner F, Dattani S, [[Hannah Ritchie|Ritchie H]], [[Max Roser|Roser M]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Mpox (monkeypox) |ناونیشان=https://ourworldindata.org/monkeypox |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Our World in Data |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220703033822/https://ourworldindata.org/monkeypox |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی زیادبوونی ژمارەی حاڵەتەکانی ئێم پۆکسی (جۆری یەکەم Clade I) لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ ڕاگەیاند، بە تۆمارکردنی ١٢,٥٦٩ حاڵەت لەو ساڵەدا لەگەڵ ٦٥١ حاڵەتی گیانلەدەستدان؛ هەروەها ئەمە یەکەم بەڵگەی سەلمێنراو بوو بۆ گواستنەوەی سێکسیی جۆری یەکەم. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON493|سەردێڕ=Mpox (monkeypox) - Democratic Republic of the Congo |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231124220630/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON493 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ەوە بەرزبوونەوەیەک لە تووشبوون بە جۆری یەکەمی ڤایرۆسی ئێم پۆکس لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ (DRC) بینراوە، بە جۆرێک کە ئێستا حاڵەتی زیاتر لە وڵاتە ئەفریقییەکانی تر تۆمار دەکرێن کە پێشتر هیچ حاڵەتێکی ئێم پۆکسیان نەبووە. دوو حاڵەتی هاوردەکراویش لە سوید و تایلەند تۆمارکران. تا ٢٣ی ئابی ٢٠٢٤، زیاتر لە ٢٠,٠٠٠ حاڵەتی ئێم پۆکس لە ١٣ وڵاتی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا تۆمارکراون، بە هەبوونی ٣,٣١١ حاڵەتی پشتڕاستکراوە و ٥٨٢ گیانلەدەستدان. زۆربەی حاڵەتەکان لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆدان، کە ژێر-جۆرەکانی Ia و Ib ی تێدا باون. <ref name="v952">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/epidemiological-update-mpox-due-monkeypox-virus-clade-i|سەردێڕ=Epidemiological update: Mpox due to monkeypox virus clade I |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=European Centre for Disease Prevention and Control}}</ref> لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٤دا جۆری (Ib) بەستراوەتەوە بە تۆمارکردنی حاڵەتێکی ئێم پۆکسەوە لە سوید، کە پەیوەندی بە گەشتکردنەوە هەبوو بۆ وڵاتێکی ئەفریقی کە ڤایرۆسەکەی تێدا بڵاوبووەتەوە. سەرەڕای نزمیی ڕێژەی بڵاوبوونەوەکە، لەو کاتەوە حاڵەتەکانی پەیوەست بە جۆری دووەم لە وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا/ناوچەی ئابووری ئەوروپی (EU/EEA) تۆمارکراون. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموونی خستە لیستی "نەخۆشخەرە لەپێشینەکان" کە دەکرێت ببنە هۆی پەتایەکی جیهانی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Mallapaty S |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The pathogens that could spark the next pandemic |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/d41586-024-02513-3 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Nature |بەرگ=٦٣٢|issue=8025 |پەڕە=٤٨٨|bibcode=2024Natur.632..488M |doi=10.1038/d41586-024-02513-3 |pmid=٣٩٠٩٥٤٥٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240802180033/https://www.nature.com/articles/d41586-024-02513-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرهەڵدانەکان == ئەم بەشە لیستێکی ناتەواوە لەو سەرهەڵدانانەی نەخۆشییەکە کە تۆمارکراون، لە نێویاندا سەرهەڵدانە گەورەکان لە وڵاتە ناوچەیییە خۆجێییەکانی ئەفریقای خولگەیی (بێنین، کامیرۆن، کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست، کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، گابۆن، غانا، کۆتدیڤوار، لیبێریا، نێجیریا، کۆماری کۆنگۆ، سیرالیۆن، و باشووری سودان). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385|سەردێڕ=Multi-country monkeypox outbreak in non-endemic countries |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220522002241/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> سەرهەڵدانی ئێم پۆکس زۆر باوە لەو ناوچانەی کە نەخۆشییەکەی تێدا خۆجێییە – زۆرجار ئەم ناوچانە ژێرخانی تەندروستییان لاوازە و بڵاوبوونەوەکانی پەتاکە بە دەگمەن بەدۆکیۆمێنت (تۆمار) دەکرێن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Besombes C, Mbrenga F, Schaeffer L, Malaka C, Gonofio E, Landier J, Vickos U, Konamna X, Selekon B, Dankpea JN, Von Platen C, Houndjahoue FG, Ouaïmon DS, Hassanin A, Berthet N, Manuguerra JC, Gessain A, Fontanet A, Nakouné-Yandoko E |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=National Monkeypox Surveillance, Central African Republic, 2001–2021 |journal=Emerging Infectious Diseases |بەرگ=٢٨|issue=12 |پەڕەکان=٢٤٣٥–٢٤٤٥|doi=10.3201/eid2812.220897 |pmc=٩٧٠٧٥٦٦|pmid=٣٦٣٢٨٩٥١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kozlov M |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=WHO may soon end mpox emergency - but outbreaks rage in Africa |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/d41586-023-00391-9 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Nature |بەرگ=٦١٤|issue=7949 |پەڕەکان=٦٠٠–٦٠١|bibcode=2023Natur.614..600K |doi=10.1038/d41586-023-00391-9 |pmid=٣٦٧٦٥٢٥٧|s2cid=256764657 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230516144506/https://www.nature.com/articles/d41586-023-00391-9 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.co.uk/science-and-technology/2022/10/in-central-africa-a-deadly-monkeypox-variant-is-surging|سەردێڕ=National Geographic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230530133148/https://www.nationalgeographic.co.uk/science-and-technology/2022/10/in-central-africa-a-deadly-monkeypox-variant-is-surging |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=National Geographic}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+خشتەی سەرهەڵدانەکانی نەخۆشیی ڤایرۆسی ئێم پۆکس !ساڵ !وڵات !جۆر (Clade) ! data-sort-type="number" |حاڵەتەکانی مرۆڤ ! data-sort-type="number" |گیانلەدەستدان ! data-sort-type="number" |ڕێژەی مردنی تووشبووان !تێبینی |- | align="right" |١٩٧٠ | align="right" |کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ | align="right" |جۆری یەکەم |٥ |داتا نییە |داتا نییە | |- |١٩٧١ |{{NGA}} | align="right" |جۆری دووەم |٢ |داتا نییە |داتا نییە | |- | align="left" |١٩٨١–١٩٨٦ | align="right" |کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ | align="right" |جۆری یەکەم |٣٣٨ |داتا نییە |داتا نییە | |- | align="left" |١٩٩٥–١٩٩٦ | align="right" |کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ | align="right" |جۆری یەکەم |>٥٠٠ |داتا نییە |داتا نییە | |- | align="left" |٢٠٠١–٢٠٠٤ | align="right" |کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ | align="right" |جۆری یەکەم |٢،٧٣٤ |داتا نییە |داتا نییە | |- | align="right" |٢٠٠٣ |{{USA}} | align="right" |جۆری دووەم |٧١ |٠ |٠% | |- | align="right" |٢٠١٥ |{{CAF}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Nakoune E, Lampaert E, Ndjapou SG, Janssens C, Zuniga I, Van Herp M, Fongbia JP, Koyazegbe TD, Selekon B, Komoyo GF, Garba-Ouangole SM, Manengu C, Manuguerra JC, Kazanji M, Gessain A, Berthet N |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=A Nosocomial Outbreak of Human Monkeypox in the Central African Republic |journal=Open Forum Infectious Diseases |بەرگ=٤|issue=4 |doi=10.1093/ofid/ofx168 |pmc=٥٩٢٠٣٤٨|pmid=٢٩٧٣٢٣٧٦|article-number=ofx168}}</ref> | align="right" |جۆری یەکەم |١٠ |٢ |٢٠% | |- | align="left" |٢٠١٧–٢٠٢٢ |{{NGA}} | align="right" |جۆری دووەم |٥٥٨ |٨ |١.٤% | |- | align="right" |٢٠٢٠ | کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/monkeypox-democratic-republic-of-the-congo|سەردێڕ=Monkeypox – Democratic Republic of the Congo |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220605103903/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/monkeypox-democratic-republic-of-the-congo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> | align="right" |جۆری یەکەم |٤،٦٠٠ |١٧١ |٣.٧% | |- | align="left" |٢٠٢٢–٢٠٢٣ | align="right" |سەرهەڵدانی جیهانی | align="right" |جۆری (IIb) |٩٣،٣٢٧ |٢٠٨ |٠.٢% |*بەردەوامە <ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/europe/publications/m/item/joint-ecdc-who-regional-office-for-europe-monkeypox-surveillance-bulletin--15-august-2024|سەردێڕ=Joint ECDC-WHO Regional Office for Europe Monkeypox Surveillance Bulletin: 15 August 2024 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> |- | align="left" |٢٠٢٣–٢٠٢٦ |کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ<br /><br />{{CAF}}<br /><br />{{COG}}<br /><br />{{KEN}}<br /><br />{{BDI}} | align="right" |جۆری یەکەم و (Ib) |>١٨،٢٤٥ |>٩١٩ |~٥% |*بەردەوامە |- | align="right" |٢٠٢٥ |{{GHA}} | align="right" |جۆری دووەم |٤٠٩ |داتا نییە |داتا نییە |*بەردەوامە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.modernghana.com/news/1424850/ghanas-mpox-cases-rise-to.html|سەردێڕ=Ghana’s Mpox cases rise to 409 |وێبگە=Modern Ghana}}</ref> |- |} === ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا === لە ئایاری ٢٠٠٣دا، منداڵێکی بچووک دوای ئەوەی لەلایەن سەگێکی مێرگەوە گەسترا کە لە بازاڕێکی ناوخۆیی لە نزیک میلوۆکی، ویسکۆنسن کڕدرابوو، تووشی تا و پەڵەی پێست بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Anderson MG, Frenkel LD, Homann S, Guffey J |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=A case of severe monkeypox virus disease in an American child: emerging infections and changing professional values |journal=The Pediatric Infectious Disease Journal |بەرگ=٢٢|issue=12 |پەڕەکان=١٠٩٣–١٠٩٦|doi=10.1097/01.inf.0000101821.61387.a5 |pmid=١٤٦٨٨٥٧٣}}</ref> تا ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ کۆی گشتی ٧١ حاڵەتی ئێم پۆکس تۆمارکران. سەرچاوەی سەرجەم حاڵەتەکان دەگەڕایەوە بۆ مشکە توورەکەیییەکانی گامبیا کە لە مانگی نیسانی ٢٠٠٣دا لە ئەکرای گاناوە هاوردەکرابوون لەلایەن دابەشکارێکی ئاژەڵی نامۆ (Exotic animal) لە تێکساسەوە. هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان ڕووینەدا. <ref name="medscape">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bartlett |یەکەم=John |ناونیشان=https://www.medscape.com/viewarticle/458671_11|سەردێڕ=July 15, 2003 - Page 11 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821024547/https://www.medscape.com/viewarticle/458671_11 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> بەکارهێنانی مایکرۆسکۆپی ئەلیکترۆنی و توێژینەوەی سیرۆلۆژی پشتڕاستیان کردەوە کە نەخۆشییەکە ئێم پۆکسی مرۆڤە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak/us-outbreaks.html|سەردێڕ=Mpox in the U.S. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220427074811/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak/us-outbreaks.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> هەموو تووشبووەکان ئاماژەیان بە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ یان نزیک لەگەڵ سەگەکانی مێرگ کردبوو، کە دواتر دەرکەوت هەڵگری ڤایرۆسەکە بوون. <ref name="pmid12855947">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Update: multistate outbreak of monkeypox—Illinois, Indiana, Kansas, Missouri, Ohio, and Wisconsin, 2003 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/PDF/wk/mm5227.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٥٢|issue=27 |پەڕەکان=٦٤٢–٦٤٦|pmid=١٢٨٥٥٩٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221208161135/https://www.cdc.gov/mmwr/PDF/wk/mm5227.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢١ لە ئەمریکا، ئەمریکییەک کە لە گەشتێک لە نێجیریا گەڕابووەوە نەخۆشیی ئێم پۆکسی تێدا دەستنیشان کرا. پشکنینەکانی دواتر دەریانخست کە ڤایرۆسەکە سەر بە جۆری دووەمە. نەخۆشەکە لە نەخۆشخانە خەوێنرا و بە دەرمانی تێکۆڤیریمات چارەسەر کرا، و پاش ٣٢ ڕۆژ نەخۆشخانەی بەجێهێشت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.proquest.com/openview/78527319ec56ca1a4f45974d0a55d86d/1?pq-origsite=gscholar&cbl=136156|سەردێڕ=A Case of Monkeypox in a Returned Traveler - ProQuest |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531133540/https://www.proquest.com/openview/78527319ec56ca1a4f45974d0a55d86d/1?pq-origsite=gscholar&cbl=136156 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[ProQuest]]}}</ref> یەکەم حاڵەتی ئێم پۆکسی جۆری یەکەم لە ئەمریکا لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ دەستنیشان کرا؛ بەشی تەندروستیی گشتیی کالیفۆرنیا ڕایگەیاند کە کەسێکی نەناسراو لە دەرەوەی سان فرانسیسکۆ ئەنجامی پشکنینەکەی ئەرێنی بووە دوای ئەوەی گەشتی بۆ ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا کردبوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Apoorva Mandavilli |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/11/16/health/mpox-california.html|سەردێڕ=First U.S. Case of Spreading New Mpox Type Reported in California |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> ئێم پۆکسی جۆری دووەم بەردەوامە لە بڵاوبوونەوە بە ئاستێکی نزم؛ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cdc.gov/mpox/data-research/cases/index.html|سەردێڕ=U.S. Case Data |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> لە ١ی کانوونی دووەمەوە تا ١ی ئەیلولی ٢٠٢٥، تێکڕای ژمارەی تۆمارکراو لە نێوان ١ بۆ ٩ حاڵەت بووە لە ڕۆژێکدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mpox/data-research/cases/index.html|سەردێڕ=U.S. Case Data |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === سودان === لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٢دا، بڵاوبوونەوەی ئێم پۆکسی جۆری یەکەم لە کەمپەکانی پەنابەران لە سودان تۆمار کرا. <ref name="WHOfact2023"/> یەکەم حاڵەت لە وڵاتەکەدا لە مانگی ئابدا تۆمارکرا، و لە ئەیلولدا شەش حاڵەتی تریش لە [[خەرتووم]] دۆزرانەوە. <ref name="Dafallah2023">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dafallah |یەکەم=Mumen A. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The current status of monkeypox in Sudan |journal=Annals of Medicine & Surgery |بەرگ=٨٥|issue=6 |پەڕەکان=٣٢٠٢–٣٢٠٣|doi=10.1097/MS9.0000000000000284 |pmc=١٠٢٨٩٦٨٨|pmid=٣٧٣٦٣٥١١}}</ref> لە تشرینی یەکەمدا، زیاتر لە ١٠٠ حاڵەت لە کەمپەکانی پەنابەرانی [[ئیتیۆپیا|ئەثیوپیا]] تۆمارکران. <ref name="Dafallah2023" /> === نێجیریا === دوو حاڵەتی تووشبوونی مرۆڤ بە ئێم پۆکس لە ساڵی ١٩٧١ لە نێجیریا دەستنیشان کران. لە ئەیلولی ٢٠١٧، ڤایرۆسی ئاوڵەی مەیموون لە نێجیریا تۆمارکرا. ئەو سەرهەڵدانەی کە بەدوایدا هات، تا ئەو کاتە، گەورەترین سەرهەڵدانی جۆری دووەمی ڤایرۆسەکە بوو، بە ١١٨ حاڵەتی پشتڕاستکراوەوە. بەپێچەوانەی سەرهەڵدانەکانی پێشووی ئەم جۆرەوە، تووشبوونەکە بەشێوەیەکی سەرەکی لە ناو پیاوە گەنجەکاندا بوو و پێدەچێت گواستنەوە لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ بە ئاسانی ڕوویدابێت. حەوت حاڵەتی گیانلەدەستدان (٥ نێر، ٢ مێ، بە ڕێژەی مردنی ٦٪) تۆمارکران، کە منداڵێک و چوار کەسی هەڵگری ئایدزی (HIV/AIDS) تێدابوو. سەرباری ئەوەش، ژنێکی دووگیان لە سێ مانگەی دووەمی دووگیانییەکەیدا تووشی لەبارچوونی سرووشتی بوو کە هۆکارەکەی گەڕێندرایەوە بۆ تووشبوون بە ڤایرۆسەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Yinka-Ogunleye A, Aruna O, Dalhat M, Ogoina D, McCollum A, Disu Y, Mamadu I, Akinpelu A, Ahmad A, Burga J, Ndoreraho A, Nkunzimana E, Manneh L, Mohammed A, Adeoye O, Tom-Aba D, Silenou B, Ipadeola O, Saleh M, Adeyemo A, Nwadiutor I, Aworabhi N, Uke P, John D, Wakama P, Reynolds M, Mauldin MR, Doty J, Wilkins K, Musa J, Khalakdina A, Adedeji A, Mba N, Ojo O, Krause G, Ihekweazu C |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Outbreak of human monkeypox in Nigeria in 2017–18: a clinical and epidemiological report |journal=The Lancet. Infectious Diseases |بەرگ=١٩|issue=8 |پەڕەکان=٨٧٢–٨٧٩|doi=10.1016/S1473-3099(19)30294-4 |pmc=٩٦٢٨٩٤٣|pmid=٣١٢٨٥١٤٣|s2cid=195842553}}</ref> لە ئایاری ٢٠٢٢دا، حکومەتی نێجیریا ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە تێیدا ئاماژەی بەوە کردبوو لە نێوان ساڵانی ٢٠١٧ بۆ ٢٠٢٢دا، ٥٥٨ حاڵەت لە سەرانسەری ٣٢ ویلایەت و ناوچەی پایتەختی فیدراڵیدا پشتڕاستکراونەتەوە. ٨ حاڵەتی گیانلەدەستدان تۆمارکرابوون، کە ڕێژەی مردنی ١.٤٪. لە ساڵی ٢٠٢٢دا، NCDC گرووپێکی کارکردنی تەکنیکیی نیشتمانیی بۆ تۆمارکردن و چاودێریکردنی تووشبوونەکان جێبەجێ کرد، بۆ بەهێزکردنی توانای بەرپەرچدانەوە. === شانشینی یەکگرتوو (بەریتانیا) === لە ئەیلولی ٢٠١٨دا، یەکەم حاڵەتی ئێم پۆکس لە شانشینی یەکگرتوو تۆمارکرا. پێدەچێت کەسەکە، کە هاوڵاتییەکی نێجیریا بوو، لە نێجیریا تووشی ئێم پۆکس بووبێت پێش گەشتکردنی بۆ شانشینی یەکگرتوو. دووەم حاڵەت لە شاری بلاکپووڵ پشتڕاستکرایەوە، و حاڵەتێکی تریش کارمەندێکی تەندروستی بوو کە چاودێریی کەسە تووشبووەکەی شاری بلاکپووڵی کردبوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/society/2018/sep/26/medic-becomes-third-person-infected-with-monkeypox-in-england|سەردێڕ=Medic becomes third person infected with monkeypox in England |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180926170017/https://www.theguardian.com/society/2018/sep/26/medic-becomes-third-person-infected-with-monkeypox-in-england |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا، ئێم پۆکس لە کەسێک لە باشووری ڕۆژئاوای ئینگلتەرا دەستنیشان کرا کە لە نێجیریاوە گەشتی بۆ بەریتانیا کردبوو. <ref name="PHE4Dec2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.gov.uk/government/news/monkeypox-case-confirmed-in-england|سەردێڕ=[Withdrawn] Monkeypox case confirmed in England |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212092044/https://www.gov.uk/government/news/monkeypox-case-confirmed-in-england |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ئایاری ٢٠٢١دا، دوو حاڵەتی ئێم پۆکس لە یەک خێزاندا لەلایەن تەندروستیی گشتیی وێڵزەوە لە بەریتانیا دەستنیشان کران. کەسی یەکەم لە نێجیریاوە گەشتی کردبوو. ڕێنماییەکانی کۆڤید بۆ خۆکەرەنتینەکردن دوای گەشتکردن، یارمەتیدەر بوون بۆ دەستنیشانکردنی سەرهەڵدانەکە و ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی زیاتر. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hobson G, Adamson J, Adler H, Firth R, Gould S, Houlihan C, Johnson C, Porter D, Rampling T, Ratcliffe L, Russell K, Shankar AG, Wingfield T |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Family cluster of three cases of monkeypox imported from Nigeria to the United Kingdom, May 2021 |journal=Euro Surveillance |بەرگ=٢٦|issue=32 |doi=10.2807/1560-7917.ES.2021.26.32.2100745 |pmc=٨٣٦٥١٧٧|pmid=٣٤٣٨٧١٨٤|doi-access=free}}</ref> === سەنگافورە === لە ئایاری ٢٠١٩دا، پیاوێکی تەمەن ٣٨ ساڵ کە لە نێجیریاوە گەشتی کردبوو لە ژوورێکی گۆشەگیرکراوی سەر بە سەنتەری نیشتمانیی نەخۆشییە گوازراوەکان لە سەنگافورە خەوێندرا، دوای ئەوەی وەک یەکەم حاڵەتی وڵاتەکە دەستنیشان کرا. بەم هۆیەوە ٢٢ کەس کەرەنتینە کران. <ref name="CIDRAPMay2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cidrap.umn.edu/ebola/news-scan-may-09-2019|سەردێڕ=News Scan for May 09, 2019 {{!}} CIDRAP |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190510020038/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2019/05/news-scan-may-09-2019 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=[[Center for Infectious Disease Research and Policy]] (CIDRAP)}}</ref> پێدەچێت حاڵەتەکە پەیوەندی بە سەرهەڵدانێکی هاوکاتی ناو نێجیریاوە هەبووبێت. <ref name="WHO_May_2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.who.int/csr/don/16-may-2019-monkeypox-singapore/en/|سەردێڕ=Monkeypox – Singapore |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190701132211/https://www.who.int/csr/don/16-may-2019-monkeypox-singapore/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> === سەرهەڵدانە جیهانییەکەی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ === سەرهەڵدانێکی ئێم پۆکس کە هۆکارەکەی جۆری (Clade IIb)ی ڤایرۆسەکە بوو بۆ یەکەمجار لە ئایاری ٢٠٢٢ دەستنیشان کرا. <ref name="WHO13">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220522002241/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Multi-country monkeypox outbreak in non-endemic countries |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> یەکەم حاڵەت لە ٦ی ئایار لە لەندەنی بەریتانیا دۆزرایەوە، لە نەخۆشێکدا کە پێشینەی گەشتکردنی تازەی بۆ نێجیریا هەبوو، کە نەخۆشییەکەی تێدا خۆجێییە. <ref name="gov.uk">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.gov.uk/government/news/monkeypox-cases-confirmed-in-england-latest-updates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220516173645/https://www.gov.uk/government/news/monkeypox-cases-confirmed-in-england-latest-updates |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=GOV.UK |سەردێڕ=Monkeypox cases confirmed in England – latest updates |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="WHO122">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON381 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517223855/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON381 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Monkeypox – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> حاڵەتەکانی دواتر لە ژمارەیەکی زیاتری وڵاتان و ناوچەکاندا تۆمارکران. لە تەممووزی ٢٠٢٢، ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی بڵاوبوونەوەکەی وەک باری لەناکاوی تەندروستیی گشتیی جیهانی ڕاگەیاند. ئەم دۆخە لە ئایاری ٢٠٢٣ کۆتایی پێهێنرا بەهۆی پێشکەوتنی جێگیر لە کۆنترۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە، کە هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ هەڵمەتی کوتان و زانیارییەکانی تەندروستیی گشتی. <ref name="kimball511">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2023/05/11/mpox-who-says-outbreak-no-longer-global-health-emergency.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230511193947/https://www.cnbc.com/2023/05/11/mpox-who-says-outbreak-no-longer-global-health-emergency.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=CNBC |vauthors=Kimball S |سەردێڕ=WHO says mpox outbreak, the largest in history, no longer global health emergency |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا مانگی ئابی ٢٠٢٤، حاڵەتەکانی ئێم پۆکسی جۆری IIb لە دەرەوەی ناوچە خۆجێییەکانی ئەفریقا بە ئاستێکی کەم بەردەوام بوون لە دەرکەوتن. <ref name=":62">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.who.int/europe/publications/m/item/joint-ecdc-who-regional-office-for-europe-monkeypox-surveillance-bulletin--15-august-2024 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[World Health Organization]] (WHO) |سەردێڕ=Joint ECDC-WHO Regional Office for Europe Monkeypox Surveillance Bulletin: 15 August 2024}}</ref> === سەرهەڵدانی ئێم پۆکس ٢٠٢٣-٢٠٢٦ === لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٣دا، سەرهەڵدانی ئێم پۆکسی جۆری یەکەم لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ بووە هۆی تۆمارکردنی ١٤,٦٢٦ حاڵەتی گومانلێکراو، لەگەڵ ٦٥٤ حاڵەتی گیانلەدەستدانی پەیوەندیدار، کە ڕێژەی مردن ٤.٥٪ بوو. سەرهەڵدانەکە تا ناو ساڵی ٢٠٢٤ بەردەوام بوو، کە لە نۆ هەفتەی یەکەمی ساڵەکەدا ٣,٥٧٦ حاڵەتی گومانلێکراوی ئێم پۆکس و ٢٦٥ مردن لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ تۆمارکران، کە ڕێژەی خەمڵێنراوی مردنی (CFR) بە ٧.٤٪ خەمڵێندرا. گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لەم سەرهەڵدانەدا پێدەچێت بەشێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی سێکسی و بەرکەوتنی نزیکی خێزانییەوە بووبێت، بە دەرکەوتنی حاڵەتەکان لەو ناوچانەی کە پێشینەی ئێم پۆکسیان نەبووە، وەکو کیڤوی باشوور و کینشاسا. خەمڵێنراوە کە ٦٤٪ی حاڵەتەکان و ٨٥٪ی گیانلەدەستدانەکان لە ناو منداڵاندا بوون. سەرهەڵدانەکە لە دوو ژێر-گۆڕاوی جیاوازی جۆری یەکەم (Clade I) پێکهاتووە، کە یەکێک لە ژێر-گۆڕاوەکان بازدانێکی (Mutation) نوێی هەیە، ئەمەش وایکردووە دەستنیشانکردنی بە پشکنینە ستانداردەکان جێی متمانە نەبێت. سەرهەڵدانەکە بڵاوبووەوە بۆ کۆماری کۆنگۆی دراوسێ، کە لە ئازاری ٢٠٢٤دا ٤٣ حاڵەت تۆمارکران. تا مانگی ئابی ٢٠٢٤، سەرهەڵدانەکە زیاتر تەشەنەی سەند بۆ ناوەڕاست و باشووری ئەفریقا کە تێیدا حاڵەتی لقە ڤایرۆسییەکانی جۆری یەکەم و دووەم لە بوروندی، ڕواندا، ئۆگەندا، کینیا، کۆتدیڤوار، و باشووری ئەفریقا تۆمارکران. <ref name=":1"/> ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) لە ئابی ٢٠٢٤دا باری لەناکاوی تەندروستیی جیهانی ڕاگەیاند. <ref name="MSN 202408142">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/health/who-declares-mpox-a-public-health-emergency-as-newer-strain-spreads-in-africa/ar-AA1oNOIk |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=MSN |سەردێڕ=WHO declares mpox a public health emergency as newer strain spreads in Africa}}</ref><ref name="WHO PR 202408143">{{cite press release|title=WHO Director-General declares mpox outbreak a public health emergency of international concern|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=14 August 2024|url=https://www.who.int/news/item/14-08-2024-who-director-general-declares-mpox-outbreak-a-public-health-emergency-of-international-concern|access-date=19 October 2024}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/08/14/health/mpox-who-emergency-africa.html|سەردێڕ=W.H.O. Declares Global Emergency over New Mpox Outbreak|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240814174239/https://www.nytimes.com/2024/08/14/health/mpox-who-emergency-africa.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|vauthors=Mandavilli A|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> سوید بوو بە یەکەم وڵاتی دەرەوەی ئەفریقا کە حاڵەتێکی جۆری یەکەمی ئیم‌پۆکس ڕابگەیەنێت. <ref name=":5">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sweden confirms first case of mpox strain outside Africa|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/15/sweden-confirms-first-case-of-mpox-strain-outside-africa|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|agency=Al Jazeera|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها حاڵەتێکی ئیم‌پۆکسیش لە پاکستان پشتڕاست کرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.dw.com/en/pakistan-registers-1st-case-of-mpox/a-69957813 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=DW |سەردێڕ=Pakistan registers 1st case of mpox}}</ref> === ٢٠٢٥-٢٠٢٦ === لە سەرەتای تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ەوە، بڵاوبوونەوەی ناوخۆیی ئێم پۆکسی جۆری Ib لە ئەوروپا (ئیسپانیا، پورتوگال، هۆڵەندا، ئیتاڵیا) لەلایەن سەنتەری ئەوروپی بۆ کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییەکان (ECDC)ەوە ڕاگەیەندرا. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=European Centre for Disease Prevention and Control.|ناونیشان=https://data.europa.eu/doi/10.2900/2650354|سەردێڕ=Detection of autochthonous transmission of monkeypox virus clade Ib in the EU/EEA.|ڕێکەوت=٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Publications Office|شوێن=LU|doi=10.2900/2650354}}</ref> ددواتر ئەمە بووە هۆی چەندین سەرهەڵدان، لە نێویاندا لە هۆڵەندا <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Elsinga |یەکەم=Jelte |دوایین٢=Ven |یەکەم٢=Celine van de |دوایین٣=Vries |یەکەم٣=Anne de |دوایین٤=Coppoolse |یەکەم٤=Hester |دوایین٥=Petrignani |یەکەم٥=Mariska |دوایین٦=Cleef |یەکەم٦=Brigitte van |دوایین٧=Markus |یەکەم٧=Riemer van |دوایین٨=Carpay |یەکەم٨=Nora |دوایین٩=Ewijk |یەکەم٩=Catharina E. van |دوایین١٠=Rebers |یەکەم١٠=Sjoerd |دوایین١١=Bart |یەکەم١١=Aldert |دوایین١٢=Eije |یەکەم١٢=Karin J. von |دوایین١٣=Westerhuis |یەکەم١٣=Brenda |دوایین١٤=Bruisten |یەکەم١٤=Sylvia |دوایین١٥=Schuele |یەکەم١٥=Leonard |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=First detection and autochthonous transmission of monkeypox virus clade Ib in the Netherlands, October to November, 2025 |journal=Eurosurveillance |زمان=en |بەرگ=٣١|issue=3 |doi=10.2807/1560-7917.ES.2026.31.3.2500958 |issn=1560-7917 |pmc=١٢٨٤٨٩٨٩|pmid=٤١٥٧٢٩٠٢|article-number=2500958}}</ref> و ئەڵمانیا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bartel |یەکەم=Alexander |دوایین٢=Jansen |یەکەم٢=Klaus |دوایین٣=Boberg |یەکەم٣=Ronja |دوایین٤=Bitzegeio |یەکەم٤=Julia |دوایین٥=Brinkmann |یەکەم٥=Annika |دوایین٦=Schrick |یەکەم٦=Livia |دوایین٧=Lachmann |یەکەم٧=Raskit |دوایین٨=Sagebiel |یەکەم٨=Daniel |دوایین٩=Nitsche |یەکەم٩=Andreas |دوایین١٠=Ruscher |یەکەم١٠=Claudia |دوایین١١=Michel |یەکەم١١=Janine |ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Rapid spread of MPXV clade Ib with high genetic relatedness among men who have sex with men, Berlin, Germany, week 50 2025 up to week 10 2026 |journal=Eurosurveillance |زمان=en |بەرگ=٣١|issue=12 |doi=10.2807/1560-7917.ES.2026.31.12.2600235 |issn=1560-7917 |pmc=١٣٠٧٤٤٨٧|pmid=٤٢١٤١٨٦٣|doi-access=free |article-number=2600235}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٦دا، نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند کە ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) لقە یان گۆڕاوێکی تێکەڵکراوی نوێی (Recombinant strain) ئێمپۆکسی لە بەریتانیا و هیندستان دەستنیشان کردووە، کە بۆماوە ماددەی دوو جۆری ناسراوی ڤایرۆسی ئێم پۆکس (Ib و IIb)ی تێکەڵ کردووە، هەرچەندە لە حاڵەتە پشتڕاستکراوەکاندا هیچ نەخۆشییەکی توند یان گواستنەوەی زیاتر دەستنیشان نەکرا، و هەڵسەنگاندنی مەترسیی تەندروستیی گشتیی جیهانی وەک خۆی مایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://news.un.org/en/story/2026/02/1166966|سەردێڕ=New recombinant mpox strain detected in UK and India, WHO urges continued monitoring {{!}} UN News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=news.un.org |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles> * [https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/index.html Mpox] US Centers for Disease Control and Prevention (CDC) * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox Monkeypox Fact Sheet] [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی|World Health Organization]] (WHO) * [https://www.scientificamerican.com/article/could-monkeypox-take-over-where-smallpox-left-off/ "Could Monkeypox Take Over Where Smallpox Left Off?"]. ''Scientific American'', 4 March 2013. * [https://www.monkeypoxtracker.net/ MonkeypoxTracker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240911125450/https://www.monkeypoxtracker.net/ |date=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ }} Archived 11 September 2024 at the Wayback Machine – Monkeypox statistics visualization site * [https://poxapp.stanford.edu/ PoxApp – the mpox app] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240925123541/https://poxapp.stanford.edu/ |date=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ }} – Assesses skin lesions and symptoms with [[ژیریی دەستکرد|artificial intelligence]] developed by [[زانکۆی ستانفۆرد|Stanford University]] {{Medical resources|ICD11={{ICD11|1E71}}|ICD10={{ICD10|B04}}|ICD9={{ICD9|059.01}}|SNOMED CT=359811007}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Mpox}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] o1nn8x0vov2dno6cp7lxb3qgyy0hlro 0 296599 1592379 1592288 2026-06-20T12:02:39Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592379 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''دامەزراوەی کۆکردنەوەی میشوود''' ('''ئێم ئەی ئێف''') کۆمەڵگەیەکی پیشەسازیی {{Convert|832|acre|ha|0}}ە بۆ بەرھەمھێنان و کۆکردنەوەی پێکھاتەییی پێڕاگوێزەکان و پارچەکانی فڕین لە بۆشاییی ئاسمان. خاوەنەکەی [[ناسا]]یە و لە ڕۆژھەڵاتی نیوئۆرلەنس، بەشێک لە [[نیوئۆرلەنس|نیوئۆرلەنس، لویزیانا]]، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵکەوتووە. لە ڕووی ڕێکخستنەوە بەشێکە لە [[ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشاییی ئاسمان|ناوەندی مارشاڵ بۆ فڕینی بۆشاییی ئاسمانی]] ناسا، و لە ئێستادا کۆمەڵگەیەکی فرە-کرێنشینە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jacobstechnology.com/|سەردێڕ=redirect to jacobs.com|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040101020144/http://www.jacobstechnology.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ ئەوەی ڕێگە بە بەڵێندەرانی بازرگانی و حکومی، ھەروەھا ئاژانسە حکومییەکان بدات، سایتەکە بەکاربھێنن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Michoud Assembly Facility}} [[پۆل:بەرنامەی ئەپۆلۆ]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ife3a130irtmj069p2rk6442aeeb35m 0 296670 1592396 1591978 2026-06-20T12:05:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592396 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=کورتەباڵایی|image=Ethan Crough, male dwarf.jpg|caption=پیاوێک لە [[کۆڵومبس، ئیندیانا]]، تووشبوو بە کورتەباڵایی [[ئاکۆندرۆپلاژیا|ئاکۆندرۆپلاژی]]|field=زانستی کوێرەڕژێنەکان (ئێندۆکراینۆلۆژی)، بۆماوەزانیی پزیشکی|pronounce={{IPAc-en|ˈ|d|w|ɔːr|f|ɪ|z|əm|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Dwarfism.wav}}|symptoms=|complications=|onset=|duration=|types=|causes=کەم-دەردانی هۆرمۆنی گەشە لە ڕژێنی ژێر مێشککە (کەمیی هۆرمۆنی گەشە)، تێکچوونە بۆماوەییەکان|risks=|diagnosis=|differential=|prevention=|treatment=|medication=|prognosis=|frequency=|deaths=|image_size=250}}'''کورتەباڵایی''' (Dwarfism) حاڵەتێکە لە مرۆڤ و ئاژەڵەکاندا کە بە بچووکیی قەبارە یان کورتیی باڵا بە شێوەیەکی نائاسایی دەناسرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/dwarfism|سەردێڕ=Definition of DWARFISM |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=Merriam-webster.com |زمان=en}}</ref> لە مرۆڤدا، ئەم حاڵەتە پێناسە دەکرێت بە هەبوونی باڵایەکی ١٤٧ سانتیمەتر (٤ پێ و ١٠ ئینج) یان کەمتر لە قۆناغی پێگەیشتوویدا، بەبێ گوێدانە ڕەگەزی کەسەکە؛ تێکڕای باڵای پێگەیشتووان لە ناو کەسانی تووشبوو بە کورتەباڵاییدا نزیکەی ١٢٠ سانتیمەترە. <ref name="NLM2008">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.medlineplus.gov/dwarfism.html|سەردێڕ=Dwarfism |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=MedlinePlus}}</ref> <ref name="lpaonline">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lpaonline.org/faq-#Definition|سەردێڕ=FAQ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=Lpaonline.org |زمان=en-us}}</ref> <ref name="mayo-symptoms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=symptoms|سەردێڕ=Dwarfism: Symptoms - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> "کورتەباڵاییی ناهاوسەنگ - Disproportionate dwarfism" بە کورتیی پەلەکان (قۆڵ و قاچ) یان کورتیی قەدە (ناوچەی سنگ و سک) دەناسرێتەوە. بەڵام لە حاڵەتەکانی "کورتەباڵاییی هاوسەنگ - Proportionate dwarfism"دا، هەردوو پەلەکان و قەدە بە شێوەیەکی نائاسایی بچووک دەبن. بەزۆری ئاستی زیرەکی لەم کەسانەدا ئاساییە، و زۆربەیان تێکڕای تەمەنی چاوەڕوانکراویان (Life expectancy) نزیکە لە کەسانی ئاسایی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nhs.uk/conditions/restricted-growth/Pages/Introduction.aspx|سەردێڕ=Restricted growth (dwarfism) - NHS Choices |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=Nhs.uk |زمان=en}}</ref> <ref name="Pau2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Pauli |یەکەم=RM |دوایین٢=Adam |یەکەم٢=MP |دوایین٣=Ardinger |یەکەم٣=HH |دوایین٤=Pagon |یەکەم٤=RA |دوایین٥=Wallace |یەکەم٥=SE |دوایین٦=Bean |یەکەم٦=LJH |دوایین٧=Mefford |یەکەم٧=HC |دوایین٨=Stephens |یەکەم٨=K |دوایین٩=Amemiya |یەکەم٩=A |دوایین١٠=Ledbetter |یەکەم١٠=N |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Achondroplasia |journal=GeneReviews |pmid=٢٠٣٠١٣٣١}}</ref> بەگشتی کەسانی کورتەباڵا دەتوانن منداڵیان ببێت، هەرچەندە مەترسیی زیاتر لەسەر دایکەکە و منداڵەکە هەیە کە پەیوەستە بە جۆری حاڵەتە بنەڕەتییەکەوە. باوترین و ناسراوترین جۆری کورتەباڵایی لە مرۆڤدا (کە ٧٠٪ی حاڵەتەکان پێکدەهێنێت) بریتییە لە (ئەکۆندرۆپلازیا - Achondroplasia)، کە تێکچوونێکی بۆماوەییە و تێیدا پەلەکان زۆر کورت دەبن. <ref name="Çevik-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Çevik |یەکەم=Banu |دوایین٢=Çolakoğlu |یەکەم٢=Serhan |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Anesthetic management of achondroplastic dwarf undergoing cesarean section |ناونیشان=http://www.meja.aub.edu.lb/downloads/20_6/907.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=M.E.J. Anesth. |بەرگ=٢٠|issue=6 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180713022612/http://www.meja.aub.edu.lb/downloads/20_6/907.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> (کەمیی هۆڕمۆنی گەشە - Growth hormone deficiency) بەرپرسیارە لە زۆربەی حاڵەتەکانی تر. <ref name="urlDwarfism">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kidshealth.org/parent/growth/growth/dwarfism.html|سەردێڕ=Dwarfism {{!}} Nemours KidsHealth |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> هەروەها چەندین هۆکاری تری دەگمەن هەیە. چارەسەرکردنی ئەم حاڵەتە پشت دەبەستێت بە هۆکارە بنەڕەتییەکەی. ئەوانەی کە تێکچوونی بۆماوەییی وەکو گەشەی نائاساییی ئێسک و کڕکڕاگەیان (Osteochondrodysplasia) هەیە، هەندێک جار دەکرێت لە ڕێگەی نەشتەرگەری یان چارەسەری فیزیکییەوە (سروشتی) چارەسەر بکرێن. تێکچوونە هۆڕمۆنییەکانیش دەتوانرێت لە ڕێگەی پێدانی هۆڕمۆنی گەشەوە چارەسەر بکرێن، پێش ئەوەی پلێتەکانی گەشەی ئێسکی منداڵەکە (Growth plates) بەیەکەوە بلکێن و دابخرێن. زۆرجار کەسانی تووشبوو بە کورتەباڵایی پێداویستیی ژینگەییی گونجێندراو بەکاردەهێنن، وەکو کەلوپەلی ناوماڵی تایبەت. <ref name="pmid14671400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hagenäs L, Hertel T |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Skeletal dysplasia, growth hormone treatment and body proportion: comparison with other syndromic and non-syndromic short children |ناونیشان=http://content.karger.com/produktedb/produkte.asp?typ=fulltext&file=HRE2003060S03065 |journal=Horm. Res. |بەرگ=٦٠ Suppl ٣|issue=3 |پەڕەکان=٦٥–٧٠|doi=10.1159/000074504 |pmid=١٤٦٧١٤٠٠|s2cid=29174195 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> چەندین گرووپی پاڵپشتی هەن کە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکەن بۆ یارمەتیدانی ئەم تاکانە لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جیاکارییە کۆمەڵایەتییەی کە لەوانەیە دووچاری ببن. <ref name="mayo-treatment">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=treatments-and-drugs|سەردێڕ=Dwarfism: Treatments and drugs - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> سەرباری لایەنە پزیشکییەکانی ئەم حاڵەتە، چەندین لایەنی کۆمەڵایەتیش بوونیان هەیە. بۆ کەسێکی تووشبوو، جیاکاری لەسەر بنەمای باڵا دەتوانێت ببێتە هۆی گاڵتەپێکردن لە قۆناغی منداڵیدا و جیاکاری پێکردن لە قۆناغی پێگەیشتوویدا. <ref name="UPenn">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ssc.upenn.edu/~persico/research/Papers/short.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070710052009/http://www.ssc.upenn.edu/~persico/research/Papers/short.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> لە وڵاتانی ئینگلیزی زماندا، ئەو زاراوانەی کە لەلایەن کەسانی تووشبووەوە پەسەندکراون بریتین لە "کورتەباڵا - Dwarf"، "کەسی بچووک - Little person"، یان "کەسی باڵا کورت - Person of short stature". <ref name="LPA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.lpaonline.org/resources_faq.html|سەردێڕ=LPA Online |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516011550/http://www.lpaonline.org/resources_faq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.littlepeopleuk.org/|سەردێڕ=Home - Little People UK |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لە ڕووی مێژووییەوە، زاراوەی (Midget - کورتەبنە) بەکاردەهێنرا بۆ وەسفکردنی کەسانی کورتەباڵا؛ بەڵام، ئێستا هەندێک کەس ئەم زاراوەیە بە سووکایەتیپێکردن دەزانن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/midget|سەردێڕ=Definition of MIDGET |وێبگە=Merriam-Webster.com Dictionary}}</ref> == نیشانە و ماکەکانی == [[پەڕگە:Dackelpferd.jpg|وێنۆک|کورتەباڵایی هاوشێوەی مرۆڤ لە ئاژەڵەکانیشدا دەردەکەوێت؛ بۆ نموونە دەکرێت لە ئەسپەکاندا نیشانەکانی (ئەکۆندرۆپلازیا) بوونیان هەبێت، وەک ئەوەی لێرەدا لە تەنیشت کەسێکی تووشبوو بە کورتەباڵاییدا پیشان دراوە. تەواوی ڕەچەڵەکە بچووکەکانی سەگ (Small dog breeds) دیاردەی کورتەباڵاییان تێدایە (قەبارەی ستاندارد و بنەڕەتیی سەگەکان، بەبێ هەبوونی دەستێوەردانی مرۆڤ، هاوتا و هاوشێوەی قەبارەی گورگەکانە).]] کورتەباڵایی پێناسە کراوە بە هەبوونی باڵای ١٤٧ سانتیمەتر یان کەمتر لە قۆناغی پێگەیشتوویدا، <ref name="NLM2008">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.medlineplus.gov/dwarfism.html|سەردێڕ=Dwarfism |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=MedlinePlus}}</ref> <ref name="lpaonline">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lpaonline.org/faq-#Definition|سەردێڕ=FAQ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=Lpaonline.org |زمان=en-us}}</ref> <ref name="mayo-symptoms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=symptoms|سەردێڕ=Dwarfism: Symptoms - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> یان وەکو پێناسەیەکی جێگرەوە، هەبوونی باڵایەک کە بەلایەنی کەمەوە دوو لادانی پێوانەیی (Standard deviations) کەمتر بێت لە تێکڕای باڵای دانیشتووانی ناوچەکە، بە ڕەچاوکردنی تەمەن، ڕەگەز، و ڕەچەڵەک. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Jain |یەکەم=Megha |دوایین٢=Saber |یەکەم٢=Ahmed Y. |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Dwarfism |ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563282/ |journal=StatPearls [Internet] |بڵاوکەرەوە=StatPearls Publishing |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Grunauer |یەکەم=Michelle |دوایین٢=Jorge |یەکەم٢=Alexander A L |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Genetic short stature |journal=Growth Horm IGF Res. |بەرگ=٣٨|issue=Epub 2017 Dec 6 |پەڕەکان=٢٩–٣٣|doi=10.1016/j.ghir.2017.12.003 |pmid=٢٩٢٤٩٦٢٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cdc.gov/growthcharts/clinical_charts.htm|سەردێڕ=Growth Charts - CDC Growth Charts |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Cdc.gov}}</ref> کۆمەڵێکی بەرفراوان لە تایبەتمەندییە جەستەیییەکان لەم حاڵەتەدا هەن. جیاوازییەکان لە نێوان تاکەکاندا دەستنیشان دەکرێن لە ڕێگەی دیاریکردن و چاودێریکردنی ئەو تێکچوونە بنەڕەتییانەی هۆکاری حاڵەتەکەن. لەوانەیە هیچ ئاڵۆزکارییەکی تەندروستی بوونی نەبێت جگە لە خۆگونجاندنیان لەگەڵ قەبارەی جەستەیاندا. زاراوەی "کورتیی باڵا - Short stature" زاراوەیەکی باوە کە جێگەی "کورتەباڵایی" دەگرێتەوە، بەتایبەتی لە چوارچێوەی پزیشکیدا. بەڵام، ئەو کەسانەی جۆرێکی سووکی گەشەی نائاساییی ئێسکیان (Skeletal dysplasia) هەیە، لەوانەیە کورتەباڵایی نەیانگرێتەوە. لە هەندێک حاڵەتی چارەسەرنەکراوی هایپۆکۆندرۆپلازیادا (Hypochondroplasia)، پیاوان باڵایان دەگاتە ١٦٥ سانتیمەتر. هەرچەندە ئەمە بە بەراورد کورتە، بەڵام ناکەوێتە خانە توندەکانی خشتەکانی گەشەکردنەوە. "کورتەباڵاییی ناهاوسەنگ" بە کورتیی پەلەکان یان کورتیی قەدە دەناسرێتەوە. لە ئەکۆندرۆپلازیادا، کەسەکە قەدەیەکی قەبارە مامناوەندی هەیە لەگەڵ پەلی کورت و ناوچەوانێکی گەورەتر لە قەبارەی ئاسایی. <ref name="dwarfism-pbshome">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kennedy |یەکەم=Dan |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html|سەردێڕ=P.O.V. - Big Enough . What is Dwarfism? {{!}} PBS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090313112314/http://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[POV (TV series)]]}}</ref> زۆرجار تایبەتمەندییەکانی دەموچاویش کاریگەرییان دەکەوێتە سەر. تەسکبوونەوەی کەناڵی دڕکەپەتک، هەوکردنی گوێ، و ئاو کۆبوونەوەی مێشک (Hydrocephalus) تێیاندا باون. "کورتەباڵاییی هاوسەنگ" بە کورتیی قەدە و پەلەکان پێکەوە دەناسرێتەوە، <ref name="mayo-symptoms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=symptoms|سەردێڕ=Dwarfism: Symptoms - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> کە دەبێتە هۆی ئەوەی باڵای کەسەکە بە شێوەیەکی بەرچاو لە خوار تێکڕای ئاسایییەوە بێت. زۆرجار گەشەی سێکسی لەم جۆرەدا دوادەکەوێت یان تێکدەچێت تا قۆناغی پێگەیشتووییش. ئەم جۆرەی کورتەباڵایی بەهۆی تێکچوونێکی کوێرەڕژێنەکانەوە دروست دەبێت نەک بەهۆی گەشەی نائاساییی ئێسکەوە. کاریگەرییە جەستەیییەکانی شێواویی ئێسکەکان بەپێی جۆری نەخۆشییەکە دەگۆڕێن. زۆرجار ئازاری جومگەیان لەگەڵدایە کە بەهۆی ناڕێکیی ڕیزبوونی ئێسکەکانەوە، یان پەستاوتنی دەمارەکانەوە دروست دەبێت. <ref name="LPA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.lpaonline.org/resources_faq.html|سەردێڕ=LPA Online |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516011550/http://www.lpaonline.org/resources_faq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> نەخۆشیی داخورانی پێشوەختەی جومگەکان، چەمانەوەی زۆری بڕبڕەی پشتی بەشی خوارەوە، یان خواریی بڕبڕەی پشت، و تەسکبوونەوەی دڕکەپەتک دەکرێت ببنە هۆی ئازار و کەمئەندامی. <ref name="seattle-dysplasia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://orthopedics.seattlechildrens.org/conditions_treated/dwarfism_and_bone_dysplasias.asp|سەردێڕ=Dwarfism and Bone Dysplasias {{!}} Orthopedics {{!}} Seattle Children's Hospital |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070504091309/http://orthopedics.seattlechildrens.org/conditions_treated/dwarfism_and_bone_dysplasias.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> بچووکیی قەبارەی قەفەزەی سنگ دەکرێت ببێتە هۆی سنووردارکردنی گەشەی سییەکان و کەمبوونەوەی کاراییی هەناسەدان. هەندێک جۆری کورتەباڵایی پەیوەندییان هەیە بە تێکچوونی کاراییی ئەندامەکانی ترەوە وەکو مێشک یان جگەر، کە هەندێک جار هێندە سەختە کە دەبێتە کەمئەندامییەکی گەورەتر لە خودی کێشەی ئێسکەکان. <ref name="mayo-complications">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=complications |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> <ref name="pmid5946547">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Escamilla RF, Hutchings JJ, Li CH, Forsham P |ڕێکەوت=ئابی ١٩٦٦|سەردێڕ=Achondroplastic dwarfism. Effects of treatment with human growth hormone |journal=Calif Med |بەرگ=١٠٥|issue=2 |پەڕەکان=١٠٤–١٠|pmc=١٥١٦٣٥٢|pmid=٥٩٤٦٥٤٧}}</ref> لە زۆربەی حاڵەتەکانی گەشەی نائاساییی ئێسکدا، وەک ئەکۆندرۆپلازیا، کاراییی مێشک و ژیری تێکناچێت. <ref name="mayo-symptoms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=symptoms|سەردێڕ=Dwarfism: Symptoms - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> بەڵام کۆنیشانەگەلێک هەن کە دەتوانن کاریگەری بکەنە سەر پێکهاتەی کەللەسەر و گەشەی مێشک، کە بە توندی کاراییی مێشکی دادەبەزێنن. ئەگەر مێشک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەهۆی تێکچوونە بنەڕەتییەکەوە زیانی پێنەگەیشتبێت، ئەوا ئەگەری تێکچوونی مێشکی کە بگەڕێتەوە بۆ کورتەباڵایی زۆر کەمە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hormone.org/Growth/overview.cfm|سەردێڕ=Hormone Foundation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130210025422/http://www.hormone.org/Growth/overview.cfm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> سنووردارکردنە دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگە لەوانەیە لە نیشانە جەستەیییەکان زیاتر پەکخەر بن، بەتایبەتی لە قۆناغەکانی منداڵی و هەرزەکاریدا. بەڵام کەسانی تووشبوو بە کورتەباڵایی بەپێی کەسەکان زۆر جیاوازن لەو ئاستەی کە تا چەند بەشداریکردنی کۆمەڵایەتی و تەندروستیی سۆزدارییان کاریگەریی تێدەکرێت. * پێشداوەریی کۆمەڵایەتی دژی کورتەباڵاییی توند، دەکرێت دەرفەتە کۆمەڵایەتی و هاوسەرگیرییەکان کەم بکاتەوە. <ref name="{{ISBN|0-8018-8121-8}}">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hall, Judith A.|سەردێڕ=Dwarfism: medical and psychosocial aspects of profound short stature|دوایین٢=Adelson, Betty M.|بڵاوکەرەوە=Johns Hopkins University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٠-٨٠١٨-٨١٢١-٨|شوێن=Baltimore}}</ref> <ref name="pmid12884421">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Gollust SE, Thompson RE, Gooding HC, Biesecker BB |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Living with achondroplasia in an average-sized world: an assessment of quality of life |ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajmg.a.20127 |journal=American Journal of Medical Genetics Part A |بەرگ=١٢٠A|issue=4 |پەڕەکان=٤٤٧–٥٨|doi=10.1002/ajmg.a.20127 |pmid=١٢٨٨٤٤٢١|s2cid=38614817 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> * چەندین توێژینەوە دەریانخستووە کە دەرفەتی کارکردن بۆ ئەم کەسانە کەمترە. کورتیی باڵای توند پەیوەندیی هەیە بە کەمیی داهاتەوە. <ref name="pmid12884421" /> * لەوانەیە متمانەبەخۆبوون دابەزێت و کاریگەری بکاتە سەر پەیوەندییە خێزانییەکان. * کورتەباڵاییی زۆر توند (لە مەودای ٦٠ بۆ ٩٠ سانتیمەتر یان ٢ بۆ ٣ پێ)، ئەگەر ژینگەی بۆ نەگونجێنرێت، دەتوانێت ببێتە ڕێگر لە بەردەم چالاکییەکانی ژیانی ڕۆژانەدا، وەکو شۆفێریکردن یان بەکارهێنانی ئەو مێزانەی بۆ کەسانی ئاسایی دروستکراون. تایبەتمەندییە باوەکانی تری کورتەباڵایی وەکو کەوانەییبوونی ئەژنۆکان و کورتیی نائاساییی پەنجەکان دەتوانن ببنە هۆی کێشەکانی پشتی مرۆڤ و سەختی لە ڕۆیشتن و مامەڵەکردن لەگەڵ کەلوپەلەکاندا. * منداڵانی کورتەباڵا بەتایبەتی زیاتر ڕووبەڕووی گاڵتەپێکردن و توانج دەبنەوە لەلایەن هاوپۆلەکانیانەوە. لەبەر ئەوەی کورتەباڵایی تا ڕادەیەک دەگمەنە، منداڵان لەوانەیە هەست بە گۆشەگیری بکەن لە هاوتەمەنەکانیان. <ref name="mayo-complications">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=complications |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=MayoClinic.com}}</ref> == هۆکارەکان == [[پەڕگە:Seneb_and_wife_statue.jpg|وێنۆک|''(سێنێب)، بەرپرسی داد و قەشە بۆ فیرعەونەکانی میسری کۆن (خوفو) و (جێدێفرێ)، لەگەڵ (سێنێتیتێس)ی هاوسەری و منداڵەکانیان'' <ref>''Ancient Egypt: Kingdom of the Pharaohs'', R. Hamilton, p. 47, Paragon, 2006, {{ISBN|1-4054-8288-5}}</ref>]] کورتەباڵایی دەکرێت لە دەرەنجامی چەندین حاڵەتی پزیشکییەوە دروست بێت، کە هەریەکەیان نیشانە و هۆکاری جیاوازی خۆیان هەیە. کورتە باڵای توند لە مرۆڤدا بە شێوەیەکی هاوسەنگ، بەزۆری هۆکارێکی هۆڕمۆنی هەیە، وەک کەمیی هۆڕمۆنی گەشە، کە جاران پێی دەوترا کورتەباڵاییی ڕژێنی ژێر مێشکە ڕژێن. <ref name="LPA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.lpaonline.org/resources_faq.html|سەردێڕ=LPA Online |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516011550/http://www.lpaonline.org/resources_faq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> <ref name="dwarfism-pbshome">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kennedy |یەکەم=Dan |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html|سەردێڕ=P.O.V. - Big Enough . What is Dwarfism? {{!}} PBS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090313112314/http://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[POV (TV series)]]}}</ref> ئەکۆندرۆپلازیا (Achondroplasia) بەرپرسە لە زۆربەی حاڵەتەکانی کورتەباڵایی لە مرۆڤدا، بەدوایدا گەشەی نائاساییی سپۆندیلۆئێپیفیزیال ([[:en:Spondyloepiphyseal_dysplasia|spondyloepiphyseal dysplasia]]) و گەشەی نائاساییی دایاسترۆفیک ([[:en:Diastrophic_dysplasia|diastrophic dysplasia]]) دێن. <ref name="urlDwarfism">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kidshealth.org/parent/growth/growth/dwarfism.html|سەردێڕ=Dwarfism {{!}} Nemours KidsHealth |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> === ئەکۆندرۆپلازیا === ناسراوترین و باوترین جۆری کورتە باڵایییە لە مرۆڤدا، کە ٧٠٪ی حاڵەتەکان پێکدەهێنێت و لە هەر ١٠٠,٠٠٠ لەدایکبوونێکی زیندوودا ٤ بۆ ١٥ حاڵەت ڕوودەدەن. <ref name="Çevik-2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Çevik |یەکەم=Banu |دوایین٢=Çolakoğlu |یەکەم٢=Serhan |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Anesthetic management of achondroplastic dwarf undergoing cesarean section |ناونیشان=http://www.meja.aub.edu.lb/downloads/20_6/907.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=M.E.J. Anesth. |بەرگ=٢٠|issue=6 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180713022612/http://www.meja.aub.edu.lb/downloads/20_6/907.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> ئەم حاڵەتە دەبێتە هۆی دروستبوونی پەل کورتی ڕایزۆمێلیک (Rhizomelic - واتە نزیکترین بەشی پەلەکان لە قەدە کورت دەبن)، زیادبوونی چەمانەوەی بڕبڕەی پشت، و شێواویی لە گەشەی کەللەسەردا. لە ئەکۆندرۆپلازیادا پەلەکانی جەستە بە شێوەیەکی ناهاوسەنگ کورتترن لە قەدە (ناوچەی سک)، لەگەڵ سەری گەورەتر لە قەبارەی مامناوەند و تایبەتمەندیی دیاریکراوی دەموچاو. ئەکۆندرۆپلازیا تێکچوونێکی بۆماوەییی زاڵە (Autosomal dominant) کە بەهۆی بوونی [[ئەلیل|ئەلیلێکی]] (Allele) گۆڕاوەوە لە [[جینۆم|جینۆمدا]] دروست دەبێت. ئەگەر جووتێک ئەلیلی ئەکۆندرۆپلازیا بوونیان هەبێت، دەرەنجامەکەی کوشندەیە، کە زۆرجار لە کاتی لەدایکبووندا دەمرن. ئەکۆندرۆپلازیا بریتییە لە بازدانێک لە وەرگری هۆکاری گەشەی فایبرۆبلاست ٣ (FGFR3). لەم حاڵەتەدا، بازدانەکە وادەکات وەرگری (FGFR3) بە شێوەیەکی بەردەوام چالاک بێت، کە ئەمەش دەبێتە هۆی سەرکوتکردن و ڕێگریکردن لە گەشەی ئێسک. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://ghr.nlm.nih.gov/condition=achondroplasia|سەردێڕ=Achondroplasia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030607165211/http://ghr.nlm.nih.gov/condition=achondroplasia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=Genetics Home Reference}}</ref> === کەمیی هۆڕمۆنی گەشە === حاڵەتێکی پزیشکییە کە تێیدا جەستە بڕی پێویست لە هۆڕمۆنی گەشە بەرهەم ناهێنێت. هۆڕمۆنی گەشە، کە بە (سۆماتۆترۆپین - Somatotropin)یش دەناسرێت، هۆڕمۆنێکی [[پۆلیپێپتاید|پۆلیپێپتایدییە]] کە هاندەری گەشە و زۆربوونی خانەکانە. ئەگەر ئەم هۆڕمۆنە کەم بێت، لەوانەیە دواکەوتن یان وەستانی گەشە بە ڕوونی دەربکەوێت. ئەو منداڵانەی ئەم تێکچوونەیان هەیە لەوانەیە بە خاوی گەشە بکەن و باڵغبوونیان بە چەند ساڵێک یان بۆ کاتێکی نادیار دوابکەوێت. کەمیی هۆڕمۆنی گەشە تاکە هۆکاری دیاریکراوی نییە. دەکرێت بەهۆی بازدان لە جینی دیاریکراودا، زیانگەیشتن بە ڕژێنی ژێر مێشکە ڕژێن، کۆنیشانەی تێرنەر ([[:en:Turner's_syndrome|Turner's syndrome]])، خراپیی خۆراک، <ref name="ghdeficiency">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.childgrowthfoundation.org/ghd.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090116030454/http://www.childgrowthfoundation.org/ghd.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> یان تەنانەت فشاری دەروونییەوە دروست ببێت (کە دەبێتە هۆی کورتەباڵاییی دەروونی). کۆنیشانەی لارۆن (بێ‌ هەستیاریی هۆڕمۆنی گەشە) یەکێکی ترە لە هۆکارەکان. ئەوانەی کێشەی هۆڕمۆنی گەشەیان هەیە بەزۆری جەستەیەکی هاوسەنگیان (قەبارەی پەلەکان بەراورد بە بەشەکانی تری جەستە) هەیە. === گەشەی نائاساییی مێتاترۆپیک === زاراوەی مێتاترۆپیک بە واتای "گۆڕینی شێوە" دێت و ئاماژەیە بۆ ئەم جۆرە لە گەشەی نائاساییی ئێسک کە تێیدا نائاسایییەک لە پلێتەکانی گەشەدا هەیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/metatropic-dysplasia#:~:text=What%20is%20metatropic%20dysplasia%3F,flattening%20of%20the%20vertebral%20bodies|سەردێڕ=Metatropic Dysplasia |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> گۆڕانکارییە ئێسکییەکان بەپێی کات بەردەوام دەبن و لەوانەیە پێویست بە نەشتەرگەری بکات بۆ پاراستنی سییەکان. <ref name="NIH Rared Dseases">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/3571/metatropic-dysplasia|سەردێڕ=Metatropic dysplasia {{!}} About the Disease {{!}} GARD |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Rarediseases.info.nih.gov}}</ref> نیشانەکانی کە لە کاتی لەدایکبوونەوە دەست پێدەکەن دەکرێت سووک بن یان کوشندە بن. <ref name="Medlineplus.gov">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://medlineplus.gov/genetics/condition/metatropic-dysplasia/|سەردێڕ=Metatropic dysplasia: MedlinePlus Genetics |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Medlineplus.gov}}</ref> کۆمەڵێک تایبەتمەندیی ناسراو هەن لەو تاکانەی کە ئەم تێکچوونە بۆماوەییەیان هەیە. هەندێکیان بریتین لە کورتیی باڵا، تەسکبوونەوەی سنگ، "تایبەتمەندییەکانی دەموچاو وەکو ناوچەوانی دەرپەڕیو، کەم‌ گەشەکردنی شەویلگەی سەرەوە، کوڵمەکان و کونی چاوەکان (گەشەنەکردنی بەشی ناوەڕاستی دەموچاو)، و شەویلگەیەکی چوارگۆشەیی." <ref name="NIH Rared Dseases" /> ئەم جۆرە بە گەشەیەکی نائاساییی توندتری ئێسک دادەنرێت، بەڵام زۆر دەگمەنە و ژمارەی دروستی تووشبووانی نادیارە. <ref name="Medlineplus.gov" /> پێشبینیی پزیشکی تا ڕادەیەکی زۆر بەپێی قورسیی حاڵەتی هەر کەسێک دەگۆڕێت، و لەوانەیە کاریگەری لەسەر تەمەنی چاوەڕوانکراو نەبێت مەگەر ناڕێکی لە کۆئەندامی هەناسەدان ڕووبدات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.orpha.net/consor/cgi-bin/OC_Exp.php?lng=en&Expert=2635|سەردێڕ=Vérification de la connexion... |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Orpha.net}}</ref> === هۆکارەکانی تر === هۆکارەکانی تری کورتەباڵایی بریتین لە گەشەی نائاساییی زگماکیی سپۆندیلۆئێپیفیزیال (Spondyloepiphyseal dysplasia congenita)، گەشەی نائاساییی دایاسترۆفیک (Diastrophic dysplasia)، سوودۆئەکۆندرۆپلازیا (Pseudoachondroplasia)، هایپۆکۆندرۆپلازیا (Hypochondroplasia)، کۆنیشانەی نوونان (Noonan syndrome)، کورتەباڵاییی بنەڕەتی (Primordial dwarfism)، کۆنیشانەی کۆکەین (Cockayne syndrome)، گەشەی نائاساییی کنیست (Kniest dysplasia)، کۆنیشانەی تێرنەر (Turner syndrome)، نەخۆشیی شوشەییی ئێسک (Osteogenesis imperfecta, OI)، و کەم‌کارکردنی تیڕۆید (Hypothyroidism). کورتیی باڵای توند لەگەڵ شێواویی ئێسکەکان هەروەها لە چەندین جۆری میوکۆپۆلیساکاریدۆسس (Mucopolysaccharidoses) و نەخۆشییەکانی تری کەڵەکەبوون (Storage disorders) دەردەکەوێت. هایپۆگۆنادۆترۆپیک هایپۆگۆنادیزم (Hypogonadotropic hypogonadism) دەتوانێت ببێتە هۆی کورتەباڵاییی هاوسەنگ، بەڵام کاتی. کورتەباڵاییی ناهاوسەنگی NPR2 (NPR2 disproportionate dwarfism) لەم دواییانەدا دۆزرایەوە کە بەهۆی [[جینی گۆڕاو|جینێکی گۆڕاو]] (Mutant gene) دروست دەبێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jbc.org/article/S0021-9258(19)60512-0/pdf |وێبگە=Jbc.org |format=PDF}}</ref> == دەستنیشانکردن == کورتەباڵایی زۆرجار لە قۆناغی منداڵیدا دەستنیشان دەکرێت لەسەر بنەمای نیشانە بینراوەکان. پشکنینی جەستەیی بەزۆری بەسە بۆ دەستنیشانکردنی جۆرە دیاریکراوەکانی کورتەباڵایی، بەڵام پشکنینی بۆماوەیی و وێنەگرتنی پزیشکی دەکرێت بەکاربهێنرێن بۆ دیاریکردنی حاڵەتە دروستەکە. لە قۆناغی گەنجێتیی کەسێکدا، خشتەکانی گەشەکردن کە چاودێریی باڵا دەکەن دەکرێت بەکاربهێنرێن بۆ دەستنیشانکردنی جۆرە شاراوەکانی کورتەباڵایی کە هیچ تایبەتمەندییەکی جەستەییی زەقی تریان نییە. <ref name="urlDwarfism">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kidshealth.org/parent/growth/growth/dwarfism.html|سەردێڕ=Dwarfism {{!}} Nemours KidsHealth |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> کورتیی باڵا یان وەستانی گەشە لە کاتی گەنجێتیدا بەزۆری ئەو هۆکارەیە کە وا دەکات حاڵەتەکە سەرنجی پزیشکی بۆ لای خۆی ڕابکێشێت. زۆرجار گومانی گەشەی نائاساییی ئێسک دەکرێت بەهۆی تایبەتمەندییە جەستەیییە ڕوونەکانەوە (بۆ نموونە، شێوەی نائاساییی دەموچاو یان کەللەسەر)، یان بەهۆی هەبوونی دایک یان باوکێکی تووشبووەوە، یانیش بەهۆی ئەوەی پێوانەکانی جەستە (درێژیی قۆڵەکان، ڕێژەی بەشی سەرەوە بۆ خوارەوەی جەستە) ئاماژە بە ناهاوسەنگی دەکەن. زۆرجار تیشکی ئێکس (X-rays) بۆ ئێسکەکان کلیلە بۆ دەستنیشانکردنی جۆرێکی دیاریکراوی گەشەی نائاساییی ئێسک، بەڵام تاکە ئامرازی دەستنیشانکردن نییە. زۆربەی ئەو منداڵانەی کە گومانیان لێ دەکرێت، ڕەوانەی کلینیکەکانی بۆماوەزانی دەکرێن بۆ پشتڕاستکردنەوە و ڕاوێژی بۆماوەیی. لە دوای ساڵی ٢٠٠٠ەوە، پشکنینی بۆماوەیی بۆ هەندێک لە تێکچوونە دیاریکراوەکان بەردەست بووە. <ref name="mayo-diagnosis">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=tests-and-diagnosis|سەردێڕ=Dwarfism: Tests and diagnosis - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=Mayo Clinic}}</ref> لە کاتی هەڵسەنگاندنێکی پزیشکیی سەرەتاییدا بۆ کورتەباڵایی، نەبوونی ناهاوسەنگی لە جەستەدا و نیشانەکانی تری سەرەوە، زۆرجار ئاماژەن بۆ هۆکاری تر جگە لە گەشەی نائاساییی ئێسکەکان. === پۆلێنکردن === [[پەڕگە:Lavinia_Warren_-_Brady-Handy.jpg|وێنۆک|(لاڤینیا وارێن)، ئەکتەرێک کە تووشبووی کورتەباڵاییی ڕژێنی ژێر مێشکە ڕژێن بوو (کەمیی هۆرمۆنی گەشە)]] لە پیاوان و ژناندا، تاکە مەرج بۆ ئەوەی کەسێک بە کورتەباڵا هەژمار بکرێت بریتییە لە هەبوونی باڵایەکی ١٤٧ سانتیمەتر (٤ پێ و ١٠ ئینج) یان کەمتر لە قۆناغی پێگەیشتوویدا، و زۆربەی کات لەسەر بنەمای ئەو حاڵەتە بنەڕەتییەی کە هۆکاری کورتیی باڵاکەیە پۆلێن دەکرێت. کورتەباڵایی بەزۆری بەهۆی گۆڕانکارییەکی بۆماوەییەوەیە؛ بۆ نموونە ئەکۆندرۆپلازیا بەهۆی بازدانێکەوەیە لە کرۆمۆسۆمی ٤دا. ئەگەر کورتەباڵایی بەهۆی تێکچوونێکی پزیشکییەوە دروست ببوو، ئەوا کەسەکە بە ناوی ئەو تێکچوونە دەستنیشانکراوە بنەڕەتییەوە ناودەبرێت. زۆرجار ئەو تێکچوونانەی دەبنە هۆی کورتەباڵایی لەسەر بنەمای هاوسەنگیی جەستە پۆلێن دەکرێن. کورتەباڵاییی ناهاوسەنگ ئاماژەیە بۆ ئەو تێکچوونانەی کە دەبنە هۆی قەبارەی نائاسایی لە بەشەکانی جەستەدا، لە کاتێکدا کورتەباڵاییی هاوسەنگ دەبێتە هۆی وەستانێکی یەکسان لە گەشەی تەواوی جەستەدا. ئەو تێکچوونانەی دەبنە هۆی کورتەباڵایی لەوانەیە بەپێی یەکێک لە سەدان ناو پۆلێن بکرێن، کە بەزۆری پێکهاتەن لەم ڕەگ و وشە بنەڕەتییانەی خوارەوە: * شوێن ** ڕایزۆمێلیک (rhizomelic) = ڕەگ یان بن، واتە ئێسکەکانی بەشی سەرەوەی قۆڵ یان ڕان. ** میزۆمێلیک (mesomelic) = ناوەڕاست، واتە ئێسکەکانی پێشوو-قۆڵ یان بەشی خوارەوەی قاچ. ** ئەکرۆمێلیک (acromelic) = کۆتایی، واتە ئێسکەکانی دەست و پێ. ** مایکرۆمێلیک (micromelic) = تەواوی پەلەکان کورتن. * سەرچاوە ** کۆندرۆ (chondro) = پەیوەست بە کڕکڕاگە. ** ئۆستیۆ (osteo) = پەیوەست بە ئێسک. ** سپۆندیلۆ (spondylo) = پەیوەست بە بڕبڕەکانی پشت. ** پلازیا (plasia) = پێکهاتن یان دروستبوون. ** ترۆفی (trophy) = گەشەکردن. نموونەکانیان وەک ئەکۆندرۆپلازیا و کۆندرۆدیسترۆفی. == خۆپاراستن و ڕێگریکردن == لە ئێستادا ڕێگریکردن لە زۆربەی جۆرەکانی کورتەباڵایی مەحاڵە چونکە هۆکارەکەیان بۆماوەیییە. دەکرێت ئەو حاڵەتە بۆماوەییانەی دەبنە هۆی کورتەباڵایی لە ڕێگەی پشکنینی بۆماوەییەوە دەستنیشان بکرێن، ئەمەش لە ڕێگەی پشکنین بۆ ئەو گۆڕانکارییە دیاریکراوانەی کە دەبنە هۆی حاڵەتەکە. بەڵام بەهۆی زۆریی هۆکارەکانی کورتەباڵاییەوە، لەوانەیە مەحاڵ بێت بە تەواوی دیاری بکرێت ئایا منداڵێک بە کورتەباڵایی لەدایک دەبێت یان نا. ئەو کورتەباڵایییەی لە ئەنجامی بەدخۆراکی یان کێشەی هۆرمۆنییەوە دروست دەبێت، دەکرێت بە سیستەمێکی خۆراکیی گونجاو یان چارەسەری هۆرمۆنی چارەسەر بکرێت. کەمیی هۆرمۆنی گەشە دەکرێت لە ڕێگەی دەرزیی هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤەوە لە قۆناغی منداڵیدا چارەسەر بکرێت. <ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Jørgensen |یەکەم=Jens O.L. |سەردێڕ=Clinical Aspects of Growth Hormone Deficiency in Adults |ڕێکەوت=٢٠٠٥|ئیش=Growth Hormone Deficiency in Adults |بەرگ=٣٣|پەڕەکان=١–٢٠|ناونیشان=https://www.karger.com/Article/Abstract/88338 |بڵاوکەرەوە=KARGER |doi=10.1159/000088338 |ژپنک=٣-٨٠٥٥-٧٩٩٢-٦|pmid=١٦١٦٦٧٥٢|دوایین٢=Christiansen |یەکەم٢=Jens S. |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == مامەڵە و چارەسەرکردن == گۆڕانکارییە بۆماوەییەکانی زۆربەی جۆرەکانی کورتەباڵایی کە بەهۆی گەشەی نائاساییی ئێسکەوە دروست دەبن هێشتا ناتوانرێت دەستکاری بکرێن، هەر بۆیە دەستێوەردانە چارەسەرییەکان بەزۆری ئامانجیان ڕێگریکردن یان کەمکردنەوەی ئازار یان کەمئەندامییە جەستەیییەکانە، زیادکردنی باڵای کەسەکە لە قۆناغی پێگەیشتوویدا، یان کەمکردنەوەی فشارە دەروونی و کۆمەڵایەتییەکان و باشترکردنی خۆگونجاندنی کۆمەڵایەتییە. <ref name="mayo-treatment">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=treatments-and-drugs|سەردێڕ=Dwarfism: Treatments and drugs - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> ئەو جۆرانەی کە پەیوەستن بە کۆئەندامی کوێرەڕژێنەکانەوە دەکرێت لە ڕێگەی چارەسەری هۆرمۆنییەوە چارەسەر بکرێن. ئەگەر هۆکارەکە کەم-دەردانی هۆرمۆنی گەشە بێت لە پێش قۆناغی باڵقبووندا، پێدانی هۆرمۆنی گەشەی زیادە دەتوانێت نائاسایییەکە چارەسەر بکات. بەڵام ئەگەر خودی وەرگری هۆرمۆنی گەشە زیانی بەرکەوتبێت، ئەوا چارەسەرکردنی حاڵەتەکە سەختتر دەبێت. تەمبەڵیی ڕژێنی دەرەقی هۆکارێکی تری ئەگەردارە بۆ کورتەباڵایی کە دەتوانرێت لە ڕێگەی چارەسەری هۆرمۆنییەوە کۆنترۆڵ بکرێت. دەرزییەکانی هۆرمۆنی دەرەقی دەتوانن کاریگەرییەکانی حاڵەتەکە کەم بکەنەوە، بەڵام لەوانەیە ناهاوسەنگیی جەستە بە هەمیشەیی بمێنێتەوە. دەکرێت ئازار و کەمئەندامییەکان لە ڕێگەی چارەسەری فیزیکی، بەستەری پزیشکی (Braces) یان ئامێرە پاڵپشتییەکانی تر، یان لە ڕێگەی نەشتەرگەرییەوە کەم بکرێنەوە. <ref name="mayo-treatment">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=treatments-and-drugs|سەردێڕ=Dwarfism: Treatments and drugs - MayoClinic.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> تاکە دەستێوەردانە سادەکان کە وادەکەن باڵای کەسەکە بەرزتر دەربکەوێت، بریتین لە باشترکردنی شێوازی پۆشاک، وەکو بەکارهێنانی پێڵاوی پاژنە بەرز یان شێوازی قژ. هۆرمۆنی گەشە زۆر بە دەگمەن بۆ کورتیی باڵای پەیوەست بە گەشەی نائاساییی ئێسک بەکاردێت، چونکە سوودی بەرزبوونی باڵاکە بەزۆری کەمە (کەمتر لە ٥ سم) و تێچووەکەشی بەرزە. <ref name="pmid14671400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hagenäs L, Hertel T |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Skeletal dysplasia, growth hormone treatment and body proportion: comparison with other syndromic and non-syndromic short children |ناونیشان=http://content.karger.com/produktedb/produkte.asp?typ=fulltext&file=HRE2003060S03065 |journal=Horm. Res. |بەرگ=٦٠ Suppl ٣|issue=3 |پەڕەکان=٦٥–٧٠|doi=10.1159/000074504 |pmid=١٤٦٧١٤٠٠|s2cid=29174195 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> کاریگەرترین ڕێگا بۆ زیادکردنی باڵای پێگەیشتووان بە بڕی چەند ئینجێک بریتییە لە پرۆسەی ڕاکێشان و درێژکردنی ئێسک (Distraction osteogenesis)، هەرچەندە بەردەستبوونی سنووردارە و تێچووەکەی زۆر بەرزە، هەم لە ڕووی دارایی و هەم لە ڕووی ناڕەحەتی و تێکدانی شێوازی ژیانەوە. زۆربەی کەسانی کورتەباڵا ئەم بژاردەیە هەڵنابژێرن، و هێشتا جێگەی مشتومڕە. <ref name="LPA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.lpaonline.org/resources_faq.html|سەردێڕ=LPA Online |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516011550/http://www.lpaonline.org/resources_faq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> بۆ جۆرەکانی تری کورتەباڵایی، چارەسەری نەشتەرگەری گونجاو نییە. == کۆمەڵگە و کولتور == === زاراوەناسی === [[پەڕگە:Dwarfism_and_Gigantism.png|وێنۆک|''وێنەی بەراوردکاری لە تێزی پزیشکیی (تالبۆت)ی ساڵی ١٨٨٩ بە ناوی "پاشەکشە: هۆکارەکان، نیشانەکان و دەرەنجامەکانی"'']] [[پەڕگە:Two_Völuspá_Dwarves_by_Frølich.jpg|وێنۆک|دوو کورتەباڵای نۆرسی وەکو ئەوەی لە چاپی ساڵی ١٨٩٥ی شیعری ئێدای بە ناوی Völuspá لەلایەن لۆرێنز فرۆلیچەوە وێنا کراون]] زاراوەی گونجاو بۆ وەسفکردنی کەسێکی باڵاکورت (یان تووشبوو بە حاڵەتی بۆماوەییی ئەکۆندرۆپلازیا) بە شێوەیەکی نەرم و ڕێزدارانە پەرەی سەندووە. ناوی "dwarf" (کورتەباڵا) لە ئینگلیزیی کۆنەوە (dweorg) سەرچاوەی گرتووە، کە لە بنەڕەتدا ئاماژە بووە بۆ بوونەوەرێک لە ئەفسانەی جێرمانییەوە —کورتەباڵایەک— کە لە چیاکان و ناو زەویدا دەژیا، و پەیوەست بوو بە دانایی، ئاسنگەری، کانزاسازی و پیشەگەرییەوە. وشەناسی ئەم وشەیە جێگەی مشتومڕە، و زانایان چەندین بیردۆزی جیاوازیان سەبارەت بە سەرچاوەی ئەم بوونەوەرە خستووەتەڕوو، لە نێویاندا ئەوەی کە کورتەباڵاکان لەوانەیە وەک ڕۆحی سروشت یان وەک بوونەوەرێک پەیوەست بە مەرگەوە دەرکەوتبێتن، یان وەک تێکەڵەیەک لە چەمکەکان. سەرچاوە وشەناسییە کێبڕکێکارەکان ئەمانە لەخۆدەگرن: بنەڕەتێکی هیندۆ-ئەوروپی *dheur- (بە واتای 'زیان')، بنەڕەتی هیندۆ-ئەوروپی *dhreugh (کە وشەی هۆڵەندیی نوێ droom 'خەون' و bedrog 'فێڵکردن'ی لێوە هاتووە)، هەروەها بەراوردکاری کراوە لەگەڵ وشەی هیندیی کۆن dhvaras (کە جۆرێکە لە بوونەوەری شەیتانی). پێدەچێت ئەم بوونەوەرە تا سەردەمێکی درەنگتر پەیوەست نەکرابێت بە کورتیی باڵاوە. زاراوەکانی "کەسی بچووک"، "LP"، و "کەسی باڵاکورت" زاراوەی دڵخواز و پەسەندکراون لەلایەن زۆرێک لەو کەسانەی ئەم تێکچوونەیان هەیە، و لە کاتێکدا هەندێک کەس بە زاراوەی "Dwarf" (کورتەباڵا) ئاسوودە نین، بەڵام هێشتا زاراوەیەکی باوە لە هەندێک ناوچەدا. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=How are the terms "dwarf," "little person," and "person of short stature" commonly used? |ناونیشان=https://www.washington.edu/doit/how-are-terms-dwarf-little-person-and-person-short-stature-commonly-used}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Preferred Terms |ناونیشان=https://littlepeopleofontario.com/index.php?rt=product/category&path=64_79}}</ref> <ref name="dwarfism-pbshome">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kennedy |یەکەم=Dan |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html|سەردێڕ=P.O.V. - Big Enough . What is Dwarfism? {{!}} PBS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090313112314/http://www.pbs.org/pov/pov2005/bigenough/special_dwarfism_ety.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[POV (TV series)]]}}</ref> بەڵام، شێوەی کۆی "dwarfs" بە پێچەوانەی "dwarves" بەگشتی لە چوارچێوەی پزیشکیدا پەسەندترە، لەوانەیە لەبەر ئەوەی شێوەی کۆی "dwarves" لەلایەن نووسەر ([[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین|جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]])ەوە ناوبانگی پێدرا، کە بۆ وەسفکردنی ڕەگەزێک لە کارەکتەرەکانی پەڕتووکەکانی "شای ئەنگوستیلەکان" بەکاریهێنابوو کە لە کورتەباڵاکانی نۆرس دەچوون. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tolkien|یەکەم=John Ronald Reuel|ناونیشان=http://valarguild.org/varda/Tolkien/encyc/articles/d/dwarves/dwarfpluralof.htm|سەردێڕ=The Return of the King|بڵاوکەرەوە=George Allen & Unwin|ساڵ=١٩٥٥|پەڕەکان=Appendix F}}</ref> زاراوەی "Midget" (کورتەبنە)، کە لە وشەناسیدا بە واتای "مێروویەکی پێوەدەری زۆر بچووک" دێت، <ref name="midget-def">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/midget|سەردێڕ=the definition of midget |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=Online Etymology Dictionary}}</ref> لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەمدا ناوبانگی پەیدا کرد پاش ئەوەی (هارییەت بیچەر ستۆو) لە ڕۆمانەکانیدا بەکاریهێنا کە تێیدا منداڵان و پیاوێکی زۆر کورتەباڵای پێ وەسف کردبوو. <ref name="dwarfism-pbshome" /> دواتر هەندێک لە کەسانی باڵاکورت ئەم وشەیەیان بە سووکایەتیپێکردن زانی چونکە ئەو زاراوەیە بوو کە بۆ وەسفکردنی کورتەباڵاکانی (پی. تی. بارنۆم) بەکاردەهێنرا کە بۆ مەبەستی کاتسەربردنی خەڵک لە نمایشی سەیروسەمەرەکاندا (Freak shows) بەکاردەهێنران. <ref name="LPA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.lpaonline.org/resources_faq.html|سەردێڕ=LPA Online |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516011550/http://www.lpaonline.org/resources_faq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> <ref name="Adelson2005">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adelson|یەکەم=Betty M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ym5x3mq2p7EC&pg=PA295|سەردێڕ=The Lives Of Dwarfs: Their Journey From Public Curiosity Toward Social Liberation|بڵاوکەرەوە=Rutgers University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٨١٣٥٣٥٤٨٧|پەڕە=٢٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> هەروەها بە زاراوەیەکی دروستیش دانانرێت چونکە نە زاراوەیەکی پزیشکییە و نە ناوی دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکەشە، هەرچەندە هەندێک جار وەک زاراوەیەکی بازاڕی (Slang) بەکاردێت بۆ وەسفکردنی ئەو کەسانەی زۆر کورتن، جا کورتەباڵاییان هەبێت یان نا. <ref name="midget-med">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٣|ناونیشان=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=22596 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623204524/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=22596 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=MedicineNet}}</ref> === بەشداریکردن === تاکەکانی تووشبوو بە کورتەباڵایی توانای ئەوەیان هەیە بە شێوەیەکی چالاکانە لە لایەنە جیاوازەکانی کۆمەڵگەدا بەشداری بکەن. ئەوان دەستڕاگەیشتنیان بە پەروەردە و وەرزش هەیە، و دەتوانن کار و پیشە بگرنە بەر و لە چەندین بواری جیاوازدا کار بکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fred Short |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.lpaonline.org/assets/documents/Occupations%20and%20Professions.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Little People of America |زمان=en}}</ref> === ''قبوڵکردن'' === زۆرجار کەسانی کورتەباڵا ڕووبەڕووی پێشداوەری و چەمکە باوە چەوتەکان (Stereotypes) دەبنەوە. لێکۆڵینەوەیەکی کلاین (٢٠١٩) دەریخستووە کە هۆشیاربوونەوە سەبارەت بە لەکەدارکردنی (Stigmatization) ئەم گرووپە دەتوانێت هاندەری بەشداریکردنی تەواوەتییان بێت لە کۆمەڵگەدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Klein |یەکەم=A. |ساڵ=٢٠١٩|سەردێڕ=Stigmatization and Little People. |journal=Journal of Social Issues |زمان=en |بەرگ=٧٥|issue=4 |پەڕەکان=١١٣٣–١١٥٠}}</ref> لێکۆڵینەوەکەی گرین و پینتەر (٢٠١٨) لە بواری کۆمیدیا و دەروونناسیی کۆمەڵایەتیدا دەتوانێت تێگەیشتنی زیاتر دابین بکات بۆ کەمکردنەوەی چەمکە چەوتەکان و هاندانی تێڕوانینێکی بابەتییانەتر. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Green; Pinter |یەکەم=C.M.; K |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Humor, comedy, and consumer behavior: A social psychological perspective. |journal=Journal of Applied Social Psychology |زمان=en |بەرگ=٤٨|پەڕەکان=٦٧٧–٦٩٢}}</ref> === گونجاندنی ژینگە === [[پەڕگە:Pedal_extenders_for_short_statured_individuals_(skeletal_dysplasia).jpg|چەپ|وێنۆک|درێژکەرەوەی پایدەرەکان بۆ کەسانی باڵاکورت (ئەوانەی گەشەی نائاساییی ئێسکیان هەیە)]] لە ژیانی ڕۆژانەدا، کەسانی باڵاکورت ڕووبەڕووی چەندین ئاستەنگ دەبنەوە لەبەر ئەوەی ژینگەی دەوروبەر بۆ کەسانی قەبارە-مامناوەند دروست کراوە. هەندێک لە کەسانی باڵاکورت تەنها بە یارمەتیی ئامرازی پاڵپشتی دەتوانن ئامێرەکانی ڕاکێشانی پارە (ATM)، چێشتخانە، دەستشۆر، و مەغسەلەکان بەکاربهێنن. کورسییە نزمەکان و پەیژە بچووکەکان ڕۆڵێکی تایبەت دەبینن، چونکە دەتوانرێت بە شێوازی جیاواز بەکاربهێنرێن بۆ پڕکردنەوەی جیاوازیی باڵا. کورسییەکان هەروەها بەسوودن وەکو جێپێ لە کاتی دانیشتندا، چونکە قاچی کەسانی باڵاکورت بە هەوادا شۆڕ دەبێتەوە کاتێک لەسەر کورسییەکی ئاسایی دادەنیشن، کە ئەمەش لە ماوەی درێژخایەندا دەبێتە هۆی ئازار و ناڕەحەتی و لەوانەیە کارامەیییە جووڵەیییە وردەکان لە کاتی کارکردندا پەکبخات. بۆ هاتوچۆکردن، هەندێک لە تاکەکان سکۆتەر یان پایسکیلی تایبەت بەکاردەهێنن، چونکە دەکرێت بەپێی جۆری کورتیی باڵاکە ڕۆیشتن بۆ مەودای دوور کێشەدار بێت. لە ڕێگەی ئۆتۆمبێلی تایبەت و گونجێندراوەوە، زۆربەی کەسانی باڵاکورت دەتوانن بەبێ هیچ ڕێگرییەکی تر شۆفێری بکەن. بە شێوەیەکی گشتی، درێژکەرەوەی پایدەرەکان و کوشنێکی گونجێندراو بۆ بەرزکردنەوەی ئاستەکەی پێویستن. هەندێک لە کەسانی باڵاکورت هێندە درێژن کە دەتوانن بەبێ درێژکەرەوەی پایدەر شۆفێری بکەن. بەزۆری نەخۆشانی گەشەی نائاساییی ئێسک کە جووڵەیان سنووردارە دەتوانن دەرماڵە یان یارمەتیی دارایی بۆ کڕین یان گونجاندنی ئۆتۆمبێل وەربگرن لە ڕێگەی هاوکارییە حکومییەکان یان دابینکەرانی خزمەتگوزاریی چاکسازییەوە. === وەرزشی کورتەباڵاکان === کورتەباڵاکان لەلایەن چەندین ڕێکخراوی ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەوە پشتگیری دەکرێن و بەشداری لە کێبڕکێ وەرزشییەکاندا دەکەن. بۆ نموونە لە هەندێک لە یارییە وەرزشییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی کەمئەندامان (Paralympics)دا بەشدارییان پێ دەکرێت. کۆمەڵەی وەرزشیی کورتەباڵاکانی ئەمریکا و کۆمەڵەی وەرزشیی کورتەباڵاکانی بەریتانیا دەرفەت بۆ کورتەباڵاکان دەڕەخسێنن بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لە ئەمریکای باکوور و ئەوروپادا کێبڕکێ بکەن. یارییە جیهانییەکانی کورتەباڵاکان (WDG) بۆنەیەکی وەرزشیی فرە-یارییە بۆ وەرزشکارە باڵاکورتەکان. لە ساڵی ١٩٩٣ەوە هەر چوار ساڵ جارێک یارییەکانی WDG ئەنجام دەدرێن و گەورەترین بۆنەی وەرزشیین لە جیهاندا کە تایبەت بن بە وەرزشکارە کورتەباڵاکان. کۆمەڵەی وەرزشیی کورتەباڵاکانی بەریتانیا مانگانە لە نێوان ٥ بۆ ٢٠ بۆنە ڕێکدەخات بۆ وەرزشکارانی تووشبوو بە حاڵەتەکانی سنوورداربوونی گەشە لە بەریتانیادا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dsauk.org/events/?daterange=2&region_ID=0|سەردێڕ=Events |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=Dsauk.org}}</ref> بۆ نموونە، زۆرجار مەلەکردن و لێخوڕینی پایسکیل پێشنیار دەکرێت بۆ ئەو کەسانەی گەشەی نائاساییی ئێسکیان هەیە، چونکە ئەم چالاکییانە کەمترین فشار دەخەنە سەر بڕبڕەی پشت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Philadelphia |یەکەم=The Children's Hospital of |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.chop.edu/conditions-diseases/skeletal-dysplasias|سەردێڕ=Skeletal Dysplasias {{!}} Children's Hospital of Philadelphia |وێبگە=Chop.edu}}</ref> لە سەرەتاکانییەوە، زۆرانبازیی پیشەگەرانە بەشداریی وەرزشکارە کورتەباڵاکانی لەخۆگرتووە. "زۆرانبازیی کورتەباڵاکان - Midget wrestling" لە ساڵانی ١٩٥٠ەکان بۆ ١٩٧٠ەکاندا لە لوتکەدا بوو، کاتێک زۆرانبازەکانی وەکو (لیتل بیڤەر)، (لۆرد لیتلبڕوک)، و (فەزی کیوپید) گەشتیان بە سەرانسەری ئەمریکای باکووردا دەکرد، و (سکای لۆ لۆ) یەکەم هەڵگری پاڵەوانێتیی جیهانیی کورتەباڵاکانی سەر بە (هاوپەیمانێتیی نیشتمانیی زۆرانبازی) بوو. لە دوو دەیەی دواتردا، زۆرانبازانی تر زیاتر لە ئەمریکای باکوور ناوبانگیان پەیدا کرد لە نێویاندا زۆرانبازی بیانیی وەکو (لیتل تۆکیۆ)ی ژاپۆنی. هەرچەندە زاراوەی "Midget" لەلایەن هەندێکەوە وەک سووکایەتییەک سەیر دەکرێت، بەڵام زۆرێک لە زۆرانبازە کورتەباڵاکانی ڕابردوو و ئێستا، لە نێویاندا (هۆرنسوۆگڵ)، ڕایانگەیاندووە کە شانازی بەم زاراوەیەوە دەکەن بەهۆی مێژووەکەی لەم پیشەسازییەدا و توانا بازرگانییەکەی. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> === وێناکردنی لە هونەر و میدیادا === [[پەڕگە:Ivory_statuette_of_a_woman_with_dwarfism-IMG_4539-white.jpg|وێنۆک|پەیکەری عاجیی ژنێکی تووشبوو بە کورتەباڵایی، کولتووری گێرزێ (ناقادا II)، لە سەردەمی پێش مێژووی میسردا]] لە هونەر، وێژە، و فیلمەکاندا، کورتەباڵاکان زۆر بە دەگمەن وەکو کەسانی ئاسایی کە تەنها باڵایان کورتە وێنا دەکرێن، بەڵکو زۆرجار وەک جۆرێکی جیاوازی بوونەوەر پیشان دەدرێن. ڕۆماننووسان، هونەرمەندان، و سینەماکاران لەوانەیە گرنگییەکی ئەخلاقی یان جوانی‌ناسیی تایبەت بدەن بەو "جیاوازییە" یان نائاساییبوونەیان. وێناکردنی هونەریی کورتەباڵایی لەسەر گۆزە یۆنانییەکان و ئاسەوارەکانی تری سەردەمی کۆن دەبینرێت، لە نێویاندا هونەری میسری کۆن کە تێیدا پێدەچێت کورتەباڵاکان وەک دەرکەوتەیەکی خودایی سەیر کرابێتن، و تۆمارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەوان لەو سەردەمەدا توانیویانە بگەنە پێگەی بەرز لە کۆمەڵگەدا. <ref name="nunn">''Ancient Egyptian Medicine'', John F. Nunn, University of Oklahoma Press, 2002, pp. 78–79, {{ISBN|0-8061-3504-2}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sciencedaily.com/releases/2005/12/051227102614.htm|سەردێڕ=Dwarfs Commanded Respect In Ancient Egypt |وێبگە=Sciencedaily.com}}</ref> دەقی کۆنی هیندۆسیی "بهاگاڤاتا پورانا" نۆ بەش تەرخان دەکات بۆ ئەفسانەی (ڤامانا)، کە بریتییە لە دەرکەوتەیەکی کورتەباڵای خوداوەند (ڤیشنو). [[پەڕگە:Diego_Velázquez_–_El_bufón_el_Primo_(Museo_del_Prado,_1644).jpg|ڕاست|وێنۆک|کورتەباڵا دۆن سێباستیان دێ مۆرا، نزیکەی ساڵی ١٦٤٤ لەلایەن [[دیێگۆ ڤێلاسکێس|ڤێلاسکێزەوە]] کێشراوە]] وێناکردنی کورتەباڵایی هەروەها لە تابلۆ ئەوروپییەکان و چەندین وێنەی کێشراودا دەبینرێت. چەندین تابلۆی ئەوروپی (بەتایبەتی ئیسپانی) لە سەدەکانی ١٦ بۆ ١٩ کورتەباڵاکان بە تەنیا یان لەگەڵ کەسانی تردا پیشان دەدەن. لە پەڕتووکی تەلموددا (Talmud)، هاتووە کە کوڕی دووەمی فیرعەونی میسریی ناو ئینجیل کورتەباڵا بووە. لێکۆڵینەوەکانی ئەم دواییە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە میسرییە کۆنەکان ڕێزێکی زۆریان بۆ کورتەباڵاکان هەبووە. <ref name="dwarfism-egypt">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kozma |یەکەم=Chahira |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Dwarfs in ancient Egypt |ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/journal/112222883/abstract |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=American Journal of Medical Genetics |بەرگ=١٤٠A|issue=4 |پەڕەکان=٣٠٣–١١|doi=10.1002/ajmg.a.31068 |pmid=١٦٣٨٠٩٦٦|s2cid=797288 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=/http://www3.interscience.wiley.com/journal/112222883/abstract |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> چەندین کەسایەتیی گرنگی ئەفسانەیی لە نەتەوەی (وایدۆت)ی ئەمریکای باکوور وەک کورتەباڵا وێنا کراون. <ref>Trigger, Bruce G., ''The Children of Aataentsic: A History of the Huron People to 1660'' McGill-Queen's University Press, 1987 {{ISBN|0-7735-0627-6}}, p. 529.</ref> لەگەڵ بەربڵاوبوونی میدیای جەماوەریدا، ژمارەی ئەو بەرهەمانەی کورتەباڵاکان پیشان دەدەن بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە. کورتەباڵایی لە چەندین پەڕتووک، فیلم، و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا وێنا کراوە وەک: (Willow)، (The Wild Wild West)، (The Man with the Golden Gun - کە دواتر لە Austin Powers دا گاڵتەی پێکرا)، (گەشتەکانی گۆلیڤەر لەلایەن جۆناثان سویفتەوە)، (The Wizard of Oz)، (Willy Wonka & the Chocolate Factory)، (Bad Santa)، (A Son of the Circus)، (Little People, Big World)، (The Little Couple)، (A Song of Ice and Fire - و وەرگێڕانە تەلەڤیزیۆنییەکەی Game of Thrones)، (Seinfeld)، (The Orator)، (In Bruges)، (The Tin Drum لەلایەن گونتەر گراسەوە)، بەرنامەی ڕاستەقینەی کورتخایەنی (The Littlest Groom)، و فیلمەکانی (The Station Agent) و (Zero). زنجیرە تەلەڤیزیۆنیی (Pit Boss) لە کەناڵی (Animal Planet) باس لە ئەکتەری کورتەباڵا (شۆرتی ڕۆسی) و ئاژانسی بەهرەمەندەکانی "Shortywood Productions" دەکات، کە ڕۆسی بەکاریدەهێنێت بۆ دابینکردنی پارە بۆ پرۆسەی ڕزگارکردنی سەگەکانی جۆری پیت بوڵ بە ناوی "Shorty's Rescue". سێ کارمەندە هەمیشەیییەکەی ڕۆسی، کە لە زنجیرەکەدا دەردەکەون، کەسانی باڵاکورتن و ئاواتەخوازن ببنە ئەکتەر. لە ئەیلولی ٢٠١٤دا، کۆمپانیای (Creative Business House) بە هاوبەشی لەگەڵ (Donnons Leur Une Chance)، "نمایشی نێودەوڵەتیی جلوبەرگی کورتەباڵاکان"یان دروستکرد بۆ هۆشیارکردنەوە و بەرزکردنەوەی متمانەبەخۆبوونی ئەو کەسانەی بە کورتەباڵاییەوە دەژین. چەندین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ڕاستەقینە لە کەناڵی (Lifetime)، کە بە (Little Women: LA) لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی پێکرد، تیشکیان خستە سەر ژیانی ئەو ژنانەی کە بە کورتەباڵاییەوە لە چەندین شاری جیاوازی سەرانسەری ئەمریکادا دەژین. == سەرچاوەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان||d=Q194101|c=Category:Dwarfism|n=no|q=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=no|wikt=dwarf|species=no}}{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sister project links/styles.css"></templatestyles> * [https://www.littlepeopleoftheworld.org/ Little People of the World Organization] Archived 2021-05-10 at the Wayback Machine [Hub for all International Organizations; services/advocacy/know your rights/support] * [http://www.lpaonline.org/ Little People of America] (Includes a list of International support groups) * [http://www.littlepeopleofcanada.com/ Little People of Canada] (Includes a list of Canadian Provincial support groups) * [https://littlepeopleuk.org/ Little People UK] * [http://www.dsauk.org/ Dwarf Sports Association UK] * [https://rgauk.org/ Restricted Growth Association UK] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی|کۆمەڵگا}} [[پۆل:باڵای مرۆڤ]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 3o1b9lzele2ihnrh67g42y5vto5a08e 0 296745 1592392 1592112 2026-06-20T12:04:49Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592392 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''نامە بۆ گەلاتییەکان''' نۆیەمین پەرتووکی [[پەیمانی نوێ]]ی [[پەرتووکی پیرۆزی مەسیحی]]یە و چوارەمین لە [[نامەکانی پۆڵس]]ە لە ڕێکخستنی نەریتییدا. ئەمە نامەیەکە لە [[پۆڵسی نێردراو]]ەوە بۆ ژمارەیەک لە کۆمەڵگە [[مەسیحییەتە سەرەتایییەکان|مەسیحییە سەرەتایییەکان]] لە [[گالاتیا]]. زانایان پێشنیاری ئەوەیان کردووە کە ئەمە یان [[گالاتیا (پارێزگای ڕۆمانی)|پارێزگای ڕۆمانیی گالاتیا]] لە باشووری [[سەنتەرە سەرەتایییەکانی مەسیحییەت#ئاسیای بچووک|ئەناتۆڵیا]]یە، یان ناوچەیەکی گەورەیە کە لەلایەن «[[گەلاتییەکان (گەل)|گەلاتییەکان]]»، گرووپێکی نەتەوەییی گەلی سێلتیک لە ناوەڕاستی [[ئاناتۆلیا]]، دیاری کراوە.{{Sfn | Betz | 2007}} نامەکە لە بنەڕەتدا بە [[یۆنانیی کۆینێ]] نووسراوە و دواتر بۆ زمانەکانی تر وەرگێڕدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.texansforjesus.org/Galatians/ |سەردێڕ=Galatians |وتەگێڕانەوە=The Epistle to the Galatians was composed in Koine Greek.}}</ref> لەم نامەیەدا، پۆڵس بە پلەی یەکەم سەرقاڵی ئەو ناکۆکییەیە کە دەوری [[مەسیحییە نەتەوەکان|مەسیحییە نا-جوولەکەکان]] و [[شەریعەتی مووسا]]ی داوە لە ماوەی [[سەردەمی نێردراوان]]دا. پۆڵس بەڵگە دەھێنێتەوە کە گەلاتایییە نا-جوولەکەکان پێویست نییە پابەندی بنەماکانی شەریعەتی مووسا بن، بەتایبەتی [[خەتەنەکردنی ئایینیی پیاوان]]، ئەمەش بە ڕەچاوکردنی ڕۆڵی شەریعەت لە ژێر ڕۆشنایی سرووشی مەسیحدا. «نامە بۆ گەلاتییەکان» کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر مێژووی مەسیحییەت، گەشەپێدانی خواناسی مەسیحی و لێکۆڵینەوە لە [[پۆڵسی نێردراو]] ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= Galatians Through the Centuries|دوایین= Riches |یەکەم= John|بڵاوکەرەوە= Wiley-Blackwell |ساڵ= ٢٠٠٧|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٣١٢٣٠٨٤-٧}}</ref> ناکۆکییە سەرەکییەکەی ناو نامەکە پەیوەندی بەو پرسیارەوە ھەیە کە چۆن نا-جوولەکەکان دەتوانن ببنە مەسیحی، ئەمەش ئەوە نیشان دەدات کە ئەم نامەیە لە قۆناغێکی زۆر سەرەتاییی مێژووی [[کڵێسا]]دا نووسراوە، کاتێک زۆربەی زۆری مەسیحییەکان جوولەکە یان [[مەسیحییە تازەکان|تازە باوەڕھێناوە جوولەکەکان]] بوون، کە مێژوونووسان بە [[مەسیحییە جوولەکەکان]] ناویان دەبەن. نیشانەیەکی دیکەی ئەوەی کە نامەکە سەرەتایییە ئەوەیە کە ھیچ ئاماژەیەک لە نامەکەدا نییە بۆ ڕێکخراوێکی پێشکەوتوو لە ناو کۆمەڵگەی مەسیحیدا بە گشتی. ئەمەش دەیکاتە ناو ماوەی ژیانی خودی پۆڵسەوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Holladay |یەکەم= Carl R. |authorlink=Carl Holladay |سەردێڕ=A Critical Introduction to the New Testament|بڵاوکەرەوە= Abingdon Press |ساڵ= ٢٠٠٥|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٨٧٠٨٥٦٩-٩|شوێن= Nashville, TN |پەڕەکان= ٤٦٣–٦٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Epistle to the Galatians}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ئایین}} [[پۆل:کتێبەکانی پەیمانی نوێ]] [[پۆل:پەیامی پەیرەوکراو]] [[پۆل:دەقە مەسیحییەکانی سەدەی ١ەم]] hxnn1cx8g17evknz30blgzaad6s5ur2 0 296746 1592390 1592134 2026-06-20T12:04:29Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592390 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''کڵێسای ئەدڤێنتستی ڕۆژی حەوتەم''' («ئێس دی ئەی»)<ref name=ring>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://oureverydaylife.com/seventh-day-adventist-wedding-ceremony-12291031.html|سەردێڕ=Seventh Day Adventist Wedding Ceremony|دوایین=King|یەکەم=Tamiya|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=Oureverydaylife|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> [[ئەدڤێنتیزم|ئەدڤێنتست]]ێکی [[مەزھەبی مەسیحی]]یە<ref>{{Cite encyclopedia |last1=Queen |first1=Edward L. |last2=Prothero |first2=Stephen R. |last3=Shattuck |first3=Gardiner H. |year=2009 |title=Seventh-day Adventist Church |url=https://books.google.com/books?id=u-_6P2RMy2wC&pg=PA913 |encyclopedia=Encyclopedia of American religious history |volume=3 |edition=3rd |publisher=[[Infobase Publishing]] |location=[[نیویۆرک|نیویۆرک]] |page=913 |isbn=978-0-8160-6660-5}}</ref><ref name="Feichtinger 2016">{{بیرخستنەوەی کتێب| author-last=Feichtinger |author-first=Christian |ساڵ=٢٠١٦|chapter=Seventh-day Adventists: An Apocalyptic Christian Movement in Search for Identity |editor-last=Hunt |editor-first=Stephen J. | editor-link=Stephen J. Hunt |سەردێڕ=Handbook of Global Contemporary Christianity: Movements, Institutions, and Allegiance |شوێن=[[لیدن|لیدن]] |بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]] |زنجیرە=Brill Handbooks on Contemporary Religion |بەرگ=١٢|doi=10.1163/9789004310780_019 |پەڕەکان=٣٨٢–٤٠١|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٦٥٣٩-٤|issn=1874-6691}}</ref> کە بەھۆی ڕەچاوکردنی [[شەممە]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pewresearch.org/fact-tank/2015/11/03/a-closer-look-at-seventh-day-adventists-in-america/|سەردێڕ=A closer look at Seventh-day Adventists in America|دوایین=Lipka|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[ناوەندی توێژینەوەی پیو|ناوەندی توێژینەوەی پیو]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> جیا دەکرێتەوە، کە [[ڕۆژەکانی ھەفتە#ڕۆژە ژمارەدارەکانی ھەفتە|ڕۆژی حەوتەمی ھەفتە]]یە لە [[ڕۆژژمێری زایینی]] و [[ڕۆژژمێری عیبری]]دا، وەک [[شەممە (ئایین)|شەممە]]؛<ref name="Feichtinger 2016"/> جەختکردنەوەی لەسەر [[ھاتنەوەی دووەم]]ی نزیکی (ئەدڤێنت) [[عیسای مەسیح]]؛ و [[نەمانخوازی|سۆتێریۆلۆژیی نەمانخوازی]]یەکەی. ئەم مەزھەبە لە [[بزووتنەوەی میلەریستەکان]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمدا گەشەی کرد، و لە ١٨٦٣دا بە ڕەسمی دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://washingtonpost.com/archive/local/1995/07/08/news-in-brief/0d16a606-6820-42d0-97f8-ad483403d803/|سەردێڕ=News In Brief|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ١٩٩٥|newspaper=[[The Washington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.oklahoman.com/story/news/2006/04/01/denominations-have-differing-views-about-religious-holidays/61893130007/|سەردێڕ=Denominations have differing views about religious holidays|دوایین=Tevington|یەکەم=Andrew|newspaper=[[The Oklahoman]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> لە نێو دامەزرێنەرە ھاوبەشەکانیدا [[ئێلین جی وایت]] ھەبوو، کە نووسینە بەرفراوانەکانی تا ئێستاش لەلایەن کڵێساوە بە گرینگ تەماشا دەکرێن.<ref>Ronald L. Numbers, "Prophetess of Health: A Study of Ellen G. White" (3rd ed. 2008) pp. xxiii–xxiv.</ref> ئەدڤێنتستەکانی ڕۆژی حەوتەم ئێلین جی وایتیان بە [[پێغەمبەران لە مەسیحییەتدا|پێغەمبەران]]ی ناو [[پەرتووکی پیرۆز]] چواندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ellen G. White |ناونیشان=https://adventist.org/identity/history/ellen-white |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250909080424/https://adventist.org/identity/history/ellen-white |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=adventist.org |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لە خواناسی کڵێسای ئەدڤێنتستی ڕۆژی حەوتەم لەگەڵ فێرکارییە باوەکانی [[ئینجیلی|مەسیحیی ئینجیلی]]دا دەگونجێت، وەک [[سیانەی پیرۆز]] و [[ھەڵەنەکردنی پەرتووکی پیرۆز]]. فێرکارییە [[دواڕۆژناسی|دواڕۆژناسی]]یە جیاکەرەوەکان بریتین لە [[مردنی مەسیحی|خەوی ڕۆح]]، دۆکتۆرینی [[دادگاییکردنی لێکۆڵینەوەیی]] و نەمانخوازی. کڵێساکە جەخت لەسەر پەیڕەوکردنی [[کاشرووت|یاسای خۆراکی جوولەکە]] دەکاتەوە، داکۆکی لە [[ڕووەکخۆری]] دەکات، و ڕوانینە [[گشتگیری|گشتگیری]]یەکەی بۆ سرووشتی مرۆڤ—واتە جەستە، ڕۆح و دەروون یەکەیەکی لێکنەپچڕاو پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Holistic Approach to Care in the Adventist Church |دوایین=Arnoldi |یەکەم=Tina |ئیش=Theravive |ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان= https://www.theravive.com/today/post/the-holistic-approach-to-care-in-the-adventist-church1-0003544.aspx}}</ref> کڵێساکە خاوەنی ئەو باوەڕەیە کە «خودا گەردوونی دروست کردووە، و لە دروستکردنێکی شەش ڕۆژەی ئەم دوایییەدا ئاسمان و زەوی و دەریا و ھەموو ئەوانەی تێیدایە دروست کردووە، و لە ڕۆژی حەوتەمدا پشووی داوە.» [[ھاوسەرگیری لە مەسیحییەتدا|ھاوسەرگیری]] وەک یەکێتییەکی تەمەن درێژ لە نێوان پیاو و ژنێکدا پێناسە دەکرێت. [[ھاتنەوەی دووەمی مەسیح]] و [[زیندووبوونەوەی مردووەکان#مەسیحییەت|زیندووبوونەوەی مردووەکان]] لە نێو باوەڕە فەرمییەکاندان.<ref name="beliefs">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What do Seventh Day Adventists Really Believe? {{!}} adventist.org |ناونیشان=https://www.adventist.org/beliefs/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.adventist.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230201035521/https://www.adventist.org/beliefs/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کڵێسای جیھانی لەلایەن کۆنفرانسی گشتیی ئەدڤێنتستەکانی ڕۆژی حەوتەمەوە بەڕێوە دەبرێت، لەگەڵ ناوچە بچووکترەکان کە لەلایەن بەشەکان، یەکێتییەکان، کۆنفرانسە ناوخۆیییەکان، و نێردراوە ناوخۆیییەکانەوە بەڕێوە دەبرێن. کڵێسای ئەدڤێنتستی ڕۆژی حەوتەم لە ٢٠١٦دا «یەکێکە لەو کڵێسانەی کە خێراترین گەشەکردن و زۆرترین بڵاوبوونەوەیان ھەیە لەسەرانسەری جیھاندا»،<ref name="Feichtinger 2016"/> کە ئەندامی تێپەڕبووی ٢٤ ملیۆن کەسی ھەیە. لە ئایاری ٢٠٠٧دا، دوازدەھەمین گەورەترین دەستەی ئایینیی پرۆتێستانت بووە لە جیھاندا و شەشەمین گەورەترین دەستەی ئایینیی زۆر نێونەتەوەیی بووە. لە ڕووی نەتەوەیی و کولتوورییەوە ھەمەجۆرە و ئامادەییی [[مژدەدەر]]ی لە زیاتر لە ٢١٥ وڵات و ناوچەدا دەپارێزێت.<ref name="WebStats">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Seventh-day Adventist World Church Statistics |بڵاوکەرەوە= Office of Archives and Statistics, General Conference of Seventh-day Adventists |ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان= http://www.adventist.org |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120919232321/http://www.adventist.org/world-church/facts-and-figures/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="membership">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.adventistarchives.org/docs/Stats/ACRep2009.pdf |سەردێڕ= Statistical report. Annual council of the General Conference Committee, October 9–14, 2009 |ڕێکەوت= ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100415163120/http://www.adventistarchives.org/docs/Stats/ACRep2009.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٥ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کڵێساکە زیاتر لە ٧،٥٠٠ [[پەروەردەی ئەدڤێنتستی ڕۆژی حەوتەم|خوێندنگە]] بەڕێوە دەبات بە دامەزراوەکانی دوای ناوەندییەوە، چەندین [[پێڕستی نەخۆشخانەکانی ئەدڤێنتستی ڕۆژی حەوتەم|نەخۆشخانە]]، و خانەی بڵاوکردنەوە لەسەرانسەری جیھاندا، ڕێکخراوێکی [[یارمەتیی مرۆیی]] کە بە [[دەزگای گەشەپێدان و فریاگوزاریی ئەدڤێنتست]] (ئادرا) ناسراوە و کارە بێ باجەکان وەک [[سانیتاریۆم|کۆمپانیای تەندروستی و خۆشگوزەرانیی سانیتاریۆم]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lifting the lid on Sanitarium – Business News |ناونیشان=https://www.nzherald.co.nz/business/lifting-the-lid-on-sanitarium/BRYXHULLVGE2SLVKZJMNLQRWU/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The New Zealand Herald]] |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان=en-NZ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014003744/https://www.nzherald.co.nz/business/lifting-the-lid-on-sanitarium/BRYXHULLVGE2SLVKZJMNLQRWU/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە داھاتەکەیان بەشدارە لە چالاکییە خێرخوازی و ئایینییەکانی کڵێساکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seventh-day Adventist Church}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} k3jcop1oyzcm0sbym6z2nf3y0dwz3vi 0 296747 1592414 1592114 2026-06-20T15:00:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1592414 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:PSM V51 D161 The tsar cannon at moscow.png|وێنۆک|تۆپی قەیسەر لە [[مۆسکۆ]]]] [[پەڕگە:سور_مصر_القديمة.jpg|وێنۆک|تۆپێک لە [[قەڵای سەڵاحەددینی ئەییووبی|قەڵای سەڵاحەددین لە قاھیرە]]، کە لە کاتی [[بەرچایی|ڕۆژوو]]<nowiki/>شکاندن لە مانگی [[ڕەمەزان|ڕەمەزاندا]] دەتەقێنرێت.]] '''تۆپ''' ({{بە ئینگلیزی|Cannon}}) چەکێکی تۆپھاوێژی قورسە. دیزاینکراوە بۆ تەقاندنی مووشەکی گەورە و قورس لە مەودای دووردا. بۆ یەکەمجار لە [[چین]] و [[ئەورووپا]] بەکارھاتووە.<ref>Lorge, Peter A. The Asian Military Revolution.</ref><ref>Al-Hassan, Ahmad Y. Gunpowder Composition for Rockets and Cannon in Arabic Military Treatises In Thirteenth and Fourteenth Centuries.</ref> == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Cannons}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|چین}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:سەربازی]] [[پۆل:داھێنانە چینییەکان]] [[پۆل:تۆپ]] [[پۆل:چەکەکان]] [[پۆل:چەک]] [[پۆل:ئامرازەکانی جەنگ]] mpezy408tp4vkrhr63a1fxw1dokcq6f 0 296755 1592437 1592311 2026-06-20T17:02:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]، [[دەروازە:ژن|ژن]]، [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] 1592437 wikitext text/x-wiki '''پاتریشیا کڕۆن''' (٢٨ی ئازاری ١٩٤٥ – ١١ی تەممووزی ٢٠١٥) مێژوونووسێکی [[دانمارک]]ی بوو کە پسپۆڕ بوو لە مێژووی سەرەتای [[ئیسلام|ئیسلامدا]]. کرۆن یەکێک بوو لە ئەندامانی قوتابخانەی پێداچوونەوەخوازی (Revisionist School) لە خوێندنەوە ئیسلامییەکاندا. ئەو بەھۆی دیدگا و لێکۆڵینەوە ڕەخنەیییەکانییەوە ناسراوە، کە تێیدا گومانی دەخستە سەر دروستی و مێژووییبوونی گێڕانەوە باوەکانی ناو کەلەپووری ئیسلامی سەبارەت بە سەرەتای سەرھەڵدانی ئایینی ئیسلام. == ئەمانەش ببینە == * [[مێژووی ئیسلام]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژوو|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:مێژوونووسانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتناسان]] [[پۆل:مێژوونووسانی دانیمارک]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]] bfzxj3mt6zmqlmurh2622fae51y6tmu 1592461 1592437 2026-06-20T20:01:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1592461 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''پاتریشیا کڕۆن''' (٢٨ی ئازاری ١٩٤٥ – ١١ی تەممووزی ٢٠١٥) مێژوونووسێکی [[دانمارک]]ی بوو کە پسپۆڕ بوو لە مێژووی سەرەتای [[ئیسلام|ئیسلامدا]]. کرۆن یەکێک بوو لە ئەندامانی قوتابخانەی پێداچوونەوەخوازی (Revisionist School) لە خوێندنەوە ئیسلامییەکاندا. ئەو بەھۆی دیدگا و لێکۆڵینەوە ڕەخنەیییەکانییەوە ناسراوە، کە تێیدا گومانی دەخستە سەر دروستی و مێژووییبوونی گێڕانەوە باوەکانی ناو کەلەپووری ئیسلامی سەبارەت بە سەرەتای سەرھەڵدانی ئایینی ئیسلام. == ئەمانەش ببینە == * [[مێژووی ئیسلام]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژوو|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:مێژوونووسانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتناسان]] [[پۆل:مێژوونووسانی دانیمارک]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]] gp4v9u8ari15y43k3g75bq56phlef5j 0 296757 1592374 1592304 2026-06-20T12:01:49Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592374 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = جەنگی عوسمانی و سەفەوی ١٥٣٢–١٥٥٥ | image = Istanbul, Topkapi Palace Museum MS Hazine 1517 fol. 592r Campaign on Nachivan in the South Caucasus.png | image_size = 300px | caption = «وێنەیەکی بچووک لە [[سولەیماننامە]] کە [[سولەیمانی قانوونی|سولەیمان]] نیشان دەدات لەگەڵ سوپایەکدا بەرەو [[نەخچیوان]] دەچێت، ھاوینی ١٥٥٤، لە کۆتاییی جەنگی عوسمانی و سەفەویدا» | partof = [[جەنگەکانی عوسمانی و سەفەوی]] | date = ١٥٣٢–١٥٥٥ | place = [[مێزۆپۆتامیا]]، [[بەرزایییەکانی ئەرمەنستان]]، [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]] | result = {{ublist|سەرکەوتنی عوسمانییەکان<ref>Gábor Ágoston-Bruce Masters:Encyclopaedia of the Ottoman Empire, {{ISBN|978-0-8160-6259-1}}, p.280</ref><ref name=Warfare>The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520-1566, V.J. Parry, A History of the Ottoman Empire to 1730, ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref><ref name=Handbook>The Cambridge history of Islam by Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis p. 330</ref><ref name=Late>The Cambridge history of Iran by William Bayne Fisher p.384ff</ref>}} | territory = عوسمانییەکان بەشێکی زۆری [[مێزۆپۆتامیا]] (عێراق)، ڕۆژاوای [[عێراق]]، [[ئەرمەنستانی ڕۆژاوا]]، و ڕۆژاوای [[گورجستان]]یان بەدەست ھێنا.<ref>"The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520–1566", V.J. Parry, "'A History of the Ottoman Empire to 1730'", ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref> * ئێران [[تەورێز]]، ڕۆژھەڵاتی [[گورجستان]]، [[ئەرمەنستانی ڕۆژھەڵات]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[داغستان]]، و [[ئازەربایجان]]ی بۆ مایەوە.<ref>"A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East", Vol. II, ed. [[Spencer C. Tucker]], (ABC-CLIO, 2010). 516.</ref> و باقیی سنوورە باکووریی-ڕۆژاوایییەکانی وەک ئەوەی پێش جەنگ بوون. * [[ئەرزڕۆم]]، [[وان]]، و [[شارەزوور]] بوونە ناوچەی دابڕاو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ateş|یەکەم١=Sabri|سەردێڕ=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|شوێن=Cambridge|ژپنک=٩٧٨-١١٠٧٢٤٥٠٨٢|پەڕە=٢٠}}</ref> [[قەرس]] بە بێلایەن ڕای گەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mikaberidze|یەکەم١=Alexander|authorlink1=Alexander Mikaberidze|سەردێڕ=Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١٥٩٨٨٤٣٣٦١|پەڕە=٦٩٨}}</ref> | combatant1 = {{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[ئێرانی سەفەوی]] | combatant2 = {{flag|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|1517}} | commander1 = {{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[تەھماسبی یەکەم|شا تەھماسبی یەکەم]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[شاڤێردی سووڵتان]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[ئیسماعیلی دووەم|شاھزادە ئیسماعیل میرزا]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[قازی جیھان قەزوینی]]{{ھۆکارە سروشتییەکان}} | commander2 = {{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[سلێمانی قانوونی|سووڵتان سلێمانی یەکەم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئیبراھیم پاشای پارگالی|ئیبراھیم پاشای سەدری ئەعزەم]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئەسکەندەر چەلەبی]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ڕۆستەم پاشا|ڕۆستەم پاشای سەدری ئەعزەم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[شازادە مستەفا (کوڕی سلێمانی قانوونی)|شازادە مستەفا]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[سەلیمی دووەم|شازادە سەلیم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[شازادە بایەزید]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئەڵقاس میرزا]]{{دیل}}{{ھۆکارە سروشتییەکان}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[کارا ئەحمەد پاشا|ئەحمەد پاشای سەدری ئەعزەم]]{{لە سێدارە درا}} | strength1 = ٦٠،٠٠٠ پیاو<br />١٠ پارچە تۆپخانە | strength2 = ٢٠٠،٠٠٠ پیاو<br />٣٠٠ پارچە تۆپخانە | casualties1 = | casualties2 = }} '''شەڕی عوسمانی و سەفەوی ١٥٣٢–١٥٥٥''' یەکێک بوو لە زۆرێک لە ململانێ سەربازییەکانی نێوان ھەر دوو ڕکابەرە سەرسەختەکە، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بە سەرکردایەتیی [[سولەیمانی قانوونی]]، و [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی سەفەوی]] بە سەرکردایەتیی [[تەھماسبی یەکەم]]. دەستکەوتە زەوینییەکانی عوسمانی لە [[ڕێکەوتننامەی ئاماسیە|ئاشتیی ئاماسیە]]دا چەسپێنران. ==پێشینە== جەنگەکە بەھۆی ناکۆکییەکانی سەر خاک لە نێوان ھەر دوو ئیمپراتۆریەتەکەدا سەری ھەڵدا، بەتایبەتی کاتێک [[بەگ]]ی [[بەدلیس]] بڕیاری دا خۆی بخاتە ژێر پاراستنی فارسی.<ref name="Cambridge">"The Cambridge history of Islam" by Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis p. 330 [https://books.google.com/books?id=j15MBH-FIwkC&pg=PA330]</ref> ھەروەھا، تەھماسب پارێزگاری [[بەغدا]]ی تیرۆر کرد کە لایەنگری سلێمان بوو. سەرەڕای ئەوەش، پارێزگاری سەفەویی [[ئازەربایجان]]، عولامە سووڵتان، ھەڵھات بۆ لای عوسمانییەکان و ئاگاداری کردنەوە لە ململانێ بەردەوامەکانی فارسەکان لەگەڵ [[ئۆزبەکەکان]] و ھەروەھا لەگەڵ ھۆزە جۆراوجۆرەکانی دیکەدا. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} لە بەرەی دیپلۆماسیدا، سەفەوییەکان خەریکی وتووێژ بوون لەگەڵ [[ھابسبۆرگ|ھابسبورگەکەکان]] بۆ پێکھێنانی [[ھاوپەیمانیی ھابسبورگ-فارس]] کە لە دوو بەرەوە ھێرش بکاتە سەر ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.<ref name="Cambridge"/> == دوو ھەڵمەتەکەی عێراق (١٥٣٢–١٥٣٤) == پەلامارەکانی عوسمانی ھەر لە ساڵی ١٥٣٢ دەستی پێ کرد. سەدری ئەعزەم [[ئیبراھیم پاشای پارگالی|ئیبراھیم پاشا]] بە سەرکەوتوویی ھێرشی کردە سەر [[عێراق]]ی [[سەفەوییەکان]]، [[بەدلیس]]ی دووبارە گرتەوە، و لە ١٥ی تەممووزی ١٥٣٤دا بەرەو گرتنی [[تەورێز]] ڕۆیشت. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} لەوێ، خودی [[سولەیمانی قانوونی|سلێمان]] چوو بۆ لای، و پاشان لە کانوونی یەکەمی ١٥٣٤دا [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|بەغدا]]یان گرت.<ref name="Cambridge"/> تەھماسب، کە لە سەرەتادا لە ھەڵمەتێکدا بوو دژی ئۆزبەکەکان لە ڕۆژھەڵات، سوپاکانی بەرەو ڕۆژاوا پەلە پێ کرد بەڵام ناچاری ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گەورە نەبوو، ستراتیژی ھەراسانکردنی کاروانە پێداویستییەکانی عوسمانی و [[زەوی سووتاو]]ی گرتە بەر. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} == دووەم ھەڵمەتی عوسمانی (١٥٤٨–١٥٤٩) == لە سەردەمی سەدری ئەعزەم [[ڕۆستەم پاشا]]، عوسمانییەکان ھەوڵیان دا بۆ یەکجار و بۆ ھەمیشە شا بشکێنن، سلێمان لە ساڵانی ١٥٤٨–١٥٤٩دا دەستی بە دووەم ھەڵمەت کرد. ئەمجارە، [[ئەڵقاس میرزا]] کە برای باوکیی تەھماسب بوو و ھەڵھاتبوو، یارمەتیی دا و ھێزێکی ٤٠،٠٠٠ سوارەی پێدرا بۆ داگیرکردنی فارس. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} دیسانەوە، تەھماسب ڕامیاریی زەوی سووتاوی گرتە بەر و [[ئەرمەنستان]]ی وێران کرد. لەو کاتەدا، پاشای فەڕەنسا [[فرانسوای یەکەم (فەڕەنسا)|فرانسوای یەکەم]]، دوژمنی ھابسبورگەکان، و [[سلێمانی قانوونی]] لە چوارچێوەی [[ھاوپەیمانیی فەڕەنسا-عوسمانی]]دا بەرەو پێش دەچوون، کە لە ساڵی ١٥٣٦دا بە فەرمی کرا، بۆ ئەوەی ھاوسەنگیی ھەڕەشەی ھابسبورگ ڕابگرن. لە ساڵی ١٥٤٧دا، کاتێک سلێمان ھێرشی کردە سەر فارس، فەڕەنسا باڵیۆزی خۆی [[گابریێل دی لوێتز]]ی نارد تا لە ھەڵمەتەکەیدا لەگەڵی بێت.<ref name="Fisher"/> گابریێل دی لوێتز ڕاوێژی سەربازیی دا بە سلێمان، وەک کاتێک کە ڕاوێژی پێدا لەسەر جێگیرکردنی تۆپخانە لە کاتی [[گەمارۆدانی وان (١٥٤٧)|گەمارۆدانی وان]]. <ref name="Fisher">"The Cambridge history of Iran" by William Bayne Fisher p.384"ff"</ref> لە ھەمان کاتدا، ھێزە پورتوگالییەکان یارمەتیی فارسەکانیان دا بۆ بردنەوەی شەڕێک لە نزیک فورات دژی عوسمانییەکان بە ژمارەیەکی دیاریکراو لە سەرباز و بیست تۆپ. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} سلێمان دەستکەوتی ھەبوو لە [[تەورێز]]، [[ئەرمەنییەکانی ژێر دەسەڵاتی فارس]]، ئامادەیییەکی بەردەوامی لە [[پارێزگای وان]] لە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] مسۆگەر کرد، و ھەندێک قەڵای لە [[گورجستان]] گرت. == سێیەم ھەڵمەتی عوسمانی (١٥٥٣–١٥٥٥) و پاشھاتەکان == {{Main|ھەڵمەتی سەفەوی (١٥٥٤–١٥٥٥)}} لە ساڵی ١٥٥٣دا عوسمانییەکان، سەرەتا لەژێر دەستی سەدری ئەعزەم [[ڕۆستەم پاشا]]، و دواتر خودی سلێمان چوو بۆ لایان، سێیەم و کۆتا ھەڵمەتی خۆیان دژی شا دەستی پێ کرد. پێش ئەوە، [[ئیسماعیل میرزای سەفەوی]]، کوڕی دووەمی تەھماسب، بە سەرکەوتوویی ھێرشی کردبووە سەر ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ، پارێزگاری ئەرزڕوومی شکاندبوو و شارەکەی گرتبوو، ھەروەھا ئەخڵات و ئەرجیشی گرتبوو. پاشان سلێمان تا قەرەباغ لە باشووری قەوقاز پێشڕەویی کرد، بەڵام دیسانەوە ھیچ شەڕێکی یەکلاکەرەوە ڕووی نەدا و تەنھا دەستکەوتی کۆ کردەوە. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} سەرەڕای ئەوەش، بەھۆی ئەوەی ھەر دوو لایەن بەھۆی جەنگەکەوە شەکەت ببوون، [[ئاشتیی ئاماسیا]] لە ٢٩ی ئایاری ١٥٥٥دا واژۆ کرا. {{sfn|Farrokh|2011|pages=46–47}} سلێمان تەورێزی گەڕاندەوە، بەڵام [[بەغدا]]، خوارووی [[مێزۆپۆتامیا]]، ڕۆژاوای [[ئەرمەنستان]]، ڕۆژاوای [[گورجستان]]، دەماوەی [[فورات]] و [[دیجلە]]، و بەشێک لە کەناراوەکانی [[کەنداوی فارس]]ی بۆ خۆی ھێشتەوە. فارس باقیی ھەموو خاکە باکووریی-ڕۆژاوایییەکانی لە [[قەوقاز]] بۆ مایەوە. بەھۆی پابەندییە زۆرەکانی لە فارس، سلێمان تەنھا توانی پشتگیریی دەریاییی سنووردار بنێرێت بۆ فەڕەنسا لە [[داگیرکردنی کۆرسیکا (١٥٥٣)]]ی نێوان فەڕەنسا و عوسمانییەکاندا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ئەرمەنستان|ئێران|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|گورجستان}} [[پۆل:ئێران لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:ململانێکانی سەدەی ١٦یەم]] 9kzekxtjhsek9j3ay8iah0lf3oivqa4 1592417 1592374 2026-06-20T16:02:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Ottoman–Safavid War (1532–1555)}} 1592417 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = جەنگی عوسمانی و سەفەوی ١٥٣٢–١٥٥٥ | image = Istanbul, Topkapi Palace Museum MS Hazine 1517 fol. 592r Campaign on Nachivan in the South Caucasus.png | image_size = 300px | caption = «وێنەیەکی بچووک لە [[سولەیماننامە]] کە [[سولەیمانی قانوونی|سولەیمان]] نیشان دەدات لەگەڵ سوپایەکدا بەرەو [[نەخچیوان]] دەچێت، ھاوینی ١٥٥٤، لە کۆتاییی جەنگی عوسمانی و سەفەویدا» | partof = [[جەنگەکانی عوسمانی و سەفەوی]] | date = ١٥٣٢–١٥٥٥ | place = [[مێزۆپۆتامیا]]، [[بەرزایییەکانی ئەرمەنستان]]، [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]] | result = {{ublist|سەرکەوتنی عوسمانییەکان<ref>Gábor Ágoston-Bruce Masters:Encyclopaedia of the Ottoman Empire, {{ISBN|978-0-8160-6259-1}}, p.280</ref><ref name=Warfare>The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520-1566, V.J. Parry, A History of the Ottoman Empire to 1730, ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref><ref name=Handbook>The Cambridge history of Islam by Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis p. 330</ref><ref name=Late>The Cambridge history of Iran by William Bayne Fisher p.384ff</ref>}} | territory = عوسمانییەکان بەشێکی زۆری [[مێزۆپۆتامیا]] (عێراق)، ڕۆژاوای [[عێراق]]، [[ئەرمەنستانی ڕۆژاوا]]، و ڕۆژاوای [[گورجستان]]یان بەدەست ھێنا.<ref>"The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520–1566", V.J. Parry, "'A History of the Ottoman Empire to 1730'", ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref> * ئێران [[تەورێز]]، ڕۆژھەڵاتی [[گورجستان]]، [[ئەرمەنستانی ڕۆژھەڵات]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[داغستان]]، و [[ئازەربایجان]]ی بۆ مایەوە.<ref>"A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East", Vol. II, ed. [[Spencer C. Tucker]], (ABC-CLIO, 2010). 516.</ref> و باقیی سنوورە باکووریی-ڕۆژاوایییەکانی وەک ئەوەی پێش جەنگ بوون. * [[ئەرزڕۆم]]، [[وان]]، و [[شارەزوور]] بوونە ناوچەی دابڕاو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ateş|یەکەم١=Sabri|سەردێڕ=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|شوێن=Cambridge|ژپنک=٩٧٨-١١٠٧٢٤٥٠٨٢|پەڕە=٢٠}}</ref> [[قەرس]] بە بێلایەن ڕای گەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mikaberidze|یەکەم١=Alexander|authorlink1=Alexander Mikaberidze|سەردێڕ=Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١٥٩٨٨٤٣٣٦١|پەڕە=٦٩٨}}</ref> | combatant1 = {{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[ئێرانی سەفەوی]] | combatant2 = {{flag|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|1517}} | commander1 = {{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[تەھماسبی یەکەم|شا تەھماسبی یەکەم]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[شاڤێردی سووڵتان]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[ئیسماعیلی دووەم|شاھزادە ئیسماعیل میرزا]]<br />{{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[قازی جیھان قەزوینی]]{{ھۆکارە سروشتییەکان}} | commander2 = {{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[سلێمانی قانوونی|سووڵتان سلێمانی یەکەم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئیبراھیم پاشای پارگالی|ئیبراھیم پاشای سەدری ئەعزەم]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئەسکەندەر چەلەبی]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ڕۆستەم پاشا|ڕۆستەم پاشای سەدری ئەعزەم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[شازادە مستەفا (کوڕی سلێمانی قانوونی)|شازادە مستەفا]]{{لە سێدارە درا}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[سەلیمی دووەم|شازادە سەلیم]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[شازادە بایەزید]]<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئەڵقاس میرزا]]{{دیل}}{{ھۆکارە سروشتییەکان}}<br />{{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[کارا ئەحمەد پاشا|ئەحمەد پاشای سەدری ئەعزەم]]{{لە سێدارە درا}} | strength1 = ٦٠،٠٠٠ پیاو<br />١٠ پارچە تۆپخانە | strength2 = ٢٠٠،٠٠٠ پیاو<br />٣٠٠ پارچە تۆپخانە | casualties1 = | casualties2 = }} '''شەڕی عوسمانی و سەفەوی ١٥٣٢–١٥٥٥''' یەکێک بوو لە زۆرێک لە ململانێ سەربازییەکانی نێوان ھەر دوو ڕکابەرە سەرسەختەکە، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بە سەرکردایەتیی [[سولەیمانی قانوونی]]، و [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی سەفەوی]] بە سەرکردایەتیی [[تەھماسبی یەکەم]]. دەستکەوتە زەوینییەکانی عوسمانی لە [[ڕێکەوتننامەی ئاماسیە|ئاشتیی ئاماسیە]]دا چەسپێنران. ==پێشینە== جەنگەکە بەھۆی ناکۆکییەکانی سەر خاک لە نێوان ھەر دوو ئیمپراتۆریەتەکەدا سەری ھەڵدا، بەتایبەتی کاتێک [[بەگ]]ی [[بەدلیس]] بڕیاری دا خۆی بخاتە ژێر پاراستنی فارسی.<ref name="Cambridge">"The Cambridge history of Islam" by Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis p. 330 [https://books.google.com/books?id=j15MBH-FIwkC&pg=PA330]</ref> ھەروەھا، تەھماسب پارێزگاری [[بەغدا]]ی تیرۆر کرد کە لایەنگری سلێمان بوو. سەرەڕای ئەوەش، پارێزگاری سەفەویی [[ئازەربایجان]]، عولامە سووڵتان، ھەڵھات بۆ لای عوسمانییەکان و ئاگاداری کردنەوە لە ململانێ بەردەوامەکانی فارسەکان لەگەڵ [[ئۆزبەکەکان]] و ھەروەھا لەگەڵ ھۆزە جۆراوجۆرەکانی دیکەدا. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} لە بەرەی دیپلۆماسیدا، سەفەوییەکان خەریکی وتووێژ بوون لەگەڵ [[ھابسبۆرگ|ھابسبورگەکەکان]] بۆ پێکھێنانی [[ھاوپەیمانیی ھابسبورگ-فارس]] کە لە دوو بەرەوە ھێرش بکاتە سەر ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.<ref name="Cambridge"/> == دوو ھەڵمەتەکەی عێراق (١٥٣٢–١٥٣٤) == پەلامارەکانی عوسمانی ھەر لە ساڵی ١٥٣٢ دەستی پێ کرد. سەدری ئەعزەم [[ئیبراھیم پاشای پارگالی|ئیبراھیم پاشا]] بە سەرکەوتوویی ھێرشی کردە سەر [[عێراق]]ی [[سەفەوییەکان]]، [[بەدلیس]]ی دووبارە گرتەوە، و لە ١٥ی تەممووزی ١٥٣٤دا بەرەو گرتنی [[تەورێز]] ڕۆیشت. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} لەوێ، خودی [[سولەیمانی قانوونی|سلێمان]] چوو بۆ لای، و پاشان لە کانوونی یەکەمی ١٥٣٤دا [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|بەغدا]]یان گرت.<ref name="Cambridge"/> تەھماسب، کە لە سەرەتادا لە ھەڵمەتێکدا بوو دژی ئۆزبەکەکان لە ڕۆژھەڵات، سوپاکانی بەرەو ڕۆژاوا پەلە پێ کرد بەڵام ناچاری ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گەورە نەبوو، ستراتیژی ھەراسانکردنی کاروانە پێداویستییەکانی عوسمانی و [[زەوی سووتاو]]ی گرتە بەر. {{sfn|Farrokh|2011|page=45}} == دووەم ھەڵمەتی عوسمانی (١٥٤٨–١٥٤٩) == لە سەردەمی سەدری ئەعزەم [[ڕۆستەم پاشا]]، عوسمانییەکان ھەوڵیان دا بۆ یەکجار و بۆ ھەمیشە شا بشکێنن، سلێمان لە ساڵانی ١٥٤٨–١٥٤٩دا دەستی بە دووەم ھەڵمەت کرد. ئەمجارە، [[ئەڵقاس میرزا]] کە برای باوکیی تەھماسب بوو و ھەڵھاتبوو، یارمەتیی دا و ھێزێکی ٤٠،٠٠٠ سوارەی پێدرا بۆ داگیرکردنی فارس. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} دیسانەوە، تەھماسب ڕامیاریی زەوی سووتاوی گرتە بەر و [[ئەرمەنستان]]ی وێران کرد. لەو کاتەدا، پاشای فەڕەنسا [[فرانسوای یەکەم (فەڕەنسا)|فرانسوای یەکەم]]، دوژمنی ھابسبورگەکان، و [[سلێمانی قانوونی]] لە چوارچێوەی [[ھاوپەیمانیی فەڕەنسا-عوسمانی]]دا بەرەو پێش دەچوون، کە لە ساڵی ١٥٣٦دا بە فەرمی کرا، بۆ ئەوەی ھاوسەنگیی ھەڕەشەی ھابسبورگ ڕابگرن. لە ساڵی ١٥٤٧دا، کاتێک سلێمان ھێرشی کردە سەر فارس، فەڕەنسا باڵیۆزی خۆی [[گابریێل دی لوێتز]]ی نارد تا لە ھەڵمەتەکەیدا لەگەڵی بێت.<ref name="Fisher"/> گابریێل دی لوێتز ڕاوێژی سەربازیی دا بە سلێمان، وەک کاتێک کە ڕاوێژی پێدا لەسەر جێگیرکردنی تۆپخانە لە کاتی [[گەمارۆدانی وان (١٥٤٧)|گەمارۆدانی وان]]. <ref name="Fisher">"The Cambridge history of Iran" by William Bayne Fisher p.384"ff"</ref> لە ھەمان کاتدا، ھێزە پورتوگالییەکان یارمەتیی فارسەکانیان دا بۆ بردنەوەی شەڕێک لە نزیک فورات دژی عوسمانییەکان بە ژمارەیەکی دیاریکراو لە سەرباز و بیست تۆپ. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} سلێمان دەستکەوتی ھەبوو لە [[تەورێز]]، [[ئەرمەنییەکانی ژێر دەسەڵاتی فارس]]، ئامادەیییەکی بەردەوامی لە [[پارێزگای وان]] لە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] مسۆگەر کرد، و ھەندێک قەڵای لە [[گورجستان]] گرت. == سێیەم ھەڵمەتی عوسمانی (١٥٥٣–١٥٥٥) و پاشھاتەکان == {{Main|ھەڵمەتی سەفەوی (١٥٥٤–١٥٥٥)}} لە ساڵی ١٥٥٣دا عوسمانییەکان، سەرەتا لەژێر دەستی سەدری ئەعزەم [[ڕۆستەم پاشا]]، و دواتر خودی سلێمان چوو بۆ لایان، سێیەم و کۆتا ھەڵمەتی خۆیان دژی شا دەستی پێ کرد. پێش ئەوە، [[ئیسماعیل میرزای سەفەوی]]، کوڕی دووەمی تەھماسب، بە سەرکەوتوویی ھێرشی کردبووە سەر ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ، پارێزگاری ئەرزڕوومی شکاندبوو و شارەکەی گرتبوو، ھەروەھا ئەخڵات و ئەرجیشی گرتبوو. پاشان سلێمان تا قەرەباغ لە باشووری قەوقاز پێشڕەویی کرد، بەڵام دیسانەوە ھیچ شەڕێکی یەکلاکەرەوە ڕووی نەدا و تەنھا دەستکەوتی کۆ کردەوە. {{sfn|Farrokh|2011|page=46}} سەرەڕای ئەوەش، بەھۆی ئەوەی ھەر دوو لایەن بەھۆی جەنگەکەوە شەکەت ببوون، [[ئاشتیی ئاماسیا]] لە ٢٩ی ئایاری ١٥٥٥دا واژۆ کرا. {{sfn|Farrokh|2011|pages=46–47}} سلێمان تەورێزی گەڕاندەوە، بەڵام [[بەغدا]]، خوارووی [[مێزۆپۆتامیا]]، ڕۆژاوای [[ئەرمەنستان]]، ڕۆژاوای [[گورجستان]]، دەماوەی [[فورات]] و [[دیجلە]]، و بەشێک لە کەناراوەکانی [[کەنداوی فارس]]ی بۆ خۆی ھێشتەوە. فارس باقیی ھەموو خاکە باکووریی-ڕۆژاوایییەکانی لە [[قەوقاز]] بۆ مایەوە. بەھۆی پابەندییە زۆرەکانی لە فارس، سلێمان تەنھا توانی پشتگیریی دەریاییی سنووردار بنێرێت بۆ فەڕەنسا لە [[داگیرکردنی کۆرسیکا (١٥٥٣)]]ی نێوان فەڕەنسا و عوسمانییەکاندا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ئەرمەنستان|ئێران|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|گورجستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ottoman–Safavid War (1532–1555)}} [[پۆل:ئێران لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:ململانێکانی سەدەی ١٦یەم]] 9n7b7cgqfv7g2gzsrxbsc7ia7rr7pz9 0 296758 1592469 1592306 2026-06-20T20:02:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1592469 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{Infobox military conflict | conflict = ھەڵمەتی سەفەوی (١٥٥٤–١٥٥٥) | partof = [[شەڕی عوسمانی و سەفەوی (١٥٣٢–١٥٥٥)]] | image = Istanbul, Topkapi Palace Museum MS Hazine 1517 fol. 592r Campaign on Nachivan in the South Caucasus.png | caption = «وێنەیەکی بچووک لە [[سولەیماننامە]] کە [[سولەیمانی قانوونی|سولەیمان]] نیشان دەدات لە ھاوینی ١٥٥٤دا دەچێتە ناو [[نەخچیوان (شار)|نەخچیوان]].» | date = حوزەیرانی ١٥٥٤ – ٢٩ی ئایاری ١٥٥٥ (نزیکەی ١١ مانگ) | place = [[بەرزایییەکانی ئەرمەنستان]]، [[قەرەباغ]]، [[پارێزگای ئازەربایجان (ئێرانی سەفەوی)|ئازەربایجان]] | coordinates = | map_type = | map_relief = | latitude = | longitude = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = سەرکەوتنی عوسمانییەکان<ref>Gábor Ágoston-Bruce Masters:Encyclopaedia of the Ottoman Empire, {{ISBN|978-0-8160-6259-1}}, p.280</ref><ref name=Warfare>The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520-1566, V.J. Parry,&nbsp;A History of the Ottoman Empire to 1730, ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref><ref name=Handbook>The Cambridge history of Islam&nbsp;by Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis p. 330</ref><ref name=Late>The Cambridge history of Iran&nbsp;by William Bayne Fisher p.384ff</ref> | status = | combatants_header = | combatant1 = {{flagicon|Ottoman Empire|1517}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] | combatant2 = {{flagicon image|Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg}} [[ئێرانی سەفەوی]] | commander1 = سووڵتان [[سولەیمانی قانوونی|سولەیمان]]<br />[[سۆکۆلوو مەحمەد پاشا]] | commander2 = [[تەھماسبی یەکەم]] | units1 = سوپای سووڵتان<br />ھێزەکانی ڕۆمێلیا | units2 = | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | notes = | campaignbox = }} '''ھەڵمەتی سەفەویی ١٥٥٤–١٥٥٥''' کۆتا قۆناغی دوژمنکارییەکانی نێوان عوسمانییەکان و سەفەوییەکان بوو لە کاتی [[شەڕی عوسمانی و سەفەوی (١٥٣٢–١٥٥٥)]]. لەلایەن [[سولەیمانی قانوونی]] (فەرمانڕەوایی ١٥٢٠–١٥٦٦) دەستی پێ کرد، و لە نێوان حوزەیرانی ١٥٥٤ و ئایاری ١٥٥٥دا ڕووی دا.{{sfn|Yürekli|2016|p=119}} بەشێک بوو لە ململانێیەکی بەرفراوانتر لە نێوان موسڵمانانی [[ئیسلامی سوننە|سوننە]] و [[ئیسلامی شیعە|شیعە]].{{sfn|Şahin|2013|p=211}}{{sfn|Scherberger|2014|p=59}} ==پێشینە== ھەڵمەتەکە بەھۆی ھێرشەکانی ١٥٥٠–١٥٥٢ی سەفەوییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵەوە سەری ھەڵدا کە بووە ھۆی وێرانبوونی [[ئەیالەتی وان|وان]] و [[ئەیالەتی ئەرزیڕۆم|ئەرزڕووم]]، و زۆرێک لە سوننەکانی بە کوشت دا.{{sfn|Scherberger|2014|p=59}} لە نامەیەکدا بە ڕێکەوتی تەممووزی ١٥٥٤، عوسمانییەکان داوای جەنگیان لە سەفەوییەکان کرد، پاشان [[فەتوا]] بەناوبانگەکەی [[ئیبن کەمال]]یان دووبارە کردەوە.{{sfn|Şahin|2013|p=211}} ھەڵمەتەکە، کە سێیەم گەشتی سەربازی بوو لە کاتی جەنگەکەدا،{{sfn|Scherberger|2014|p=59}} و لەلایەن خودی سولەیمان و والیی ڕۆمێلیا [[سۆکۆلوو مەحمەد پاشا]] سەرکردایەتی دەکرا، و ھێزەکانی بەڵکانی ([[ئەیالەتی ڕۆمێلیا]]) لەخۆ گرتبوو.{{sfn|Yürekli|2016|p=119}} ھێزەکانی بەڵکان لە [[تۆکات]] جێگیر بوون و زستانی ١٥٥٣–١٥٥٤یان لەوێ بەسەر برد، پاشان لە حوزەیرانی ١٥٥٤دا پەیوەندییان بە سوپای سووڵتانەوە کرد کە لە [[حەلەب]]ەوە بەرەو [[سوشەھری]] دەھات.{{sfn|Yürekli|2016|p=119}} ھێزەکانی بەڵکان بەشدارییان لە تەواوی ھەڵمەتەکەدا کرد.{{sfn|Yürekli|2016|p=119}} == ھەڵمەت == عوسمانییەکان ھێرشیان کردە سەر [[پارێزگای ئازەربایجان (ئێرانی سەفەوی)|ئازەربایجان]]ی سەفەوی و شیعەیان کوشت.{{sfn|Scherberger|2014|p=59}} کۆشک، ڤێلا و باخچەکانی سەفەوییەکان وێران کران، و [[یەریڤان]]، [[قەرەباغ]] و [[نەخچیوان (شار)|نەخچیوان]] لەلایەن عوسمانییەکانەوە گیران.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} [[ھۆزی مەحموودی|ھۆزی مەحموودی]] لە وان (کە لە کاتی گرتنی وانی عوسمانی لە ساڵی ١٥٤٨دا لەلایەن عوسمانییەکانەوە ملکەچ نەکرابوون) لەژێر دەستی سەرکردەکەیان حەسەن، کە تا ئەو کاتە دڵسۆزی سەفەوییەکان بوون، دوای ھێرشەکەی سەر ئازەربایجان لە ساڵی ١٥٥٤دا لایەنیان گۆڕی بۆ لای عوسمانییەکان.{{sfn|University of Wisconsin|2003|pp=123, 134}} [[ئەبووسعوود]]، باڵاترین فەقیھی عوسمانی («شێخولئیسلام»)، لە ساڵی ١٥٥٤دا «فتوا»یەکی دەرکرد کە پشتیوانی لە کۆیلەکردنی دیلەکانی سەفەوی دەکرد، و بە پێچەوانەی نەریتی پێشوو، دەکرا وەک ناموسڵمانەکان بفرۆشرێن.{{sfn|Erdem|1996|p=21}} سەفەوییەکان ڕەعییەتەکانی عوسمانییان نەکردە کۆیلە، بەڵکوو لە سێدارەیان دان.{{sfn|Erdem|1996|p=21}} سوپای سولەیمان لە تەممووزی ١٥٥٤دا لە نەخچیوان بە ھەزاران دیلی گرت.{{sfn|Erdem|1996|p=21}} لەگەڵ ئەوەشدا «فتوا»کەی ئەبووسعوود جەختی لەوە کردەوە کە کۆیلەکردنی منداڵە دیلکراوەکانی «[[قزڵباش]]» (شیعە) لە نەخچیوان ڕێگەپێنەدراو بووە.{{sfn|Erdem|1996|p=21}} سولەیمان ھەڕەشەی وێرانکردنی [[ئەردەبیل]] و مەزارگەکەی کرد ئەگەر دەستدرێژییەکانی سەفەوی نەوەستن.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} ھەر دوو لایەن زیانی گەورەیان بەرکەوت، بەبێ ئەوەی ھیچ لایەنێکیان بە تەواوی سەرکەوتوو بن.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} == پاشھاتەکان == سولەیمان پێشوازی لە شاندێکی سەفەوی کرد لە بارەگای زستانیی خۆی لە ئاماسیا بۆ وتووێژکردن لەسەر ئاشتی.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} سەبارەت بە خاک، دانپێدانانی سەفەوییەکان بە دەسەڵاتی عوسمانی لە عێراق و ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ دەبێتە ھۆی گەڕانەوەی [[یەریڤان]]، [[قەرەباغ]] و [[نەخچیوان]].{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} سەبارەت بە بابەتە ئایینییەکان، بەڵێن بە سەفەوییەکان درا کە ڕێگری لە زیارەتکارانی شیعە نەکرێت لە سەردانی شوێنە پیرۆزەکانیان لە ناو خاکی عوسمانیدا، بە مەرجی ھەڵوەشاندنەوەی «[[تەبەڕوو]]» لەلایەن سەفەوییەکانەوە.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} [[ڕێکەوتننامەی ئاماسیە|ئاشتی لە ئاماسیا واژوو کرا]] و کۆتاییی بە نیو سەدە لە جەنگی عوسمانی و سەفەوی ھێنا.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} لەگەڵ کۆتاییھاتنی دوژمنکارییەکان لە ئایاری ١٥٥٥دا، فەرماندە [[ماڵکۆچئۆغڵوو بالی بەگ]] و ھێزەکانیان ڕێگەیان پێدرا بگەڕێنەوە بۆ ڕۆمێلیا.{{sfn|Yürekli|2016|p=119}} پەیوەندییەکانی نێوان عوسمانی و سەفەوی دوای جەنگەکە دۆستانە بوو.{{sfn|Scherberger|2014|p=60}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ئێران|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە ئێران]] [[پۆل:ئێران لە سەدەی ١٦یەم]] dv7ii10k9fqbokup8pc9kzkqrrcpdkp 0 296759 1592370 1592321 2026-06-20T12:01:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592370 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دێنڤەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە [[ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان|ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە بە پلەی یەکەم خزمەت بە ناوچەی [[دێنڤەر]]، [[کۆلۆرادۆ]] و ھەروەھا ڕێڕەوی شاریی فرۆنت ڕەینج دەکات. شاڕێڕەوی ١٦ئاڕ/٣٤ئێڵ، بە درێژاییی ١٦٠٠٠ پێ (٤٨٧٧ مەتر)، درێژترین شاڕێڕەوی بەکارھێنانی گشتییە لە ئەمریکای باکوور و پێنجەمین درێژترینە لە جیھاندا. فڕۆکەخانەکە {{Convert|25|mi|km}} بە ئاراستەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری دێنڤەر دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mapquest.com/directions/main.adp?do=nw&go=1&r=f&aoh=&aot=&aof=&1a=&1c=&1s=&1z=&1y=US&1l=&1g=&1pl=&1v=COUNTRY&1ffi=&1n=&1qn=denver%20international%20airport&2a=&2c=Denver&2s=CO&2z=&2y=US&2l=36cA6vHcgcp2r%2b1shHeSWQ%3d%3d&2g=6uCrHfAwVdiZOF%2bMfwHG9A%3d%3d&2pn=&2pl=&2v=CITY&2ffi=&2n=Denver%20County&2qn=&2qc=&q=denver%20international%20airport&1pn=denver%20international%20airport&1sb=Denver%20International%20Airport%20(DEN)%7c8500%20Pena%20Blvd%7cDenver%7cCO%7c80249%7c39836959%7c-104671890%7c303-342-2000%7cUS&1qc=Airports|سەردێڕ=Official MapQuest - Maps, Driving Directions, Live Traffic |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> کە {{Convert|19|mi|km}} دوورترە لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پێشووی ستەیپڵتن کە دی ئی ئێن شوێنی گرتەوە؛ فڕۆکەخانەکە لە ڕاستیدا لە ناوەندی دێنڤەرەوە لە [[ئۆرۆرا|شاری ئۆرۆرا]] نزیکترە، و زۆرێک لە خزمەتگوزارییەکانی پەیوەست بە فڕۆکەخانە، وەک ھۆتێلەکان، لە ئۆرۆرا ھەڵکەوتوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fpgny6f7t64ax5j5dex9dz6rhspdr42 1592420 1592370 2026-06-20T16:02:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Denver International Airport}} 1592420 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دێنڤەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە [[ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان|ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە بە پلەی یەکەم خزمەت بە ناوچەی [[دێنڤەر]]، [[کۆلۆرادۆ]] و ھەروەھا ڕێڕەوی شاریی فرۆنت ڕەینج دەکات. شاڕێڕەوی ١٦ئاڕ/٣٤ئێڵ، بە درێژاییی ١٦٠٠٠ پێ (٤٨٧٧ مەتر)، درێژترین شاڕێڕەوی بەکارھێنانی گشتییە لە ئەمریکای باکوور و پێنجەمین درێژترینە لە جیھاندا. فڕۆکەخانەکە {{Convert|25|mi|km}} بە ئاراستەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری دێنڤەر دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mapquest.com/directions/main.adp?do=nw&go=1&r=f&aoh=&aot=&aof=&1a=&1c=&1s=&1z=&1y=US&1l=&1g=&1pl=&1v=COUNTRY&1ffi=&1n=&1qn=denver%20international%20airport&2a=&2c=Denver&2s=CO&2z=&2y=US&2l=36cA6vHcgcp2r%2b1shHeSWQ%3d%3d&2g=6uCrHfAwVdiZOF%2bMfwHG9A%3d%3d&2pn=&2pl=&2v=CITY&2ffi=&2n=Denver%20County&2qn=&2qc=&q=denver%20international%20airport&1pn=denver%20international%20airport&1sb=Denver%20International%20Airport%20(DEN)%7c8500%20Pena%20Blvd%7cDenver%7cCO%7c80249%7c39836959%7c-104671890%7c303-342-2000%7cUS&1qc=Airports|سەردێڕ=Official MapQuest - Maps, Driving Directions, Live Traffic |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> کە {{Convert|19|mi|km}} دوورترە لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پێشووی ستەیپڵتن کە دی ئی ئێن شوێنی گرتەوە؛ فڕۆکەخانەکە لە ڕاستیدا لە ناوەندی دێنڤەرەوە لە [[ئۆرۆرا|شاری ئۆرۆرا]] نزیکترە، و زۆرێک لە خزمەتگوزارییەکانی پەیوەست بە فڕۆکەخانە، وەک ھۆتێلەکان، لە ئۆرۆرا ھەڵکەوتوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Denver International Airport}} [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dq4gvtzwuqr3znbpzjtllqfgin45ohs 1592432 1592420 2026-06-20T17:01:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:فڕین|فڕین]] و [[دەروازە:دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ١٩٩٠]] 1592432 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دێنڤەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە [[ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان|ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە بە پلەی یەکەم خزمەت بە ناوچەی [[دێنڤەر]]، [[کۆلۆرادۆ]] و ھەروەھا ڕێڕەوی شاریی فرۆنت ڕەینج دەکات. شاڕێڕەوی ١٦ئاڕ/٣٤ئێڵ، بە درێژاییی ١٦٠٠٠ پێ (٤٨٧٧ مەتر)، درێژترین شاڕێڕەوی بەکارھێنانی گشتییە لە ئەمریکای باکوور و پێنجەمین درێژترینە لە جیھاندا. فڕۆکەخانەکە {{Convert|25|mi|km}} بە ئاراستەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری دێنڤەر دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mapquest.com/directions/main.adp?do=nw&go=1&r=f&aoh=&aot=&aof=&1a=&1c=&1s=&1z=&1y=US&1l=&1g=&1pl=&1v=COUNTRY&1ffi=&1n=&1qn=denver%20international%20airport&2a=&2c=Denver&2s=CO&2z=&2y=US&2l=36cA6vHcgcp2r%2b1shHeSWQ%3d%3d&2g=6uCrHfAwVdiZOF%2bMfwHG9A%3d%3d&2pn=&2pl=&2v=CITY&2ffi=&2n=Denver%20County&2qn=&2qc=&q=denver%20international%20airport&1pn=denver%20international%20airport&1sb=Denver%20International%20Airport%20(DEN)%7c8500%20Pena%20Blvd%7cDenver%7cCO%7c80249%7c39836959%7c-104671890%7c303-342-2000%7cUS&1qc=Airports|سەردێڕ=Official MapQuest - Maps, Driving Directions, Live Traffic |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> کە {{Convert|19|mi|km}} دوورترە لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پێشووی ستەیپڵتن کە دی ئی ئێن شوێنی گرتەوە؛ فڕۆکەخانەکە لە ڕاستیدا لە ناوەندی دێنڤەرەوە لە [[ئۆرۆرا|شاری ئۆرۆرا]] نزیکترە، و زۆرێک لە خزمەتگوزارییەکانی پەیوەست بە فڕۆکەخانە، وەک ھۆتێلەکان، لە ئۆرۆرا ھەڵکەوتوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Denver International Airport}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3um1on3p7ho9uoz5y00gryhxslzfyz5 1592464 1592432 2026-06-20T20:01:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1592464 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دێنڤەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە [[ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان|ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە بە پلەی یەکەم خزمەت بە ناوچەی [[دێنڤەر]]، [[کۆلۆرادۆ]] و ھەروەھا ڕێڕەوی شاریی فرۆنت ڕەینج دەکات. شاڕێڕەوی ١٦ئاڕ/٣٤ئێڵ، بە درێژاییی ١٦٠٠٠ پێ (٤٨٧٧ مەتر)، درێژترین شاڕێڕەوی بەکارھێنانی گشتییە لە ئەمریکای باکوور و پێنجەمین درێژترینە لە جیھاندا. فڕۆکەخانەکە {{Convert|25|mi|km}} بە ئاراستەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری دێنڤەر دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mapquest.com/directions/main.adp?do=nw&go=1&r=f&aoh=&aot=&aof=&1a=&1c=&1s=&1z=&1y=US&1l=&1g=&1pl=&1v=COUNTRY&1ffi=&1n=&1qn=denver%20international%20airport&2a=&2c=Denver&2s=CO&2z=&2y=US&2l=36cA6vHcgcp2r%2b1shHeSWQ%3d%3d&2g=6uCrHfAwVdiZOF%2bMfwHG9A%3d%3d&2pn=&2pl=&2v=CITY&2ffi=&2n=Denver%20County&2qn=&2qc=&q=denver%20international%20airport&1pn=denver%20international%20airport&1sb=Denver%20International%20Airport%20(DEN)%7c8500%20Pena%20Blvd%7cDenver%7cCO%7c80249%7c39836959%7c-104671890%7c303-342-2000%7cUS&1qc=Airports|سەردێڕ=Official MapQuest - Maps, Driving Directions, Live Traffic |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> کە {{Convert|19|mi|km}} دوورترە لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پێشووی ستەیپڵتن کە دی ئی ئێن شوێنی گرتەوە؛ فڕۆکەخانەکە لە ڕاستیدا لە ناوەندی دێنڤەرەوە لە [[ئۆرۆرا|شاری ئۆرۆرا]] نزیکترە، و زۆرێک لە خزمەتگوزارییەکانی پەیوەست بە فڕۆکەخانە، وەک ھۆتێلەکان، لە ئۆرۆرا ھەڵکەوتوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Denver International Airport}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6gahe4qm3kuff3nv6l7dd7wmezuu4z4 0 296760 1592371 1592320 2026-06-20T12:01:19Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592371 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی مانچێستەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە ڕینگوەی، مانچێستەر، ئینگلتەرا. لە دووریی {{Convert|7|miles}} لە باشووری ڕۆژاوای ناوەندی شاری مانچێستەر ھەڵکەوتووە.<ref name="Nats-uk.ead-it.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html|سەردێڕ=NATS {{!}} AIS - Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100201011102/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=Nats-uk.ead-it.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی شانشینی یەکگرتوو بوو لە ڕووی سەرنشینانەوە (قەرەباڵغترین لە دەرەوەی لەندەن)، و ٢٠ەمین قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەورووپا بوو لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە خزمەت بە ٣٢٫١ ملیۆن سەرنشین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/|سەردێڕ=Strong December performance for UK’s largest airports group sees MAG serve 60m passengers in 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240112000820/https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} flu2zn9wkuzydzq4k0dtk7qta7xfvll 1592419 1592371 2026-06-20T16:02:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Manchester Airport}} 1592419 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی مانچێستەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە ڕینگوەی، مانچێستەر، ئینگلتەرا. لە دووریی {{Convert|7|miles}} لە باشووری ڕۆژاوای ناوەندی شاری مانچێستەر ھەڵکەوتووە.<ref name="Nats-uk.ead-it.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html|سەردێڕ=NATS {{!}} AIS - Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100201011102/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=Nats-uk.ead-it.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی شانشینی یەکگرتوو بوو لە ڕووی سەرنشینانەوە (قەرەباڵغترین لە دەرەوەی لەندەن)، و ٢٠ەمین قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەورووپا بوو لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە خزمەت بە ٣٢٫١ ملیۆن سەرنشین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/|سەردێڕ=Strong December performance for UK’s largest airports group sees MAG serve 60m passengers in 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240112000820/https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manchester Airport}} nnmmnulux32y8lvj0zitv2h49eevq8y 1592433 1592419 2026-06-20T17:01:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]]، [[دەروازە:فڕین|فڕین]] و [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] 1592433 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی مانچێستەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە ڕینگوەی، مانچێستەر، ئینگلتەرا. لە دووریی {{Convert|7|miles}} لە باشووری ڕۆژاوای ناوەندی شاری مانچێستەر ھەڵکەوتووە.<ref name="Nats-uk.ead-it.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html|سەردێڕ=NATS {{!}} AIS - Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100201011102/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=Nats-uk.ead-it.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی شانشینی یەکگرتوو بوو لە ڕووی سەرنشینانەوە (قەرەباڵغترین لە دەرەوەی لەندەن)، و ٢٠ەمین قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەورووپا بوو لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە خزمەت بە ٣٢٫١ ملیۆن سەرنشین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/|سەردێڕ=Strong December performance for UK’s largest airports group sees MAG serve 60m passengers in 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240112000820/https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manchester Airport}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فڕین|نژیاروانی}} 1k5pnkxqbwu7xdf3io60060jhu15ieg 1592463 1592433 2026-06-20T20:01:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1592463 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی مانچێستەر''' فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە لە ڕینگوەی، مانچێستەر، ئینگلتەرا. لە دووریی {{Convert|7|miles}} لە باشووری ڕۆژاوای ناوەندی شاری مانچێستەر ھەڵکەوتووە.<ref name="Nats-uk.ead-it.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html|سەردێڕ=NATS {{!}} AIS - Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100201011102/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D99%26Itemid%3D148.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=Nats-uk.ead-it.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی شانشینی یەکگرتوو بوو لە ڕووی سەرنشینانەوە (قەرەباڵغترین لە دەرەوەی لەندەن)، و ٢٠ەمین قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەورووپا بوو لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە خزمەت بە ٣٢٫١ ملیۆن سەرنشین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/|سەردێڕ=Strong December performance for UK’s largest airports group sees MAG serve 60m passengers in 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240112000820/https://mediacentre.magairports.com/strong-december-performance-for-uks-largest-airports-group-sees-mag-serve-60m-passengers-in-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manchester Airport}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فڕین|نژیاروانی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} s1hg0wixley1d568nfwu8c710yq3k4n 0 296761 1592372 1592319 2026-06-20T12:01:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592372 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئومبێرتۆ دێلگادۆ''' بە شێوەیەکی نافەرمی '''فڕۆکەخانەی لیسبۆن''' و پێشتر '''فڕۆکەخانەی پۆرتێلا''' — فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە {{Convert|7|km|nmi|0}}ی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی مێژوویی شاری [[لیسبۆن]]، پایتەختی [[پورتوگال]] ھەڵکەوتووە. بە زیاتر لە ٣٦ ملیۆن سەرنشین لە ساڵێکدا، ١٣ەمین گەورەترین فڕۆکەخانەی ئەورووپایە لە ڕووی قەبارەی سەرنشینەوە.<ref name="ine.pt">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=695013937&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=INE - National Institute of Statistics}}</ref> ھەروەھا ساڵانە نزیکەی ٢٠٠٬٠٠٠ تۆن بار دەگوازێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.efe.com/efe/portugal/portugal/movimento-de-passageiros-em-portugal-sobe-39-2021-mas-fica-ainda-longe-do-pre-pandemia/50000441-4743297|سەردێڕ=Inicio - España |زمان=Portuguese}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 5ue3fx1cupojzmjlb7fmz2aagorlxa2 1592418 1592372 2026-06-20T16:02:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Humberto Delgado Airport}} 1592418 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئومبێرتۆ دێلگادۆ''' بە شێوەیەکی نافەرمی '''فڕۆکەخانەی لیسبۆن''' و پێشتر '''فڕۆکەخانەی پۆرتێلا''' — فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە {{Convert|7|km|nmi|0}}ی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی مێژوویی شاری [[لیسبۆن]]، پایتەختی [[پورتوگال]] ھەڵکەوتووە. بە زیاتر لە ٣٦ ملیۆن سەرنشین لە ساڵێکدا، ١٣ەمین گەورەترین فڕۆکەخانەی ئەورووپایە لە ڕووی قەبارەی سەرنشینەوە.<ref name="ine.pt">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=695013937&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=INE - National Institute of Statistics}}</ref> ھەروەھا ساڵانە نزیکەی ٢٠٠٬٠٠٠ تۆن بار دەگوازێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.efe.com/efe/portugal/portugal/movimento-de-passageiros-em-portugal-sobe-39-2021-mas-fica-ainda-longe-do-pre-pandemia/50000441-4743297|سەردێڕ=Inicio - España |زمان=Portuguese}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Humberto Delgado Airport}} frlxbl9hhs9r9dn80zw1dnqmxv6kteu 1592435 1592418 2026-06-20T17:01:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:پورتوگال|پورتوگال]] و [[دەروازە:فڕین|فڕین]] 1592435 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئومبێرتۆ دێلگادۆ''' بە شێوەیەکی نافەرمی '''فڕۆکەخانەی لیسبۆن''' و پێشتر '''فڕۆکەخانەی پۆرتێلا''' — فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە {{Convert|7|km|nmi|0}}ی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی مێژوویی شاری [[لیسبۆن]]، پایتەختی [[پورتوگال]] ھەڵکەوتووە. بە زیاتر لە ٣٦ ملیۆن سەرنشین لە ساڵێکدا، ١٣ەمین گەورەترین فڕۆکەخانەی ئەورووپایە لە ڕووی قەبارەی سەرنشینەوە.<ref name="ine.pt">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=695013937&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=INE - National Institute of Statistics}}</ref> ھەروەھا ساڵانە نزیکەی ٢٠٠٬٠٠٠ تۆن بار دەگوازێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.efe.com/efe/portugal/portugal/movimento-de-passageiros-em-portugal-sobe-39-2021-mas-fica-ainda-longe-do-pre-pandemia/50000441-4743297|سەردێڕ=Inicio - España |زمان=Portuguese}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Humberto Delgado Airport}} {{تووڵی دەروازە|پورتوگال|فڕین}} px7q3z1tyz3zrhuzxx3glv80qyrrxw3 1592462 1592435 2026-06-20T20:01:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1592462 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئومبێرتۆ دێلگادۆ''' بە شێوەیەکی نافەرمی '''فڕۆکەخانەی لیسبۆن''' و پێشتر '''فڕۆکەخانەی پۆرتێلا''' — فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە {{Convert|7|km|nmi|0}}ی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی مێژوویی شاری [[لیسبۆن]]، پایتەختی [[پورتوگال]] ھەڵکەوتووە. بە زیاتر لە ٣٦ ملیۆن سەرنشین لە ساڵێکدا، ١٣ەمین گەورەترین فڕۆکەخانەی ئەورووپایە لە ڕووی قەبارەی سەرنشینەوە.<ref name="ine.pt">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=695013937&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=INE - National Institute of Statistics}}</ref> ھەروەھا ساڵانە نزیکەی ٢٠٠٬٠٠٠ تۆن بار دەگوازێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.efe.com/efe/portugal/portugal/movimento-de-passageiros-em-portugal-sobe-39-2021-mas-fica-ainda-longe-do-pre-pandemia/50000441-4743297|سەردێڕ=Inicio - España |زمان=Portuguese}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Humberto Delgado Airport}} {{تووڵی دەروازە|پورتوگال|فڕین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} aee3fsuxdru4muq2oigeol3fynafofb 0 296766 1592468 1592351 2026-06-20T20:02:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1592468 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=خەیروڵڵا عەبدولکەریم|وێنە=[[پەڕگە:127.jpeg|وێنۆک]]|ناوی لەدایکبوون=خەیروڵڵا کوڕی عەبدولکەریم ئەفەندی کوڕی عەبدوڵڵا ئاغای گورجی زادە|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩١٢|شوێنی لەدایکبوون=[[ھەولێر]]|ڕێکەوتی مردن= ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧|شوێنی مردن=[[بەغدا]]<ref>https://www.pukmedia.com/AR/details/?Jimare=142654</ref>|ھۆکاری مردن=لەسێدارەدان|نەتەوە=[[کورد]]|پیشە=[[سەرباز]]|ساڵانی چالاکی=١٩٤٥–١٩٤٧}} '''خەیروڵڵا کوڕی عەبدولکەریم ئەفەندی کوڕی عەبدوڵڵا ئاغای گورجی زادە'''، لە ساڵی ١٩١٢ لە گەڕەکی قەڵا لە [[ھەولێر]] لەدایکبووە. باوکی کارمەندێکی دەوڵەت بووە لە سەردەمی [[عوسمانی]]دا و ھەر ماوەیەک لە شوێنێک خزمەتیکردووە، بۆیە خەیروڵڵای کوڕیشی لە سەردەمی منداڵیدا لە زۆر شوێن ژیاوە و دوای کۆتایی ھاتنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] ھەلی بۆ ھەڵکەوتووە بچێتە بەر خوێندن، دوای تەواوکردنی خوێندن لە ھەولێر، لە خانەی مامۆستایانی بەغدا وەرگیرا و دواتر ماوەی پێنج ساڵ بە مامۆستایی لە [[کۆیە]] و [[چەمچەماڵ]] و [[شەقڵاوە]] خزمەتی کردووە. لە ساڵی ١٩٣٠ بە مامۆستا لە قوتابخانەی ئولای کۆیە دامەزراوە و ساڵی ١٩٣١ لە شاری ھەولێر سەرپەشتی شانۆگەری (کچی کوردستان)ی کردووە کە زۆربەی [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]انی کۆیی بوونە و لە ساڵی ١٩٣٣ بووەتە مامۆستای ھۆزی [[ھەرکی]] و یەکەم [[خوێندنگە]]ی گەڕۆکی کردووەتەوە کاتێک لە گەرمێن چوونەتە کوێستان. لە ساڵی ١٩٣٥ چووەتە خولی ئەفسەری لەم خولەدا چەند کەسایەتییەکی عێراقی لەگەڵدا بووە دیارترینیان [[عەبدولسەلام عارف]] کە دواتر لە شەستەکان بووە سەرۆکی [[عێراق]]. خەیروڵڵا عەبدولکەریم لاوێکی نیشتمانپەروەر بووە و ساڵی ١٩٤٥ ڕیزی سوپای بەجێھێشتووە و پەیوەندی بە جووڵانەوەی بارزانەوە کردووە و بەھۆی ئەوەوە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرچووە ھەمان ساڵ لەگەڵ بارزانییەکان چوونەتە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و وەک ئەفسەر لە سوپای [[کۆماری کوردستان]] لە [[مەھاباد]] خزمەتی کردووە. ھەر ئەو سەردەمە توانا ھونەرییەکانی دەرکەوتووە، بەتایبەتیی لە بواری شانۆ، مۆسیقا، نیگارکێشیدا و لە چەندین چالاکیدا بەشداری کردووە. خولیای تەواوکردنی خوێندن و کۆشش بەتواناکانی وایان لێکرد لە خوێندنگەی سەربازیی لە بەغدا ببێت بە خوێندکار و دوو ساڵ دوای ئەوە بە پلەی ئەفسەر لە [[سوپای عێراق]]دا دامەزراوە. لە ماوەی خوێندندا سەردانی [[میسر]]ی کرد و لە کاروباری سەربازیدا شارەزایییەکی زۆری پەیدا کرد. شەھید خەیروڵڵا پەیوەندی بە [[حیزبی ھیوا]] کرد و زۆر بە چالاکی لەناو ئەو حیزبەدا ئەرکە نیشتمانی و نەتەوایەتییەکانی جێبەجێکرد. ساڵی ١٩٤٥ خۆی گەیاندە [[مەھاباد]] و ھەموو توانا و شارەزایی خۆی تەرخان کرد بۆ خزمەتکردنی کۆمارەکە. ماوەی ساڵ و نیوێک وەک ئەفسەرێکی زرێپۆش لەناو ھێزەکانی کۆمارەکە و لە شەڕەکانی بەرگریدا ئازایەتییەکی زۆری نواند؛ بۆیە حکوومەتی مەھاباد خەڵاتی ئازایەتی پێبەخشی و پلەکەی بەرزکردەوە بۆ پلەی کۆلۆنێڵ. پاشان کە [[کۆماری مەھاباد]] ڕووخا، شەھید خەیروڵڵا بە بڕیاری لێبوردنەکەی حکوومەتی ئێراق گەڕایەوە [[باشووری کوردستان]]، بەڵام دەستبەجێ دەستگیر کراو ھاوڕێ لەگەڵ شەھیدان ([[مستەفا خۆشناو]]، [[محەممەد قودسی]] و [[عیزەت عەبدولعەزیز]]) دا فەرمانی لەسێدارەدانیان بۆ دەرچوو. لە ڕۆژی ١٩ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٧ جێبەجێکراو تەرمەکەی لە [[ھەولێر]] بەخاک سپێردرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کۆماری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|شەڕ|ژیاننامە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] s0gm5dyes1ibp6k8rhf1nfnw7oneply 0 296769 1592369 1592353 2026-06-20T12:00:59Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1592369 wikitext text/x-wiki [[File:Stickybot.jpg|ڕاست|وێنۆک|ستیکیبۆت، ڕۆبۆتێکە بۆ هەڵگەڕان و سەرکەوتن کە دڕکە مووی دەستکرد بەکاردەهێنێت ]] '''دڕکە مووی دەستکرد''' (Synthetic setae) لاسایی ئەو دڕکە مووە وردانە دەکەنەوە کە لەسەر پەنجەکانی مارمێلکەی "گێکۆ"دا هەن، لێکۆڵینەوە زانستییەکانیش لەم بوارەدا بە ئاراستەی پەرەپێدانی جۆرە چەسپێکی وشک (Dry adhesives) هەنگاو دەنێن. گێکۆکان بەبێ هیچ گرفتێک بە دیوارە ستوونییەکاندا سەردەکەون و وا دیارە توانای ئەوەیان هەیە بە هەر ڕوویەکەوە بنووسێن. پێیە پێنج پەنجەییەکانی ئەم گێکۆیەک بە مووی لاستیکی داپۆشراون کە پێیان دەوترێت "دڕکە موو" (setae)، سەری ئەم مووانەش بۆ چەندین پێکهاتەی نانۆیی ورد دابەش بوون کە پێیان دەوترێت "سپاتولا" (چونکە لە کەوچکی تەخت دەچن). زۆریی ژمارەی ئەم سپاتولانە و نزیکییان لەو ڕووەی پێیهەڵدەگەڕێن، وادەکات تەنها "هێزەکانی ڤان دەر واڵس" (van der Waals forces) بەس بن بۆ دابینکردنی ئەو هێزی پێوەنووسانە بەهێزەی کە پێویستە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kellar Autumn, [[Metin Sitti]], Yiching A. Liang, Anne M. Peattie, Wendy R. Hansen, Simon Sponberg, Thomas W. Kenny, Ronald Fearing, Jacob N. Israelachvili, and Robert J. Full |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٢|ناونیشان=http://www.pnas.org/cgi/reprint/192252799v1|سەردێڕ=Evidence for van der Waals adhesion in gecko setae}}</ref> دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٢دا میکانیزمی پێوەنووسانی گێکۆ دۆزرایەوە کە پشت بە هێزەی ڤان دەر واڵس دەبەستێت، دروستکردنی ئەو چەسپانەی لاسایی سروشت دەکەنەوە (Biomimetic adhesives) بووەتە جێی بایەخی توێژینەوە زانستییە گەورەکان. چاوەڕوان دەکرێت ئەم پێشکەوتنانە ببێتە هۆی بەرهەمهێنانی نەوەیەکی نوێ لە کەرەستەی پێوەنووسان کە خاوەن تایبەتمەندیی ناوازەن و لە زۆر بواردا بەکاربهێنرێن؛ لە پیشەسازییە سەربازیەکان و [[نانۆتەکنەلۆژیا|نانۆتەکنەلۆژیاوە]] بگرە تا دەگاتە بوارەکانی تەندروستی و وەرزش. <templatestyles src="Template:TOC limit/styles.css" />{{TOC limit|3}} == بنەما بنەڕەتییەکان == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{سەرەکی|Gecko feet}} [[پەڕگە:Gecko_foot_on_glass.JPG|چەپ|وێنۆک|دیمەنێکی نزیک لە پێی گێکۆ]] گێکۆکان بەوە ناسراون کە توانایەکی سەرسوڕهێنەریان هەیە بۆ پێوەنووسان و ڕۆشتن بەسەر هەر ڕوویەکی ستوونی یان سەرەوخواردا. بەڵام لکانی پەنجەکانی گێکۆ وەک چەسپە کیمیاییە باوەکان نییە، بەڵکو دەتوانن زۆر بە خێرایی لە ڕووەکە جیا ببنەوە و تەنانەت بەبێ خۆپاککردنەوەش، لە ئاست پیسکەرە باوەکانی دەوروبەردا بە خاوێنی بمێننەوە. === چەسپی ناوازە === دوو پێی پێشەوەی مارمێلکەی "گێکۆی تۆکای" ([[:en:Tokay_gecko|tokay gecko]]) دەتوانن بەرگەی ٢٠.١ نیوتن هێزی هاوتەریب لەگەڵ ڕووەکە بگرن، ئەمەش تەنها بە بەکارهێنانی ٢٢٧ ملیمەتر دووجا لە ڕووبەری پێییەکانی، کە ئەمە هێزێکە نزیکەی ٤٠ هێندەی کێشی خودی گێکۆکە دەبێت. زانایان لە سەدەی نۆزدەهەمەوە خەریکی لێکۆڵینەوەن لە نهێنی ئەم پێوەنووسانە نائاساییە، و لە ماوەی ١٧٥ ساڵی ڕابردوودا بە لانی کەمەوە حەوت میکانیزمی جیاواز بۆ لێکدانەوەی ئەم دیاردەیە پێشنیار کراون. گریمانەکان بریتی بوون لە: بەکارهێنانی چەسپ، لێکخشاندن، مژین (وەک سپاردن)، کارەبای جێگیر، تێگیرانی ورد و هێزە نێوان-گەردیلەییەکان. لە سەرەتای توێژینەوەکاندا، گریمانەی دەردراوی شێوە چەسپ ڕەتکرایەوە، چونکە گێکۆکان لە پەنجەکانیاندا هیچ شانەیەکی ڕژێنییان نییە (بۆ دەردانی چەسپ). گریمانەی لێکخشاندنیش زوو ڕەتکرایەوە، چونکە هێزی لێکخشاندن تەنها لە کاتی خلیسکاندا کار دەکات و ناتوانێت توانای پێوەنووسانی گێکۆ بە ڕووە سەرەوخوارەکانەوە ڕوون بکاتەوە. سەبارەت بەو بیرۆکەیەی کە دەیوت پێیەکان وەک "مژەرە" (suction cups) کار دەکەن، لە ساڵی ١٩٣٤دا و لە ڕێگەی تاقیکردنەوەیەک لە ناو بۆشاییدا (ڤاکیووم) ڕەت کرایەوە، چونکە بینرا لەو بارودۆخەشدا پێی گێکۆکان هەر بە نووساوی دەمێننەوە. بە هەمان شێوە، گریمانەی کارەبای جێگیر ([[ئەلیکترۆستاتیک]]) ڕەتکرایەوە؛ ئەمەش دوای تاقیکردنەوەیەک کە دەریخست گێکۆکان هێشتا دەتوانن پێوە بنووسێن تەنانەت ئەگەر کۆبوونەوەی بارگەی کارەبایی بوونی نەبێت (بۆ نموونە لەسەر ڕوویەکی کانزایی لە ناو هەوایەکدا کە بە تیشکی ئێکس بارگاوی کرابێت). لە کۆتاییدا، میکانیزمی "تێگیرانی ورد" (micro-interlocking) کە دەیوت سەرە چەماوەکانی "دڕکە موو" وەک قولاپێکی زۆر ورد کار دەکەن، ئەویش کێشەی تێکەوت؛ چونکە گێکۆکان هێزێکی پێوەنووسانی گەورە دروست دەکەن تەنانەت لەسەر ئەو ڕووانەشی کە لە ئاستی گەردیلەییدا تەواو لووس و بێگرێن. [[پەڕگە:Micro_and_nano_view_of_gecko's_toe.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی ورد و نانۆ لە پەنجەی پێی گێکۆ ]] لە کۆتاییدا ئەگەرەکان کەمبوونەوە بۆ هێزە نێوان-گەردییەکان (intermolecular forces)، و پەرەسەندنی وردبینە ئەلیکترۆنییەکان لە پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، کە پێکهاتە زۆر وردەکانی (micro-structure) دڕکە مووەکانی لەسەر پێی گێکۆکە ئاشکرا کرد، بەڵگەی زیاتری بۆ پشتگیریکردنی ئەم گریمانەیە خستەڕوو. ئەم کێشەیە لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠٠دا چارەسەر کرا لەلایەن تیمێکی توێژینەوەوە بە سەرۆکایەتیی زیندەزانان 'کێلار ئۆتەم' لە کۆلێژی لیویس و کلارک لە پۆرتلاند، ئۆریگۆن، و 'ڕۆبەرت فوڵ' لە زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی. ئەوان ئەوەیان دۆزیەوە کە بەشی ژێرەوەی پەنجەی پێی گێکۆ بە شێوەیەکی گشتی کۆمەڵێک قەد یان چرچی (ridges) لەخۆدەگرێت، کە بە ڕیزی ڕێکوپێکی 'دڕکە موو' (setae) داپۆشراون، و هەر دڕکە موویەک زیاتر دابەش دەبێت بۆ سەدان کۆتاییی دوولەت و سەرەپەنجەی تەخت کە پێیان دەوترێت سپاتولا (spatulas) (بڕوانە وێنەکەی لای ڕاست). یەک دڕکە مووی گێکۆی جۆری تۆکای (tokay gecko) نزیکەی ١١٠ مایکرۆمەتر درێژە و ٤.٢ مایکرۆمەتر پانییەکەیەتی. هەر لقێکی دڕکە موویەک کۆتایی دێت بە سپاتولایەکی تەنک و سێگۆشەیی کە لە لوتکەکەیەوە پێوەی بەستراوە. درێژیی ئەم کۆتایییە نزیکەی ٠.٢ مایکرۆمەتر و پانییەکەشی ٠.٢ مایکرۆمەتر دەبێت. لە پێوەنووسانی نێوان پێی گێکۆ و ڕووەکان ڕێک دەرئەنجامی هێزی ڤان دێر واڵسە (Van der Waals force) لە نێوان هەر دڕکە موویەک و گەردەکانی ڕووەکەدا. یەک دڕکە مووی تاک دەتوانێت هێزێک تا بڕی ٢٠٠ مایکرۆنیوتن (μN) بەرهەم بهێنێت. لە هەر ملیمەترێکی چوارگۆشەی پێی گێکۆیەکی تۆکایدا نزیکەی ١٤,٤٠٠ دڕکە موو بوونیان هەیە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کۆی گشتیی ژمارەی دڕکە موویەکان لەسەر هەردوو پێی پێشەوەی گێکۆیەکی تۆکای بگاتە نزیکەی ٣,٢٦٨,٨٠٠ دانە. لە هاوکێشەی توانستی نێوان-گەردییەوە (intermolecular potential): : <math>\Phi (R,D)=-\frac{\rho_1\rho_2\pi^2\alpha R}{6 D}</math> کە تێیدا <math>\rho_1</math> و <math>\rho_2</math> بریتین لە ژمارەی خاڵەکانی بەریەککەوتنی هەردوو ڕووەکە، '''R''' بریتییە لە نیوەتیرەی هەر خاڵێکی بەریەککەوتن، و '''D''' بریتییە لە دووریی (مەودای) نێوان هەردوو ڕووەکە. بۆمان دەردەکەوێت کە هێزی نێوان-گەردیی، یان لەم حاڵەتەدا هێزی ڤان دێر واڵس (van der Waals force) لە نێوان دوو ڕوودا، بە شێوەیەکی بەرچاو پشت دەبەستێت بە ژمارەی خاڵەکانی بەریەککەوتن. ئەمەش ڕێک ئەو هۆکارەیە کە وای کردووە پێیەکانی گێکۆ بتوانن هێزێکی پێوەنووسانی لەڕادەبەدەر و سەرسوڕهێنەر بە جۆرە جیاوازەکانی ڕووەکانەوە دروست بکەن. کۆی کاریگەریی هاوبەشی ملیۆنان 'سپاتولا' (spatulae)، هێزێکی پێوەنووسان دابین دەکات کە چەندین جار گەورەترە لەو هێزەی کە گێکۆکە پێویستی پێیەتی بۆ ئەوەی تەنها بە یەک پێ بە بنمیچێکەوە (سەقفی ژوورێکەوە) هەڵواسراو بێت. [[File:Lift-off_mechanism.jpg|چەپ|وێنۆک|پرۆسەی پێوەنووسان و لێبوونەوەی پێی مارمێلکە]] === میکانیزمی بەرزکردنەوە === ئەو هێزە گەورە و سەرسوڕهێنەرانەی کە لەلایەن پەنجەکانی گێکۆوە دروست دەکرێن، ئەو پرسیارەیان هێنایە ئاراوە کە چۆن گێکۆکان دەتوانن هێندە بە خێرایی قاچەکانیان بەرز بکەنەوە، تەنها لە ماوەی ١٥ میلی چرکەدا، بەبێ بوونی هیچ هێزێکی پێوراو بۆ لێکردنەوەیان (Detachment forces). زانا (کێلار ئۆتەم) و تیمی توێژینەوەکەی، توانیان «میکانیزمی بەرزکردنەوە - Lift-off mechanism»ی قاچی گێکۆکان ئاشکرا بکەن. دۆزینەوەکەیان ئەوەی خستە ڕوو کە توانای لکاندنی گێکۆ لە ڕاستیدا بە شێوازێکی "بەرنامەبۆداڕێژراو: کار دەکات؛ بە جۆرێک کاتێک گۆشەی نێوان قەدی مووەکان (Setal shaft) و ئەو ڕووەی پێوەی لکاوە (Substrate) بۆ ٣٠ پلە زیاد دەکرێت، ئەوا هێزی لکاندنی ئەستوونی هەرچەندە گەورەش بێت، گێکۆکان توانای لکاندنەکە «لەکار دەخەن» (Turn off). ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە زیادبوونی فشاری میکانیکی لە لێواری دواوەی مووەکان دەبێتە هۆی پچڕانی ئەو بەندانەی کە لە نێوان مووەکان و ڕووەکەدا دروست بوون. پاشان، مووەکە دەگەڕێتەوە بۆ دۆخە بنەڕەتییەکەی خۆی کە بێ بارە و هیچ هێزێکی لەسەر نەماوە (Unloaded default state). لە لایەکی ترەوە، لە ڕێگەی خستنەسەری بارێکی پێشوەختە (Preload) و ڕاکێشانی پەنجەکانیان بە درێژایی ڕووەکە، گێکۆکان دەتوانن توانای لکاندنە ڕێکخراوەکە دووبارە «بخەنە کار» (Turn on). ئەم "میکانیزمی بەرزکردنەوە"یە دەکرێت لە وێنەکەی لای چەپ ببینرێت. === توانای خۆپاککردنەوە === بە پێچەوانەی ماددە لکێنەرە باوەکانەوە (چەسپەکان)، میکانیزمی پێوەنووسانی گێکۆ بە بەکارهێنانی دووبارە خاوێنتر دەبێتەوە، بەمجۆرەش لە بەرامبەر پیسکەرە باوەکانی ڕۆژانەی وەک لم، تۆز و خۆڵ، پاشماوەی گەڵا و هەڵاڵەی ڕووەک زۆر بە خاوێنی دەمێنێتەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە پێچەوانەی هەندێک ڕووەک و مێرووەوە کە توانای خۆ-خاوێنکردنەوەیان هەیە لە ڕێگەی دڵۆپە (ئاو)ـەوە، گێکۆکان بەوە نەناسراون کە پێیەکانیان خاوێن (groom) بکەنەوە لەپێناو پاراستنی تایبەتمەندییە پێوەنووسێنەرەکانیان – هەموو ئەوەی کە پێویستیانە تەنها نانی چەند هەنگاوێکە بۆ ئەوەی دووبارە توانای پێوەنووسان و هەڵواسینیان بە ڕووە ستوونییەکانەوە بەدەست بهێننەوە. [[File:Model_for_self_cleaning.jpg|چەپ|وێنۆک|مۆدێلێک کە توانای خۆپاککردنەوە ڕوون دەکاتەوە ]] 'کێلار ئۆتەم' و گرووپی توێژینەوەکەی کۆمەڵێک تاقیکردنەوەیان ئەنجامداوە بۆ تاقیکردنەوە و سەلماندنی ئەم توانایەی گێکۆ. هەروەها ئەوان 'مۆدێلی میکانیکیی بەریەککەوتن' (contact mechanical model) بەکاردەهێنن بۆ خستنەڕووی ئەو بۆچوونەی کە پرۆسەی خۆ-خاوێنکردنەوەکە ڕوودەدات بەهۆی 'ناهاوسەنگییەکی وزەیی' (energetic disequilibrium) لە نێوان ئەو هێزە پێوەنووسێنەرانەی کە تەنۆلکەیەکی پیسی (وەک تۆز و خۆڵ) بەرەو ڕووەکە (substrate) کێش دەکەن، لەگەڵ ئەو هێزانەی کە هەمان تەنۆلکە بەرەو یەک یان چەند سپاتولایەک کێش دەکەن. بە واتایەکی تر، 'وزەی کارلێکی ڤان دێر واڵس' (Van der Waals interaction energy) بۆ سیستەمی تەنۆلکە-دیوار پێویستی بە ژمارەیەکی یەکجار زۆر لە سیستەمی تەنۆلکە-سپاتولا هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت هێزەکان هاوسەنگ بکاتەوە؛ بەڵام، لە ڕاستیدا تەنها ژمارەیەکی کەم لە سپاتولاکان دەتوانن بە تەنۆلکەیەک بنووسێن، هەر بۆیە تەنۆلکە پیسکەرەکان بەهۆی ئەم ناهاوسەنگییەوە مەیلیان هەیە بە ڕووی دیوارەکەوە (شوێنی ڕۆیشتنەکە) بنووسێن نەک بە پەنجەی گێکۆوە. وێنەکەی لای چەپ مۆدێلی کارلێکی نێوان ژمارەیەک (N) لە سپاتولاکان، تەنۆلکەیەکی پیسی و دیوارێکی تەخت پیشان دەدات. گرنگە ئەوە بزانین کە وا دەردەکەوێت ئەم تایبەتمەندییەی خۆ-خاوێنکردنەوەیە خەسڵەتێکی بنچینەیی (زاتی)ی پێکهاتە نانۆییەکەی 'دڕکە موو' بێت، هەر بۆیەش دەبێت لە کەرەستە پێوەنووسێنەرە دەستکردەکاندا (synthetic adhesive materials) لاسایی بکرێتەوە و دووبارە بەرهەم بهێنرێتەوە. لە ڕاستیدا، گرووپەکەی 'کێلار ئۆتەم' ئەوەیان تێبینیکرد کە چۆن پرۆسەی خۆ-خاوێنکردنەوەکە لەناو ڕیزەکانی دڕکە مووەکان ڕووی دەدا، تەنانەت کاتێک لە جەستەی ئەو گێکۆکان جیاکرابوونەوە و لە تاقیکردنەوەکەدا بەکارهاتبوون. == گەشەپێدان و هەوڵەکان == [[File:Development_of_biomimetic_adhesives.jpg|چەپ|وێنۆک|ژمارەی ئەو توێژینەوەیانەی کە لەسەر "چەسپی گێکۆ" بڵاوکراونەتەوە 2002~2007 ]] دۆزینەوەکان سەبارەت بە پێیەکانی گێکۆ بوونە هۆی سەرهەڵدانی ئەو بیرۆکەیەی کە ڕەنگە بکرێت سوود لەم پێکهاتە و میکانیزمانە وەربگیرێت بۆ دروستکردنی پۆلێک (خێزانێک)ـی نوێ لە کەرەستە پێوەنووسێنەرەکان، و لە ئێستاشدا گرووپەکانی توێژینەوە لە سەرانسەری جیهانەوە خەریکی لێکۆڵینەوەن لەسەر ئەم چەمکە. وە لە سایەی پێشکەوتنی زانست و تەکنەلۆژیای نانۆوە، ئێستا مرۆڤ توانای ئەوەی هەیە بە بەکارهێنانی پێکهاتە نانۆییەکان (nanostructures)، کەرەستەی پێوەنووسێنەری زیندە-لاسایکەرەوە (biomimetic adhesive) دروست بکات کە ئیلهامی لە 'دڕکە مووی' گێکۆ وەرگرتووە. لە ڕاستیدا، گرنگیدان و دۆزینەوە نوێیەکان سەبارەت بە ماددە پێوەنووسێنەرەکانی جۆری گێکۆ لە گەشەکردنێکی یەکجار خێرادان، وەک چۆن لە ڕێگەی زیادبوونی ژمارەی توێژینەوە (پەیپەرە زانستییە) بڵاوکراوەکان لەسەر ئەم بابەتە بە ڕوونی دەردەکەوێت. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، 'دڕکە موو'وە دەستکردەکان (synthetic setae) هێشتا لە قۆناغێکی زۆر سەرەتاییدان. === دیزاینی کاریگەر === دیزاینێکی کارا بۆ لکێنەرە هاوشێوەکانی گێکۆ، پێویستی بە تێگەیشتنێکی قووڵ دەبێت بۆ ئەو بنەمایانەی لە پشت ئەو تایبەتمەندییانەی کە لە سیستەمە سروشتییەکەدا بەدی دەکرێن. ئەم تایبەتمەندی، بنەما، و پێوەرە (پارامێتەرە) پەیوەندیدارانەی سیستەمی لکاندنی گێکۆ، لەم خشتەیەی خوارەوەدا خراونەتە ڕوو. هەروەها، ئەم خشتەیە بەرچاوڕوونییەکمان پێ دەبەخشێت سەبارەت بەوەی کە زانایان چۆن ئەو تایبەتمەندییە باشانەی دڕکە مووەکانی گێکۆ (وەک ئەوەی لە ستوونی یەکەمدا نیشان دراوە) دەگۆڕن بۆ ئەو پێوەرانەی کە لە واقیعدا توانای کۆنترۆڵکردن و دیزاینکردنیان هەیە (وەک ئەوەی لە ستوونی سێیەمدا نیشان دراوە). {| class="wikitable" !تایبەتمەندیەکان ! '''بنەماکان''' ! پێوەرەکان |- | ١. لکانی نایەکسان (ئەنیزۆترۆپیک) ٢. بەرز μ' (لێکردنەوە/باری پێشوەختە) | پایەی هەڵواسراو (Cantilever beam) | درێژیی قەد، نیوەتیرە، چڕی، گۆشەی قەد |- | ٣. هێزی لێکردنەوەی کەم | ڕەقیی کاریگەری نزم | مۆدیولسی قەد، شێوەی سپاتولا (سەری مووەکان) |- | ٤. لکێنەری سەربەخۆ لە ماددە | میکانیزمی ڤان دێر واڵسمیکانیکی بەریەککەوتنی هاوشێوەی JKR* ڕیزبەندیی نانۆیی (بەریەککەوتنی دابەشکراو) | قەبارەی سپاتولا، شێوەی سپاتولا، چڕیی سپاتولا |- | ٥. توانای خۆپاککردنەوە | ڕیزبەندیی نانۆیی (بەریەککەوتنی دابەشکراو) | مۆدیولسی قەبارەیی سپاتولا |- | ٦. دژە-خۆلکاندن | ڕووبەری بەریەککەوتنی بچووک | قەبارەی تەنۆلکە، شێوە، وزەی ڕووکار |- | ٧. دۆخی بنەڕەتیی نالکێنەر | سپاتولای نالکێنەر، دژە-ئاو، هێزی ڤان دێر واڵس | قەبارەی سپاتولا، شێوە، وزەی ڕووکار |} <nowiki>*</nowiki>JKR ئاماژەیە بۆ مۆدێلی لکاندنی جۆنسۆن، کێندال، ڕۆبێرتس بە کورتی، پێوەرە سەرەکییەکان لە دیزاینی لکێنەری دەستکردی گێکۆ ئەمانە لەخۆدەگرن: * نەخش و دەورەییبوونی مووە دەستکردەکان * پێکهاتەی قوچکەیی (هیرارکی) * درێژی، تیرە، گۆشە و ڕەقیی قەدەکان * قەبارە، شێوە و ڕەقیی سپاتولاکان (کۆتایی مووەکان) * نەرمی (چەمانەوە)ی ڕووکارە بنچینەیییەکە (سەبسترەیتەکە) لیستێکی گەشەسەندوو هەیە لە تایبەتمەندییە پێوەرەکان (بێنچمارکەکان) کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێن بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەریی مووە دەستکردەکان، لەگەڵ هاوکۆلکەی لکاندن (adhesion coefficient)، کە بەم شێوەیە پێناسە دەکرێت: <math>\mu^'=F_\text{adhesion}/F_\text{preload}</math> کە تێیدا <math>F_\text{preload}</math> ئەو هێزەی باری پێشوەختەیە کە دەخرێتە سەر، و <math>F_\text{adhesion}</math> هێزی لکاندنی دروستبووە. هاوکۆلکەی لکاندنی دڕکە مووەکانی گێکۆی ڕاستەقینە بەزۆری ٨ بۆ ١٦یە. === کەرەستەکان === لە یەکەمین پەرەپێدانەکانی مووە دەستکردەکاندا، پۆلیمەرەکانی وەک پۆلیئیماید، پۆلیپڕۆپیلین و پۆلیدیمیسیلسیلۆکسان (PDMS) بە زۆری بەکاریدەهێنران چونکە نەرم و چەمێنەرەوەن و بە ئاسانی دروست دەکرێن. دواتر، لەگەڵ گەشەسەندنی خێرای نانۆتەکنۆلۆژیادا، بۆرییە نانۆییەکانی کاربۆن (CNTs) لەلایەن زۆربەی گرووپەکانی توێژینەوەوە پەسەندکران و لە زۆربەی پڕۆژە نوێیەکاندا بەکاردەهێنرێن. CNTs ڕێژەی درێژی بە تیرەی گونجاوی زۆر گەورەتریان هەیە بە بەراورد بە پۆلیمەرەکان، و هەم هێز و نەرمییەکی لەڕادەبەدەر پیشان دەدەن، و هەم تایبەتمەندیی کارەبایی باشیان هەیە. هەر ئەم تایبەتمەندییە نوێیانەن کە وا دەکەن مووە دەستکردەکان کاریگەرتر بن. === تەکنیکەکانی دروستکردن (بەرهەمهێنان) === ژمارەیەک لە تەکنیکەکانی دروستکردنی MEMS/NEMS جێبەجێ دەکرێن بۆ دروستکردنی مووە دەستکردەکان، کە بریتین لە فۆتۆلیسۆگرافی/لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی (وێنەگرتن بە تیشک)، هەڵکۆڵین بە پلازما، هەڵکۆڵینی قووڵی ئایۆنیی کارلێککەر (DRIE)، نیشاندنی هەڵمی کیمیایی (CVD)، و قاڵبگرتنی مایکرۆیی، و هتد. === نموونەکان === لە ئەم بەشەدا، چەند نموونەیەکی ئاسایی دەخرێنە ڕوو بۆ نیشاندانی پرۆسەی دیزاین و دروستکردنی مووە دەستکردەکان. هەروەها لەم نموونانەوە دەتوانین تێڕوانینێک بەدەستبهێنین بۆ پەرەسەندنی ئەم تەکنەلۆژیا بایۆمیمیتییە (لاساییکردنەوەی زیندەیی) لە چەند ساڵی ڕابردوودا. ==== شریتی گێکۆ ==== ئەم نموونەیە یەکێکە لە یەکەمین پەرەپێدانەکانی مووە دەستکردەکان، کە لە ئەنجامی هاوکاریی نێوان سەنتەری مانچستەر بۆ مێزۆساینس و نانۆتەکنۆلۆژیا، و پەیمانگای تەکنەلۆژیای مایکرۆئەلیکترۆنیک لە ڕووسیا سەریهەڵدا. کارەکان لە ساڵی ٢٠٠١ دەستیپێکرد و ٢ ساڵ دواتر ئەنجامەکان لە گۆڤاری (Nature Materials)دا بڵاوکرانەوە. گرووپەکە ڕیشاڵی نەرمی پۆلیئیمایدیان ئامادە کرد وەکو پێکهاتەی مووە دەستکردەکان لەسەر ڕووی فیلمێکی ئەستوور بە بڕی ٥ مایکرۆمەتر (μm) لە هەمان ماددە، بە بەکارهێنانی لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی و هەڵکۆڵینی وشک لەناو پلازمای ئۆکسجیندا. درێژی ڕیشاڵەکان ٢ مایکرۆمەتر بوو، بە تیرەی نزیکەی ٥٠٠ نانۆمەتر (nm) و دەورەییبوونی ١.٦ مایکرۆمەتر، و ڕووبەری نزیکەی ١ سم دووجایان داپۆشیبوو (بڕوانە وێنەکەی لای چەپ). لە سەرەتادا، تیمەکە وەیفەرێکی سیلیکۆنییان وەکو بنچینە (سەبسترەیت) بەکارهێنا، بەڵام بۆیان دەرکەوت کە هێزی لکاندنی تەیپەکە نزیکەی ١٠٠٠ جار زیاد دەکات ئەگەر بنچینەیەکی لکاندنی نەرم وەکو تەیپی سکۆچ (Scotch tape) بەکاربهێنن - ئەمەش لەبەرئەوەیە کە بنچینە نەرمەکە ڕێژەیەکی زۆر بەرزتر لەو مووانە دابین دەکات کە بەر ڕووەکە دەکەون بە بەراورد بە کۆی گشتی ژمارەی مووەکان. ئەنجامی ئەم "شریتی گێکۆیە" تاقیکرایەوە بە لکاندنی نموونەیەک بە دەستی بووکەڵەیەکی پلاستیکیی سپایدەرمانەوە کە بەرزییەکەی ١٥ سم و کێشەکەی ٤٠ گرام بوو، ئەمەش وای لێکرد کە بە بنمیچی شوشەیییەوە بلکێت، وەک ئەوەی لە وێنەکەدا نیشان دراوە. تەیپەکە، کە ڕووبەری بەریەککەوتنی نزیکەی ٠.٥ سم دووجا بوو لەگەڵ شوشەکەدا، توانی بارێکی زیاتر لە ١٠٠ گرام هەڵبگرێت. بەڵام، هاوکۆلکەی لکاندن تەنها ٠.٠٦ بوو، کە نزمە بە بەراورد بە گێکۆی ڕاستەقینە (٨ بۆ ١٦). ==== دڕکە مووی دەستکردی پێی گێکۆ ==== [[File:Micro_view_of_CNTs_synthetic_setae.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی مایکرۆییی "دڕکە مووی دەستکردی پێی گێکۆ لە پۆلیپڕۆپیلین (Polypropylene)" ]] لەگەڵ پەرەسەندنی زانستی نانۆ و نانۆتەکنۆلۆژیا، پڕۆژەی زیاتر جێبەجێکردنی نانۆتەکنۆلۆژیا لەخۆدەگرن، بەتایبەتی بەکارهێنانی بۆرییە نانۆییەکانی کاربۆن (CNTs). لە ساڵی ٢٠٠٥دا، توێژەرانی زانکۆی ئەکرۆن و پەیمانگای پۆلیتەکنیکی ڕێنسلێر، کە هەردووکیان لە ئەمریکان، پێکهاتەی مووی دەستکردیان دروستکرد لە ڕێگەی نیشاندنی CNTی فرە-دیوار بە تەکنیکی نیشاندنی هەڵمی کیمیایی لەسەر بنچینەی کوارتز و سیلیکۆن. بۆرییە نانۆییەکان بەزۆری تیرەیان ١٠-٢٠ نانۆمەتر و درێژییان نزیکەی ٦٥ مایکرۆمەتر بوو. پاشان گرووپەکە ئەو بۆرییە نانۆییانەی کە بە ستوونی ڕیزکرابوون خستیانە ناو پۆلیمەری PMMA پێش ئەوەی ٢٥ مایکرۆمەتری سەرەوەی بۆرییەکان دەربخەن بە هەڵکۆڵین و لابردنی بەشێک لە پۆلیمەرەکە. بۆرییە نانۆییەکان مەیلیان هەبوو بۆ پێکهێنانی گورزەی تێکئاڵاو بە تیرەی نزیکەی ٥٠ نانۆمەتر بەهۆی پرۆسەی وشکبوونەوەی توێنەرەکە (سۆڵڤێنت) کە لە دوای هەڵکۆڵینەکە بەکارهات (وەک ئەوەی لە وێنەکەی لای ڕاستدا نیشان دراوە). ئەنجامەکان بە مایکرۆسکۆپی پشکنەری سکانکردن تاقیکرانەوە، و دەریخست کە کەمترین هێز بۆ هەر یەکەیەکی ڕووبەر دەکاتە {{val|1.6|0.5|e=-2}} نانۆنیوتن بۆ هەر نانۆمەترێکی دووجا (nN/nm2)، کە زۆر گەورەترە لەو ژمارەیەی کە تیمەکە مەزەندەیان کردبوو بۆ هێزی لکاندنی نموونەیی مووەکانی گێکۆ، کە {{val|1.0|e=-4}} nN/nm2 بوو. تاقیکردنەوەکانی دواتر <ref>Ge, L., Sethi, S., Ci, L., Ajayan, P.M. and Dhinojwala, A. (2007), "Carbon nanotube-based synthetic gecko tapes", Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 104, pp. 10792–5.</ref> بە هەمان پێکهاتەکان لەسەر تەیپی سکۆچ ئاشکرایان کرد کە ئەم ماددەیە دەتوانێت بەرگەی فشاری بڕین بە بڕی 36 N/cm2 بگرێت، کە نزیکەی چوار هێندە بەرزترە لە پێی گێکۆ. ئەمە یەکەم جار بوو مووە دەستکردەکان تایبەتمەندی باشتریان نیشان دا وەک لە پێی گێکۆی سروشتی. سەرەڕای ئەوەش، ئەم ماددە نوێیە دەتوانێت بە کۆمەڵێکی فراوانتر لە ماددەکانەوە بلکێت، لەوانەش شوشە و تێفلۆن. بەڵام ئەم ماددە نوێیە چەند کێشەیەکی هەیە. کاتێک بە هاوتەریبی لەگەڵ ڕوویەک ڕادەکێشرێت، تەیپەکە بەردەبێتەوە، نەک لەبەر ئەوەی CNTیەکان لکاندنیان بە ڕووەکەوە لەدەست دەدەن، بەڵکو لەبەر ئەوەی دەپچڕێن، و لەم حاڵەتەدا تەیپەکە ناتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. سەرباری ئەوەش، بە پێچەوانەی مووەکانی گێکۆوە، ئەم ماددەیە تەنها بۆ ڕووبەری بچووک کاردەکات (نزیکەی ١ سم دووجا). لە ئێستادا توێژەران کار لەسەر چەندین ڕێگا دەکەن بۆ بەهێزکردنی بۆرییە نانۆییەکان و هەروەها ئامانجیان ئەوەیە کە تەیپەکە هەزاران جار شایەنی دووبارە بەکارهێنانەوە بێت، لەبری ئەو دەیان جارەی کە ئێستا دەتوانرێت بەکاربهێنرێت. ==== گێکڵ (Geckel) ==== [[File:Micro_view_of_geckel.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی مایکرۆیی گێکڵ ]] لە کاتێکدا زۆربەی پەرەپێدانەکان پەیوەندییان بە لکاندنی وشکەوە هەیە، کۆمەڵێک توێژەر لێکۆڵینەوەیان لەسەر ئەوە کرد کە چۆن داتاشراوەکانی پێکهاتە لکێنەرە سروشتییەکان لە نەرمەکرمەکانەوە دەتوانرێت لەگەڵ پێکهاتەکانی جۆری گێکۆ تێکەڵ بکرێن بۆ بەرهەمهێنانی لکێنەرێک کە هەم لە بارودۆخی وشک و هەم لە تەڕدا کار بکات. ئەو لکێنەرەی بەدەستهات، کە ناونرا 'گێکڵ' ('geckel')، وەسف کرا وەک ڕیزبەندییەک لە کۆڵەکەی سیلیکۆنی بە پانی ٤٠٠ نانۆمەتر کە لاسایی گێکۆ دەکەنەوە، بە لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی دروستکراون و بە پۆلیمەرێک ڕووپۆش کراون کە لاسایی ماسولکەماسی دەکاتەوە، کە فۆرمێکی دەستکردی ئەو ترشە ئەمینییەیە کە بە سروشتی لەناو ماسولکەماسییەکاندا هەیە (چەپ). <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (September 2015)">ڕوونکردنەوە پێویستە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> . بە پێچەوانەی لکێنەری ڕاستەقینەی گێکۆوە، ئەم ماددەیە بۆ تایبەتمەندییە لکێنەرەکانی پشتی بەستووە بە هێزەکانی ڤان دێر واڵس لەگەڵ کارلێکی کیمیایی ڕووەکە لەگەڵ گرووپەکانی هایدرۆکسیل لەناو پرۆتینی ماسولکەماسییەکەدا. ماددەکە لکاندنی تەڕ بە بڕی ١٥ هێندە باشتر دەکات بە بەراورد بە ڕیزبەندییە کۆڵەکەیییە ڕووپۆشنەکراوەکان. ئەو تەیپەی کە پێی دەوترێت "گێکڵ" بە درێژایی ١٠٠٠ سووڕی بەریەککەوتن و لێکردنەوە دەمێنێتەوە و بە توندی لە ژینگەی تەڕ و وشکدا دەلکێت. تا ئێستا، ماددەکە لەسەر نایترایدی سیلیکۆن، ئۆکسیدی تیتانیۆم و زێڕ تاقیکراوەتەوە، کە هەموویان لە پیشەسازی ئەلیکترۆنیاتدا بەکاردەهێنرێن. بەڵام، بۆ ئەوەی لە پێچانەوەی برین (باندج) و تەیپی پزیشکیدا بەکاربهێنرێت، کە یەکێکە لە بەکارهێنانە پێشبینیکراوە سەرەکییەکان، دەبێت بتوانێت بە پێستی مرۆڤەوە بلکێت. توێژەران پرۆتینە دەستکردەکانی تریان تاقیکردەوە کە ئیلهامیان لە ماسولکەماسی وەرگرتووە و گرووپی کیمیایی هاوشێوەیان هەیە، و بۆیان دەرکەوت کە بە شانەی زیندووەوە دەلکێن. گێکڵ لکێنەرێکە کە دەتوانێت بە ڕووە تەڕ و وشکەکانەوە بلکێت. هێزەکەی "لە ڕووپۆشکردنی سیلیکۆنی ڕیشاڵی، کە لە پێکهاتەدا هاوشێوەی پێی گێکۆیە، بە پۆلیمەرێک سەرچاوە دەگرێت کە لاسایی ئەو 'چەسپە' دەکاتەوە کە لەلایەن ماسولکەماسییەکانەوە بەکاردەهێنرێت." تیمەکە ئیلهامی لە گێکۆکان وەرگرتووە، کە دەتوانن بەرگەی سەدان هێندەی کێشی جەستەی خۆیان بگرن. گێکۆکان پشت بە ملیاران پێکهاتەی هاوشێوەی موو دەبەستن، کە پێیان دەوترێت سەتا (setae) بۆ لکاندن. توێژەران ئەم توانایەیان لەگەڵ هێزی لکاندنی ماسولکەماسییەکاندا تێکەڵ کرد. تاقیکردنەوەکان دەریانخست کە "ماددەکە دەتوانرێت زیاتر لە ١٠٠٠ جار بلکێنرێت و لێبکرێتەوە، تەنانەت کاتێک لە ژێر ئاویشدا بەکاردەهێنرێت"، و سەدا ٨٥ی هێزی لکاندنەکەیان دەپارێزن.[19][20][21] <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Haeshin Lee |دوایین٢=Bruce P. Lee |دوایین٣=Phillip B. Messersmith |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=A reversible wet/dry adhesive inspired by mussels and geckos |journal=Nature |بەرگ=٤٤٨|issue=7151 |پەڕەکان=٣٣٨–٣٤١|bibcode=2007Natur.448..338L |doi=10.1038/nature05968 |pmid=١٧٦٣٧٦٦٦|s2cid=4407993}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Phillip B. Messersmith |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Holding on by a hard-shell thread |journal=Science |بەرگ=٣٢٨|issue=5975 |پەڕەکان=١٨٠–١٨١|doi=10.1126/science.1187598 |pmid=٢٠٣٧٨٨٠٥|s2cid=43203207}}</ref> فیلیپ مێسەرسمیس، توێژەری سەرەکی لەو تیمەی کە بەرهەمەکەیان پەرەپێداوە، پێی وایە کە ئەم لکێنەرە دەتوانێت چەندین بەکارهێنانی پزیشکی هەبێت، بۆ نموونە ئەو تەیپانەی کە دەتوانن جێگەی دروومانی پزیشکی بگرنەوە بۆ داخستنی برینێک، و لکێنەرێکی بەرگەگری ئاو بۆ باندج و لەزگەی گەیاندنی دەرمان. === بەرهەمهێنانی بازرگانی === تەکنیکەکانی دروستکردنی ئۆتۆماتیکی و قەبارە گەورە پێویست دەبن بۆ ئەوەی ئەم لکێنەرانە بە شێوەیەکی بازرگانی بەرهەم بهێنرێن، و لەلایەن چەند گرووپێکی توێژینەوەوە لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. گرووپێک بە سەرۆکایەتی مەتین ستی لە زانکۆی کارنێگی میلۆن لێکۆڵینەوەیان [{{when|date=September 2015}}] لە کۆمەڵێک تەکنیکی جیاواز کرد کە بریتین لە هەڵکۆڵینی قووڵی ئایۆنیی کارلێککەر (DRIE)، کە بە سەرکەوتوویی بەکارهێنراوە بۆ دروستکردنی ڕیزبەندی ڕیشاڵی پۆلیمەریی شێوە قارچکی، پرۆسەکانی قاڵبگرتنی مایکرۆیی، خۆ-پێکەوەنانی ڕاستەوخۆ و فۆتۆلیسۆگرافی. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2015)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> لە ساڵی ٢٠٠٦، توێژەرانی ناوەندی تەکنەلۆژیای پێشکەوتووی BAE Systems لە بریستۆڵی بەریتانیا، ڕایانگەیاند کە نموونەی "گێکۆی دەستکرد"یان بەرهەمهێناوە - ڕیزبەندیی مووە شێوە قارچکییەکان لە پۆلیئیماید - بە ڕێگەی فۆتۆلیسۆگرافی، بە تیرەی تا ١٠٠ مایکرۆمەتر. دەرکەوت کە ئەمانە بە نزیکەیی بە هەموو ڕوویەکەوە دەلکێن، تەنانەت ئەوانەی کە بە پیسی داپۆشراون، و هێزی ڕاکێشانی 3,000 kg/m^2 پێورا. {{citation needed|date=September 2015}}لەمدواییانەدا، کۆمپانیاکە هەمان تەکنیکی بەکارهێناوە بۆ دروستکردنی قاڵبی سیلیکۆنیی نەخشدار بۆ بەرهەمهێنانی ماددەکە و پۆلیئیمایدی گۆڕیوە بە پۆلیدیمیسیلسیلۆکسان (PDMS). ئەم ماددە نوێیە هێزێکی ٢٢٠ کیلۆپاسکاڵی (kPa) نیشان دا. فۆتۆ-لیسۆگرافی ئەو سوودەی هەیە کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەهێنرێت، بە باشی لێی تێگەیشتوون، و دەتوانرێت بە شێوەیەکی هەرزان و ئاسان قەبارەکەی گەورە بکرێت بۆ ڕووبەرێکی زۆر گەورە، کە ئەمە لە هەندێک لەو شێوازانەی تری دروستکردنی ماددە سەرەتاییەکاندا وا نییە.[پێویستی بە ژێدەر هەیە] لە ساڵی ٢٠١٩دا، توێژەرانی Akron Ascent Innovations, LLC، کە کۆمپانیایەکە لە تەکنەلۆژیای زانکۆی ئەکرۆنەوە دەرچووە، بەردەستبوونی بازرگانیی لکێنەرە وشکەکانی براندی "ShearGrip"یان ڕاگەیاند. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Press Release: Akron Ascent Innovations unveils breakthrough dry adhesive technology|ناونیشان=http://www.akronascent.com/news-blog/2019/1/30/press-release-akron-ascent-innovations-unveils-breakthrough-dry-adhesive-technology|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Akron Ascent Innovations|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە جیاتی پشتبەستن بە فۆتۆلیسۆگرافی یان ستراتیژییەکانی تری دروستکردنی مایکرۆیی، توێژەران ڕستنی کارەبایی (electrospinning)یان بەکارهێنا بۆ بەرهەمهێنانی ڕیشاڵی تیرە بچووک لەسەر بنەمای دابەشبوونی بەریەککەوتن کە گێکۆکان سوودی لێوەردەگرن. ڕاپۆرت کراوە کە بەرهەمەکە هێزی بڕینی زیاتر لە ٨٠ پاوەندی هەیە بۆ هەر ئینجێکی دووجا، لەگەڵ لێکردنەوەی خاوێن و توانای دووبارە بەکارهێنانەوە لەسەر چەندین ڕووکار، و توانای لکاندنی ماددەکە بە ڕووکارە جیاوازەکاندا بە شێوەی دروستکراوی یەک لایەنە یان دوو لایەنە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Walton|یەکەم١=Sue|سەردێڕ=Akron adhesives startup hopes new products will stick|ناونیشان=https://www.crainscleveland.com/sue-walton-blogs/akron-adhesives-startup-hopes-new-products-will-stick|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Crain's Cleveland Business|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە ئەم ڕێگایە زیاتر توانای گەورەکردنی قەبارەی بەرهەمهێنانی هەیە لە چاو ستراتیژییەکانی تری دروستکردنی دڕکە مووە دەستکردەکان، و بەکارهێنراوە بۆ بەرهەمهێنانی بەرهەم بۆ بازاڕەکانی بەکاربەر لەژێر ناوی براندی Pinless. == بوارەکانی بەکارهێنان == دڕکە مووە دەستکردەکان کە بە "شریتی گێکۆ" (gecko tape) ناسراون، لە کۆمەڵێک بواری جیاواز و بەرفراواندا بەکاردەهێنرێن؛ بەکارهێنانەکانیان لە نانۆتەکنەلۆژیا و پیشەسازییە سەربازییەکانەوە بگرە، تا دەگاتە بوارەکانی چاودێریی تەندروستی و وەرزش. === شریتی نانۆ === [[پەڕگە:Nano_tape.jpg|چەپ|وێنۆک|شریتی نانۆ]] <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>"نانۆ تەیپ" (کە بە "شریتی گێکۆ"ش ناودەبرێت) زۆربەی کات لە بازاڕەکاندا وەک شریتێکی لکێنەری دووڕوو دەفرۆشرێت. ئەم شریتە دەکرێت بۆ هەڵواسینی کەلوپەلە کێش سووکەکان وەک وێنە و کەرەستە ڕازاوەکان (دیکۆر) بە دیوارە لووسەکانەوە بەکاربهێنرێت، بەبێ ئەوەی پێویست بە کونکردنی دیوارەکە بکات. ئەو پێکهاتە نانۆییانەی کاربۆن (Carbon nanotube arrays) کە لەم شریتەدا هەن، دوای لێکردنەوەیان هیچ پاشماوە و چەسپێک جێناهێڵن و تەنانەت لە پلەکانی گەرمیی زۆر توندیشدا توانای پێوەنووسانیان وەک خۆی دەمێنێتەوە. === ڕۆبۆتیک === تا ئێستا هیچ ئامێرێک بوونی نییە کە بتوانێت لە بواری "سەرکەوتنی ستوونی"دا (scansorial) بە باشی بجوڵێت ؛ واتە بتوانێت بە چالاکییەکی زۆر لە ژینگە و ڕووە ستوونییەکاندا کار بکات، بەبێ ئەوەی توانای خۆی لە جوڵەکردن لەسەر ڕووە تەختەکاندا لەدەست بدات. پەرەپێدانی ڕۆبۆتە سەرکەوتووەکان (Scansorial robotics) ڕووبەڕووی دوو ئاڵەنگاری سەرەکیی توێژینەوە دەبێتەوە: '''یەکەم:''' پێویستە لە داینامیکی سەرکەوتن تێبگەن، پێناسەی بکەن و جێبەجێی بکەن (لەوانەش: هێزی کاردانەوەی دیوارەکان، ڕێڕەوی جوڵەی پەلەکان، کارلێک لەگەڵ ڕووەکان و هتد). '''دووەم:''' پێویستە تەکنەلۆژیای پارچە لکێنەرەکان (adhesive patches) دیزاین بکەن و بەرهەم بهێنن و بەکاریان بهێنن، بە جۆرێک کە تایبەتمەندییەکی وەهای لکان و لێکخشاندنیان هەبێت کە بتوانێت کارلێکی پێویست لەگەڵ ڕووە جیاوازەکاندا دروست بکات. لەگەڵ بەردەوامبوونی پێشکەوتنەکان لە بواری ڕۆبۆتە قاچدارەکاندا (legged robotics)، سەرنجی توێژینەوەکان کەوتووەتە سەر پەرەپێدانی ڕۆبۆتی هەڵزناوی پتەو (واتە ڕۆبۆتی بەهێز بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوار و شوێنە بەرزەکاندا). چەندین ڕۆبۆتی جۆراوجۆر پەرەیان پێدراوە کە دەتوانن بەسەر ڕووە ستوونییە تەختەکاندا هەڵبگەڕێن، ئەمەش بە بەکارهێنانی هێزی مژین (suction)، موگناتیس، و کۆمەڵێک دڕکی زۆر بچووک (spines)، بە مەبەستی پێوەنووساندنی پێیەکانیان بە ڕووەکەوە. ==== پلاتفۆرمی RiSE ==== پلاتفۆرمی ڕایز (RiSE platform) لە تاقیگەی زیندە-لاساییکردنەوە و مامەڵەکردنی لێهاتووانە (Biomimetics and Dexterous Manipulation Laboratory) لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] پەرەی پێدراوە. ئەم ڕۆبۆتە خاوەنی دوازدە پلەی سەربەستییە (degrees of freedom - DOF)، بە بوونی شەش میکانیزمی هاوشێوە کە هەر یەکەیان دوو پلەی سەربەستییان هەیە و بە شێوەی جووت و بە مەودای یەکسان بە درێژاییی جەستەی ڕۆبۆتەکە دابەش کراون. لەسەر هەر جومگەیەکی بنەوەی قاچێک (hip)، دوو بزوێنەر (actuators) میکانیزمێکی چوار-پارچەیی (four-bar mechanism) دەخەنە کار، کە ئەمەش دەگۆڕێت بۆ جووڵەی پێیەکان لەسەر ڕێڕەوێکی پێشوەختە دیاریکراو (prescribed trajectory)، هەروەها ڕووتەختی میکانیزمە چوار-پارچەیییەکە بە شێوەیەکی گۆشەیی (لاری) سەبارەت بە پلاتفۆرمەکە (جەستەی ڕۆبۆتەکە) ئاراستە دەکات و جێگیری دەکات. بۆ ئەوەی ڕۆبۆتی ڕایز بتوانێت بە سەرکەوتوویی بەسەر هەردوو ژینگەی سروشتی و دەستکردی مرۆڤدا هەڵبزنێت، دەرکەوتووە کە بەکارهێنانی چەندین میکانیزمی پێوەنووسانی جۆراوجۆر کارێکی پێویستە. لە ئێستادا ڕۆبۆتی ڕایز ئەوە ناکات، بەڵام بڕیارە لە داهاتوودا پێوەنووسانی وشک (dry adhesion) بە تێکەڵ لەگەڵ دڕکەکاندا (spines) بەکاربهێنێت. لەمدواییانەدا، ڕۆبۆت پەرەیان پێدراوە کە سوود لە ماددە لکێنەرە دەستکردەکان وەردەگرن بۆ سەرکەوتن بەسەر ڕووە لوسەکانی وەکو شوشەدا. ئەم ڕۆبۆتە گاگۆڵکێکار و هەڵگەڕاوانە دەتوانرێت لە چوارچێوەی سەربازیدا بەکاربهێنرێن بۆ پشکنینی ڕووی فڕۆکەکان بۆ دۆزینەوەی کەموکوڕییەکان و خەریکە جێگەی شێوازەکانی پشکنینی دەستی دەگرنەوە. گاگۆڵکێکارەکانی ئەمڕۆ پەمپی بۆشایی و پادی مژینی بەهێز بەکاردەهێنن کە دەکرێت بەم ماددەیە جێگەیان بگیرێتەوە. ==== ستیکیبۆت (Stickybot) ==== توێژەرانی زانکۆی ستانفۆرد هەروەها ڕۆبۆتێکیان بە ناوی Stickybot (ڕۆبۆتی لکێنەر) دروستکردووە کە مووی دەستکرد بەکاردەهێنێت بۆ هەڵگەڕانەوە تەنانەت بەسەر ڕووە ستوونییە زۆر لوسەکانیشدا ڕێک وەکو ئەوەی گێکۆ دەیکات. Stickybot بەرجەستەکردنی ئەو گریمانانەیە سەبارەت بە پێداویستییەکانی جووڵە لەسەر ڕووە ستوونییەکان بە بەکارهێنانی لکاندنی وشک. خاڵی سەرەکی ئەوەیە کە ئێمە پێویستمان بە لکاندنی کۆنترۆڵکراو هەیە. پێکهاتە سەرەکییەکان بریتین لە: * گونجانی قوچکەیی (hierarchical compliance) بۆ داپۆشین و گونجان لەسەر پێوەرەکانی سانتیمەتر، میلیمەتر و مایکرۆمەتر، * ماددە و پێکهاتە لکێنەرە وشکە نائاراستەیییەکان (ئەنیزۆترۆپیک) بۆ ئەوەی بتوانین کۆنترۆڵی لکاندن بکەین لە ڕێگەی کۆنترۆڵکردنی بڕینەوە، * کۆنترۆڵکردنی هێزی چالاکی دابەشکراو کە کاردەکات لەگەڵ گونجان و نائاراستەیی بۆ بەدەستهێنانی سەقامگیری. ==== گێکۆبۆت (Geckobot) ==== نموونەیەکی تری هاوشێوە بریتییە لە "Geckobot" کە لە زانکۆی کارنێگی میلۆن پەرەی پێدراوە،[28] کە توانیویەتی بە گۆشەی تا ٦٠ پلە هەڵبگەڕێت. === گۆڕینی جومگەکان === لکێنەرەکان کە لەسەر بنەمای "دڕکە مووە دەستکردەکان - Synthetic setae" دروستکراون، وەک ئامرازێک پێشنیار کراون بۆ هەڵگرتن، جووڵەپێکردن، و ڕێکخستنی پارچە زۆر هەستیار و ناسکەکانی وەکو سووڕە سەرووبچووکەکان (Ultra-miniature circuits)، نانۆڕیشاڵ و نانۆتەنۆلکەکان، لەگەڵ مایکرۆهەستەوەر و مایکرۆمۆتۆڕەکان. لەسەر ئاستی ژینگەی پێوەرە گەورەکانیش (Macro-scale)، دەتوانرێت ئەم لکێنەرانە ڕاستەوخۆ لەسەر ڕووی بەرهەمەکان بەکاربهێنرێن و لە کەلوپەلە پیشەسازییەکاندا جێگەی ئەو بەستەرانە بگرنەوە کە پشت بە بزمارەپێچ، بزماری پرچکراو (Rivets)، لکێنەرە باوەکان، و زمانە بەیەکداچووەکان دەبەستن. بەم شێوەیەش، هەردوو پرۆسەی پێکەوەنان (بەستن) و هەڵوەشاندنەوە (کردنەوە)ی پارچەکان زۆر ئاسانتر دەبن. لە هەمان کاتدا، جێگرتنەوەی لکێنەرە باوەکان بە «لکێنەری گێکۆی دەستکرد - Synthetic gecko adhesive» لە ژینگە بەتاڵکراوەکاندا (بۆ نموونە لە بۆشایی ئاسماندا) سوودێکی زۆری دەبێت، چونکە پێکهاتە شلەکانی ناو لکێنەرە باوەکان لەو جۆرە ژینگانەدا بە ئاسانی دەبنە هەڵم، ئەمەش دەبێتە هۆی لەدەستدانی توانای لکاندن و پچڕانی بەستەرەکان. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2012)"></span>سەرچاوە پێویستە]]''&#x5D;</sup> == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://legacy.lclark.edu/~autumn/dept/Welcome.html Prof. Kellar Autumn's '''Autumn Lab''' at Lewis & Clark College] Archived 18 July 2011 at the Wayback Machine * [http://www.bostondynamics.com/content/sec.php?section=RiSE RiSE Project Web] {{DEFAULTSORT:Synthetic Setae}} [[پۆل:ژینفیزیک]] [[پۆل:تەکنەلۆژیای نانۆ]] ejb98lcgjdr5sk1dqtmxwmoklrl7kes 1592466 1592369 2026-06-20T20:01:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1592466 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} [[File:Stickybot.jpg|ڕاست|وێنۆک|ستیکیبۆت، ڕۆبۆتێکە بۆ هەڵگەڕان و سەرکەوتن کە دڕکە مووی دەستکرد بەکاردەهێنێت ]] '''دڕکە مووی دەستکرد''' (Synthetic setae) لاسایی ئەو دڕکە مووە وردانە دەکەنەوە کە لەسەر پەنجەکانی مارمێلکەی "گێکۆ"دا هەن، لێکۆڵینەوە زانستییەکانیش لەم بوارەدا بە ئاراستەی پەرەپێدانی جۆرە چەسپێکی وشک (Dry adhesives) هەنگاو دەنێن. گێکۆکان بەبێ هیچ گرفتێک بە دیوارە ستوونییەکاندا سەردەکەون و وا دیارە توانای ئەوەیان هەیە بە هەر ڕوویەکەوە بنووسێن. پێیە پێنج پەنجەییەکانی ئەم گێکۆیەک بە مووی لاستیکی داپۆشراون کە پێیان دەوترێت "دڕکە موو" (setae)، سەری ئەم مووانەش بۆ چەندین پێکهاتەی نانۆیی ورد دابەش بوون کە پێیان دەوترێت "سپاتولا" (چونکە لە کەوچکی تەخت دەچن). زۆریی ژمارەی ئەم سپاتولانە و نزیکییان لەو ڕووەی پێیهەڵدەگەڕێن، وادەکات تەنها "هێزەکانی ڤان دەر واڵس" (van der Waals forces) بەس بن بۆ دابینکردنی ئەو هێزی پێوەنووسانە بەهێزەی کە پێویستە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kellar Autumn, [[Metin Sitti]], Yiching A. Liang, Anne M. Peattie, Wendy R. Hansen, Simon Sponberg, Thomas W. Kenny, Ronald Fearing, Jacob N. Israelachvili, and Robert J. Full |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٢|ناونیشان=http://www.pnas.org/cgi/reprint/192252799v1|سەردێڕ=Evidence for van der Waals adhesion in gecko setae}}</ref> دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٢دا میکانیزمی پێوەنووسانی گێکۆ دۆزرایەوە کە پشت بە هێزەی ڤان دەر واڵس دەبەستێت، دروستکردنی ئەو چەسپانەی لاسایی سروشت دەکەنەوە (Biomimetic adhesives) بووەتە جێی بایەخی توێژینەوە زانستییە گەورەکان. چاوەڕوان دەکرێت ئەم پێشکەوتنانە ببێتە هۆی بەرهەمهێنانی نەوەیەکی نوێ لە کەرەستەی پێوەنووسان کە خاوەن تایبەتمەندیی ناوازەن و لە زۆر بواردا بەکاربهێنرێن؛ لە پیشەسازییە سەربازیەکان و [[نانۆتەکنەلۆژیا|نانۆتەکنەلۆژیاوە]] بگرە تا دەگاتە بوارەکانی تەندروستی و وەرزش. <templatestyles src="Template:TOC limit/styles.css" />{{TOC limit|3}} == بنەما بنەڕەتییەکان == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{سەرەکی|Gecko feet}} [[پەڕگە:Gecko_foot_on_glass.JPG|چەپ|وێنۆک|دیمەنێکی نزیک لە پێی گێکۆ]] گێکۆکان بەوە ناسراون کە توانایەکی سەرسوڕهێنەریان هەیە بۆ پێوەنووسان و ڕۆشتن بەسەر هەر ڕوویەکی ستوونی یان سەرەوخواردا. بەڵام لکانی پەنجەکانی گێکۆ وەک چەسپە کیمیاییە باوەکان نییە، بەڵکو دەتوانن زۆر بە خێرایی لە ڕووەکە جیا ببنەوە و تەنانەت بەبێ خۆپاککردنەوەش، لە ئاست پیسکەرە باوەکانی دەوروبەردا بە خاوێنی بمێننەوە. === چەسپی ناوازە === دوو پێی پێشەوەی مارمێلکەی "گێکۆی تۆکای" ([[:en:Tokay_gecko|tokay gecko]]) دەتوانن بەرگەی ٢٠.١ نیوتن هێزی هاوتەریب لەگەڵ ڕووەکە بگرن، ئەمەش تەنها بە بەکارهێنانی ٢٢٧ ملیمەتر دووجا لە ڕووبەری پێییەکانی، کە ئەمە هێزێکە نزیکەی ٤٠ هێندەی کێشی خودی گێکۆکە دەبێت. زانایان لە سەدەی نۆزدەهەمەوە خەریکی لێکۆڵینەوەن لە نهێنی ئەم پێوەنووسانە نائاساییە، و لە ماوەی ١٧٥ ساڵی ڕابردوودا بە لانی کەمەوە حەوت میکانیزمی جیاواز بۆ لێکدانەوەی ئەم دیاردەیە پێشنیار کراون. گریمانەکان بریتی بوون لە: بەکارهێنانی چەسپ، لێکخشاندن، مژین (وەک سپاردن)، کارەبای جێگیر، تێگیرانی ورد و هێزە نێوان-گەردیلەییەکان. لە سەرەتای توێژینەوەکاندا، گریمانەی دەردراوی شێوە چەسپ ڕەتکرایەوە، چونکە گێکۆکان لە پەنجەکانیاندا هیچ شانەیەکی ڕژێنییان نییە (بۆ دەردانی چەسپ). گریمانەی لێکخشاندنیش زوو ڕەتکرایەوە، چونکە هێزی لێکخشاندن تەنها لە کاتی خلیسکاندا کار دەکات و ناتوانێت توانای پێوەنووسانی گێکۆ بە ڕووە سەرەوخوارەکانەوە ڕوون بکاتەوە. سەبارەت بەو بیرۆکەیەی کە دەیوت پێیەکان وەک "مژەرە" (suction cups) کار دەکەن، لە ساڵی ١٩٣٤دا و لە ڕێگەی تاقیکردنەوەیەک لە ناو بۆشاییدا (ڤاکیووم) ڕەت کرایەوە، چونکە بینرا لەو بارودۆخەشدا پێی گێکۆکان هەر بە نووساوی دەمێننەوە. بە هەمان شێوە، گریمانەی کارەبای جێگیر ([[ئەلیکترۆستاتیک]]) ڕەتکرایەوە؛ ئەمەش دوای تاقیکردنەوەیەک کە دەریخست گێکۆکان هێشتا دەتوانن پێوە بنووسێن تەنانەت ئەگەر کۆبوونەوەی بارگەی کارەبایی بوونی نەبێت (بۆ نموونە لەسەر ڕوویەکی کانزایی لە ناو هەوایەکدا کە بە تیشکی ئێکس بارگاوی کرابێت). لە کۆتاییدا، میکانیزمی "تێگیرانی ورد" (micro-interlocking) کە دەیوت سەرە چەماوەکانی "دڕکە موو" وەک قولاپێکی زۆر ورد کار دەکەن، ئەویش کێشەی تێکەوت؛ چونکە گێکۆکان هێزێکی پێوەنووسانی گەورە دروست دەکەن تەنانەت لەسەر ئەو ڕووانەشی کە لە ئاستی گەردیلەییدا تەواو لووس و بێگرێن. [[پەڕگە:Micro_and_nano_view_of_gecko's_toe.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی ورد و نانۆ لە پەنجەی پێی گێکۆ ]] لە کۆتاییدا ئەگەرەکان کەمبوونەوە بۆ هێزە نێوان-گەردییەکان (intermolecular forces)، و پەرەسەندنی وردبینە ئەلیکترۆنییەکان لە پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، کە پێکهاتە زۆر وردەکانی (micro-structure) دڕکە مووەکانی لەسەر پێی گێکۆکە ئاشکرا کرد، بەڵگەی زیاتری بۆ پشتگیریکردنی ئەم گریمانەیە خستەڕوو. ئەم کێشەیە لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠٠دا چارەسەر کرا لەلایەن تیمێکی توێژینەوەوە بە سەرۆکایەتیی زیندەزانان 'کێلار ئۆتەم' لە کۆلێژی لیویس و کلارک لە پۆرتلاند، ئۆریگۆن، و 'ڕۆبەرت فوڵ' لە زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی. ئەوان ئەوەیان دۆزیەوە کە بەشی ژێرەوەی پەنجەی پێی گێکۆ بە شێوەیەکی گشتی کۆمەڵێک قەد یان چرچی (ridges) لەخۆدەگرێت، کە بە ڕیزی ڕێکوپێکی 'دڕکە موو' (setae) داپۆشراون، و هەر دڕکە موویەک زیاتر دابەش دەبێت بۆ سەدان کۆتاییی دوولەت و سەرەپەنجەی تەخت کە پێیان دەوترێت سپاتولا (spatulas) (بڕوانە وێنەکەی لای ڕاست). یەک دڕکە مووی گێکۆی جۆری تۆکای (tokay gecko) نزیکەی ١١٠ مایکرۆمەتر درێژە و ٤.٢ مایکرۆمەتر پانییەکەیەتی. هەر لقێکی دڕکە موویەک کۆتایی دێت بە سپاتولایەکی تەنک و سێگۆشەیی کە لە لوتکەکەیەوە پێوەی بەستراوە. درێژیی ئەم کۆتایییە نزیکەی ٠.٢ مایکرۆمەتر و پانییەکەشی ٠.٢ مایکرۆمەتر دەبێت. لە پێوەنووسانی نێوان پێی گێکۆ و ڕووەکان ڕێک دەرئەنجامی هێزی ڤان دێر واڵسە (Van der Waals force) لە نێوان هەر دڕکە موویەک و گەردەکانی ڕووەکەدا. یەک دڕکە مووی تاک دەتوانێت هێزێک تا بڕی ٢٠٠ مایکرۆنیوتن (μN) بەرهەم بهێنێت. لە هەر ملیمەترێکی چوارگۆشەی پێی گێکۆیەکی تۆکایدا نزیکەی ١٤,٤٠٠ دڕکە موو بوونیان هەیە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کۆی گشتیی ژمارەی دڕکە موویەکان لەسەر هەردوو پێی پێشەوەی گێکۆیەکی تۆکای بگاتە نزیکەی ٣,٢٦٨,٨٠٠ دانە. لە هاوکێشەی توانستی نێوان-گەردییەوە (intermolecular potential): : <math>\Phi (R,D)=-\frac{\rho_1\rho_2\pi^2\alpha R}{6 D}</math> کە تێیدا <math>\rho_1</math> و <math>\rho_2</math> بریتین لە ژمارەی خاڵەکانی بەریەککەوتنی هەردوو ڕووەکە، '''R''' بریتییە لە نیوەتیرەی هەر خاڵێکی بەریەککەوتن، و '''D''' بریتییە لە دووریی (مەودای) نێوان هەردوو ڕووەکە. بۆمان دەردەکەوێت کە هێزی نێوان-گەردیی، یان لەم حاڵەتەدا هێزی ڤان دێر واڵس (van der Waals force) لە نێوان دوو ڕوودا، بە شێوەیەکی بەرچاو پشت دەبەستێت بە ژمارەی خاڵەکانی بەریەککەوتن. ئەمەش ڕێک ئەو هۆکارەیە کە وای کردووە پێیەکانی گێکۆ بتوانن هێزێکی پێوەنووسانی لەڕادەبەدەر و سەرسوڕهێنەر بە جۆرە جیاوازەکانی ڕووەکانەوە دروست بکەن. کۆی کاریگەریی هاوبەشی ملیۆنان 'سپاتولا' (spatulae)، هێزێکی پێوەنووسان دابین دەکات کە چەندین جار گەورەترە لەو هێزەی کە گێکۆکە پێویستی پێیەتی بۆ ئەوەی تەنها بە یەک پێ بە بنمیچێکەوە (سەقفی ژوورێکەوە) هەڵواسراو بێت. [[File:Lift-off_mechanism.jpg|چەپ|وێنۆک|پرۆسەی پێوەنووسان و لێبوونەوەی پێی مارمێلکە]] === میکانیزمی بەرزکردنەوە === ئەو هێزە گەورە و سەرسوڕهێنەرانەی کە لەلایەن پەنجەکانی گێکۆوە دروست دەکرێن، ئەو پرسیارەیان هێنایە ئاراوە کە چۆن گێکۆکان دەتوانن هێندە بە خێرایی قاچەکانیان بەرز بکەنەوە، تەنها لە ماوەی ١٥ میلی چرکەدا، بەبێ بوونی هیچ هێزێکی پێوراو بۆ لێکردنەوەیان (Detachment forces). زانا (کێلار ئۆتەم) و تیمی توێژینەوەکەی، توانیان «میکانیزمی بەرزکردنەوە - Lift-off mechanism»ی قاچی گێکۆکان ئاشکرا بکەن. دۆزینەوەکەیان ئەوەی خستە ڕوو کە توانای لکاندنی گێکۆ لە ڕاستیدا بە شێوازێکی "بەرنامەبۆداڕێژراو: کار دەکات؛ بە جۆرێک کاتێک گۆشەی نێوان قەدی مووەکان (Setal shaft) و ئەو ڕووەی پێوەی لکاوە (Substrate) بۆ ٣٠ پلە زیاد دەکرێت، ئەوا هێزی لکاندنی ئەستوونی هەرچەندە گەورەش بێت، گێکۆکان توانای لکاندنەکە «لەکار دەخەن» (Turn off). ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە زیادبوونی فشاری میکانیکی لە لێواری دواوەی مووەکان دەبێتە هۆی پچڕانی ئەو بەندانەی کە لە نێوان مووەکان و ڕووەکەدا دروست بوون. پاشان، مووەکە دەگەڕێتەوە بۆ دۆخە بنەڕەتییەکەی خۆی کە بێ بارە و هیچ هێزێکی لەسەر نەماوە (Unloaded default state). لە لایەکی ترەوە، لە ڕێگەی خستنەسەری بارێکی پێشوەختە (Preload) و ڕاکێشانی پەنجەکانیان بە درێژایی ڕووەکە، گێکۆکان دەتوانن توانای لکاندنە ڕێکخراوەکە دووبارە «بخەنە کار» (Turn on). ئەم "میکانیزمی بەرزکردنەوە"یە دەکرێت لە وێنەکەی لای چەپ ببینرێت. === توانای خۆپاککردنەوە === بە پێچەوانەی ماددە لکێنەرە باوەکانەوە (چەسپەکان)، میکانیزمی پێوەنووسانی گێکۆ بە بەکارهێنانی دووبارە خاوێنتر دەبێتەوە، بەمجۆرەش لە بەرامبەر پیسکەرە باوەکانی ڕۆژانەی وەک لم، تۆز و خۆڵ، پاشماوەی گەڵا و هەڵاڵەی ڕووەک زۆر بە خاوێنی دەمێنێتەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە پێچەوانەی هەندێک ڕووەک و مێرووەوە کە توانای خۆ-خاوێنکردنەوەیان هەیە لە ڕێگەی دڵۆپە (ئاو)ـەوە، گێکۆکان بەوە نەناسراون کە پێیەکانیان خاوێن (groom) بکەنەوە لەپێناو پاراستنی تایبەتمەندییە پێوەنووسێنەرەکانیان – هەموو ئەوەی کە پێویستیانە تەنها نانی چەند هەنگاوێکە بۆ ئەوەی دووبارە توانای پێوەنووسان و هەڵواسینیان بە ڕووە ستوونییەکانەوە بەدەست بهێننەوە. [[File:Model_for_self_cleaning.jpg|چەپ|وێنۆک|مۆدێلێک کە توانای خۆپاککردنەوە ڕوون دەکاتەوە ]] 'کێلار ئۆتەم' و گرووپی توێژینەوەکەی کۆمەڵێک تاقیکردنەوەیان ئەنجامداوە بۆ تاقیکردنەوە و سەلماندنی ئەم توانایەی گێکۆ. هەروەها ئەوان 'مۆدێلی میکانیکیی بەریەککەوتن' (contact mechanical model) بەکاردەهێنن بۆ خستنەڕووی ئەو بۆچوونەی کە پرۆسەی خۆ-خاوێنکردنەوەکە ڕوودەدات بەهۆی 'ناهاوسەنگییەکی وزەیی' (energetic disequilibrium) لە نێوان ئەو هێزە پێوەنووسێنەرانەی کە تەنۆلکەیەکی پیسی (وەک تۆز و خۆڵ) بەرەو ڕووەکە (substrate) کێش دەکەن، لەگەڵ ئەو هێزانەی کە هەمان تەنۆلکە بەرەو یەک یان چەند سپاتولایەک کێش دەکەن. بە واتایەکی تر، 'وزەی کارلێکی ڤان دێر واڵس' (Van der Waals interaction energy) بۆ سیستەمی تەنۆلکە-دیوار پێویستی بە ژمارەیەکی یەکجار زۆر لە سیستەمی تەنۆلکە-سپاتولا هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت هێزەکان هاوسەنگ بکاتەوە؛ بەڵام، لە ڕاستیدا تەنها ژمارەیەکی کەم لە سپاتولاکان دەتوانن بە تەنۆلکەیەک بنووسێن، هەر بۆیە تەنۆلکە پیسکەرەکان بەهۆی ئەم ناهاوسەنگییەوە مەیلیان هەیە بە ڕووی دیوارەکەوە (شوێنی ڕۆیشتنەکە) بنووسێن نەک بە پەنجەی گێکۆوە. وێنەکەی لای چەپ مۆدێلی کارلێکی نێوان ژمارەیەک (N) لە سپاتولاکان، تەنۆلکەیەکی پیسی و دیوارێکی تەخت پیشان دەدات. گرنگە ئەوە بزانین کە وا دەردەکەوێت ئەم تایبەتمەندییەی خۆ-خاوێنکردنەوەیە خەسڵەتێکی بنچینەیی (زاتی)ی پێکهاتە نانۆییەکەی 'دڕکە موو' بێت، هەر بۆیەش دەبێت لە کەرەستە پێوەنووسێنەرە دەستکردەکاندا (synthetic adhesive materials) لاسایی بکرێتەوە و دووبارە بەرهەم بهێنرێتەوە. لە ڕاستیدا، گرووپەکەی 'کێلار ئۆتەم' ئەوەیان تێبینیکرد کە چۆن پرۆسەی خۆ-خاوێنکردنەوەکە لەناو ڕیزەکانی دڕکە مووەکان ڕووی دەدا، تەنانەت کاتێک لە جەستەی ئەو گێکۆکان جیاکرابوونەوە و لە تاقیکردنەوەکەدا بەکارهاتبوون. == گەشەپێدان و هەوڵەکان == [[File:Development_of_biomimetic_adhesives.jpg|چەپ|وێنۆک|ژمارەی ئەو توێژینەوەیانەی کە لەسەر "چەسپی گێکۆ" بڵاوکراونەتەوە 2002~2007 ]] دۆزینەوەکان سەبارەت بە پێیەکانی گێکۆ بوونە هۆی سەرهەڵدانی ئەو بیرۆکەیەی کە ڕەنگە بکرێت سوود لەم پێکهاتە و میکانیزمانە وەربگیرێت بۆ دروستکردنی پۆلێک (خێزانێک)ـی نوێ لە کەرەستە پێوەنووسێنەرەکان، و لە ئێستاشدا گرووپەکانی توێژینەوە لە سەرانسەری جیهانەوە خەریکی لێکۆڵینەوەن لەسەر ئەم چەمکە. وە لە سایەی پێشکەوتنی زانست و تەکنەلۆژیای نانۆوە، ئێستا مرۆڤ توانای ئەوەی هەیە بە بەکارهێنانی پێکهاتە نانۆییەکان (nanostructures)، کەرەستەی پێوەنووسێنەری زیندە-لاسایکەرەوە (biomimetic adhesive) دروست بکات کە ئیلهامی لە 'دڕکە مووی' گێکۆ وەرگرتووە. لە ڕاستیدا، گرنگیدان و دۆزینەوە نوێیەکان سەبارەت بە ماددە پێوەنووسێنەرەکانی جۆری گێکۆ لە گەشەکردنێکی یەکجار خێرادان، وەک چۆن لە ڕێگەی زیادبوونی ژمارەی توێژینەوە (پەیپەرە زانستییە) بڵاوکراوەکان لەسەر ئەم بابەتە بە ڕوونی دەردەکەوێت. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، 'دڕکە موو'وە دەستکردەکان (synthetic setae) هێشتا لە قۆناغێکی زۆر سەرەتاییدان. === دیزاینی کاریگەر === دیزاینێکی کارا بۆ لکێنەرە هاوشێوەکانی گێکۆ، پێویستی بە تێگەیشتنێکی قووڵ دەبێت بۆ ئەو بنەمایانەی لە پشت ئەو تایبەتمەندییانەی کە لە سیستەمە سروشتییەکەدا بەدی دەکرێن. ئەم تایبەتمەندی، بنەما، و پێوەرە (پارامێتەرە) پەیوەندیدارانەی سیستەمی لکاندنی گێکۆ، لەم خشتەیەی خوارەوەدا خراونەتە ڕوو. هەروەها، ئەم خشتەیە بەرچاوڕوونییەکمان پێ دەبەخشێت سەبارەت بەوەی کە زانایان چۆن ئەو تایبەتمەندییە باشانەی دڕکە مووەکانی گێکۆ (وەک ئەوەی لە ستوونی یەکەمدا نیشان دراوە) دەگۆڕن بۆ ئەو پێوەرانەی کە لە واقیعدا توانای کۆنترۆڵکردن و دیزاینکردنیان هەیە (وەک ئەوەی لە ستوونی سێیەمدا نیشان دراوە). {| class="wikitable" !تایبەتمەندیەکان ! '''بنەماکان''' ! پێوەرەکان |- | ١. لکانی نایەکسان (ئەنیزۆترۆپیک) ٢. بەرز μ' (لێکردنەوە/باری پێشوەختە) | پایەی هەڵواسراو (Cantilever beam) | درێژیی قەد، نیوەتیرە، چڕی، گۆشەی قەد |- | ٣. هێزی لێکردنەوەی کەم | ڕەقیی کاریگەری نزم | مۆدیولسی قەد، شێوەی سپاتولا (سەری مووەکان) |- | ٤. لکێنەری سەربەخۆ لە ماددە | میکانیزمی ڤان دێر واڵسمیکانیکی بەریەککەوتنی هاوشێوەی JKR* ڕیزبەندیی نانۆیی (بەریەککەوتنی دابەشکراو) | قەبارەی سپاتولا، شێوەی سپاتولا، چڕیی سپاتولا |- | ٥. توانای خۆپاککردنەوە | ڕیزبەندیی نانۆیی (بەریەککەوتنی دابەشکراو) | مۆدیولسی قەبارەیی سپاتولا |- | ٦. دژە-خۆلکاندن | ڕووبەری بەریەککەوتنی بچووک | قەبارەی تەنۆلکە، شێوە، وزەی ڕووکار |- | ٧. دۆخی بنەڕەتیی نالکێنەر | سپاتولای نالکێنەر، دژە-ئاو، هێزی ڤان دێر واڵس | قەبارەی سپاتولا، شێوە، وزەی ڕووکار |} <nowiki>*</nowiki>JKR ئاماژەیە بۆ مۆدێلی لکاندنی جۆنسۆن، کێندال، ڕۆبێرتس بە کورتی، پێوەرە سەرەکییەکان لە دیزاینی لکێنەری دەستکردی گێکۆ ئەمانە لەخۆدەگرن: * نەخش و دەورەییبوونی مووە دەستکردەکان * پێکهاتەی قوچکەیی (هیرارکی) * درێژی، تیرە، گۆشە و ڕەقیی قەدەکان * قەبارە، شێوە و ڕەقیی سپاتولاکان (کۆتایی مووەکان) * نەرمی (چەمانەوە)ی ڕووکارە بنچینەیییەکە (سەبسترەیتەکە) لیستێکی گەشەسەندوو هەیە لە تایبەتمەندییە پێوەرەکان (بێنچمارکەکان) کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێن بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەریی مووە دەستکردەکان، لەگەڵ هاوکۆلکەی لکاندن (adhesion coefficient)، کە بەم شێوەیە پێناسە دەکرێت: <math>\mu^'=F_\text{adhesion}/F_\text{preload}</math> کە تێیدا <math>F_\text{preload}</math> ئەو هێزەی باری پێشوەختەیە کە دەخرێتە سەر، و <math>F_\text{adhesion}</math> هێزی لکاندنی دروستبووە. هاوکۆلکەی لکاندنی دڕکە مووەکانی گێکۆی ڕاستەقینە بەزۆری ٨ بۆ ١٦یە. === کەرەستەکان === لە یەکەمین پەرەپێدانەکانی مووە دەستکردەکاندا، پۆلیمەرەکانی وەک پۆلیئیماید، پۆلیپڕۆپیلین و پۆلیدیمیسیلسیلۆکسان (PDMS) بە زۆری بەکاریدەهێنران چونکە نەرم و چەمێنەرەوەن و بە ئاسانی دروست دەکرێن. دواتر، لەگەڵ گەشەسەندنی خێرای نانۆتەکنۆلۆژیادا، بۆرییە نانۆییەکانی کاربۆن (CNTs) لەلایەن زۆربەی گرووپەکانی توێژینەوەوە پەسەندکران و لە زۆربەی پڕۆژە نوێیەکاندا بەکاردەهێنرێن. CNTs ڕێژەی درێژی بە تیرەی گونجاوی زۆر گەورەتریان هەیە بە بەراورد بە پۆلیمەرەکان، و هەم هێز و نەرمییەکی لەڕادەبەدەر پیشان دەدەن، و هەم تایبەتمەندیی کارەبایی باشیان هەیە. هەر ئەم تایبەتمەندییە نوێیانەن کە وا دەکەن مووە دەستکردەکان کاریگەرتر بن. === تەکنیکەکانی دروستکردن (بەرهەمهێنان) === ژمارەیەک لە تەکنیکەکانی دروستکردنی MEMS/NEMS جێبەجێ دەکرێن بۆ دروستکردنی مووە دەستکردەکان، کە بریتین لە فۆتۆلیسۆگرافی/لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی (وێنەگرتن بە تیشک)، هەڵکۆڵین بە پلازما، هەڵکۆڵینی قووڵی ئایۆنیی کارلێککەر (DRIE)، نیشاندنی هەڵمی کیمیایی (CVD)، و قاڵبگرتنی مایکرۆیی، و هتد. === نموونەکان === لە ئەم بەشەدا، چەند نموونەیەکی ئاسایی دەخرێنە ڕوو بۆ نیشاندانی پرۆسەی دیزاین و دروستکردنی مووە دەستکردەکان. هەروەها لەم نموونانەوە دەتوانین تێڕوانینێک بەدەستبهێنین بۆ پەرەسەندنی ئەم تەکنەلۆژیا بایۆمیمیتییە (لاساییکردنەوەی زیندەیی) لە چەند ساڵی ڕابردوودا. ==== شریتی گێکۆ ==== ئەم نموونەیە یەکێکە لە یەکەمین پەرەپێدانەکانی مووە دەستکردەکان، کە لە ئەنجامی هاوکاریی نێوان سەنتەری مانچستەر بۆ مێزۆساینس و نانۆتەکنۆلۆژیا، و پەیمانگای تەکنەلۆژیای مایکرۆئەلیکترۆنیک لە ڕووسیا سەریهەڵدا. کارەکان لە ساڵی ٢٠٠١ دەستیپێکرد و ٢ ساڵ دواتر ئەنجامەکان لە گۆڤاری (Nature Materials)دا بڵاوکرانەوە. گرووپەکە ڕیشاڵی نەرمی پۆلیئیمایدیان ئامادە کرد وەکو پێکهاتەی مووە دەستکردەکان لەسەر ڕووی فیلمێکی ئەستوور بە بڕی ٥ مایکرۆمەتر (μm) لە هەمان ماددە، بە بەکارهێنانی لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی و هەڵکۆڵینی وشک لەناو پلازمای ئۆکسجیندا. درێژی ڕیشاڵەکان ٢ مایکرۆمەتر بوو، بە تیرەی نزیکەی ٥٠٠ نانۆمەتر (nm) و دەورەییبوونی ١.٦ مایکرۆمەتر، و ڕووبەری نزیکەی ١ سم دووجایان داپۆشیبوو (بڕوانە وێنەکەی لای چەپ). لە سەرەتادا، تیمەکە وەیفەرێکی سیلیکۆنییان وەکو بنچینە (سەبسترەیت) بەکارهێنا، بەڵام بۆیان دەرکەوت کە هێزی لکاندنی تەیپەکە نزیکەی ١٠٠٠ جار زیاد دەکات ئەگەر بنچینەیەکی لکاندنی نەرم وەکو تەیپی سکۆچ (Scotch tape) بەکاربهێنن - ئەمەش لەبەرئەوەیە کە بنچینە نەرمەکە ڕێژەیەکی زۆر بەرزتر لەو مووانە دابین دەکات کە بەر ڕووەکە دەکەون بە بەراورد بە کۆی گشتی ژمارەی مووەکان. ئەنجامی ئەم "شریتی گێکۆیە" تاقیکرایەوە بە لکاندنی نموونەیەک بە دەستی بووکەڵەیەکی پلاستیکیی سپایدەرمانەوە کە بەرزییەکەی ١٥ سم و کێشەکەی ٤٠ گرام بوو، ئەمەش وای لێکرد کە بە بنمیچی شوشەیییەوە بلکێت، وەک ئەوەی لە وێنەکەدا نیشان دراوە. تەیپەکە، کە ڕووبەری بەریەککەوتنی نزیکەی ٠.٥ سم دووجا بوو لەگەڵ شوشەکەدا، توانی بارێکی زیاتر لە ١٠٠ گرام هەڵبگرێت. بەڵام، هاوکۆلکەی لکاندن تەنها ٠.٠٦ بوو، کە نزمە بە بەراورد بە گێکۆی ڕاستەقینە (٨ بۆ ١٦). ==== دڕکە مووی دەستکردی پێی گێکۆ ==== [[File:Micro_view_of_CNTs_synthetic_setae.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی مایکرۆییی "دڕکە مووی دەستکردی پێی گێکۆ لە پۆلیپڕۆپیلین (Polypropylene)" ]] لەگەڵ پەرەسەندنی زانستی نانۆ و نانۆتەکنۆلۆژیا، پڕۆژەی زیاتر جێبەجێکردنی نانۆتەکنۆلۆژیا لەخۆدەگرن، بەتایبەتی بەکارهێنانی بۆرییە نانۆییەکانی کاربۆن (CNTs). لە ساڵی ٢٠٠٥دا، توێژەرانی زانکۆی ئەکرۆن و پەیمانگای پۆلیتەکنیکی ڕێنسلێر، کە هەردووکیان لە ئەمریکان، پێکهاتەی مووی دەستکردیان دروستکرد لە ڕێگەی نیشاندنی CNTی فرە-دیوار بە تەکنیکی نیشاندنی هەڵمی کیمیایی لەسەر بنچینەی کوارتز و سیلیکۆن. بۆرییە نانۆییەکان بەزۆری تیرەیان ١٠-٢٠ نانۆمەتر و درێژییان نزیکەی ٦٥ مایکرۆمەتر بوو. پاشان گرووپەکە ئەو بۆرییە نانۆییانەی کە بە ستوونی ڕیزکرابوون خستیانە ناو پۆلیمەری PMMA پێش ئەوەی ٢٥ مایکرۆمەتری سەرەوەی بۆرییەکان دەربخەن بە هەڵکۆڵین و لابردنی بەشێک لە پۆلیمەرەکە. بۆرییە نانۆییەکان مەیلیان هەبوو بۆ پێکهێنانی گورزەی تێکئاڵاو بە تیرەی نزیکەی ٥٠ نانۆمەتر بەهۆی پرۆسەی وشکبوونەوەی توێنەرەکە (سۆڵڤێنت) کە لە دوای هەڵکۆڵینەکە بەکارهات (وەک ئەوەی لە وێنەکەی لای ڕاستدا نیشان دراوە). ئەنجامەکان بە مایکرۆسکۆپی پشکنەری سکانکردن تاقیکرانەوە، و دەریخست کە کەمترین هێز بۆ هەر یەکەیەکی ڕووبەر دەکاتە {{val|1.6|0.5|e=-2}} نانۆنیوتن بۆ هەر نانۆمەترێکی دووجا (nN/nm2)، کە زۆر گەورەترە لەو ژمارەیەی کە تیمەکە مەزەندەیان کردبوو بۆ هێزی لکاندنی نموونەیی مووەکانی گێکۆ، کە {{val|1.0|e=-4}} nN/nm2 بوو. تاقیکردنەوەکانی دواتر <ref>Ge, L., Sethi, S., Ci, L., Ajayan, P.M. and Dhinojwala, A. (2007), "Carbon nanotube-based synthetic gecko tapes", Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 104, pp. 10792–5.</ref> بە هەمان پێکهاتەکان لەسەر تەیپی سکۆچ ئاشکرایان کرد کە ئەم ماددەیە دەتوانێت بەرگەی فشاری بڕین بە بڕی 36 N/cm2 بگرێت، کە نزیکەی چوار هێندە بەرزترە لە پێی گێکۆ. ئەمە یەکەم جار بوو مووە دەستکردەکان تایبەتمەندی باشتریان نیشان دا وەک لە پێی گێکۆی سروشتی. سەرەڕای ئەوەش، ئەم ماددە نوێیە دەتوانێت بە کۆمەڵێکی فراوانتر لە ماددەکانەوە بلکێت، لەوانەش شوشە و تێفلۆن. بەڵام ئەم ماددە نوێیە چەند کێشەیەکی هەیە. کاتێک بە هاوتەریبی لەگەڵ ڕوویەک ڕادەکێشرێت، تەیپەکە بەردەبێتەوە، نەک لەبەر ئەوەی CNTیەکان لکاندنیان بە ڕووەکەوە لەدەست دەدەن، بەڵکو لەبەر ئەوەی دەپچڕێن، و لەم حاڵەتەدا تەیپەکە ناتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. سەرباری ئەوەش، بە پێچەوانەی مووەکانی گێکۆوە، ئەم ماددەیە تەنها بۆ ڕووبەری بچووک کاردەکات (نزیکەی ١ سم دووجا). لە ئێستادا توێژەران کار لەسەر چەندین ڕێگا دەکەن بۆ بەهێزکردنی بۆرییە نانۆییەکان و هەروەها ئامانجیان ئەوەیە کە تەیپەکە هەزاران جار شایەنی دووبارە بەکارهێنانەوە بێت، لەبری ئەو دەیان جارەی کە ئێستا دەتوانرێت بەکاربهێنرێت. ==== گێکڵ (Geckel) ==== [[File:Micro_view_of_geckel.jpg|چەپ|وێنۆک|دیمەنی مایکرۆیی گێکڵ ]] لە کاتێکدا زۆربەی پەرەپێدانەکان پەیوەندییان بە لکاندنی وشکەوە هەیە، کۆمەڵێک توێژەر لێکۆڵینەوەیان لەسەر ئەوە کرد کە چۆن داتاشراوەکانی پێکهاتە لکێنەرە سروشتییەکان لە نەرمەکرمەکانەوە دەتوانرێت لەگەڵ پێکهاتەکانی جۆری گێکۆ تێکەڵ بکرێن بۆ بەرهەمهێنانی لکێنەرێک کە هەم لە بارودۆخی وشک و هەم لە تەڕدا کار بکات. ئەو لکێنەرەی بەدەستهات، کە ناونرا 'گێکڵ' ('geckel')، وەسف کرا وەک ڕیزبەندییەک لە کۆڵەکەی سیلیکۆنی بە پانی ٤٠٠ نانۆمەتر کە لاسایی گێکۆ دەکەنەوە، بە لیسۆگرافیی تیشکی ئەلیکترۆنی دروستکراون و بە پۆلیمەرێک ڕووپۆش کراون کە لاسایی ماسولکەماسی دەکاتەوە، کە فۆرمێکی دەستکردی ئەو ترشە ئەمینییەیە کە بە سروشتی لەناو ماسولکەماسییەکاندا هەیە (چەپ). <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (September 2015)">ڕوونکردنەوە پێویستە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> . بە پێچەوانەی لکێنەری ڕاستەقینەی گێکۆوە، ئەم ماددەیە بۆ تایبەتمەندییە لکێنەرەکانی پشتی بەستووە بە هێزەکانی ڤان دێر واڵس لەگەڵ کارلێکی کیمیایی ڕووەکە لەگەڵ گرووپەکانی هایدرۆکسیل لەناو پرۆتینی ماسولکەماسییەکەدا. ماددەکە لکاندنی تەڕ بە بڕی ١٥ هێندە باشتر دەکات بە بەراورد بە ڕیزبەندییە کۆڵەکەیییە ڕووپۆشنەکراوەکان. ئەو تەیپەی کە پێی دەوترێت "گێکڵ" بە درێژایی ١٠٠٠ سووڕی بەریەککەوتن و لێکردنەوە دەمێنێتەوە و بە توندی لە ژینگەی تەڕ و وشکدا دەلکێت. تا ئێستا، ماددەکە لەسەر نایترایدی سیلیکۆن، ئۆکسیدی تیتانیۆم و زێڕ تاقیکراوەتەوە، کە هەموویان لە پیشەسازی ئەلیکترۆنیاتدا بەکاردەهێنرێن. بەڵام، بۆ ئەوەی لە پێچانەوەی برین (باندج) و تەیپی پزیشکیدا بەکاربهێنرێت، کە یەکێکە لە بەکارهێنانە پێشبینیکراوە سەرەکییەکان، دەبێت بتوانێت بە پێستی مرۆڤەوە بلکێت. توێژەران پرۆتینە دەستکردەکانی تریان تاقیکردەوە کە ئیلهامیان لە ماسولکەماسی وەرگرتووە و گرووپی کیمیایی هاوشێوەیان هەیە، و بۆیان دەرکەوت کە بە شانەی زیندووەوە دەلکێن. گێکڵ لکێنەرێکە کە دەتوانێت بە ڕووە تەڕ و وشکەکانەوە بلکێت. هێزەکەی "لە ڕووپۆشکردنی سیلیکۆنی ڕیشاڵی، کە لە پێکهاتەدا هاوشێوەی پێی گێکۆیە، بە پۆلیمەرێک سەرچاوە دەگرێت کە لاسایی ئەو 'چەسپە' دەکاتەوە کە لەلایەن ماسولکەماسییەکانەوە بەکاردەهێنرێت." تیمەکە ئیلهامی لە گێکۆکان وەرگرتووە، کە دەتوانن بەرگەی سەدان هێندەی کێشی جەستەی خۆیان بگرن. گێکۆکان پشت بە ملیاران پێکهاتەی هاوشێوەی موو دەبەستن، کە پێیان دەوترێت سەتا (setae) بۆ لکاندن. توێژەران ئەم توانایەیان لەگەڵ هێزی لکاندنی ماسولکەماسییەکاندا تێکەڵ کرد. تاقیکردنەوەکان دەریانخست کە "ماددەکە دەتوانرێت زیاتر لە ١٠٠٠ جار بلکێنرێت و لێبکرێتەوە، تەنانەت کاتێک لە ژێر ئاویشدا بەکاردەهێنرێت"، و سەدا ٨٥ی هێزی لکاندنەکەیان دەپارێزن.[19][20][21] <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Haeshin Lee |دوایین٢=Bruce P. Lee |دوایین٣=Phillip B. Messersmith |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=A reversible wet/dry adhesive inspired by mussels and geckos |journal=Nature |بەرگ=٤٤٨|issue=7151 |پەڕەکان=٣٣٨–٣٤١|bibcode=2007Natur.448..338L |doi=10.1038/nature05968 |pmid=١٧٦٣٧٦٦٦|s2cid=4407993}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Phillip B. Messersmith |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Holding on by a hard-shell thread |journal=Science |بەرگ=٣٢٨|issue=5975 |پەڕەکان=١٨٠–١٨١|doi=10.1126/science.1187598 |pmid=٢٠٣٧٨٨٠٥|s2cid=43203207}}</ref> فیلیپ مێسەرسمیس، توێژەری سەرەکی لەو تیمەی کە بەرهەمەکەیان پەرەپێداوە، پێی وایە کە ئەم لکێنەرە دەتوانێت چەندین بەکارهێنانی پزیشکی هەبێت، بۆ نموونە ئەو تەیپانەی کە دەتوانن جێگەی دروومانی پزیشکی بگرنەوە بۆ داخستنی برینێک، و لکێنەرێکی بەرگەگری ئاو بۆ باندج و لەزگەی گەیاندنی دەرمان. === بەرهەمهێنانی بازرگانی === تەکنیکەکانی دروستکردنی ئۆتۆماتیکی و قەبارە گەورە پێویست دەبن بۆ ئەوەی ئەم لکێنەرانە بە شێوەیەکی بازرگانی بەرهەم بهێنرێن، و لەلایەن چەند گرووپێکی توێژینەوەوە لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. گرووپێک بە سەرۆکایەتی مەتین ستی لە زانکۆی کارنێگی میلۆن لێکۆڵینەوەیان [{{when|date=September 2015}}] لە کۆمەڵێک تەکنیکی جیاواز کرد کە بریتین لە هەڵکۆڵینی قووڵی ئایۆنیی کارلێککەر (DRIE)، کە بە سەرکەوتوویی بەکارهێنراوە بۆ دروستکردنی ڕیزبەندی ڕیشاڵی پۆلیمەریی شێوە قارچکی، پرۆسەکانی قاڵبگرتنی مایکرۆیی، خۆ-پێکەوەنانی ڕاستەوخۆ و فۆتۆلیسۆگرافی. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2015)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> لە ساڵی ٢٠٠٦، توێژەرانی ناوەندی تەکنەلۆژیای پێشکەوتووی BAE Systems لە بریستۆڵی بەریتانیا، ڕایانگەیاند کە نموونەی "گێکۆی دەستکرد"یان بەرهەمهێناوە - ڕیزبەندیی مووە شێوە قارچکییەکان لە پۆلیئیماید - بە ڕێگەی فۆتۆلیسۆگرافی، بە تیرەی تا ١٠٠ مایکرۆمەتر. دەرکەوت کە ئەمانە بە نزیکەیی بە هەموو ڕوویەکەوە دەلکێن، تەنانەت ئەوانەی کە بە پیسی داپۆشراون، و هێزی ڕاکێشانی 3,000 kg/m^2 پێورا. {{citation needed|date=September 2015}}لەمدواییانەدا، کۆمپانیاکە هەمان تەکنیکی بەکارهێناوە بۆ دروستکردنی قاڵبی سیلیکۆنیی نەخشدار بۆ بەرهەمهێنانی ماددەکە و پۆلیئیمایدی گۆڕیوە بە پۆلیدیمیسیلسیلۆکسان (PDMS). ئەم ماددە نوێیە هێزێکی ٢٢٠ کیلۆپاسکاڵی (kPa) نیشان دا. فۆتۆ-لیسۆگرافی ئەو سوودەی هەیە کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەهێنرێت، بە باشی لێی تێگەیشتوون، و دەتوانرێت بە شێوەیەکی هەرزان و ئاسان قەبارەکەی گەورە بکرێت بۆ ڕووبەرێکی زۆر گەورە، کە ئەمە لە هەندێک لەو شێوازانەی تری دروستکردنی ماددە سەرەتاییەکاندا وا نییە.[پێویستی بە ژێدەر هەیە] لە ساڵی ٢٠١٩دا، توێژەرانی Akron Ascent Innovations, LLC، کە کۆمپانیایەکە لە تەکنەلۆژیای زانکۆی ئەکرۆنەوە دەرچووە، بەردەستبوونی بازرگانیی لکێنەرە وشکەکانی براندی "ShearGrip"یان ڕاگەیاند. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Press Release: Akron Ascent Innovations unveils breakthrough dry adhesive technology|ناونیشان=http://www.akronascent.com/news-blog/2019/1/30/press-release-akron-ascent-innovations-unveils-breakthrough-dry-adhesive-technology|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Akron Ascent Innovations|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە جیاتی پشتبەستن بە فۆتۆلیسۆگرافی یان ستراتیژییەکانی تری دروستکردنی مایکرۆیی، توێژەران ڕستنی کارەبایی (electrospinning)یان بەکارهێنا بۆ بەرهەمهێنانی ڕیشاڵی تیرە بچووک لەسەر بنەمای دابەشبوونی بەریەککەوتن کە گێکۆکان سوودی لێوەردەگرن. ڕاپۆرت کراوە کە بەرهەمەکە هێزی بڕینی زیاتر لە ٨٠ پاوەندی هەیە بۆ هەر ئینجێکی دووجا، لەگەڵ لێکردنەوەی خاوێن و توانای دووبارە بەکارهێنانەوە لەسەر چەندین ڕووکار، و توانای لکاندنی ماددەکە بە ڕووکارە جیاوازەکاندا بە شێوەی دروستکراوی یەک لایەنە یان دوو لایەنە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Walton|یەکەم١=Sue|سەردێڕ=Akron adhesives startup hopes new products will stick|ناونیشان=https://www.crainscleveland.com/sue-walton-blogs/akron-adhesives-startup-hopes-new-products-will-stick|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Crain's Cleveland Business|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە ئەم ڕێگایە زیاتر توانای گەورەکردنی قەبارەی بەرهەمهێنانی هەیە لە چاو ستراتیژییەکانی تری دروستکردنی دڕکە مووە دەستکردەکان، و بەکارهێنراوە بۆ بەرهەمهێنانی بەرهەم بۆ بازاڕەکانی بەکاربەر لەژێر ناوی براندی Pinless. == بوارەکانی بەکارهێنان == دڕکە مووە دەستکردەکان کە بە "شریتی گێکۆ" (gecko tape) ناسراون، لە کۆمەڵێک بواری جیاواز و بەرفراواندا بەکاردەهێنرێن؛ بەکارهێنانەکانیان لە نانۆتەکنەلۆژیا و پیشەسازییە سەربازییەکانەوە بگرە، تا دەگاتە بوارەکانی چاودێریی تەندروستی و وەرزش. === شریتی نانۆ === [[پەڕگە:Nano_tape.jpg|چەپ|وێنۆک|شریتی نانۆ]] <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>"نانۆ تەیپ" (کە بە "شریتی گێکۆ"ش ناودەبرێت) زۆربەی کات لە بازاڕەکاندا وەک شریتێکی لکێنەری دووڕوو دەفرۆشرێت. ئەم شریتە دەکرێت بۆ هەڵواسینی کەلوپەلە کێش سووکەکان وەک وێنە و کەرەستە ڕازاوەکان (دیکۆر) بە دیوارە لووسەکانەوە بەکاربهێنرێت، بەبێ ئەوەی پێویست بە کونکردنی دیوارەکە بکات. ئەو پێکهاتە نانۆییانەی کاربۆن (Carbon nanotube arrays) کە لەم شریتەدا هەن، دوای لێکردنەوەیان هیچ پاشماوە و چەسپێک جێناهێڵن و تەنانەت لە پلەکانی گەرمیی زۆر توندیشدا توانای پێوەنووسانیان وەک خۆی دەمێنێتەوە. === ڕۆبۆتیک === تا ئێستا هیچ ئامێرێک بوونی نییە کە بتوانێت لە بواری "سەرکەوتنی ستوونی"دا (scansorial) بە باشی بجوڵێت ؛ واتە بتوانێت بە چالاکییەکی زۆر لە ژینگە و ڕووە ستوونییەکاندا کار بکات، بەبێ ئەوەی توانای خۆی لە جوڵەکردن لەسەر ڕووە تەختەکاندا لەدەست بدات. پەرەپێدانی ڕۆبۆتە سەرکەوتووەکان (Scansorial robotics) ڕووبەڕووی دوو ئاڵەنگاری سەرەکیی توێژینەوە دەبێتەوە: '''یەکەم:''' پێویستە لە داینامیکی سەرکەوتن تێبگەن، پێناسەی بکەن و جێبەجێی بکەن (لەوانەش: هێزی کاردانەوەی دیوارەکان، ڕێڕەوی جوڵەی پەلەکان، کارلێک لەگەڵ ڕووەکان و هتد). '''دووەم:''' پێویستە تەکنەلۆژیای پارچە لکێنەرەکان (adhesive patches) دیزاین بکەن و بەرهەم بهێنن و بەکاریان بهێنن، بە جۆرێک کە تایبەتمەندییەکی وەهای لکان و لێکخشاندنیان هەبێت کە بتوانێت کارلێکی پێویست لەگەڵ ڕووە جیاوازەکاندا دروست بکات. لەگەڵ بەردەوامبوونی پێشکەوتنەکان لە بواری ڕۆبۆتە قاچدارەکاندا (legged robotics)، سەرنجی توێژینەوەکان کەوتووەتە سەر پەرەپێدانی ڕۆبۆتی هەڵزناوی پتەو (واتە ڕۆبۆتی بەهێز بۆ سەرکەوتن بەسەر دیوار و شوێنە بەرزەکاندا). چەندین ڕۆبۆتی جۆراوجۆر پەرەیان پێدراوە کە دەتوانن بەسەر ڕووە ستوونییە تەختەکاندا هەڵبگەڕێن، ئەمەش بە بەکارهێنانی هێزی مژین (suction)، موگناتیس، و کۆمەڵێک دڕکی زۆر بچووک (spines)، بە مەبەستی پێوەنووساندنی پێیەکانیان بە ڕووەکەوە. ==== پلاتفۆرمی RiSE ==== پلاتفۆرمی ڕایز (RiSE platform) لە تاقیگەی زیندە-لاساییکردنەوە و مامەڵەکردنی لێهاتووانە (Biomimetics and Dexterous Manipulation Laboratory) لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] پەرەی پێدراوە. ئەم ڕۆبۆتە خاوەنی دوازدە پلەی سەربەستییە (degrees of freedom - DOF)، بە بوونی شەش میکانیزمی هاوشێوە کە هەر یەکەیان دوو پلەی سەربەستییان هەیە و بە شێوەی جووت و بە مەودای یەکسان بە درێژاییی جەستەی ڕۆبۆتەکە دابەش کراون. لەسەر هەر جومگەیەکی بنەوەی قاچێک (hip)، دوو بزوێنەر (actuators) میکانیزمێکی چوار-پارچەیی (four-bar mechanism) دەخەنە کار، کە ئەمەش دەگۆڕێت بۆ جووڵەی پێیەکان لەسەر ڕێڕەوێکی پێشوەختە دیاریکراو (prescribed trajectory)، هەروەها ڕووتەختی میکانیزمە چوار-پارچەیییەکە بە شێوەیەکی گۆشەیی (لاری) سەبارەت بە پلاتفۆرمەکە (جەستەی ڕۆبۆتەکە) ئاراستە دەکات و جێگیری دەکات. بۆ ئەوەی ڕۆبۆتی ڕایز بتوانێت بە سەرکەوتوویی بەسەر هەردوو ژینگەی سروشتی و دەستکردی مرۆڤدا هەڵبزنێت، دەرکەوتووە کە بەکارهێنانی چەندین میکانیزمی پێوەنووسانی جۆراوجۆر کارێکی پێویستە. لە ئێستادا ڕۆبۆتی ڕایز ئەوە ناکات، بەڵام بڕیارە لە داهاتوودا پێوەنووسانی وشک (dry adhesion) بە تێکەڵ لەگەڵ دڕکەکاندا (spines) بەکاربهێنێت. لەمدواییانەدا، ڕۆبۆت پەرەیان پێدراوە کە سوود لە ماددە لکێنەرە دەستکردەکان وەردەگرن بۆ سەرکەوتن بەسەر ڕووە لوسەکانی وەکو شوشەدا. ئەم ڕۆبۆتە گاگۆڵکێکار و هەڵگەڕاوانە دەتوانرێت لە چوارچێوەی سەربازیدا بەکاربهێنرێن بۆ پشکنینی ڕووی فڕۆکەکان بۆ دۆزینەوەی کەموکوڕییەکان و خەریکە جێگەی شێوازەکانی پشکنینی دەستی دەگرنەوە. گاگۆڵکێکارەکانی ئەمڕۆ پەمپی بۆشایی و پادی مژینی بەهێز بەکاردەهێنن کە دەکرێت بەم ماددەیە جێگەیان بگیرێتەوە. ==== ستیکیبۆت (Stickybot) ==== توێژەرانی زانکۆی ستانفۆرد هەروەها ڕۆبۆتێکیان بە ناوی Stickybot (ڕۆبۆتی لکێنەر) دروستکردووە کە مووی دەستکرد بەکاردەهێنێت بۆ هەڵگەڕانەوە تەنانەت بەسەر ڕووە ستوونییە زۆر لوسەکانیشدا ڕێک وەکو ئەوەی گێکۆ دەیکات. Stickybot بەرجەستەکردنی ئەو گریمانانەیە سەبارەت بە پێداویستییەکانی جووڵە لەسەر ڕووە ستوونییەکان بە بەکارهێنانی لکاندنی وشک. خاڵی سەرەکی ئەوەیە کە ئێمە پێویستمان بە لکاندنی کۆنترۆڵکراو هەیە. پێکهاتە سەرەکییەکان بریتین لە: * گونجانی قوچکەیی (hierarchical compliance) بۆ داپۆشین و گونجان لەسەر پێوەرەکانی سانتیمەتر، میلیمەتر و مایکرۆمەتر، * ماددە و پێکهاتە لکێنەرە وشکە نائاراستەیییەکان (ئەنیزۆترۆپیک) بۆ ئەوەی بتوانین کۆنترۆڵی لکاندن بکەین لە ڕێگەی کۆنترۆڵکردنی بڕینەوە، * کۆنترۆڵکردنی هێزی چالاکی دابەشکراو کە کاردەکات لەگەڵ گونجان و نائاراستەیی بۆ بەدەستهێنانی سەقامگیری. ==== گێکۆبۆت (Geckobot) ==== نموونەیەکی تری هاوشێوە بریتییە لە "Geckobot" کە لە زانکۆی کارنێگی میلۆن پەرەی پێدراوە،[28] کە توانیویەتی بە گۆشەی تا ٦٠ پلە هەڵبگەڕێت. === گۆڕینی جومگەکان === لکێنەرەکان کە لەسەر بنەمای "دڕکە مووە دەستکردەکان - Synthetic setae" دروستکراون، وەک ئامرازێک پێشنیار کراون بۆ هەڵگرتن، جووڵەپێکردن، و ڕێکخستنی پارچە زۆر هەستیار و ناسکەکانی وەکو سووڕە سەرووبچووکەکان (Ultra-miniature circuits)، نانۆڕیشاڵ و نانۆتەنۆلکەکان، لەگەڵ مایکرۆهەستەوەر و مایکرۆمۆتۆڕەکان. لەسەر ئاستی ژینگەی پێوەرە گەورەکانیش (Macro-scale)، دەتوانرێت ئەم لکێنەرانە ڕاستەوخۆ لەسەر ڕووی بەرهەمەکان بەکاربهێنرێن و لە کەلوپەلە پیشەسازییەکاندا جێگەی ئەو بەستەرانە بگرنەوە کە پشت بە بزمارەپێچ، بزماری پرچکراو (Rivets)، لکێنەرە باوەکان، و زمانە بەیەکداچووەکان دەبەستن. بەم شێوەیەش، هەردوو پرۆسەی پێکەوەنان (بەستن) و هەڵوەشاندنەوە (کردنەوە)ی پارچەکان زۆر ئاسانتر دەبن. لە هەمان کاتدا، جێگرتنەوەی لکێنەرە باوەکان بە «لکێنەری گێکۆی دەستکرد - Synthetic gecko adhesive» لە ژینگە بەتاڵکراوەکاندا (بۆ نموونە لە بۆشایی ئاسماندا) سوودێکی زۆری دەبێت، چونکە پێکهاتە شلەکانی ناو لکێنەرە باوەکان لەو جۆرە ژینگانەدا بە ئاسانی دەبنە هەڵم، ئەمەش دەبێتە هۆی لەدەستدانی توانای لکاندن و پچڕانی بەستەرەکان. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2012)"></span>سەرچاوە پێویستە]]''&#x5D;</sup> == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://legacy.lclark.edu/~autumn/dept/Welcome.html Prof. Kellar Autumn's '''Autumn Lab''' at Lewis & Clark College] Archived 18 July 2011 at the Wayback Machine * [http://www.bostondynamics.com/content/sec.php?section=RiSE RiSE Project Web] {{DEFAULTSORT:Synthetic Setae}} [[پۆل:ژینفیزیک]] [[پۆل:تەکنەلۆژیای نانۆ]] s35ozhf634pzw9001u642j0v4m8xdv0 1 296771 1592401 2026-06-20T12:26:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592401 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ساغی (لۆژیک)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592400 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241006065311/http://www.logicmatters.net/resources/pdfs/ProofSystems.pdf بۆ http://www.logicmatters.net/resources/pdfs/ProofSystems.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٢٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) hd4u2dgpwskuabi4rvgdyse9o7u08f5 1 296772 1592403 2026-06-20T12:33:25Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592403 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سامانییەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592402 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20121205235821/www.highbeam.com/doc/1G2-3034700041.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20130502180821/http://www.highbeam.com/doc/1G2-3034700041.html لە http://www.highbeam.com/doc/1G2-3034700041.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٣٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) it2ggv1yc0v9szbx7p5hh8d2w7z7fb8 1 296773 1592413 2026-06-20T13:44:20Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592413 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سلایگۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592412 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250123033428/https://www.sligo-ireland.com/history.htm بۆ https://www.sligo-ireland.com/history.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٤٤، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 1ornmnw86sic5jordzfj257fzfz1aif 0 296774 1592425 2026-06-20T16:47:56Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1360022862|United 2026 FIFA World Cup bid]]» 1592425 wikitext text/x-wiki '''United 2026''', also known as the '''North American 2026 bid''', was a successful joint bid led by the United States Soccer Federation, together with the Canadian Soccer Association and the Mexican Football Federation, to host the [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|2026 FIFA World Cup]] in [[کەنەدا|Canada]], [[مەکسیک|Mexico]], and the [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|United States of America]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە While the soccer federations of Canada, Mexico, and the United States had individually announced plans to field a bid for the 2026 World Cup, the concept of a joint bid among the three North American countries was first proposed in 2016. The joint bid was officially unveiled on April 10, 2017, under which the tournament would be held at venues in all three countries. A shortlist of 23 candidate cities were named in the official bid, with 17 in the U.S., 3 in Canada, and 3 in Mexico. The final list includes eleven U.S. cities that will join two Canadian cities and three Mexican cities, to form the roster of 16 cities that will host the matches of the World Cup. Although a joint bid, the majority of the matches will be held in the United States. The initial bid recommended that the United States would host 60 of the 80 matches.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> After the tournament format was modified in March 2023, the match allocation now stands as follows: of the 104 matches, Canada will host 13 matches, Mexico will host 13 matches, and the United States will host 78 matches, including all matches from the Quarter-finals onward. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە On June 13, 2018, at the 68th FIFA Congress in [[مۆسکۆ|Moscow]], Russia, the United bid was selected by 134 votes to Morocco's 65. Upon this selection, Canada will become the fifth country to host both the men's and [[جامی جیهانیی فیفای ژنان|women's World Cup]], joining [[سوێد|Sweden]], the [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|United States]], [[ئەڵمانیا|Germany]], and [[فەڕەنسا|France]]. Mexico will become the first country to host three men's World Cups, and the United States will become the first country to host both the men's and women's World Cup twice each. This will be the first World Cup to be hosted in three countries, as well as the first since [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|2002]] and the second overall to be held in multiple countries. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nkwbn9tdsyycfgj9a6q34s00sa9vi5m 1592426 1592425 2026-06-20T16:48:52Z Tessla 41338 شائەمراز 1592426 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''یونایتد ٢٠٢٦'''، کە ھەروەھا بە '''پڕۆژەی میوانداریکردنی ٢٠٢٦ی ئەمریکای باکوور''' دەناسرێت، پڕۆژەیەکی میوانداریکردنی ھاوبەشی سەرکەوتوو بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێکەوە لەگەڵ کۆمەڵەی تۆپی پێی کەنەدا و فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەکسیکەوە بەڕێوەچوو، بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] لە [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]]، و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. لەکاتێکدا فیدراسیۆنەکانی تۆپی پێی کەنەدا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان بە جیا پلانی خۆیان بۆ پڕۆژەی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٦ ڕاگەیاندبوو، چەمکی پڕۆژەیەکی ھاوبەش لە نێوان سێ وڵاتەکەی ئەمریکای باکوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٦ پێشنیار کرا. پڕۆژە ھاوبەشەکە بە فەرمی لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٧ پەردەی لەسەر لادرا، کە بەپێی ئەو پڕۆژەیە پاڵەوانێتییەکە لە یاریگاکانی ھەر سێ وڵاتەکەدا بەڕێوەدەچێت. لیستێکی کورتی ٢٣ شاری بەربژێر لە پڕۆژە فەرمییەکەدا ناویان ھێنرا، کە ١٧یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٣ لە کەنەدا، و ٣ لە مەکسیک بوون. لیستی کۆتایی ١١ شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆدەگرێت کە دەچنە پاڵ دوو شاری کەنەدی و سێ شاری مەکسیکی، بۆ پێکھێنانی لیستی ١٦ شار کە میوانداریی یارییەکانی جامی جیھانی دەکەن. ھەرچەندە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە، بەڵام زۆرینەی یارییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوەدەچن. پڕۆژە سەرەتایییەکە پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی ٦٠ یاری لە کۆی ٨٠ یاری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> دوای ئەوەی شێوازی پاڵەوانێتییەکە لە ئازاری ٢٠٢٣دا ھەموارکرایەوە، دابەشکردنی یارییەکان بەم شێوەیەی لێھات: لە کۆی ١٠٤ یاری، کەنەدا میوانداریی ١٣ یاری دەکات، مەکسیک ١٣ یاری، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ٧٨ یاری میوانداری دەکات، لەوانە ھەموو یارییەکانی چارەکی کۆتایی و قۆناغەکانی دواتر. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨، لە ٦٨ەمین کۆنگرەی فیفا لە [[مۆسکۆ]]، ڕووسیا، پڕۆژەی یونایتد بە ١٣٤ دەنگ بەرامبەر بە ٦٥ دەنگی مەغریب ھەڵبژێردرا. بەم ھەڵبژاردنە، کەنەدا دەبێتە پێنجەم وڵات کە میوانداریی ھەردوو جامی جیھانیی پیاوان و [[جامی جیھانیی فیفای ژنان]] بکات، و دەچێتە پاڵ [[سوێد]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[ئەڵمانیا]]، و [[فەڕەنسا]]. مەکسیک دەبێتە یەکەم وڵات کە میوانداریی سێ جامی جیھانیی پیاوان بکات، و ویلایەتە یەکگرتووەکانیش دەبێتە یەکەم وڵات کە میوانداریی ھەردوو جامی جیھانیی پیاوان و ژنان بکات بۆ دووجار بۆ ھەر یەکێکیان. ئەمە دەبێتە یەکەم جامی جیھانی کە لە سێ وڵاتدا میوانداری بکرێت، ھەروەھا یەکەمجارە لە دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] و دووەمجارە بە گشتی کە لە چەندین وڵاتدا بەڕێوەبچێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3kw2z95kdt27e9m8z4ufir35pcm2v2h 1592427 1592426 2026-06-20T16:50:10Z Tessla 41338 /* top */ 1592427 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''یونایتد ٢٠٢٦'''، کە ھەروەھا بە '''پڕۆژەی میوانداریکردنی ٢٠٢٦ی ئەمریکای باکوور''' دەناسرێت، پڕۆژەیەکی میوانداریکردنی ھاوبەشی سەرکەوتوو بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێکەوە لەگەڵ کۆمەڵەی تۆپی پێی کەنەدا و فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەکسیکەوە بەڕێوەچوو، بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] لە [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]]، و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. لەکاتێکدا فیدراسیۆنەکانی تۆپی پێی کەنەدا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان بە جیا پلانی خۆیان بۆ پڕۆژەی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٦ ڕاگەیاندبوو، چەمکی پڕۆژەیەکی ھاوبەش لە نێوان سێ وڵاتەکەی ئەمریکای باکوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٦ پێشنیار کرا. پڕۆژە ھاوبەشەکە بە فەرمی لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٧ پەردەی لەسەر لادرا، کە بەپێی ئەو پڕۆژەیە پاڵەوانێتییەکە لە یاریگاکانی ھەر سێ وڵاتەکەدا بەڕێوەدەچێت. لیستێکی کورتی ٢٣ شاری بەربژێر لە پڕۆژە فەرمییەکەدا ناویان ھێنرا، کە ١٧یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٣ لە کەنەدا، و ٣ لە مەکسیک بوون. لیستی کۆتایی ١١ شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆدەگرێت کە دەچنە پاڵ دوو شاری کەنەدی و سێ شاری مەکسیکی، بۆ پێکھێنانی لیستی ١٦ شار کە میوانداریی یارییەکانی جامی جیھانی دەکەن. ھەرچەندە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە، بەڵام زۆرینەی یارییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوەدەچن. پڕۆژە سەرەتایییەکە پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی ٦٠ یاری لە کۆی ٨٠ یاری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> دوای ئەوەی شێوازی پاڵەوانێتییەکە لە ئازاری ٢٠٢٣دا ھەموارکرایەوە، دابەشکردنی یارییەکان بەم شێوەیەی لێھات: لە کۆی ١٠٤ یاری، کەنەدا میوانداریی ١٣ یاری دەکات، مەکسیک ١٣ یاری، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ٧٨ یاری میوانداری دەکات، لەوانە ھەموو یارییەکانی چارەکی کۆتایی و قۆناغەکانی دواتر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] b3ymr79rva9n6aopaw3ofpj32n44jso 1592429 1592427 2026-06-20T16:52:45Z Tessla 41338 1592429 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = United States-Canada-Mexico 2026 FIFA World Cup bid.svg }} '''یونایتد ٢٠٢٦'''، کە ھەروەھا بە '''پڕۆژەی میوانداریکردنی ٢٠٢٦ی ئەمریکای باکوور''' دەناسرێت، پڕۆژەیەکی میوانداریکردنی ھاوبەشی سەرکەوتوو بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێکەوە لەگەڵ کۆمەڵەی تۆپی پێی کەنەدا و فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەکسیکەوە بەڕێوەچوو، بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] لە [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]]، و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. لەکاتێکدا فیدراسیۆنەکانی تۆپی پێی کەنەدا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان بە جیا پلانی خۆیان بۆ پڕۆژەی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٦ ڕاگەیاندبوو، چەمکی پڕۆژەیەکی ھاوبەش لە نێوان سێ وڵاتەکەی ئەمریکای باکوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٦ پێشنیار کرا. پڕۆژە ھاوبەشەکە بە فەرمی لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٧ پەردەی لەسەر لادرا، کە بەپێی ئەو پڕۆژەیە پاڵەوانێتییەکە لە یاریگاکانی ھەر سێ وڵاتەکەدا بەڕێوەدەچێت. لیستێکی کورتی ٢٣ شاری بەربژێر لە پڕۆژە فەرمییەکەدا ناویان ھێنرا، کە ١٧یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٣ لە کەنەدا، و ٣ لە مەکسیک بوون. لیستی کۆتایی ١١ شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆدەگرێت کە دەچنە پاڵ دوو شاری کەنەدی و سێ شاری مەکسیکی، بۆ پێکھێنانی لیستی ١٦ شار کە میوانداریی یارییەکانی جامی جیھانی دەکەن. ھەرچەندە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە، بەڵام زۆرینەی یارییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوەدەچن. پڕۆژە سەرەتایییەکە پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی ٦٠ یاری لە کۆی ٨٠ یاری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> دوای ئەوەی شێوازی پاڵەوانێتییەکە لە ئازاری ٢٠٢٣دا ھەموارکرایەوە، دابەشکردنی یارییەکان بەم شێوەیەی لێھات: لە کۆی ١٠٤ یاری، کەنەدا میوانداریی ١٣ یاری دەکات، مەکسیک ١٣ یاری، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ٧٨ یاری میوانداری دەکات، لەوانە ھەموو یارییەکانی چارەکی کۆتایی و قۆناغەکانی دواتر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] r4dg2snru3jtf1ynq8oanji7i2eli7b 1592431 1592429 2026-06-20T17:00:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:تۆپی پێ|تۆپی پێ]] و [[دەروازە:کەنەدا|کەنەدا]] 1592431 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = United States-Canada-Mexico 2026 FIFA World Cup bid.svg }} '''یونایتد ٢٠٢٦'''، کە ھەروەھا بە '''پڕۆژەی میوانداریکردنی ٢٠٢٦ی ئەمریکای باکوور''' دەناسرێت، پڕۆژەیەکی میوانداریکردنی ھاوبەشی سەرکەوتوو بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێکەوە لەگەڵ کۆمەڵەی تۆپی پێی کەنەدا و فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەکسیکەوە بەڕێوەچوو، بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] لە [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]]، و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. لەکاتێکدا فیدراسیۆنەکانی تۆپی پێی کەنەدا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان بە جیا پلانی خۆیان بۆ پڕۆژەی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٦ ڕاگەیاندبوو، چەمکی پڕۆژەیەکی ھاوبەش لە نێوان سێ وڵاتەکەی ئەمریکای باکوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٦ پێشنیار کرا. پڕۆژە ھاوبەشەکە بە فەرمی لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٧ پەردەی لەسەر لادرا، کە بەپێی ئەو پڕۆژەیە پاڵەوانێتییەکە لە یاریگاکانی ھەر سێ وڵاتەکەدا بەڕێوەدەچێت. لیستێکی کورتی ٢٣ شاری بەربژێر لە پڕۆژە فەرمییەکەدا ناویان ھێنرا، کە ١٧یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٣ لە کەنەدا، و ٣ لە مەکسیک بوون. لیستی کۆتایی ١١ شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆدەگرێت کە دەچنە پاڵ دوو شاری کەنەدی و سێ شاری مەکسیکی، بۆ پێکھێنانی لیستی ١٦ شار کە میوانداریی یارییەکانی جامی جیھانی دەکەن. ھەرچەندە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە، بەڵام زۆرینەی یارییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوەدەچن. پڕۆژە سەرەتایییەکە پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی ٦٠ یاری لە کۆی ٨٠ یاری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> دوای ئەوەی شێوازی پاڵەوانێتییەکە لە ئازاری ٢٠٢٣دا ھەموارکرایەوە، دابەشکردنی یارییەکان بەم شێوەیەی لێھات: لە کۆی ١٠٤ یاری، کەنەدا میوانداریی ١٣ یاری دەکات، مەکسیک ١٣ یاری، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ٧٨ یاری میوانداری دەکات، لەوانە ھەموو یارییەکانی چارەکی کۆتایی و قۆناغەکانی دواتر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تۆپی پێ|کەنەدا}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 351shyxtovg0p49cn2slnbyyt0h2nsj 1592465 1592431 2026-06-20T20:01:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1592465 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس |وێنە = United States-Canada-Mexico 2026 FIFA World Cup bid.svg }} '''یونایتد ٢٠٢٦'''، کە ھەروەھا بە '''پڕۆژەی میوانداریکردنی ٢٠٢٦ی ئەمریکای باکوور''' دەناسرێت، پڕۆژەیەکی میوانداریکردنی ھاوبەشی سەرکەوتوو بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێکەوە لەگەڵ کۆمەڵەی تۆپی پێی کەنەدا و فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەکسیکەوە بەڕێوەچوو، بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] لە [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]]، و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. لەکاتێکدا فیدراسیۆنەکانی تۆپی پێی کەنەدا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان بە جیا پلانی خۆیان بۆ پڕۆژەی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٦ ڕاگەیاندبوو، چەمکی پڕۆژەیەکی ھاوبەش لە نێوان سێ وڵاتەکەی ئەمریکای باکوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٦ پێشنیار کرا. پڕۆژە ھاوبەشەکە بە فەرمی لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٧ پەردەی لەسەر لادرا، کە بەپێی ئەو پڕۆژەیە پاڵەوانێتییەکە لە یاریگاکانی ھەر سێ وڵاتەکەدا بەڕێوەدەچێت. لیستێکی کورتی ٢٣ شاری بەربژێر لە پڕۆژە فەرمییەکەدا ناویان ھێنرا، کە ١٧یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٣ لە کەنەدا، و ٣ لە مەکسیک بوون. لیستی کۆتایی ١١ شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆدەگرێت کە دەچنە پاڵ دوو شاری کەنەدی و سێ شاری مەکسیکی، بۆ پێکھێنانی لیستی ١٦ شار کە میوانداریی یارییەکانی جامی جیھانی دەکەن. ھەرچەندە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە، بەڵام زۆرینەی یارییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوەدەچن. پڕۆژە سەرەتایییەکە پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی ٦٠ یاری لە کۆی ٨٠ یاری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Carlise |first=Jeff |ڕێکەوت=April 10, 2017 |ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=April 11, 2017}}</ref> دوای ئەوەی شێوازی پاڵەوانێتییەکە لە ئازاری ٢٠٢٣دا ھەموارکرایەوە، دابەشکردنی یارییەکان بەم شێوەیەی لێھات: لە کۆی ١٠٤ یاری، کەنەدا میوانداریی ١٣ یاری دەکات، مەکسیک ١٣ یاری، و ویلایەتە یەکگرتووەکان ٧٨ یاری میوانداری دەکات، لەوانە ھەموو یارییەکانی چارەکی کۆتایی و قۆناغەکانی دواتر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تۆپی پێ|کەنەدا}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} svtabt70ifq2yrtq71je4gcu4qjf7sn 1 296776 1592451 2026-06-20T18:42:50Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592451 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەرۆک وەزیرانی ئەرمەنستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592450 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171223102232/http://www.president.am/en/constitution-2015/ بۆ http://www.president.am/en/constitution-2015/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٤٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) rkepl756917qwnogxtp11u38gfw34ot 3 296777 1592454 2026-06-20T18:51:08Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1592454 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٨:٥١، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) btbhm5441ugyyovd0gq9qmffi26vpet 3 296778 1592455 2026-06-20T18:56:47Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1592455 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٨:٥٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) e7jgqc0yvx078t5nttpllu5gpus8pc2 6 296779 1592471 2026-06-20T20:03:10Z Zemen 40346 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = نیشانی وەزارەتی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان | سەرچاوە = https://seeklogo.com/vector-logo/519939/kurditan-ministry-of-interior | وتار = وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان) | چەندێتی = تەواوی نیشانەکە | ڕێزۆلووشنی کەم = | مەبەست = بۆ بەکاربردنی لەو وتارانەی پەیوەندییان بە نیشانەکەوە ھەیە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} 1592471 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = نیشانی وەزارەتی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان | سەرچاوە = https://seeklogo.com/vector-logo/519939/kurditan-ministry-of-interior | وتار = وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان) | چەندێتی = تەواوی نیشانەکە | ڕێزۆلووشنی کەم = | مەبەست = بۆ بەکاربردنی لەو وتارانەی پەیوەندییان بە نیشانەکەوە ھەیە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} kvbz6w8njbgwbp03zbxeg3coayo9zbu 6 296780 1592473 2026-06-20T20:07:25Z Zemen 40346 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = نیشانی وەزارەتی تەندروستی ھەرێمی کوردستان | سەرچاوە = https://seeklogo.com/vector-logo/356783/ministry-of-health-kurdistan-iraq | وتار = وەزارەتی تەندروستی (ھەرێمی کوردستان) | چەندێتی = تەواوی نیشانەکە | ڕێزۆلووشنی کەم = | مەبەست = بۆ بەکاربردنی لەو وتارەی ئاماژەی پێ دراوە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} 1592473 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = نیشانی وەزارەتی تەندروستی ھەرێمی کوردستان | سەرچاوە = https://seeklogo.com/vector-logo/356783/ministry-of-health-kurdistan-iraq | وتار = وەزارەتی تەندروستی (ھەرێمی کوردستان) | چەندێتی = تەواوی نیشانەکە | ڕێزۆلووشنی کەم = | مەبەست = بۆ بەکاربردنی لەو وتارەی ئاماژەی پێ دراوە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} kqcizhk2o83ux1qcda5qx5cj0cf6w1h 0 296782 1592484 2026-06-20T20:24:57Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[خوێن مەیینی خوێنھێنەری قووڵ]] گواستەوە بۆ [[خوێن مەیین]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1592484 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[خوێن مەیین]] j1fsw0ntsl19whp2zxf7efcuow1ezrj 1592487 1592484 2026-06-20T20:25:56Z Hivja 64112 /* */ 1592487 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[خوێن مەیینی خوێنھێنی قووڵ]] icw6dr7qvayy3on2wj03xf408w8s0s8 10 296784 1592490 2026-06-20T20:35:42Z Zemen 40346 پەڕەی دروست کرد بە «{{Userbox | border-c = #B22222 | id = [[File:KM_flag.png|45px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = #000000 | id-s = 16 | info = ئەم بەکارھێنەرە دژی تێکەڵکردنی ھەر ئایدۆلۆژیایەکە لەگەڵ '''[[ئاڵای کوردستان|ئاڵای پیرۆزی کوردستان]]دا'''. | info-c = #F9F9F9 | info-fc = #333333 | info-s = 10 }}»ەوە 1592490 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #B22222 | id = [[File:KM_flag.png|45px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = #000000 | id-s = 16 | info = ئەم بەکارھێنەرە دژی تێکەڵکردنی ھەر ئایدۆلۆژیایەکە لەگەڵ '''[[ئاڵای کوردستان|ئاڵای پیرۆزی کوردستان]]دا'''. | info-c = #F9F9F9 | info-fc = #333333 | info-s = 10 }} 4mtyuy84aok44kzd67a94ld67vyfvng 1592495 1592490 2026-06-20T20:39:30Z Zemen 40346 1592495 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #B22222 | id = [[File:KM_flag.png|50px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = #000000 | id-s = 20 | info = ئەم بەکارھێنەرە دژی تێکەڵکردنی ھەر ئایدۆلۆژیایەکە لەگەڵ '''[[ئاڵای کوردستان|ئاڵای پیرۆزی کوردستان]]دا'''. | info-c = #F9F9F9 | info-fc = #333333 | info-s = 10 }} r5r0r71skt5afh334axfmp27whanb6v 1592590 1592495 2026-06-21T02:18:44Z Zemen 40346 1592590 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #B22222 | id = [[File:KM_flag.png|50px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = #000000 | id-s = 20 | info = ئەم بەکارھێنەرە دژی تێکەڵکردنی ھەر ئایدیۆلۆژیایەکە بە '''[[ئاڵای کوردستان|ئاڵای پیرۆزی کوردستان]]'''. | info-c = #F9F9F9 | info-fc = #333333 | info-s = 10 }} egv7y20xtbji655vlrxzpm6t7pbtnr0 0 296785 1592494 2026-06-20T20:38:15Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[چینی ستاندارد]]ی گواستەوە بۆ [[چینیی ستاندارد]]: ناوی ھەڵە 1592494 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[چینیی ستاندارد]] 4il4lhi959d223x2jhcg5mh1znr52cn 3 296786 1592514 2026-06-20T21:12:20Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1592514 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢١:١٢، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) jbvqul6x9co05p5e0jva9tjhjxrunq8 1 296787 1592516 2026-06-20T21:13:54Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592516 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شاری بێدەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592515 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20141221101915/http://pitchfork.com/reviews/albums/12579-silent-city/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20141224065330/http://pitchfork.com/reviews/albums/12579-silent-city/ لە http://pitchfork.com/reviews/albums/12579-silent-city/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:١٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ekb0gn4ihyiysu1uz9zffiwhi9ae6un 10 296788 1592527 2026-06-20T21:42:52Z Zemen 40346 پەڕەی دروست کرد بە «==ئەمانەش ببینە== {{yytop}} {{yy|بەکارھێنەر پارێزەری ئاڵای کوردستان}} {{yybottom}}»ەوە 1592527 wikitext text/x-wiki ==ئەمانەش ببینە== {{yytop}} {{yy|بەکارھێنەر پارێزەری ئاڵای کوردستان}} {{yybottom}} rpo26s56fiz173x1g5vpqmnpn955sok 1592533 1592527 2026-06-20T22:29:09Z Zemen 40346 ساکورا گوتی لایبە 1592533 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1592534 1592533 2026-06-20T22:36:06Z Sakura emad 42467 نوێکردنەوەی بەڵگەنامە و چارەسەرکردنی کێشەی کاشی پەڕە 1592534 wikitext text/x-wiki دەتوانی ئەمە زیادبکەیت لە پەڕەکەت: * {{دا|بەکارهێنەر ئاڵای کوردستان و پەلکەزێڕینە}} 8v46qjtdc0r89mqtgglqscetz9sdfkf 0 296789 1592543 2026-06-20T23:53:19Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ژەهراویبوونی خوێن]]ی گواستەوە بۆ [[ژەھراویبوونی خوێن]]: کردنی ه بۆ ھ 1592543 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ژەھراویبوونی خوێن]] 6u1id3q30nf34p5eoi28tq12swq18lm 1 296790 1592549 2026-06-21T00:30:41Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592549 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی خوڕەمشار (١٩٨٢)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592548 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251029122951/https://en.alalam.ir/news/1596930 بۆ https://en.alalam.ir/news/1596930 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٣٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) li9zmleuy5zmawnvw8g5gaktmdv0tkf 0 296791 1592559 2026-06-21T01:14:15Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592559 wikitext text/x-wiki '''کۆشکی الحمراء''' (بە [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]: Alhambra، بە عەرەبی: الْحَمْرَاء)، کۆمەڵە کۆشک و قەڵایەکی مێژوویییە کە بەسەر شاری '''[[گرانادا]]''' (غەرناتە) لە [[ئیسپانیا|ئیسپانیادا]] دەڕوانێت. ئەم کۆشکە وەک یەکێک لە دیارترین و ناسراوترین نموونەکانی ھونەر و تەلارسازیی [[ئیسلام]]ی لە جیھاندا ئەژمار دەکرێت و بە یەکێک لە چاکترین ئەو کۆشکانە دادەنرێت کە لە مێژووی جیھانی ئیسلامیدا بە پارێزراوی ماونەتەوە. جگە لە ڕەنگدانەوەی تەلارسازیی باکووری ئەفریقا ([[مەغریبی عەرەبی|مەغریبی]])، ئەم کۆمەڵە بینایە چەندین نموونەی سەرنجڕاکێش و گرنگی تەلارسازیی سەردەمی [[ڕینێسانس|ڕێنیسانسی]] ئیسپانیایشی تێدا بەدی دەکرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[گرانادا]] * [[تەلارسازیی ئیسلامی]] * [[ئەندەلوس]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:کۆشکەکان لە ئیسپانیا]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] [[پۆل:شوێنەوارە مێژووییەکانی ئیسپانیا]] mxqw2zsji8un6lvfw398mzypwi2zrpz 0 296792 1592560 2026-06-21T01:14:41Z Min.neel 4435 ڕەوانە کرا بۆ [[نژیاروانیی ئیسلامی]] 1592560 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[نژیاروانیی ئیسلامی]] gg549x76oa034uv6lzlyozt7mvgl5g6 0 296793 1592561 2026-06-21T01:25:27Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592561 wikitext text/x-wiki '''شێوازەکانی تەلارسازی''' (Architectural styles) پۆلێنکردنی جۆرەکانی تەلارسازین لەسەر بنەمای بەکارھێنانی فۆرم، تەکنیک، کەرەستە، قۆناغی مێژوویی، ناوچەی جوگرافی و کاریگەرییە کلتورییەکانی تر. شێوازی تەلارسازی لە لێکۆڵینەوە و پەرەسەندنی مێژووی تەلارسازییەوە سەرچاوە دەگرێت و لەگەڵیدا گەشە دەکات. == ناسینەوەی شێوازەکان == لە مێژووی تەلارسازیدا، بۆ نموونە کاتێک لێکۆڵینەوە لە «تەلارسازیی گۆتیک» دەکرێت، گشت ڕەھەند و ناوەڕۆکە کلتورییەکانی ناو دیزاین و شێوازی دروستکردنی ئەو پێکھاتانە دەگرێتەوە. لەبەر ئەوە، شێوازی تەلارسازی ڕێگەیەکە بۆ پۆلێنکردنی جۆرەکانی تەلارسازی کە جەخت لەسەر تایبەتمەندییە دیارەکانی دیزاینەکە دەکاتەوە، ئەمەش دەبێتە ھۆی سەرھەڵدانی زاراوەی وەک «شێوازی گۆتیک». == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:مێژووی تەلارسازی]] 6p16ydsufqt8o9fjjv77a2eq9qpa9pu 1592640 1592561 2026-06-21T09:03:49Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592640 wikitext text/x-wiki '''شێوازەکانی تەلارسازی''' (Architectural styles) پۆلێنکردنی جۆرەکانی تەلارسازین لەسەر بنەمای بەکارھێنانی فۆرم، تەکنیک، کەرەستە، قۆناغی مێژوویی، ناوچەی جوگرافی و کاریگەرییە کلتورییەکانی تر. شێوازی تەلارسازی لە لێکۆڵینەوە و پەرەسەندنی مێژووی تەلارسازییەوە سەرچاوە دەگرێت و لەگەڵیدا گەشە دەکات. == ناسینەوەی شێوازەکان == لە مێژووی تەلارسازیدا، بۆ نموونە کاتێک لێکۆڵینەوە لە «تەلارسازیی گۆتیک» دەکرێت، گشت ڕەھەند و ناوەڕۆکە کلتورییەکانی ناو دیزاین و شێوازی دروستکردنی ئەو پێکھاتانە دەگرێتەوە. لەبەر ئەوە، شێوازی تەلارسازی ڕێگەیەکە بۆ پۆلێنکردنی جۆرەکانی تەلارسازی کە جەخت لەسەر تایبەتمەندییە دیارەکانی دیزاینەکە دەکاتەوە، ئەمەش دەبێتە ھۆی سەرھەڵدانی زاراوەی وەک «شێوازی گۆتیک». == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:مێژووی تەلارسازی]] [[پۆل:مێژووی نژیاروانی]] [[پۆل:شێوازە تەلارسازییەکان]] ras8xgjw7sluf9s2w61dyr25z0ypmwp 0 296794 1592562 2026-06-21T01:32:03Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592562 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pisa - Cattedrale da Battistero 02.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کاتدراڵی پیزا لە ئیتالیا، نموونەیەکی دیاری تەلارسازیی ڕۆمانسک]] '''تەلارسازیی ڕۆمانسک''' (Romanesque architecture) شێوازێکی تەلارسازیی ئەورووپایییە کە لە ڕێگەی تێکەڵکردنی تایبەتمەندییەکانی تەلارسازیی ڕۆمای کۆن، ئیمپراتۆرییەتیی بیزانس و نەریتە ناوخۆیییەکانەوە گەشەی سەند. ئەم شێوازە بە ھۆکاری قەبارە و پێکھاتە مەزن و زەبەلاحەکانی، دیواری ئەستوور، کەوانە و تاقە بازنەیییەکان، ستوونی بەھێز، تاقی بەرمیلی، تاوەری گەورە و تاقنما ڕازاوەکانییەوە دەناسرێتەوە. == تایبەتمەندییەکان == ھەر بینایەکی ئەم شێوازە خاوەنی فۆرم و پێکھاتەیەکی دیاریکراوە و زۆرجار نەخشەسازییەکی (پلان) تەواو ڕێک و ھاوتای ھەیە. دەرکەوتەی گشتیی تەلارسازیی ڕۆمانسک لە بەراورد لەگەڵ «تەلارسازیی گۆتیک» کە دوای ئەو سەریھەڵدا، سادەترە. ئەم شێوازە سەرەڕای جیاوازیی کەرەستەکانی بەکارھێنان و دابونەریتی ناوچە جیاجیاکان، بە ئاسانی لە سەرانسەری ئەورووپادا دەناسرێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازی]] * [[تەلارسازیی ڕۆمای کۆن]] * [[تەلارسازیی گۆتیک]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی ڕۆمانسک]] 0x71uyx71xb3tmekpfs5u38f74xmm2l 1592563 1592562 2026-06-21T01:34:10Z Min.neel 4435 /* ئەمانەش ببینە */ 1592563 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pisa - Cattedrale da Battistero 02.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کاتدراڵی پیزا لە ئیتالیا، نموونەیەکی دیاری تەلارسازیی ڕۆمانسک]] '''تەلارسازیی ڕۆمانسک''' (Romanesque architecture) شێوازێکی تەلارسازیی ئەورووپایییە کە لە ڕێگەی تێکەڵکردنی تایبەتمەندییەکانی تەلارسازیی ڕۆمای کۆن، ئیمپراتۆرییەتیی بیزانس و نەریتە ناوخۆیییەکانەوە گەشەی سەند. ئەم شێوازە بە ھۆکاری قەبارە و پێکھاتە مەزن و زەبەلاحەکانی، دیواری ئەستوور، کەوانە و تاقە بازنەیییەکان، ستوونی بەھێز، تاقی بەرمیلی، تاوەری گەورە و تاقنما ڕازاوەکانییەوە دەناسرێتەوە. == تایبەتمەندییەکان == ھەر بینایەکی ئەم شێوازە خاوەنی فۆرم و پێکھاتەیەکی دیاریکراوە و زۆرجار نەخشەسازییەکی (پلان) تەواو ڕێک و ھاوتای ھەیە. دەرکەوتەی گشتیی تەلارسازیی ڕۆمانسک لە بەراورد لەگەڵ «تەلارسازیی گۆتیک» کە دوای ئەو سەریھەڵدا، سادەترە. ئەم شێوازە سەرەڕای جیاوازیی کەرەستەکانی بەکارھێنان و دابونەریتی ناوچە جیاجیاکان، بە ئاسانی لە سەرانسەری ئەورووپادا دەناسرێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازی]] * [[تەلارسازیی بیزانسی]] * [[تەلارسازیی گۆتیک]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی ڕۆمانسک]] smi912kui01903w15f64dgr187i05ti 1592639 1592563 2026-06-21T09:03:39Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592639 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pisa - Cattedrale da Battistero 02.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کاتدراڵی پیزا لە ئیتالیا، نموونەیەکی دیاری تەلارسازیی ڕۆمانسک]] '''تەلارسازیی ڕۆمانسک''' (Romanesque architecture) شێوازێکی تەلارسازیی ئەورووپایییە کە لە ڕێگەی تێکەڵکردنی تایبەتمەندییەکانی تەلارسازیی ڕۆمای کۆن، ئیمپراتۆرییەتیی بیزانس و نەریتە ناوخۆیییەکانەوە گەشەی سەند. ئەم شێوازە بە ھۆکاری قەبارە و پێکھاتە مەزن و زەبەلاحەکانی، دیواری ئەستوور، کەوانە و تاقە بازنەیییەکان، ستوونی بەھێز، تاقی بەرمیلی، تاوەری گەورە و تاقنما ڕازاوەکانییەوە دەناسرێتەوە. == تایبەتمەندییەکان == ھەر بینایەکی ئەم شێوازە خاوەنی فۆرم و پێکھاتەیەکی دیاریکراوە و زۆرجار نەخشەسازییەکی (پلان) تەواو ڕێک و ھاوتای ھەیە. دەرکەوتەی گشتیی تەلارسازیی ڕۆمانسک لە بەراورد لەگەڵ «تەلارسازیی گۆتیک» کە دوای ئەو سەریھەڵدا، سادەترە. ئەم شێوازە سەرەڕای جیاوازیی کەرەستەکانی بەکارھێنان و دابونەریتی ناوچە جیاجیاکان، بە ئاسانی لە سەرانسەری ئەورووپادا دەناسرێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازی]] * [[تەلارسازیی بیزانسی]] * [[تەلارسازیی گۆتیک]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی ڕۆمانسک]] [[پۆل:شێوازە تەلارسازییەکان]] q0rcogc1mm2l5q51jjr32oju7p13l6v 0 296795 1592564 2026-06-21T01:36:05Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592564 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کەنیسەی ئایا سۆفیا لە ئەستەمبوڵ، یەکێک لە دیارترین نموونەکانی تەلارسازیی بیزانس]] '''تەلارسازیی ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵات''' یان '''تەلارسازیی بیزانس''' (Byzantine architecture) بەو شێوازە تەلارسازییە دەوترێت کە لە نێوان ساڵانی ٣٣٠ بۆ ١٤٥٣ی زایینیدا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵاتدا]] پەیڕەو کراوە. == ھەمەجۆری و کەرەستەکان == بناغە و تەلارەکانی سەردەمی بیزانس، بەھۆی بوونی نەتەوە و گەلانی جیاواز کە لەژێر سایەی ئەم ئیمپراتۆرییەتەدا دەژیان، و ھەروەھا بەھۆی درێژخایەنیی ماوەی دەسەڵاتەکەیانەوە، خاوەنی ھەمەجۆری و فرەیییەکی بەرچاوە. کەرەستەکانی دروستکردنی بیناکان بەپێی توانا و پێداویستییە ناوخۆیییەکان لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تر جیاواز بوون؛ بۆ نموونە، لە باکووری ڕۆژاوای [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]] زیاتر خشت (ئاجوور) بەکارھاتووە، بەڵام لە شارە کەناراوییە شاخاوییەکان، و لە وڵاتانی وەک [[سووریا]]، [[فەلەستین]] و [[تورکیا]] زیاتر سوود لە بەرد وەرگیراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئیمپراتۆریەتیی بیزانس]] * [[تەلارسازیی ڕۆمای کۆن]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی بیزانس]] ijfebqhn2uvidi48xtw54unep4dwjng 1592565 1592564 2026-06-21T01:37:33Z Min.neel 4435 /* ئەمانەش ببینە */ 1592565 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کەنیسەی ئایا سۆفیا لە ئەستەمبوڵ، یەکێک لە دیارترین نموونەکانی تەلارسازیی بیزانس]] '''تەلارسازیی ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵات''' یان '''تەلارسازیی بیزانس''' (Byzantine architecture) بەو شێوازە تەلارسازییە دەوترێت کە لە نێوان ساڵانی ٣٣٠ بۆ ١٤٥٣ی زایینیدا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵاتدا]] پەیڕەو کراوە. == ھەمەجۆری و کەرەستەکان == بناغە و تەلارەکانی سەردەمی بیزانس، بەھۆی بوونی نەتەوە و گەلانی جیاواز کە لەژێر سایەی ئەم ئیمپراتۆرییەتەدا دەژیان، و ھەروەھا بەھۆی درێژخایەنیی ماوەی دەسەڵاتەکەیانەوە، خاوەنی ھەمەجۆری و فرەیییەکی بەرچاوە. کەرەستەکانی دروستکردنی بیناکان بەپێی توانا و پێداویستییە ناوخۆیییەکان لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تر جیاواز بوون؛ بۆ نموونە، لە باکووری ڕۆژاوای [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]] زیاتر خشت (ئاجوور) بەکارھاتووە، بەڵام لە شارە کەناراوییە شاخاوییەکان، و لە وڵاتانی وەک [[سووریا]]، [[فەلەستین]] و [[تورکیا]] زیاتر سوود لە بەرد وەرگیراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئیمپراتۆریەتیی بیزانس]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی بیزانس]] b5u9oj2fwc0kv44pcl9x44hpufs1rk3 1592638 1592565 2026-06-21T09:03:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592638 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|وێنۆک|250px|چەپ|کەنیسەی ئایا سۆفیا لە ئەستەمبوڵ، یەکێک لە دیارترین نموونەکانی تەلارسازیی بیزانس]] '''تەلارسازیی ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵات''' یان '''تەلارسازیی بیزانس''' (Byzantine architecture) بەو شێوازە تەلارسازییە دەوترێت کە لە نێوان ساڵانی ٣٣٠ بۆ ١٤٥٣ی زایینیدا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمای ڕۆژھەڵاتدا]] پەیڕەو کراوە. == ھەمەجۆری و کەرەستەکان == بناغە و تەلارەکانی سەردەمی بیزانس، بەھۆی بوونی نەتەوە و گەلانی جیاواز کە لەژێر سایەی ئەم ئیمپراتۆرییەتەدا دەژیان، و ھەروەھا بەھۆی درێژخایەنیی ماوەی دەسەڵاتەکەیانەوە، خاوەنی ھەمەجۆری و فرەیییەکی بەرچاوە. کەرەستەکانی دروستکردنی بیناکان بەپێی توانا و پێداویستییە ناوخۆیییەکان لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تر جیاواز بوون؛ بۆ نموونە، لە باکووری ڕۆژاوای [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]] زیاتر خشت (ئاجوور) بەکارھاتووە، بەڵام لە شارە کەناراوییە شاخاوییەکان، و لە وڵاتانی وەک [[سووریا]]، [[فەلەستین]] و [[تورکیا]] زیاتر سوود لە بەرد وەرگیراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئیمپراتۆریەتیی بیزانس]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:شێوازەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:تەلارسازیی بیزانس]] [[پۆل:نژیاروانییەکانی سەدەی دەیەم]] [[پۆل:شێوازە تەلارسازییەکان]] bbu2mlo3ox9tmvurly07yo71m67zk25 0 296796 1592566 2026-06-21T01:37:59Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «[[File:Coagulation in vivo.png|thumb|Blood coagulation pathways ''in vivo'' showing the central role played by [[thrombin]]]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، چەسپ...»ەوە 1592566 wikitext text/x-wiki [[File:Coagulation in vivo.png|thumb|Blood coagulation pathways ''in vivo'' showing the central role played by [[thrombin]]]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، [[چەسپانی خانەیی|چەسپان]] و کۆبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پەڕەکانی خوێن]]، ھەروەھا نیشتن و پێگەیشتنی [[فایبرین]]. خوێن مەیین دەبێتە ھۆی [[خوێن وەستان]]، وەستاندنی خوێنبەربوون لە ڕەگە زیان پێگەیشتووەکە و ڕێگا خۆشکردن بۆ خۆگرتنەوەی. Coagulation begins almost instantly after an injury to the [[endothelium]] that lines a [[blood vessel]]. Exposure of blood to the subendothelial space initiates two processes: changes in platelets, and the exposure of subendothelial [[Tissue factor|platelet tissue factor]] to [[coagulation factor VII]], which ultimately leads to cross-linked [[fibrin]] formation. Platelets immediately form a plug at the site of injury; this is called ''primary hemostasis. Secondary hemostasis'' occurs simultaneously: additional coagulation factors beyond factor VII ([[#Coagulation factors|listed below]]) respond in a cascade to form fibrin strands, which strengthen the [[platelet plug]].<ref name="Furie">{{Cite journal |last1=Furie |first1=Barbara C. |last2=Furie |first2=Bruce |date=December 2005 |title=Thrombus formation in vivo |journal=The Journal of Clinical Investigation |volume=115 |issue=12 |pages=3355–62 |doi=10.1172/JCI26987 |pmc=1297262 |pmid=16322780}}</ref> Coagulation is highly [[Conserved sequence|conserved]] throughout [[biology]]. In all [[mammal]]s, coagulation involves both cellular components (platelets) and [[protein]]aceous components (coagulation or clotting factors).<ref name="Michelson2006">{{Cite book |title=Platelets |date=2007 |isbn=978-0-12-369367-9 |doi=10.1016/B978-0-12-369367-9.X5760-7}}{{page needed|date=September 2024}}</ref><ref name="medline2024">{{Cite web |title=Coagulation Factor Tests |url=https://medlineplus.gov/lab-tests/coagulation-factor-tests/ |access-date=27 April 2024 |website=MedlinePlus Medical Test |language=en}}</ref> The pathway in humans has been the most extensively researched and is the best understood.<ref>{{Cite book |last1=Schmaier |first1=Alvin H. |title=Concise guide to hematology |last2=Lazarus |first2=Hillard M. |publisher=Wiley-Blackwell |year=2011 |isbn=978-1-4051-9666-6 |location=Chichester, West Sussex, UK |page=91 |oclc=779160978}}</ref> Disorders of coagulation can result in problems with [[Bleeding|hemorrhage]], [[Bruise|bruising]], or [[thrombosis]].<ref name="isbn1-4051-8460-4">{{Cite book |last1=Lillicrap |first1=D. |url=https://archive.org/details/practicalhemosta00keyn |title=Practical Hemostasis and Thrombosis |last2=Key |first2=Nigel |last3=Makris |first3=Michael |last4=Denise |first4=O'Shaughnessy |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-8460-1 |pages=1–5 |url-access=limited}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|تەندروستی}} d64c88se6ap1aczhipvzr2ql10gqhao 1592568 1592566 2026-06-21T01:45:07Z Hivja 64112 1592568 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Coagulation in vivo.png|وێنۆک|ڕێگاکانی خوێن مەیین]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، [[چەسپانی خانەیی|چەسپان]] و کۆبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پەڕەکانی خوێن]]، ھەروەھا نیشتن و پێگەیشتنی [[فایبرین]]. خوێن مەیین دەبێتە ھۆی [[خوێن وەستان]]، وەستاندنی خوێنبەربوون لە ڕەگە زیان پێگەیشتووەکە و ڕێگا خۆشکردن بۆ خۆگرتنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Coagulation}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|تەندروستی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:خوێن]] e6hte9cm7x6xztl9j8o6eduititrdpf 1592575 1592568 2026-06-21T01:52:56Z Hivja 64112 /* */ 1592575 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Coagulation in vivo.png|وێنۆک|ڕێگاکانی خوێن مەیین]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، [[چەسپانی خانەیی|چەسپان]] و کۆبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پەڕەکانی خوێن]]، ھەروەھا نیشتن و پێگەیشتنی [[فایبرین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://nwa-lab.com/%D8%B4%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%DB%95%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86-%D9%85%DB%95%DB%8C%DB%8C%D9%86/|سەردێڕ= شیکاری فاکتەرەکانی خوێن مەیین|بڵاوکەرەوە= nwa-lab.com|زمان= کوردی|ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> خوێن مەیین دەبێتە ھۆی [[خوێن وەستان]]، وەستاندنی خوێنبەربوون لە ڕەگە زیان پێگەیشتووەکە و ڕێگا خۆشکردن بۆ خۆگرتنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Coagulation}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|تەندروستی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:خوێن]] osivcorzwv9ei7lr6y29qfhir96q5q7 1592576 1592575 2026-06-21T01:53:53Z Hivja 64112 1592576 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Coagulation in vivo.png|وێنۆک|ڕێگاکانی خوێن مەیین]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، [[چەسپانی خانەیی|چەسپان]] و کۆبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پەڕەکانی خوێن]]، ھەروەھا نیشتن و پێگەیشتنی [[فایبرین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://nwa-lab.com/%D8%B4%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%DB%95%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86-%D9%85%DB%95%DB%8C%DB%8C%D9%86/|سەردێڕ= شیکاری فاکتەرەکانی خوێن مەیین|بڵاوکەرەوە= nwa-lab.com|زمان= کوردی|ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> خوێن مەیین دەبێتە ھۆی [[خوێن وەستان]]، وەستاندنی خوێنبەربوون لە ڕەگە زیان پێگەیشتووەکە و ڕێگا خۆشکردن بۆ خۆگرتنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Coagulation}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|تەندروستی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:خوێن]] injeti3vgdvvbgngydgm1046sebr6ni 1592577 1592576 2026-06-21T01:54:22Z Hivja 64112 1592577 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Coagulation in vivo.png|وێنۆک|ڕێگاکانی خوێن مەیین]] '''خوێن مەیین''' {{بە ئینگلیزی|Coagulation}}) پرۆسەیەکە کە بەھۆیەوە [[خوێن]] لە [[شلە]]ەوە دەبێتە [[ژێڵ]] و [[کڵۆی خوێن]] پێکدێنێت. پرۆسەکە ھەروەھا [[فاکتەری چالاککەری پەڕی خوێن|چالاککردن]]، [[چەسپانی خانەیی|چەسپان]] و کۆبوونەوەی [[پەڕەی خوێن|پەڕەکانی خوێن]]، ھەروەھا نیشتن و پێگەیشتنی [[فایبرین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://nwa-lab.com/%D8%B4%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%DB%95%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%DB%8E%D9%86-%D9%85%DB%95%DB%8C%DB%8C%D9%86/|سەردێڕ= شیکاری فاکتەرەکانی خوێن مەیین|بڵاوکەرەوە= nwa-lab.com|زمان= کوردی|ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> خوێن مەیین دەبێتە ھۆی [[خوێن وەستان]]، وەستاندنی خوێنبەربوون لە ڕەگە زیان پێگەیشتووەکە و ڕێگا خۆشکردن بۆ خۆگرتنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Coagulation}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:خوێن]] 8thjpxp64kzqx7ojj2nmvj7ayq2s24o 0 296797 1592569 2026-06-21T01:45:17Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592569 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Persepolis 5. Iran.jpg|مینی|چەپ|250px|دیمەنێک لە شوێنەواری مێژوویی تەختی جەمشید (پارسە)، شاھکاری تەلارسازیی ئێرانی کۆن]] '''تەلارسازیی ئێرانی''' خاوەنی مێژوویەکی دێرین و زانستێکی خۆماڵیی بەپێزە کە بە درێژایی مێژوو وەک یەکێک لە باڵاترین بەشەکانی ھونەری ئێرانی ناسراوە. ئەم تەلارسازییە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشییەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] (پارتەکان) و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکاندا]] لە لووتکەی گەشەسەندندا بووە و لە سەردەمی [[ئیسلام|ئیسلامیشدا]] پارێزگاریی لە پێگەی باڵای خۆی کردووە. جوگرافیای ئەم شێوازە جگە لە ئێرانی ئێستا، بەشگەلێک لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]ا، [[قەوقاز]] و [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]یش دەگرێتەوە. == قۆناغی پێش ئیسلام == کولتوری دێرینی ئێران خاوەنی شێوازێکی قووڵی تەلارسازییە. زنجیرە فەرمانڕوایییەکانی وەک عیلامییەکان، ھەخامەنشییەکان و ھێلینییەکان، شوێنەواری بەردینی ناوازەیان لە دوای خۆیان جێھێشتووە؛ لەوانەش «چوغازەنبیل» و «پارسھ» (تەختی جەمشید) کە لە ساڵی ١٩٧٩دا وەک میراتی جیھانیی یۆنسکو تۆمار کران. ھەروەھا تەلاری کەنیسەکانی ئەرمەنی لە ئێران (تۆمارکراوی یونسکو ٢٠٠٨) نموونەیەکی نایابی تێکەڵبوونی تەلارسازیی بیزانس، فارسی و ئەرمەنییە. == قۆناغی ئیسلامی == لەگەڵ دەستپێکردنی سەردەمی ئیسلامی، دەستکەوتەکانی تەلارسازی لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]]، [[ئیلخانی|ئیلخانییەکان]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوییەکاندا]] گەشەیەکی تایبەتیان بەخۆوە بینی. لەم قۆناغەدا شارەکانی وەک [[نەیشابوور|نیشابوور]]، [[ئەسفەھان]] و [[شیراز]] بوونە ڕیزی گەورەشارەکانی جیھانی ئیسلامی؛ زۆریی ژمارەی مزگەوت، قوتابخانە ئیسلامییەکان، مەزارگە و کۆشکەکانیان، شێوازێکی تایبەتی لە تەلارسازیی ئێرانی خوڵقاند کە لە چوارچێوەی تەلارسازیی گەورەتری ئیسلامیدا جێگیر بوو. == سەردەمی ھاوچەرخ == لە سەردەمی [[ئێرانی پەھلەوی|پاشایەتیی پەھلەوید]]ا دوو ڕەوتی تەلارسازی دەرکەوتن: یەکەم، چاوخشاندنەوە و کۆپیکردنی شێوازی ڕۆژاوایی کە گونجانی کەمی لەگەڵ کەشوھەوای ناوچەکەدا ھەبوو، و دووەم، ھەوڵدان بۆ زیندووکردنەوەی تەلارسازیی ڕەسەنی ئێرانی کە بەپێی پێداویستییە نوێیەکان دەستکاری کرابوو. «کەلووی ئازادی» لە [[تاران]] یەکێکە لە دیارترین نموونەکانی ئەم قۆناغە. دوای شۆڕشی ١٩٧٩، بەپێی ڕەخنەی پسپۆڕانی تەلارسازی، جۆرێک لە سەرلێشێواوی لە شێوازەکاندا دروست بووە و گرنگییەکی ئەوتۆ بە بەستنەوەی تەلارسازیی نوێ بە ناسنامە و مێژووی دێرینی وڵاتەکەوە نەدراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ھەخامەنشییەکان]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] * [[سەفەوییەکان]] * [[تەختی جەمشید]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:ھونەری ئێرانی]] [[پۆل:مێژووی تەلارسازی]] ccq22bkjwcemldogb6ko9ur9kdcinb3 1592637 1592569 2026-06-21T09:03:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592637 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Persepolis 5. Iran.jpg|مینی|چەپ|250px|دیمەنێک لە شوێنەواری مێژوویی تەختی جەمشید (پارسە)، شاھکاری تەلارسازیی ئێرانی کۆن]] '''تەلارسازیی ئێرانی''' خاوەنی مێژوویەکی دێرین و زانستێکی خۆماڵیی بەپێزە کە بە درێژایی مێژوو وەک یەکێک لە باڵاترین بەشەکانی ھونەری ئێرانی ناسراوە. ئەم تەلارسازییە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشییەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] (پارتەکان) و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکاندا]] لە لووتکەی گەشەسەندندا بووە و لە سەردەمی [[ئیسلام|ئیسلامیشدا]] پارێزگاریی لە پێگەی باڵای خۆی کردووە. جوگرافیای ئەم شێوازە جگە لە ئێرانی ئێستا، بەشگەلێک لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]ا، [[قەوقاز]] و [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]یش دەگرێتەوە. == قۆناغی پێش ئیسلام == کولتوری دێرینی ئێران خاوەنی شێوازێکی قووڵی تەلارسازییە. زنجیرە فەرمانڕوایییەکانی وەک عیلامییەکان، ھەخامەنشییەکان و ھێلینییەکان، شوێنەواری بەردینی ناوازەیان لە دوای خۆیان جێھێشتووە؛ لەوانەش «چوغازەنبیل» و «پارسھ» (تەختی جەمشید) کە لە ساڵی ١٩٧٩دا وەک میراتی جیھانیی یۆنسکو تۆمار کران. ھەروەھا تەلاری کەنیسەکانی ئەرمەنی لە ئێران (تۆمارکراوی یونسکو ٢٠٠٨) نموونەیەکی نایابی تێکەڵبوونی تەلارسازیی بیزانس، فارسی و ئەرمەنییە. == قۆناغی ئیسلامی == لەگەڵ دەستپێکردنی سەردەمی ئیسلامی، دەستکەوتەکانی تەلارسازی لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]]، [[ئیلخانی|ئیلخانییەکان]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوییەکاندا]] گەشەیەکی تایبەتیان بەخۆوە بینی. لەم قۆناغەدا شارەکانی وەک [[نەیشابوور|نیشابوور]]، [[ئەسفەھان]] و [[شیراز]] بوونە ڕیزی گەورەشارەکانی جیھانی ئیسلامی؛ زۆریی ژمارەی مزگەوت، قوتابخانە ئیسلامییەکان، مەزارگە و کۆشکەکانیان، شێوازێکی تایبەتی لە تەلارسازیی ئێرانی خوڵقاند کە لە چوارچێوەی تەلارسازیی گەورەتری ئیسلامیدا جێگیر بوو. == سەردەمی ھاوچەرخ == لە سەردەمی [[ئێرانی پەھلەوی|پاشایەتیی پەھلەوید]]ا دوو ڕەوتی تەلارسازی دەرکەوتن: یەکەم، چاوخشاندنەوە و کۆپیکردنی شێوازی ڕۆژاوایی کە گونجانی کەمی لەگەڵ کەشوھەوای ناوچەکەدا ھەبوو، و دووەم، ھەوڵدان بۆ زیندووکردنەوەی تەلارسازیی ڕەسەنی ئێرانی کە بەپێی پێداویستییە نوێیەکان دەستکاری کرابوو. «کەلووی ئازادی» لە [[تاران]] یەکێکە لە دیارترین نموونەکانی ئەم قۆناغە. دوای شۆڕشی ١٩٧٩، بەپێی ڕەخنەی پسپۆڕانی تەلارسازی، جۆرێک لە سەرلێشێواوی لە شێوازەکاندا دروست بووە و گرنگییەکی ئەوتۆ بە بەستنەوەی تەلارسازیی نوێ بە ناسنامە و مێژووی دێرینی وڵاتەکەوە نەدراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ھەخامەنشییەکان]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] * [[سەفەوییەکان]] * [[تەختی جەمشید]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:ھونەری ئێرانی]] [[پۆل:مێژووی تەلارسازی]] [[پۆل:نژیاروانیی ئێرانی]] [[پۆل:چاندی ئێرانی]] [[پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی]] f7sg4xfjzfyh0qdcv0aj6vx8qq1jchz 0 296798 1592571 2026-06-21T01:46:50Z Min.neel 4435 ڕەوانە کرا بۆ [[پەرسپۆلیس]] 1592571 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[پەرسپۆلیس]] orc45jizpf11ln9wahstah158bzdusf 0 296799 1592573 2026-06-21T01:51:09Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592573 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Takht-e-soleiman-2.jpg|مینی|چەپ|250px|پەرستگای تەختی سلێمان، یەکێک بووە لە پیرۆزترین شوێنەکانی زەردەشتییەکان]] '''ئاگرە پیرۆزەکانی زەردەشتی''' ئاماژەیە بۆ چەند جۆرە ئاگرێکی جیاواز لە [[دینی زەردەشتی|ئایینی زەردەشتیدا]] کە پەیوەندییان بە ڕێوڕەسمە ئایینییەکان یان چیرۆکە ئەفسانەیییەکانەوە ھەیە. لە ئایینی زەردەشتیدا، ئاگر وەک ھێمایەکی پاکی و ڕووناکی سەیر دەکرێت و پێگەیەکی تایبەتی لە پەرستش و نەریتە کۆنەکاندا ھەیە. ئەم ئاگرە پیرۆزانە بەپێی گرنگی و پلەی پاکژییان پۆلێن دەکرێن بۆ چەندین جۆری جیاواز (وەک ئاگری بەھرام، ئادۆران و دادگا) کە ھەر یەکێکیان ڕێوڕەسمی داگیرساندن و پاراستنی تایبەت بە خۆی ھەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[زەردەشتی]] * [[ئاتەشگە]] * [[ئاوێستا]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:زەردەشتی]] [[پۆل:ئاگر لە ئایینەکاندا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] 3sqnibhz48aem4t005fkmso4m47vds8 0 296800 1592578 2026-06-21T01:54:57Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592578 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Isfahan Mosque.jpg|مینی|چەپ|250px|شاکارێکی موقەرنەسی گچکاری و کاشیکاری لەژێر تاقی مزگەوتی گەورەی عەباسی (مزگەوتی شا) لە ئەسفەھان]] '''موقەرنەس''' یان '''ئاھۆپای''' یەکێکە لە شێوە جانکارییە ھەرە گرنگەکانی تەلارسازیی ئێرانی و ھاوکات تەلارسازیی ئیسلامی. ئەم ھونەرە جۆرێکە لە ڕازاندنەوەی قەبارەیی کە شێوەی تاقچەی بچووکی لێکدراو دەبەخشێت و لەژێر گومەزەکان، نیوەگومەزەکانی سەر ھەیوان و دەروازەکان، ژێر منارەکان، سەر میحرابی مزگەوتەکان و بینا مێژوویییەکانی تردا بەکاردێت. == کەرەستە و پێکھاتە == لە دروستکردنی موقەرنەسدا سوود لە خشت، گچ، کاشی، دار یان کانزا وەردەگیرێت. شێوازی جێگیرکردنی بەم جۆرەیە کە ھەر ڕیزێک لە تاقچەکان لە ڕیزی ژێرەوەی خۆی کەمێک دێتە پێشەوە تا لە کۆتاییدا دەروازەکە یەکدەگرێتەوە. لە ناو تاقچەکاندا، بەرزی و قووڵایی جۆراوجۆر لەگەڵ نەخشی ئەندازیاریی جیاواز دەتاشرێن. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[تەلارسازیی ئیسلامی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] [[پۆل:توخمەکانی تەلارسازی]] dwszobset6q3a0bnkwn9i40beesrkxx 1592636 1592578 2026-06-21T09:03:09Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592636 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Isfahan Mosque.jpg|مینی|چەپ|250px|شاکارێکی موقەرنەسی گچکاری و کاشیکاری لەژێر تاقی مزگەوتی گەورەی عەباسی (مزگەوتی شا) لە ئەسفەھان]] '''موقەرنەس''' یان '''ئاھۆپای''' یەکێکە لە شێوە جانکارییە ھەرە گرنگەکانی تەلارسازیی ئێرانی و ھاوکات تەلارسازیی ئیسلامی. ئەم ھونەرە جۆرێکە لە ڕازاندنەوەی قەبارەیی کە شێوەی تاقچەی بچووکی لێکدراو دەبەخشێت و لەژێر گومەزەکان، نیوەگومەزەکانی سەر ھەیوان و دەروازەکان، ژێر منارەکان، سەر میحرابی مزگەوتەکان و بینا مێژوویییەکانی تردا بەکاردێت. == کەرەستە و پێکھاتە == لە دروستکردنی موقەرنەسدا سوود لە خشت، گچ، کاشی، دار یان کانزا وەردەگیرێت. شێوازی جێگیرکردنی بەم جۆرەیە کە ھەر ڕیزێک لە تاقچەکان لە ڕیزی ژێرەوەی خۆی کەمێک دێتە پێشەوە تا لە کۆتاییدا دەروازەکە یەکدەگرێتەوە. لە ناو تاقچەکاندا، بەرزی و قووڵایی جۆراوجۆر لەگەڵ نەخشی ئەندازیاریی جیاواز دەتاشرێن. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[تەلارسازیی ئیسلامی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] [[پۆل:توخمەکانی تەلارسازی]] [[پۆل:نژیاروانیی عەرەبی]] [[پۆل:نژیاروانیی ئێرانی]] [[پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی]] 0e6paqmlm20nbq1m4s7f8p22zuofmjm 0 296801 1592580 2026-06-21T01:58:47Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592580 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Flickr - jemasmith - Umayyad Mosque, Damascus, Detail..jpg|مینی|چەپ|250px|نەخشی ئیسلیمی (ئارابێسک) لەسەر کاشیکارییەکانی مزگەوتی ئەمەوی دەمشق]] '''ئیسلیمی''' یان '''ئارابێسک''' (Arabesque) جۆرێکە لە نەخش و نیگاری تزیینی بە شێوەی لقی پێچاوپێچ و گەڵا و گوڵی ڕوەکی یان ھێڵە لوولپێچ و ڕێکەکان، کە زۆرجار لەگەڵ توخمەکانی تری ھونەریدا تێکەڵ دەکرێت. ئەم شێوازە لە ئەورووپا بە ناوی «ئارابێسک» (واتە عەرەبی کێشراو) دەناسرێت. == پێکھاتە و بەکارھێنان == ئیسلیمی پێکھاتووە لە ھێڵی ئاڵۆز، چەماوە و کەوانەی جۆراوجۆر کە لە کێشانی کەتیبەکان، بەرھەمە شێوەکارییەکان، تەلارسازی، کتێبسازی (ڕازاندنەوەی بەرگ و لاپەڕەی کتێبە دێرینەکان) و پیشە دەستییەکاندا بەکاردێت. ئەم نەخشە ھەم وەک نەخشی سەرەکی و ھەم وەک پاشبنەما (باکگراوند) لەگەڵ گەڵاڵەکانی تردا ھاوشان دەکرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئیسلامی]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[خۆشنووسی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:ھونەری ئیسلامی]] [[پۆل:ھونەری ئێرانی]] [[پۆل:توخمەکانی تزیینی]] gz5augt2giorrprfzz1am3aan2nl5n9 1592635 1592580 2026-06-21T09:02:59Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592635 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Flickr - jemasmith - Umayyad Mosque, Damascus, Detail..jpg|مینی|چەپ|250px|نەخشی ئیسلیمی (ئارابێسک) لەسەر کاشیکارییەکانی مزگەوتی ئەمەوی دەمشق]] '''ئیسلیمی''' یان '''ئارابێسک''' (Arabesque) جۆرێکە لە نەخش و نیگاری تزیینی بە شێوەی لقی پێچاوپێچ و گەڵا و گوڵی ڕوەکی یان ھێڵە لوولپێچ و ڕێکەکان، کە زۆرجار لەگەڵ توخمەکانی تری ھونەریدا تێکەڵ دەکرێت. ئەم شێوازە لە ئەورووپا بە ناوی «ئارابێسک» (واتە عەرەبی کێشراو) دەناسرێت. == پێکھاتە و بەکارھێنان == ئیسلیمی پێکھاتووە لە ھێڵی ئاڵۆز، چەماوە و کەوانەی جۆراوجۆر کە لە کێشانی کەتیبەکان، بەرھەمە شێوەکارییەکان، تەلارسازی، کتێبسازی (ڕازاندنەوەی بەرگ و لاپەڕەی کتێبە دێرینەکان) و پیشە دەستییەکاندا بەکاردێت. ئەم نەخشە ھەم وەک نەخشی سەرەکی و ھەم وەک پاشبنەما (باکگراوند) لەگەڵ گەڵاڵەکانی تردا ھاوشان دەکرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئیسلامی]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[خۆشنووسی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:ھونەری ئیسلامی]] [[پۆل:ھونەری ئێرانی]] [[پۆل:توخمەکانی تزیینی]] [[پۆل:داھێنانەکانی عەرەبەکان]] [[پۆل:نژیاروانیی عەرەبی]] [[پۆل:چەشنەکانی ھونەرە بینراوەکان]] 86quoqsny89cytcnaqbg3ph45agsuv6 0 296802 1592584 2026-06-21T02:05:13Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592584 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Danial.jpg|مینی|چەپ|250px|گومەزی شێوە ددانەیی و ناوازەی گڵکۆی پێغەمبەر دانیال لە شوش]] '''گڵکۆی پێغەمبەر دانیال''' (بە فارسی: آرامگاە دانیال نبی) شوێنەوارێکی مێژوویی و ئایینییە کە مێژووەکەی بۆ سەردەمە مێژوویییەکانی دوای [[ئیسلام]] دەگەڕێتەوە. ئەم گڵکۆیە لە شەقامی ئیمام خومەینی لە شاری [[شارستانی شۆش|شووش]] لە پارێزگای [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] ھەڵکەوتووە. ئەم شوێنەوارە مێژوویییە لە ڕێکەوتی ٢٤ی خەرمانانی ١٣١٠ی ھەتاوی (١٥ی ئەیلوولی ١٩٣١) بە ژمارەی تۆمارکردنی ٥١ وەک یەکێک لە بەرھەمە نیشتمانییەکانی ئێران بە فەرمی تۆمار کرا. گومەزی ئەم گڵکۆیە بە شێوازی کەرکەرەیی یان ددانەیی دروست کراوە کە یەکێکە لە شێوازە سەرنجڕاکێشەکانی تەلارسازیی ئەو ناوچەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[شووش]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گڵکۆکانی ئێران]] [[پۆل:شوێنەوارە نیشتمانییەکانی ئێران]] [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] 9qzjusy7rf8tujdun5sdhas3mzuxfy6 1592634 1592584 2026-06-21T09:02:49Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592634 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Danial.jpg|مینی|چەپ|250px|گومەزی شێوە ددانەیی و ناوازەی گڵکۆی پێغەمبەر دانیال لە شوش]] '''گڵکۆی پێغەمبەر دانیال''' (بە فارسی: آرامگاە دانیال نبی) شوێنەوارێکی مێژوویی و ئایینییە کە مێژووەکەی بۆ سەردەمە مێژوویییەکانی دوای [[ئیسلام]] دەگەڕێتەوە. ئەم گڵکۆیە لە شەقامی ئیمام خومەینی لە شاری [[شارستانی شۆش|شووش]] لە پارێزگای [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] ھەڵکەوتووە. ئەم شوێنەوارە مێژوویییە لە ڕێکەوتی ٢٤ی خەرمانانی ١٣١٠ی ھەتاوی (١٥ی ئەیلوولی ١٩٣١) بە ژمارەی تۆمارکردنی ٥١ وەک یەکێک لە بەرھەمە نیشتمانییەکانی ئێران بە فەرمی تۆمار کرا. گومەزی ئەم گڵکۆیە بە شێوازی کەرکەرەیی یان ددانەیی دروست کراوە کە یەکێکە لە شێوازە سەرنجڕاکێشەکانی تەلارسازیی ئەو ناوچەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[شووش]] * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گڵکۆکانی ئێران]] [[پۆل:شوێنەوارە نیشتمانییەکانی ئێران]] [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:دانیال]] rzjdbid22q7mahpky0ytdvn7k3jhvct 0 296803 1592585 2026-06-21T02:10:33Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592585 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Omar Khayyam Mausoleum 254.jpg|مینی|چەپ|250px|گڵکۆی عومەر خەییام لە [[نەیشابوور]]، شاھکارێکی تەلارسازیی ھاوچەرخی ئێرانی]] '''گڵکۆی عومەر خەییام''' (کردنەوەی فەرمی: ٢ی نیسانی ١٩٦٣ / ١٢ی خاکەلێوەی ١٣٤٢) شوێنی بەخاکسپاردنی زانا و شاعیر [[عومەر خەییام]]ە. ئەم شوێنە یەکێکە لە جەمسەرە سەرەکەیییەکانی گەشتیاری لە نەیشابوور، ھێمای فەرمیی شارەکەیە و نموونەیەکی سەرنجڕاکێش و سەرکەوتووی تەلارسازیی ھاوچەرخی ئێرانییە. == دیزاین و تەلارسازی == ئەم پێکھاتە ھاوچەرخە لەلایەن تەلارسازی ئێرانی، ھۆشەنگ سەیحوون دیزاین کراوە و کارەکانی لە ٢٨ی ئابی ١٩٦٢ (٦ی خەرمانانی ١٣٤١) کۆتایی پێھاتووە. بیرۆکەی دیزاینەکەی لە ژیان، سەردەم و بیروباوەڕەکانی عومەر خەییامەوە وەرگیراوە کە لەسەر سێ ڕەھەندی کەسایەتیی ئەو وەک «ماتماتیکزان»، «ئەستێرەناس» و «شاعیر» پشتبەستووە. ھەروەھا پێکھاتەکانی دەوروبەری گڵکۆکە، ئاماژەن بۆ پیشەی باوکی خەییام کە خێوەتدوور (چادردووور) بووە. بەرزیی ئەم مۆنۆمێنتە ٢٢ مەترە، پێکھاتەکەی لە کۆنکرێت بە ناوۆکێکی کانزایی دروست کراوە، و لە ناو باخێکی گەورەدا لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری نەیشابوور ھەڵکەوتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[عومەر خەییام]] * [[نەیشابوور]] * [[ھۆشەنگ سەیحوون]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گڵکۆکانی ئێران]] [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:نیشابوور]] 02xbhwnji5wvfir8lzp3od6usn7wd12 1592633 1592585 2026-06-21T09:02:39Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592633 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Omar Khayyam Mausoleum 254.jpg|مینی|چەپ|250px|گڵکۆی عومەر خەییام لە [[نەیشابوور]]، شاھکارێکی تەلارسازیی ھاوچەرخی ئێرانی]] '''گڵکۆی عومەر خەییام''' (کردنەوەی فەرمی: ٢ی نیسانی ١٩٦٣ / ١٢ی خاکەلێوەی ١٣٤٢) شوێنی بەخاکسپاردنی زانا و شاعیر [[عومەر خەییام]]ە. ئەم شوێنە یەکێکە لە جەمسەرە سەرەکەیییەکانی گەشتیاری لە نەیشابوور، ھێمای فەرمیی شارەکەیە و نموونەیەکی سەرنجڕاکێش و سەرکەوتووی تەلارسازیی ھاوچەرخی ئێرانییە. == دیزاین و تەلارسازی == ئەم پێکھاتە ھاوچەرخە لەلایەن تەلارسازی ئێرانی، ھۆشەنگ سەیحوون دیزاین کراوە و کارەکانی لە ٢٨ی ئابی ١٩٦٢ (٦ی خەرمانانی ١٣٤١) کۆتایی پێھاتووە. بیرۆکەی دیزاینەکەی لە ژیان، سەردەم و بیروباوەڕەکانی عومەر خەییامەوە وەرگیراوە کە لەسەر سێ ڕەھەندی کەسایەتیی ئەو وەک «ماتماتیکزان»، «ئەستێرەناس» و «شاعیر» پشتبەستووە. ھەروەھا پێکھاتەکانی دەوروبەری گڵکۆکە، ئاماژەن بۆ پیشەی باوکی خەییام کە خێوەتدوور (چادردووور) بووە. بەرزیی ئەم مۆنۆمێنتە ٢٢ مەترە، پێکھاتەکەی لە کۆنکرێت بە ناوۆکێکی کانزایی دروست کراوە، و لە ناو باخێکی گەورەدا لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری نەیشابوور ھەڵکەوتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[عومەر خەییام]] * [[نەیشابوور]] * [[ھۆشەنگ سەیحوون]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گڵکۆکانی ئێران]] [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:نیشابوور]] [[پۆل:عومەر خەییام]] 3bgg7cjtwmcbemdmx2sipd1o24vda3l 0 296804 1592586 2026-06-21T02:14:06Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592586 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Houshang Seyhoun.jpg|مینی|چەپ|250px|ھۆشەنگ سەیحوون، تەلارساز و وێنەکێشی ئێرانی]] '''ھۆشەنگ سەیحوون''' (٢٢ی ئابی ١٩٢٠ – ٢٦ی ئایاری ٢٠١٤) تەلارساز، دیزاینەر، شێوەکار و پەیکەرتاشێکی خەڵکی [[ئێران]] بوو. ئەو مامۆستای تەلارسازی و سەرۆکی پێشووی کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] بوو. == بەرھەمەکان و ناسناوەکان == سەیحوون دیزاینەری چەندین مۆنۆمێنت و گڵکۆی گرنگی مێژوویی بووە، لەوانە: گڵکۆی ئیبن سینا، [[گڵکۆی عومەری خەییام|عومەر خەییام]]، نادرشای ئەفشار، فێردۆسی و کەمالولمۆلک. بەھۆی ئەم کارە ناوازە و مێژووییانەوە، لە نێو کۆڕ و کۆمەڵە ھونەرییەکاندا بە «پیاوی بینا نەمرەکان» دەناسرێت. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٢دا، خەڵاتی نێودەوڵەتیی «بیتا»ی پێبەخشرا. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[زانکۆی تاران]] * [[گڵکۆی عومەری خەییام]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازانی ئێران]] [[پۆل:شێوەکارانی ئێران]] [[پۆل:پەیکەرتاشانی ئێران]] sro2wtxvygou422si87b9ylmi92oxmj 1592632 1592586 2026-06-21T09:02:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1592632 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Houshang Seyhoun.jpg|مینی|چەپ|250px|ھۆشەنگ سەیحوون، تەلارساز و وێنەکێشی ئێرانی]] '''ھۆشەنگ سەیحوون''' (٢٢ی ئابی ١٩٢٠ – ٢٦ی ئایاری ٢٠١٤) تەلارساز، دیزاینەر، شێوەکار و پەیکەرتاشێکی خەڵکی [[ئێران]] بوو. ئەو مامۆستای تەلارسازی و سەرۆکی پێشووی کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] بوو. == بەرھەمەکان و ناسناوەکان == سەیحوون دیزاینەری چەندین مۆنۆمێنت و گڵکۆی گرنگی مێژوویی بووە، لەوانە: گڵکۆی ئیبن سینا، [[گڵکۆی عومەری خەییام|عومەر خەییام]]، نادرشای ئەفشار، فێردۆسی و کەمالولمۆلک. بەھۆی ئەم کارە ناوازە و مێژووییانەوە، لە نێو کۆڕ و کۆمەڵە ھونەرییەکاندا بە «پیاوی بینا نەمرەکان» دەناسرێت. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٢دا، خەڵاتی نێودەوڵەتیی «بیتا»ی پێبەخشرا. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] * [[زانکۆی تاران]] * [[گڵکۆی عومەری خەییام]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:تەلارسازانی ئێران]] [[پۆل:شێوەکارانی ئێران]] [[پۆل:پەیکەرتاشانی ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٤]] [[پۆل:وێنەکێشە ئێرانییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] i10t462v2ev1tc4dev5cwsnrocfh5fg 1 296805 1592596 2026-06-21T02:56:26Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592596 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەفەک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592595 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20121205082319/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1208609181&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-105&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20120509201722/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1208609181&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-105&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x لە http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1208609181&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-105&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٥٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 8ws8z6s2uzl68ntxv0a78xwvnjqa0e6 0 296806 1592602 2026-06-21T03:31:44Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592602 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hafez shirazi 07.jpg|مینی|چەپ|250px|گڵکۆی حافز لە شیراز]] '''حافزییە''' یان '''گڵکۆی حافز''' (کردنەوەی سەرەتایی: ٨٥٦ی کۆچی – ١٤٥٢ی زایینی) شوێنی بەخاکسپاردنی شاعیری گەورەی غەزەلنووس، [[حافز]]ی شیرازییە لە شاری شیراز. == مێژوو و تەلارسازی == ئەم بینایە لەسەر فەرمانی [[ڕەزا شا|ڕەزاشای پاڵەوی]] بە عەلی ئەسغەر حیکمەت (وەزیری پەروەردەی ئەو سەردەمە) و لەسەر بنەمای دیزاینێکی ئەندازیار و شوێنەوارناسی فەڕەنسی، «ئاندرێ گۆدار» دیزاین و سەرلەنوێ دروستکرایەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[حافزی شیرازی]] * [[شیراز]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گڵکۆکانی ئێران]] [[پۆل:تەلارسازیی ئێرانی]] [[پۆل:شیراز]] n0aworrmqguhbndeurcasxqkcb9finc 0 296807 1592603 2026-06-21T03:37:01Z Min.neel 4435 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:Gerome baigneuses.jpg|مینی|چەپ|250px|]] '''گەرماوی گشتی''' یان '''حەمامی گشتی''' جۆرێکە لە گەرماو کە بۆ شۆردنی تەندروستی (بۆ خاوێنبوونەوە) یان بۆ ڕێوڕەسمە ئایینییەکان بە شێوەی بەکۆمەڵ بەکاردێت. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپی...»ەوە 1592603 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Gerome baigneuses.jpg|مینی|چەپ|250px|]] '''گەرماوی گشتی''' یان '''حەمامی گشتی''' جۆرێکە لە گەرماو کە بۆ شۆردنی تەندروستی (بۆ خاوێنبوونەوە) یان بۆ ڕێوڕەسمە ئایینییەکان بە شێوەی بەکۆمەڵ بەکاردێت. == ئەمانەش ببینە == * [[تەلارسازیی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:گەرماوەکان]] [[پۆل:تەندروستیی گشتی]] [[پۆل:تەلارسازی]] cwy4pfvmy1lnwk74ilxrd6dnztvwe6c 1 296808 1592605 2026-06-21T05:05:06Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592605 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فۆلارین بالۆگان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592604 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260521133056/https://www.asmonaco.com/en/joueurs/folarin-balogun بۆ https://www.asmonaco.com/en/joueurs/folarin-balogun/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٠٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) dlvk6f8w9y1kf2n0fb4858o6r9wwsoz 0 296809 1592606 2026-06-21T05:33:04Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592606 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Honnoji5965.JPG|مینی|چەپ|250px|دەروازەی سەرەکیی پەرستگای ھۆنۆ لە کیۆتۆ]] '''پەرستگای ھۆنۆ''' (بە ژاپۆنی: 本能寺، بە [[ئینگلیزی]]: Honnō-ji) پەرستگایەکی مێژوویییە کە سەر بە یەکێک لە لقەکانی ئایینی بوودایی بە ناوی «بووداگەراییی نیچیرێن»ە. ئەم پەرستگایە لە شاری [[کیۆتۆ]] لە وڵاتی [[ژاپۆن]] ھەڵکەوتووە. == مێژوو == ئەم پەرستگایە لە مێژووی ژاپۆندا زۆر ناودارە، بەتایبەت بەھۆی ڕووداوی ھۆنۆجی لە ساڵی ١٥٨٢ی زایینی، کە تێیدا جەنەراڵی گەورە «[[ئۆدا نۆبوناگا]]» لەلایەن یەکێک لە سەرکردە سەربازییەکانی خۆیەوە خیانەتی لێکرا و لە ناو ئەم پەرستگایەدا گەمارۆ درا، کە دواجار بووە ھۆی ئاگرکەوتنەوەی پەرستگاکە و کۆتاییھاتنی ژیانی نۆبوناگا. پەرستگای ئێستا دواتر لە شوێنێکی تر لە ناو شاری کیۆتۆدا سەرلەنوێ بونیاد نرایەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[بوودیزم]] * [[کیۆتۆ]] * [[ئۆدا نۆبوناگا]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:پەرستگاکانی ژاپۆن]] [[پۆل:بووداگرایی لە ژاپۆن]] [[پۆل:کیۆتۆ]] t2w0a6qvuk9nk05lfvzz5i9c082u6me 0 296810 1592607 2026-06-21T05:44:20Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592607 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cpg164 0035 wergild.jpg|مینی|چەپ|250px|لاپەڕەیەک لە یاسای لێکس فریفسیۆنوم (سەدەی ٨) کە تێیدا بڕی خوێنبایی (وێرگیڵد) بۆ چینە جیاوازەکانی کۆمەڵگە دیاری کراوە]] '''وێرگیڵد''' (بە ئینگلیزی: Weregild یان wergild، بە واتای: "پارەی مرۆڤ" یان "نرخی مرۆڤ") نەریتێک بوو لە یاسای کۆنی گەلانی جێرماندا کە تێیدا بەھایەکی دارایی (خوێنبایی) بۆ ژیانی ھەر کەسێک دیاری دەکرا. ئەگەر کەسێک بکوژرایە یان بریندار بکرایە، تاوانبار یان بنەماڵەکەی دەبوو ئەو بڕە پارەیە وەک قەرەبوو بدەنە بنەماڵەی قوربانییەکە. == ئامانج و پێگە == ئەم نەریتە ھاوشێوەی چەمکی «خوێنبایی» (Blood money) بوو لە یاسا و نەریتەکانی تری جیھاندا. ئامانجی سەرەکیی وێرگیڵد لە ناو کۆمەڵگە جێرمانییە کۆنەکاندا، ڕێگریکردن بوو لە ھەڵگیرسانی تۆڵەسەندنەوەی خوێناوی و شەڕی درێژخایەنی نێوان خێڵ و بنەماڵەکان. بڕی پارەکە جێگیر نەبوو، بەڵکوو بەپێی پێگەی کۆمەڵایەتیی کەسی کوژراو (بۆ نموونە: پیاوی ئازاد، کۆیلە، یان خانەدان) و ڕەگەزەکەی دەگۆڕا. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:یاسای کۆن]] [[پۆل:مێژووی ئەورووپا]] [[پۆل:گەلانی جێرمانی]] enmnglwyrsmjpplukx3qwi9sflyqoh9 0 296811 1592608 2026-06-21T05:48:18Z Min.neel 4435 شائەمراز 1592608 wikitext text/x-wiki '''یاسای جێرمانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Germanic law) زاراوەیەکی ئەکادیمییە بۆ وەسفکردنی کۆمەڵێک خاڵی ھاوبەش لە نێوان کۆدە یاسایییە جیاوازەکانی گەلانی جێرمانی سەرەتایی (کە بە Leges Barbarorum یان «یاسای بەربەرییەکان» دەناسران). ئەم یاسایانە بەراورد کراون لەگەڵ نووسینەکانی تاسیتوس و قەیسەر، و ھەروەھا کۆدە یاسایییەکانی سەردەمی ناوەڕاستی باڵا و درەنگ لە [[ئەڵمانیا]] و [[سکاندیناڤیا]]. == ئەمانەش ببینە == * [[وێرگیلد]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. [[پۆل:یاسای کۆن]] [[پۆل:مێژووی ئەورووپا]] [[پۆل:گەلانی جێرمانی]] ofpjnrw9mjkmqmmf19mb7vr20ju9lt1 7 296812 1592651 2026-06-21T09:34:53Z Tessla 41338 /* ئاگاداکردنەوە! */ بەشی نوێ 1592651 wikitext text/x-wiki == ئاگاداکردنەوە! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: ئەم پەڕەیە ئازادە و خۆت دروستکەرەکەیت، پێویستی نەدەکرد لێرە باری بکەیت، دەبوایە لە کۆمنز باری بکەیت. تەنیا لێرە وێنەیەک بار دەکرێت کە نائازاد بێت و بۆ وتارەکان بەکاربێن نەک بۆ داڕێژە. گەر لێرە بمێنێتەوە دەسڕدرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) 262zt4q35j1jbgmxnu2q1hejomxnzxp 1592660 1592651 2026-06-21T10:38:22Z Zemen 40346 /* ئاگاداکردنەوە! */ وەڵامدانەوە 1592660 wikitext text/x-wiki == ئاگاداکردنەوە! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: ئەم پەڕەیە ئازادە و خۆت دروستکەرەکەیت، پێویستی نەدەکرد لێرە باری بکەیت، دەبوایە لە کۆمنز باری بکەیت. تەنیا لێرە وێنەیەک بار دەکرێت کە نائازاد بێت و بۆ وتارەکان بەکاربێن نەک بۆ داڕێژە. گەر لێرە بمێنێتەوە دەسڕدرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. وەک گوتم، من تەنیا لەم پرۆژەیە پێویستم بەم پەڕگەیە ھەیە، پێویست ناکا سەرانسەری بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٠:٣٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ospdcxvntt2edhu6o1hccktptnef4p6 1592672 1592660 2026-06-21T11:05:25Z Zemen 40346 /* ئاگاداکردنەوە! */ وەڵامدانەوە 1592672 wikitext text/x-wiki == ئاگاداکردنەوە! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: ئەم پەڕەیە ئازادە و خۆت دروستکەرەکەیت، پێویستی نەدەکرد لێرە باری بکەیت، دەبوایە لە کۆمنز باری بکەیت. تەنیا لێرە وێنەیەک بار دەکرێت کە نائازاد بێت و بۆ وتارەکان بەکاربێن نەک بۆ داڕێژە. گەر لێرە بمێنێتەوە دەسڕدرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. وەک گوتم، من تەنیا لەم پرۆژەیە پێویستم بەم پەڕگەیە ھەیە، پێویست ناکا سەرانسەری بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٠:٣٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کەواتە ھەر لە کامنز باری دەکەم، دەتوانن بیسڕنەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) k7a9rigt2fir1qnh83nfzvg1rr47n2s 1592693 1592672 2026-06-21T11:42:41Z Sakura emad 42467 /* ئاگاداکردنەوە! */ وەڵامدانەوە 1592693 wikitext text/x-wiki == ئاگاداکردنەوە! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: ئەم پەڕەیە ئازادە و خۆت دروستکەرەکەیت، پێویستی نەدەکرد لێرە باری بکەیت، دەبوایە لە کۆمنز باری بکەیت. تەنیا لێرە وێنەیەک بار دەکرێت کە نائازاد بێت و بۆ وتارەکان بەکاربێن نەک بۆ داڕێژە. گەر لێرە بمێنێتەوە دەسڕدرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. وەک گوتم، من تەنیا لەم پرۆژەیە پێویستم بەم پەڕگەیە ھەیە، پێویست ناکا سەرانسەری بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٠:٣٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کەواتە ھەر لە کامنز باری دەکەم، دەتوانن بیسڕنەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::ببورە @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە حاڵەتێکی لەناکاوە بۆیە خۆم دەیسڕمەوە، @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بیگوازەوە بۆ کامنز! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) lc5orfghw2sdr0v7ikeaituw52z9hgi 1 296813 1592653 2026-06-21T09:48:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1592653 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لوونا شبل]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592652 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20230917114755/https://www.ft.com/content/a51c6227-0c93-4fe1-aca7-25783a43708f گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230904222326/https://www.ft.com/content/a51c6227-0c93-4fe1-aca7-25783a43708f لە https://www.ft.com/content/a51c6227-0c93-4fe1-aca7-25783a43708f تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٤٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) qu1fejpge81kn4kl6jrpwfauo1ojyxy 0 296814 1592655 2026-06-21T10:23:01Z Ari Qasm 57423 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:fa:Special:Redirect/revision/42748641|دیوان (ساز)]]» 1592655 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئامێری مۆسیقی|name=دیوان|وێنە=Divan sazı 2014-02-13 18-44.jpg|پشتینە=[[ئامێری ژێدار]]|پۆلێنکردن=* [[ئامێری ژێدار]]|پەیوەندیدار=* [[تار (ئامێر)|تار]] * [[دوتار]] * [[تەموورە]]}} '''دیوان''' ئامێرێکی ژێداری مۆسیقییە و ئەو ئامێرە یەکێکە لە [[ئامێری مۆسیقا|ئامێرە]] [[کورد|کوردییەکان]].<ref>سازشناسی موسیقی کُردی، بھزاد نقیب سردشت، انتشارات توکلی سال ۱۳۸۵</ref><ref name="ReferenceA">سازھای ایران، نوشتە استاد محمدتقی مسعودیە، ص ۱۹۴ و ۱۹۵ و ۱۹۶ انتشارات زرین و سیمین، سال ۱۳۸۳</ref><ref>تنبور، دکتر شھرزاد قاسم، انتشارات ھولیر سال ۲۰۰۶</ref><ref>مجلە علمی تخصصی عربی زبان، الماثورات الشعبیە شمارە ۸ سال دوم ۱۹۸۷، دوحە قطر</ref><ref>آخرین مستعمرە، نورعلی مرادی (بئوار الیما)، صفحە ۹۶ و ۹۷ انتشارات پژوھندە، تھران ۱۳۷۸</ref> بە یەکێک لە ئامێرەکانی بنەماڵەی [[تەموورە]] دادەنرێت کە جگە لە [[باکووری کوردستان]] لە ناوچە جیاجیاکانی [[باشووری کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]] بەکاردێت و لە ناوچە جیاوازەکانی باکووری کوردستان جۆری تایبەتی ھەیە. دیوانەکان قەبارەیان گەورەترە لە [[تەموورە]].<ref>تنبور از دیرباز تا کنون، استاد سید خلیل علی‌نژاد</ref> == مێژوو == ئەم ئامێرە زۆرتر لە نێو خەڵکی [[باکووری کوردستان]] (ناوچەکانی کرمانج)، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستاندا]] ھەیە، کە خاوەنی یەک زمان و کولتوور و داب و نەریتی یەکن. ئەمڕۆ دیوان لە [[بۆکان]]، [[مەھاباد]]، [[سنە]] و [[کرماشان]] بەکاردێت و ھەرچەندە مێژوویەکی دوور و درێژی لەم ناوچانەدا نییە، بەڵام ئارەزومەندیی زۆری لەسەر ھەیە. ئەو دیوانە لە [[باکووری کوردستان]] ئارەزوومەندێکی زۆری ھەیە و بۆ پێشکەشکردنی مێلۆدیی نەریتی بەکاردێت. خەڵکی [[کورمانج|کرمانجی]] [[باکووری کوردستان]]، ئەم ئامێرە بە تەنبوور ناودەبەن و لەم ناوچەیەدا مرۆڤ دەتوانێت گوێبیستی ڕەسەنترین ئاوازەکان بێت لە لێھاتووترین ژەنەرەکانی ئەم ئامێرە.<ref>سازھای کُرد، مؤلف علی اصغر نصرﷲپور، انتشارات طاق بوستان، سال ۱۳۷۸</ref> == مۆسیقاژەنە بەناوبانگەکان == * [[شڤان پەروەر]] * [[ئەردال ئەرزنجان|ئەرداڵ ئەرزنجان]] * [[ئۆرھان گەنجەبای]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] == سەرچاوەکان == <references /> {{سازهای موسیقی ایرانی}}{{ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی]] [[پۆل:ئامێرە ژێدارەکان]] [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا]] 1x7xcp4xdxivqo5tnal39fpk1ag5qcx 1592656 1592655 2026-06-21T10:23:26Z Ari Qasm 57423 1592656 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئامێری مۆسیقی|name=دیوان|وێنە=Divan sazı 2014-02-13 18-44.jpg|پشتینە=[[ئامێری ژێدار]]|پۆلێنکردن=* [[ئامێری ژێدار]]|پەیوەندیدار=* [[تار (ئامێر)|تار]] * [[دوتار]] * [[تەموورە]]}} '''دیوان''' ئامێرێکی ژێداری مۆسیقییە و ئەو ئامێرە یەکێکە لە [[ئامێری مۆسیقا|ئامێرە]] [[کورد|کوردییەکان]].<ref>سازشناسی موسیقی کُردی، بھزاد نقیب سردشت، انتشارات توکلی سال ۱۳۸۵</ref><ref name="ReferenceA">سازھای ایران، نوشتە استاد محمدتقی مسعودیە، ص ۱۹۴ و ۱۹۵ و ۱۹۶ انتشارات زرین و سیمین، سال ۱۳۸۳</ref><ref>تنبور، دکتر شھرزاد قاسم، انتشارات ھولیر سال ۲۰۰۶</ref><ref>مجلە علمی تخصصی عربی زبان، الماثورات الشعبیە شمارە ۸ سال دوم ۱۹۸۷، دوحە قطر</ref><ref>آخرین مستعمرە، نورعلی مرادی (بئوار الیما)، صفحە ۹۶ و ۹۷ انتشارات پژوھندە، تھران ۱۳۷۸</ref> بە یەکێک لە ئامێرەکانی بنەماڵەی [[تەموورە]] دادەنرێت کە جگە لە [[باکووری کوردستان]] لە ناوچە جیاجیاکانی [[باشووری کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]] بەکاردێت و لە ناوچە جیاوازەکانی باکووری کوردستان جۆری تایبەتی ھەیە. دیوانەکان قەبارەیان گەورەترە لە [[تەموورە]].<ref>تنبور از دیرباز تا کنون، استاد سید خلیل علی‌نژاد</ref> == مێژوو == ئەم ئامێرە زۆرتر لە نێو خەڵکی [[باکووری کوردستان]] (ناوچەکانی کرمانج)، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستاندا]] ھەیە، کە خاوەنی یەک زمان و کولتوور و داب و نەریتی یەکن. ئەمڕۆ دیوان لە [[بۆکان]]، [[مەھاباد]]، [[سنە]] و [[کرماشان]] بەکاردێت و ھەرچەندە مێژوویەکی دوور و درێژی لەم ناوچانەدا نییە، بەڵام ئارەزومەندیی زۆری لەسەر ھەیە. ئەو دیوانە لە [[باکووری کوردستان]] ئارەزوومەندێکی زۆری ھەیە و بۆ پێشکەشکردنی مێلۆدیی نەریتی بەکاردێت. خەڵکی [[کورمانج|کرمانجی]] [[باکووری کوردستان]]، ئەم ئامێرە بە تەنبوور ناودەبەن و لەم ناوچەیەدا مرۆڤ دەتوانێت گوێبیستی ڕەسەنترین ئاوازەکان بێت لە لێھاتووترین ژەنەرەکانی ئەم ئامێرە.<ref>سازھای کُرد، مؤلف علی اصغر نصرﷲپور، انتشارات طاق بوستان، سال ۱۳۷۸</ref> == مۆسیقاژەنە بەناوبانگەکان == * [[شڤان پەروەر]] * [[ئەردال ئەرزنجان|ئەرداڵ ئەرزنجان]] * [[ئۆرھان گەنجەبای]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] == سەرچاوەکان == <references />{{ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی]] [[پۆل:ئامێرە ژێدارەکان]] [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا]] b0eeqxwfx22wwedtlitg3u9p6h3pb2a 0 296815 1592668 2026-06-21T10:56:34Z Rawan talib hameed 74239 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەوان تاڵب حە‌مید | ناوی تەواو = ڕەوان تاڵب حە‌مید | وێنە = Rawan Talib Hamid.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی نیسانی ١٩٩٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[هەولێر]]، هەرێمی کوردستان | نیشتەجێبوون = [[کەرکوک]] | نەتەوە = [[کورد]] | خوێ...»ەوە 1592668 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەوان تاڵب حە‌مید | ناوی تەواو = ڕەوان تاڵب حە‌مید | وێنە = Rawan Talib Hamid.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی نیسانی ١٩٩٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[هەولێر]]، هەرێمی کوردستان | نیشتەجێبوون = [[کەرکوک]] | نەتەوە = [[کورد]] | خوێندن = بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی کوردی | زانکۆ = [[زانکۆی کەرکوک]] | پیشە = ڕۆژنامەنووس و سیاسی | حیزب = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] }} '''ڕەوان تاڵب حە‌مید''' (لەدایکبووی ١٤ی نیسانی ١٩٩٣ لە [[هەولێر]]) ڕۆژنامەنووس و چالاکوانێکی مەدەنی و سیاسییە لە شاری [[کەرکوک]].<ref name="hawlati">[https://hawlati.co/page_detail?smart-id=7197 وتاری ڕەوان تالِب دەربارەی دۆخی کەرکوک - هاوڵاتی]</ref> لە ئێستادا لێپرسراوی میدیای نوێی مەڵبەندی کەرکوکی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]ە.<ref name="knwe">[https://knwe.org/KU/ArticleDetails/10147 وتارێکی ڕەوان تالِب دەربارەی میدیای نوێ - کوردستانی نوێ]</ref> == ئەزموونی میدیایی و پیشەیی == ڕەوان تالِب لە چەندین دەزگای میدیایی و نووسیندا کاری کردووە:<ref name="puk_ar">[https://pukmedia.com/AR/Details/168455 روان طالب حميد: لا يوجد اي تفاهم بين الاطراف السياسية - PUKmedia]</ref> * **لێپرسراوی میدیای نوێ** لە مەڵبەندی کەرکوکی یەکێتی. * **لێپرسراوی بەشی هەواڵی کوردی** لە دەزگای میدیایی کەرکوک (٢٠٢٣ - ٢٠٢٦).<ref name="alzawraa">[https://alzawraapaper.com/content.php?id=342600 دۆخی میدیا لە کەرکوک و لێدوانەکانی ڕەوان تالِب - ڕۆژنامەی ئەلزەوڕای فەرمی]</ref> * **سەرنووسەری گۆڤاری تیڤی** (٢٠٢١ - ٢٠٢٣). * **سەرنووسەری بەشی هەواڵ** لە کەناڵی کەرکوک TV (٢٠٢٠ - ٢٠٢٣). * **بەڕێوەبەری نووسین** لە ماڵپەڕی (ئنی عێراق) * **بەڕێوەبەری نووسین** لە ڕۆژنامەی هەواڵ (٢٠١٤ - ٢٠١٨). * **هەواڵساز** لە کەناڵی ئاسمانی کەرکوک (٢٠١٧ - ٢٠٢١). == ئەزموونی سیاسی و ڕێکخراوەیی == * **لێپرسراوی هەڵبژاردن و ڕاگەیاندن** لە ڕێکخراوە دیموکراتییەکانی کەرکوکی (ی.ن.ک). * **ئەندامی بەشی چالاکییەکان** لە کۆمەڵەی ڕووناکبیری و کۆمەڵایەتی کەرکوک - نووسینگەی کەرکوک (٢٠١٠ - ٢٠١٤). * **جێگری سەرۆکی ڕێکخراو** لە ڕێکخراوی بەهێزکردنی تواناکانی لاوان. * **ڕێکخەر و دامەزرێنەر**ی چەندین کەمپەینی کۆکردنەوەی کۆمەک بۆ ڕۆژئاوای کوردستان.<ref name="roj1">[https://rojnews.news/?p=64450 ڕەوان تالِب: پێویستە لایەنەکان هەڵوێستیان هەبێت - ڕۆژنیوز]</ref> == بەشداريیە نێودەوڵەتییەکان == * بەشداربووی ٢٤ەمین کۆنگرەی ساڵانەی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی (ICC) - لاهای، هۆڵندا (٢٠٢٥). * بەشداربووی ٢١ەمین مەراسیمی خەڵاتی نێودەوڵەتی (منارەی باکوور) - ئەڵمانیا (٢٠٢٥). * هەڵبژێردراوی بەرنامەی NDI ئەمریکی وەک یەکێک لە ٦٠ گەنجە کاریگەرەکەی عێراق (٢٠٢١). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.xendan.org/detailwtar/4015 شیکاری ڕەوان تالِب بۆ کێشە سیاسییەکان - خەندان] * [https://www.peyserpress.com/wtardetail/697 وتاری ڕەوان تالِب: کەرکوک و ململانێکان - پەیسەر پرێس] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:سیاسەتوانانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی هەولێر]] [[پۆل:خەڵکی کەرکوک]] a3xq2op14mbgpur33it9jg7w2ltsaaf